پایان نامه رایگان با موضوع اتحادیه اروپایی، اتحادیه اروپا، جهانی شدن، ژئوپلیتیک

دانلود پایان نامه ارشد

اتحادیه اروپایی جالب و متنوع است, اما این گونه توجیهات یا از چارچوب‌های رئالیسم خارج است و یا این که برهان ضعیفی را ارائه می‌کنند. همانگونه که گفته شد آرمان‌های وستفالیایی که هیچ‌گاه به طور کامل تحقق نیافته‌اند نمی‌توانند وجود اتحادیه اروپایی و یا نفتا را توجیه کنند. توازن قدرت نیز نمی‌تواند نهادهایی نظیر اتحادیه اروپایی یا نفتا را که عمدتاً‌ تجاری هستند, توجیه کند. ابتکار دیگری که افرادی مانند بوزان از آن بهره برده‌اند و به موجب آن نیاز آلمان به گسترش نفوذ خود را دلیل اصلی پیدایش اتحادیه اروپایی می‌دانند, به طور کامل از چارچوب رئالیسم خارج می‌باشد. رئالیسم متکی بر پنج اصل است: 1- کشورها هر یک جدا از هم به عنوان یک فعال مستقل و متفکر در روابط بین‌الملل فعالیت دارند. 2- در روابط بین‌الملل آنارشی حاکم است. 3- کشورها از هر وسیله‌ای برای افزایش قدرت و حفظ خود استفاده می‌کنند. 4- نفع و مقاصد کشورها به دلیل محدودیت منابع در مقابل یکدیگر قرار می‌گیرد . 5- سلاح‌ها و قدرت نظامی مهمترین اصل بازدارنده است و در نتیجه کشورها قبل از هر چیز به دنبال پشتوانه نظامی هستند. اقتصاد و رشد آن در تفکر رئالیسم سنتی نقش تعیین کننده‌ای ندارد. اقتصاد به عنوان سیاست سفلی در ادبیات سنتی رئالیسم مطرح است. در نتیجه گسترش نفوذ اقتصادی نمی‌تواند جزئی از رئالیسم سنتی باشد (Machiavelli, 1984). اما اگر این فرضیه را قبول کنیم که نئورئالیسم اقتصاد را از جمله مهمترین عوامل تعیین کننده در رفتار کشورها می‌‌داند, باز هم نهادی مانند اتحادیه اروپایی از طریق نئورئالیسم توجیه‌پذیر نیست. در رئالیسم و نئورئالیسم حفظ حاکمیت دولت مهمترین اصل است. حال آنکه کشورهای اروپایی حاکمیت قانونی خود را به نهادهای فرا دولتی مانند دادگاه‌های اروپایی واگذار می‌کنند.کشورها می‌‌‌پذیرند که دادگاه‌های اروپایی مافوق دادگاه‌های ملی هستند. همچنین این کشورها قبول کرده اندکه تصمیمات اقتصادی در بروکسل می‌تواند تصمیمات داخلی اقتصادی دولت ملی را تغییر دهد. این نکات با رئالیسم توجیه‌پذیر نیست. پیدایش نهادهای چند ملیتی و غیر دولتی از جمله شرکت‌های چند ملیتی و یا سازمان‌های غیردولتی مختلف نیز توجیهی در نئورئالیسم یا رئالیسم سنتی ندارد. رئالیست‌هایی مانند والتز (Waltz,2005) و یا هرست و تامسون (Hirst & Thompson, 2003) ادعا می‌کنند که هنوز هم یک کشور بر شرکت‌های چند ملیتی حاکم است و هدایت شرکت‌ها همچنان توسط سهامدارانی صورت می‌گیرد که عمدتاً اتباع یک کشور می‌باشند. برای مثال, با اینکه تویوتا یک شرکت چند ملیتی است اما عمده سهامداران و تصمیم‌گیرندگان آن ژاپنی هستند. به گفته‌ این افراد, شرکت تویوتا منافع دولت ژاپن را دنبال می‌کند. این فرضیه ممکن است در اصول درست باشد, اما به گونه‌ای ساده‌لوحانه و غیر واقعی مطرح می‌شود. این