پایان نامه رایگان با موضوع آبزی پروری، چرخه زندگی، دریاچه ارومیه

دانلود پایان نامه ارشد

د به مدت طولانی در داخل قوطی نگهداری شوند و هر زمان که به عنوان غذا نیاز به آن باشد تنها در عرض 24 ساعت غذای زنده با ارزشی در اختیار بخش آبزی پروری قرار گیرند. ارزش غذایی آرتمیا مخصوصا برای موجودات دریایی، پایدار و ثابت نبوده و بسته به تغییرات زمانی و جغرافیایی متغییر می باشد (Leger et al, 1986). در دهه اخیر دلیل دو عمل تغییرات غذایی آرتمیا و روش های بهبود فقر کیفیت آرتمیا شناخته شده است.
2-2- مصرف آرتمیا و تقاضای آن
فشار نمایشی کمبود شدید سیست آرتمیا بر گسترش تفریخگاههای آبزی پروری ماهیان دریایی و سخت پوستان مکررا در کنفرانس های بین المللی تاکید می شد (Sorgeloos, 1980). این عقیده ایجاد شده بود که بحث و تحقیق در مورد آرتمیا به فراموشی سپرده شده بود و بدنبال راه حل های برای پرورش غذای جایگزین برای مراحل اولیه لاروی بیشتر ماهیان پرورشی و سخت پوستان بودند (Sorgeloos, 1976). تحقیقات اساسی و کاربردی آرتمیای آب شور در دانشگاه ایالتی Ghent بلژیک در ابتدای دهه 70 شروع شد.Sorgeloos در سال 1976 اذعان داشت که کمبود سیست یک مشکل موقتی و زودگذر است و بدنبال منابع جدیدی در دنیا برای برداشت سیست بوده و همچنین با پرورش آرتمیا و تولید ناپلی و سیست، بخشی از نیاز بخش آبزی پروری را تامین نمود (Sorgeloos, 1976). با این حال، مشکلات جدیدی به دنبال هم ایجاد شدند. کیفیت تفریخ سیست تجاری تولید شده متناقض بوده و ارزش غذایی آرتمیا از منابع مختلف و حتی بین دسته های آنها متفاوت بود (Sorgeloos, 1986). از اواسط دهه 80 میلادی، مصرف سیست آرتمیا به اندازه چندین صد تن در سال افزایش یافت که این به خاطر گسترش جهانی پرورش لارو ماهیان دریایی، میگو و خرچنگ در مقیاس تجاری بود. به عنوان مثال تولید مرحله Fry ماهیان دریایی در مناطق مدیترانه ای با افزایش 5 برابری در سال 1992 همراه بود (Artemia systems). اگرچه غذاهای مصنوعی به عنوان جایگزین ناپلی آرتمیا می تواند بیشتر مورد مصرف قرار گیرند ولی نمی تواند بطور کامل جایگزین آن گردد بخاطر دلایل تغذیه ای (مثل دلپذیری و جذابیت، دردسترس قرار گرفتن و قابلیت هضم آن)، امکان تداخل و تغییر کیفیت آب و در نهایت بدلیل اختلاف قیمت آن می باشد.