دولت ژاپن نیست که تصمیم‌گیرنده است بلکه سهامدارانی که خود چند ملیتی هستند و سود مالی خویش را دنبال می‌کنند تصمیم‌گیرنده واقعی هستند. این فرضیه که شرکت‌های چند ملیتی عمدتاً توسط یک کشور هدایت می‌شوند نقش سهامداران جهانی و دولت‌های مختلف قانونگذار را بسیار کم اهمیت جلوه می‌دهد. شرکتی مانند تویوتا در بسیاری از کشورها از جمله کشورهای به اصطلاح جنوب فعالیت‌ دارد و قوانین این کشورها و نیز سهامداران غیر ژاپنی تأثیر زیادی در هدایت سیاست‌های این شرکت دارند. در مورد توسعه عظیم و بی‌سابقه سازمان‌های غیردولتی، رئالیست‌ها هیچ توجیهی ندارند. عده‌ای از منتقدین جهانی شدن معتقدند جهانی شدن فقط در سه منطقه در جهان انجام گرفته است (Mann, 2003). آنها معتقدند جهانی شدن فقط در آمریکای شمالی, اروپا و شرق آسیا صورت گرفته و در نتیجه اصطلاح جهانی شدن غلط است. منطقه‌گرایی در این سه منطقه قوی‌تر و کامل‌تر از سایر نقاط جهان است, اما همان‌طور که گفته شد ایجاد نهادهای منطقه‌ای در عصر جهانی شدن از اندیشه سنتی منطقه‌گرایی بسیار متفاوت است. در منطقه‌گرایی جدید, وقتی کشورهایی با هم متحد می‌شوند و بازارهای مشترک ایجاد می‌کنند, تجارت آزاد را در پیش می‌گیرند و یا پول واحد انتخاب می‌کنند, این بدان معنی نیست که خصومت خود را به مناطق دیگر جهان اعلام کرده‌اند, بر عکس, برای مثال, کشورهای عضو اتحادیه اروپایی تعرفه‌های گمرکی خود را نسبت به کالاهای آمریکایی نیز پایین‌تر آورده‌اند. در نتیجه مناطق ایجاد شده مانند اتحادیه اروپایی و نفتا و یا آسیای شرقی در مقابل یکدیگر قرار نگرفته‌اند. منطقه‌گرایی نوین باز است به این معنی که کشورهایی که در قالب یک نهاد منطقه‌ای به تجارت آزاد در میان خود می‌پردازند, تعرفه‌های گمرکی خود علیه کشورهای غیر عضو را بالا نمی‌برند. منطقه‌گرایی نوین, در واقع, بخشی از تفکر نولیبرالیسم حاکم بر اقتصاد جهان است.Thomas, 2001) – Bulmer)
شاید جالب‌ترین پاسخ رئالیست‌ها به تحولات منطقه‌گرایانه در عصر حاضر تفکر کنسرت قدرت‌ها باشد. این تفکر منطقه‌گرایی را این گونه توصیف می‌کند که کشورها به بعضی اهداف مشترک متعهد می‌شوند, اما در عین حال توافق می‌کنند که در پاره‌ای از سیاست‌ها اهداف خاص خود را دنبال کنند(Hurrell, 1995) . تفکر کنسرت قدرت نمی‌تواند اتحادیه اروپایی را توجیه کند چرا که این اتحادیه دارای توانایی‌هایی بسیار فراتر از آن چیزی است که در رئالیسم‌ می‌توان به عنوان کنسرت‌ قدرت‌ها از آن یاد می‌شود. اما این تفکر در توضیح مرکوسور ‌ بسیار موفق است. قبل از آنکه به مرکسور بپردازیم لازم است نفتا را مورد بررسی قرار دهیم. در مورد نفتا سه نگرانی بزرگ وجود داشت: از جمله از دست رفتن حاکمیت دولت مکزیک, نگرانی‌های اقتصادی – سیاسی و نهایتاً وخیم‌تر شدن وضعیت محیط زیست به علت پایین‌ بودن استانداردهای زیست محیطی در مکزیک و همچنین عدم اجرای صحیح قوانین زیست محیطی این کشور. تفکر نئورئالیستی