از نيمة دوم قرن نوزدهم به بعد مطالعات و تحقيقات وسيعي در رابطه با مورفولوژي، اكولوژي، هيستولوژي، ژنتيك، بيوشيمي، توكسيكولوژي، بيولوژي مولكولي و بسياري از موضوعات ديگر آرتميا آغاز گرديد و سال به سال گسترش بيشتري يافته است. در حال حاضر تحقيقات و پژوهش در مورد موضوعات مختلف آرتميا توسط مركز مرجع آرتميا در دانشگاه گنت بلژيك و هسته‌هاي تحقيقاتي بين‌المللي (I.S.A) در كشورهاي مختلف دنبال مي‌شود (Sorgeloos, 1980). در ايران نيز مركز تحقيقات آرتميا و جانوران آبزي واقع در دانشگاه اروميه، از سال 1373 به پژوهش و تحقیق در مورد آرتميا فعاليت داشته و از آذر ماه سال 1378 بطور رسمي فعاليت خود را در اين زمينه آغاز كرده است. (اين پژوهشکده در حال حاضر به پژوهشکدۀ مطالعات دریاچۀ ارومیه تغییر نام داده است و داراي بخشهاي مطالعاتي و تحقیقاتی در مورد تخم گشايي، چرخة زندگي، صفات توليد مثلي، اکولوژی، ژنتیک و بیولوژی مولکولی، ميكروبيولوژي، پاتولوژي، تعيين كيفيت غذايي، پرورش جلبك و کاربرد آرتمیا در تغذیه لارو آبزیان مي‌باشد).
2-3- رده بندی آرتمیا
آرتمیا یا میگوی آب شور، موجود کوچک و ظریفی است از رده سخت پوستان که به زندگی در آبهای شور سازش پیدا کرده است و به خاطر عدم وجود جانوران شکارچی و رقبای غذایی در چنین محیط هایی با تحمل شرایط سخت طبیعی جهت بقاء نسل خود به صورت توده های بسیار انبوه رشد و تکثیر می نمایند از نظر علم رده بندی به صورت زیر می باشد.
شاخه بند پایان (Arthropoda)
زیر شاخه سخت پوستان (Crustacean)
رده آبشش پایان (Branchiopoda)
راسته بی پوششان (Anostraca)
خانواده آرتمیده (Artemidae)
جنس آرتمیا (Artemia)
گونه فرانسیسکانا (franciscana)
2-4- سویه های آرتمیا
آرتمیا گسترش جهانی دارد و در دنیا در دو گروه تحت عنوان آرتمیای دو جنسی و آرتمیای بکرزا مورد شناسایی قرار گرفته اند، از آرتمیای دو جنسی هشت گونه مهم در دنیا شناخته شده اند که آرتمیای دریاچه ارومیه یکی از آنها می باشد و تحت عنوان آرتمیا ارومیانا معروف است . گونه های دو جنسی شناخته شده، عبارتند از :
Artemia salina
Artemia urmiana
Artemia perimilis
Artemia franciscana
Artemia monica
Artemia sp. kazakhestan
Artemia sianca
2-5- پراکنش جغرافیایی آرتمیا در دنیا
تاكنون‌ آرتميا در بیش از 600 نقطه از كره‌ زمين‌ یافت شده است ولي‌ هنوز هم‌ ليست‌ پراكندگي‌ جغرافيايي‌ آرتميا يك‌ ليست‌ موقت‌ مي‌باشد (Abatzopoulos et al., 2006)، زيرا تاثیر تنوع‌ فنوتيپي‌ و ژنوتيپي‌ در تعيين‌ كيفيت‌ غذايي‌ آرتميا و سيست‌ آن‌ و اهميت‌ اقتصادي ‌آرتميا منجر به‌ گسترش‌ بيش‌ از حد فعاليتها در زمينه‌ آرتميا شده‌ و با كشف‌ زيستگاههاي‌ جديد خصوصا در آسياي‌ مركزي‌ و چين‌ هنوز هم‌ بر تعداد سويه‌هاي‌ جغرافيايي‌ آن‌ افزوده‌ مي‌گردد. از طرف دیگر توزیع جغرافیایی وسیع آرتمیا، تنوع اکولوژیکی زیستگاه های جدا از هم و سازگاری مناسب گونه های آرتمیا، باعث به وجود آمدن سویه های مختلف جغرافیایی از آرتمیا گردیده است (Abatzopoulos et al., 2006) (شکل1-1).