در مورد عضویت مکزیک در نفتا بسیار موفق است. در این میان, دو نکته حائز اهمیت است: اول اینکه مکزیک در آن موقع حکومتی دیکتاتوری داشت و تنها سخنگوی مکزیک دولت آن بود. دوم اینکه منافع مالی, اقتصادی و نظامی عضویت در نفتا برای مکزیک غیرقابل انکار بود. برای اثبات این ادعاها باید به نقد سه نگرانی فوق پرداخت. نگرانی اول در مورد از دست دادن حاکمیت دولت مکزیک یک نگرانی عمده بود. مکزیک با کانادا و ایالات متحده قرار بود که وارد قراردادی شود که تجارت در آن آزاد می‌شد و محدودیت‌های گمرکی از بین می‌رفت, حال آنکه کانادا و بالاخص ایالات متحده از نظر اقتصادی بسیار قوی‌تر و بزرگتر از مکزیک بودند, آیا ساده‌لوحانه نیست که تصور کنیم در صورت اختلاف بین ایالات متحده و مکزیک, اختلاف به گونه‌ای حل گردد که منافع مکزیک نیز در نظر گرفته شود ؟ قبل از توافق بر سر قرارداد نفتا, چنین تصور می‌شد که این قرارداد در نهایت فقط منافع آمریکا را در نظر خواهد گرفت و منافع این کشور به دو کشور کوچکتر (از نظر اقتصادی) تحمیل خواهد شد(Grinspun & Kreklewich, 1999) . همان طور که گلدشتاین (Goldstien,1996) اشاره می‌کند برخلاف آنچه انتظار می‌رفت, به موجب قرارداد نفتا هیئت‌های رفع اختلافی ایجاد شد که در آن از هر سه کشور نمایندگانی وجود داشت. این هیئت‌ها بارها علیه آمریکا و یا شرکت‌های آمریکایی رأی داده‌اند و چون اختیار جریمه و یا حتی تحریم را دارا می‌باشند, دولت و یا شرکت‌های آمریکایی ملزم به اجرای رأی این هیئت‌ها شده‌اند. در نتیجه, نگرانی در مورد از دست رفتن حاکمیت برطرف شده است. نگرانی‌های اقتصادی – سیاسی توسط کامرون و گرینسپن (Grinspun & Cameron, 1996) ارائه می‌شد. آنها معتقد بودند صنعتگران کوچک در مذاکرات نفتا شرکت نداشته‌اند و در نتیجه منافع آنها لحاظ نخواهد شد. آنها همچنین نگران تولید ذرت بودند و ادعا می‌کردند که زمین داران کوچک نیز در خطر هستند چرا که قابلیت رقابت را ندارند. آنها نگران ورود غیر محدود پول و سرمایه بودند چرا که این سرمایه‌ها ممکن بود به همان سهولتی که وارد مکزیک می‌شوند, از این کشور خارج گردند. کامرون و گرنیسپن به بحران پزو(peso) که در سال 1995 در مکزیک اتفاق افتاد, اشاره می‌کردند و معتقد بودند که این وضعیت بی‌ارتباط با نفتا نیست. آنها از عدم وجود دموکراسی و عدم پویایی جامعه مدنی در مکزیک نیز ناراضی بودند و معتقد بودند پیش‌بینی‌های قبلی مبنی بر ارتباط باز شدن درهای اقتصاد با رواج دموکراسی غلط از کار درآمده است. در پاسخ به این نگرانی‌های اقتصادی – سیاسی که توسط گرینسپین و کامرون مطرح شد می‌توان به بررسی‌هایی اشاره کرد که خلاف این ادعاها را نشان می‌دهند. گزارش بانک‌ جهانی حاکی از آن است که سرمایه‌گذاری‌ مستقیم خارجی از زمان ایجاد نفتا 45% افزایش داشته است. همچنین, در این گزارش آمده است که صادرات مکزیک به خاطر عضویت در نفتا 25% افزایش داشته است (Lederman et al, 2003).