شکل1-1-پراکنش جهانی گونه های مختلف آرتمیا (Van Stappen, 2002)
2-6- پراکنش جغرافیایی آرتمیا در ایران
مهمترين‌ زيستگاه‌ آرتميا در ايران‌، درياچه‌ اروميه‌ مي‌باشد كه‌ وجود آرتميا در آن‌ براي‌ اولين ‌بار در سال‌ 1899 ميلادي‌ توسط گانتر گزارش‌ گرديده‌(Gunther, 1900) و در سال‌ 1976 توسط ‌ Clarkو Bowenتحت‌ گونه‌ جداگانه‌اي‌ بنام‌ آرتميا اروميانا1 نامگذاري‌ شده‌ است.
علاوه‌ بر آرتمياي‌ دوجنسي‌ كه‌ در درياچه‌ اروميه‌ زندگي‌ مي‌كند، نوعي‌ آرتمياي‌ بكرزا نيز در بركه‌هاي‌ اطراف‌ درياچه‌ اروميه‌ وجود دارد كه‌ اولين‌ بار در سال‌ 1376 شناسايي‌ وگزارش‌ شده‌ است‌ (آق‌ و نوري‌، 1376).
طبق‌ بررسيهاي‌ انجام‌ گرفته‌ در سالهاي‌ اخير علاوه‌ بر موارد فوق‌ وجود آرتميا در چندین منطقه‌ ديگر كشور نيز گزارش‌ شده‌ است (Agh, 2002; Agh et al., 2007) كه‌ عبارتند از:
-درياچه‌ نمك‌ و حوض‌ سلطان‌ قم‌ و آبگيرهاي‌ اطراف‌ آن‌ در استان‌ قم‌
– آبگيرهاي‌ اينچه‌ و شور در نزديكي‌ منطقه‌ آق‌ قلا در استان‌ گلستان‌
– درياچه‌ جازموريان‌ در استان‌ كرمان‌
– آبگير ورمال‌ در استان‌ سيستان‌ و بلوچستان‌
– درياچه‌هاي‌ مهارلو، بختگان‌ و طشك‌ در استان‌ فارس‌
-آبگير نوق در رفسنجان‌ استان‌ كرمان‌
-مرداب‌ گاو خوني‌ در استان‌ يزد
-درياچه‌ ميغان‌ در استان‌ مركزي‌
-كال‌ شور گناباد در استان‌ خراسان‌
2-7- زیست شناسی آرتمیا
بدن آرتمیا از سه قسمت سر، سینه ، شکم تشکیل شده است.
در قسمت سر ضمائمی از جمله یک جفت شاخکهای حسی کوچک (Antennula)، یک جفت چنگک یا شاخکهای قلابدار بزرگ (Antenna)، یک جفت چشم مرکب (Compound eye)، یک جفت آرواره (Mandidles) و یک عدد لب بالا (Labrum) وجود دارند. آنتنها در جنس نر رشد بسیار زیادی کرده و به قلابهای عضلانی قوی تبدیل می شوند که صفت مشخصه جنس نر می باشد و در جفتگیری مورد استفاده قرار می گیرد.
در ناحیه سینه یازده جفت پاهای سینه ای وجود دارند که ساختمان تمام آنها یکسان بوده و دارای وظایف بسیار مهمی هستند. پاهای سینه ای یا Thoracopodes علاوه بر وظیفه حرکتی دارای وظیفه تغذیه ای نیز هستند و اندامهای تنظیم فشار اسمزی (Exopodites) و آبششها (Epipodites) نیز روی پاهای سینه ای واقع شده اند. در بخش میانی شکمی ناحیه سینه شیار غذایی وجود دارد که با عمل مژکی باعث انتقال ذرات غذایی بطرف آرواره ها می گردد.
ناحیه شکمی طویل و استوانه ای بوده و از هشت بند تشکیل یافته است. دو بند اول را به دلیل قرار گرفتن اندامهای تولید مثلی در این ناحیه بندهای تولید مثلی یا بندهای جنسی می گویند. در جنس نر اندامهای تولید مثلی شامل یک جفت بیضه، مجاری دفران و یک جفت پنیس یا آلت جفتگیری است و در جنس ماده شامل یک جفت تخمدان، لوله های تخمک برو رحم است. بیضه ها و تخمدانها در درون شکم قرار دارند در حالیکه پنیس ها و رحم از سطح شکمی بندهای جنسی آویزانند. در انتهای ناحیه شکمی یک بند با انتهای منشعب وجود دارد که تلسون (Telson) نامیده می شود و دو انشعاب انتهایی آن فورکا (Furca) نام دارد. روی هر فورکای آرتمیای بالغ دریاچه ارومیه 2 الی 4 تار مژکدار دیده می شود (آق و همکاران، 1381).
2-7-1- چرخه زندگی آرتمیا
شکل 2-1 چرخه زندگی آرتمیا را بطورخلاصه نمایش می دهد. در حالت عادی تخم های بارور شده در کیسه تخمی ماده ها به ناپلیوس های با شنای آزاد (تولید مثل تخم گذار- زنده زایی) و یا در حالت دیگر (مثلا شوری بالا، مقدار پایین اکسیژن و…)، زمانی که به مرحله تکاملی گاسترولا می رسند، جنین توسط یک غشای ضخیمی که از غدد پوستی قهوه ای واقع در تخمدان ترشح می شود، احاطه شده و بصورت سیست هایی که در یک حالت خفته قرار دارند، رها می شوند (تولید مثل تخم گذاری).(Jumalon et al., 1982) حالت تخم گذاری و تخم گذاری زنده زایی در تمام سویه های آرتمیا دیده می شوند، که تغییر در روش تولید مثلی در محیط های طبیعی، وابستگی زیادی به شرایط محیطی آن منطقه دارد.(Lenz, 1987) سایر پارامترهای اکولوژیکی نظیر درجۀ حرارت، شوری، دورۀ نوری و تعداد دفعات تولید مثلی نیز در تغییر و تعیین شکل و روش تولید مثلی دخالت دارند.(Berthelemy-Okazaki & Hedgecock., 1987)
ماده ها در طول دوره تولید مثل می توانند بین دو حالت تولید مثلی تخم گذاری یا تخم گذاری زنده زایی در تغییر باشند.

شکل 2-1 چرخه زندگی آرتمیا (Jumalon et al., 1982)

2-7-2- تولید مثل آرتمیا
به طور کلی دو نوع مختلف آرتمیا، تحت نام های آرتمیای دو جنسی و آرتمیای بکرزا، در ایام مختلف سال تحت شرایط متفاوت به دو شیوه تخم گذاری– زنده زایی (Ovivivparaty) و تخم گذاری (Oviparaty) تولید مثل می نماید. تولید مثل در آرتمیای بکرزا فقط با جنس ماده بوده و عمل تخمگذاری و یا زنده زایی بدون دخالت جنس نر صورت می گیرد.

۲-۸- مراحل رشد و نمو آرتمیا
2-8-1 سیست آرتمیا
اندازه سیست آرتمیا در حدود 200 الی 300 میکرومتر بوده و به رنگ قهوه ای می باشد. غلاف سیست از سه لایه تشکیل یافته است: کوریون خارجی، غشاء کوتیکولی خارجی و کوتیکول جنینی. کوریون خارجی (Outer chorion) که معمولاً 6 الی 8 میکرومتر ضخامت دارد خود از سه لایه تشکیل یافته است: غشاء خارجی (Outer membrane)، لایه کورتیکال (Cortical layer) و لایه آلوئولار (Alveolar layer). کوریون خارجی پوشش سختی است که از لیپوپروتئین حاوی کیتین و هماتین تشکیل یافته و در واقع غلظت هماتین رنگ پوسته سیست را تعیین می کند که ممکن است از قهوه ای خیلی کم رنگ متمایل به زرد تا قهوه ای پررنگ متغییر باشد (Anderson, 1967).
وظیفه اصلی کوریون خارجی محافظت از جنین در مقابل آسیبهای مکانیکی و همچنین در مقابل تشعشعات ماوراء بنفش نور خورشید است. وظیفه دیگر کوریون که مربوط به لایه آلوئولار می باشد کمک در شناور ماندن سیست در سطح آب است.
غشاء کوتیکولی خارجی، غشاء چند لایه ای است با عمل فیلتراسیون بسیار ویژه که به عنوان سدی در مقابل نفوذ مولکولهایی بزرگتر از Co2 عمل می نماید.
کوتیکول جنینی لایه ای است شفاف و بسیار انعطاف پذیر که از دو لایه بنامهای لایه فیبری خارجی (Outer fibrous layer) و غشاء کوتیکولی داخلی (Inner cuticular membrane). کوتیکول جنینی معمولاً بین 8/1 الی 2/2 میکرومتر ضخامت دارد ولی تحت شرایط خاصی بسیار ضخیمتر می شود. هر سیت حاوی جنینی است در مرحله گاسترولا که تحت شرایط رطوبت

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان با موضوع آبزی پروری، دریاچه ارومیه، منابع غذایی Next Entries پایان نامه رایگان با موضوع مواد غذایی، منابع غذایی، فنیل آلانین