2-8- مفهوم ژئوکالچر:
اصطلاح علمی ژئوکالچر از دو واژه ژئو به معنی زمین که منظور از آن سیاره زمین است و کالچر به معنی فرهنگ تشکیل یافته است. در ابتدا، ذکر این نکته ضروری است که وجود پیشوند ژئودر اصطلاح ژئوکالچر، پیش از هر چیز به طبیعت واحد، یکپارچه و به هم پیوسته سیاره زمین اشاره میکند. پس تحلیل ژئوکالچر در وهله نخست، مستلزم برخورداری از یک نگرش جهانی و سیارهای به فرآیندهای فرهنگی است. از سوی دیگر، واژه ژئو دربردارنده مفاهیم متعدد و گوناگونی است که در واژگان جغرافیا و به ویژه در ادبیات جغرافیای سیاسی مدرن دارای کاربردهای وسیعی است(غرایاق زندی، 1387، 149). والرشتاین در کتاب خود نظام متحول جهانی، جایگاه ویژهای به مفهوم ژئواکونومیک و ژئوکالچر اختصاص داده است و بیان میدارد که روابط کشورها بر اساس بده بستانهای اقتصادی در حال تکوین است و تضادهای زئوپلیتیکی به نفع منافع ژئواکونومیکی در حال حلشدن میباشد(ایمانوئل والرشتاین، 1379).
بنابراین، ژئوکالچر، یعنی اهمیت دادن به عناصری چون فرهنگ، زبان، قومیت و مذهب در کنار سایر عوامل ژئوپلیتیکی است. به نظر میرسد، ژئوپلیتیک نوین ترکیبی از مفاهیم ژئوپلیتیک کلاسیک، ژئواکونومیک و ژئوکالچر باشد(روشن و فرهادیان، 1385، 130).
ژئوکالچر یا ژئوپلیتیک فرهنگی فرایند پیچیدهای از تعاملات قدرت،فرهنگ و محیط جغرافیایی است که طی آن فرهنگ همچون سایر پدیده های نظام اجتماعی همواره در حال شکل گیری ،تکامل ،آمیزش و جابجایی در جریان زمان و در بستر محیط جغرافیایی کره زمین اند.(حیدری-1387-147) به عبارتی دیگر جنبه ای از قدرت نفوذ ژئوپولتیکی کشور که ریشه در ساختار فرهنگی آن کشور دارد.
علایق ژئوپولتیکی: مجموعه منافع ملی کشور که دولت را ناگزیر می کند راهبرد خصوصی در مورد آن اتخاذ نماید، بر تصمیم گیری های دولت تاثیر گذارد و از آن تصمیم ها تاثیر پذیرد. (شیرزاد، 1388،22)
2-9- مفهوم ژئوپولتیک
ژئوپولتیک محصول زمان خودش بوده و تعاریف آن نیز بر همین اساس تکامل یافته است رادلف کلین که اصطلاح« ژئوپولتیک» را در سال 1899 وضع کرد، آن را به عنوان« تئوری دولت به عنوان یک ارگانیسم جغرافیایی یا پدیده ای در فضا» توصیف می کند. از دید کارل هاو سهوفر، پدر ژئوپولتیک آلمان، ژئوپولتیک علم ملی تازه ای از دولت می باشد، دکترینی بر جبر فضایی در آستانه جنگ جهانی دوم، درونت وتیلسی، کارشناس آمریکایی در زمینه جغرافیای سیاسی ژئوپولتیک را به عنوان یک «اصل جزمی… که بر مبنای آن دولت به واسطه جایگاه آن در جغرافیای جهان اهمیت دارد» رد کرد. ریچارد هارتشورن آن را به عنوان «جغرافیای مورد استفاده برای اهدافی خاص که فراتر از تعقیب دانش قرار می گیرد» تعریف کرد.
برخلاف جغرافی دانانی همچون وتیلسی و هارتشون، ادمون ولش، به عنوان یک دانشمند سیاسی تعریفی بر مبنای عدالت بین المللی ارائه داده و می گوید ژئوپولتیک« مطالعه ای مرکب از جغرافیای انسانی و علم سیاسی کاربردی می باشد که تاریخ آن به دوران ارسطو، مونتسکیو و کانت باز می گردد.» از نظر جفری پارکر، ژئوپولتیک « مطالعه روابط بین المللی از منظر فضایی یا جغرافیایی می باشد»

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان با موضوع منطقه گرایی، اتحادیه اروپا، روابط بین الملل، سازمان های منطقه ای Next Entries پایان نامه رایگان با موضوع منطقه گرایی، جهانی شدن، همگرایی منطقه ای، روابط بین الملل