پایان نامه درمورد مواد مخدر، مصرف مواد، عنصر مادی، عنصر معنوی

دانلود پایان نامه ارشد

فروش بر عکس عنصر مادی خرید است و عبارت است از فعل مثبت مادی یا اعتباری انتقال مواد مخدر یا روان گردان به دیگری در قبال دریافت وجه یا مالی دیگر.
ممکن است فروش به دادوستد انجام شود، در این صورت اگر قبل از انجام دادوستد و تحویل مواد به خریدار با عملیات مأموران، فروش انجام نشود، جرمِ در معرض فروش قرار دادن مواد محقق شده است، بنابراین مرتکب علاوه بر حمل و نگهداری مواد، آن را در معرض فروش گذاشته است و به یک مجازات محکوم میشود.
فروش اعتباری مواد، انجام آن بدون داد و ستد است. این زمانی است که فروشنده و خریدار با انجام مذاکرة حضوری یا به وسیله تلفن، نمابر و امثال آن، در مورد فروش مواد توافق میکنند، در این فرض تحقق جرم نیازمند داد و ستد مواد و عوض آن و قبض و اقباض نمیباشد و اگر پس از مذاکره و توافق فروشنده و خریدار هنگام تحویل مواد، دستگیر شوند، در این فرض نمیتوان فروش مواد را جرم عقیم محسوب نموده و فروشنده و خریدار اعتباری را از اتهام خرید و فروش معاف دانست.117

ـ عنصر مادي جرم عرضه
در معرض فروش قرار دادن مواد مخدر، خود جرم مستقلی است، و این جرم زمانی محقق میگردد که متهم، مواد را برای فروش به دیگران عرضه میکند. در واقع این جرم عرضه مواد برای فروش است، اما اگر مواد برای فروش عرضه نگردد، مثل این که شخص مواد را به طور رایگان در اختیار دیگران بگذارد یا این که قبل از انتقال مواد طرفین دستگیر شوند، جرم در معرض فروش قرار دادن مواد انجام نپذیرفته، بلکه عرضه کننده به اتهامات دیگر از قبیل حمل و نگهداری یا شروع به جرم عرضة مواد محکوم می شود.

ـ عنصر مادي جرم توزیع
توزیع هرگونه فعل مادی ایجابی که منجر به انتقال و پخش غیر معوض مواد مخدر و روان گردان به دیگران میباشد. بنابراین اگر شخص مواد را به دیگران منتقل کند و در مقابل وجهی دریافت کند عمل وی فروش خواهد بود. در غیر این صورت عنوان توزیع بر آن صدق میکند. بنابراین توزیع یک فعل مادی مثبت انتقال غیر معوضِ مواد به بیش از یک نفر را گویند.118 از نظر عرفی، توزیع با یک دفعه محقق نمییابد، بلکه با پخش یک چیز میان چندین نفر و البته به مقدار زیاد، محقق میشود.

2ـ عنصر معنوی جرایم خرید، فروش، عرضه و توزیع مواد مخدر و روان گردان
خرید و فروش و عرضه و توزیع مواد همگی از جرایم عمدی هستند و مجرمین با علم و اطلاع از ماهیت موضوع معامله، عرضه یا توزیع مواد، مبادرت به انجام آن مینمایند. البته دربارة مواد صنعتی و شیمیایی مندرج در ماده 40 الحاقی، اصلاحی 1389 علاوه بر شرایط فوق، احراز قصد تبدیل و تولید مواد مخدر و روان گردان از این مواد هم لازم است هرچند نتیجة مورد نظر به دست نیاید.

3ـ عنصر قانونی جرایم خرید، فروش، عرضه و توزیع مواد مخدر و روان گردان
در قانون مصوب شورای انقلاب 1359 از خرید و توزیع مواد مخدر ذکری به میان نیامده بود، ولی در قانون اصلاحی سال 1376 و به تبع آن در قانون اصلاحی 1389 در بند 3 ماده 1، تمامی این جرایم به صورت مستقل احصاء شده و طی مواد 4 ،5 و8 برای آنها مجازات تعیین شده است. این مجازاتها دقیقاً همان موارد مقرر برای جرایم ورود، حمل، اختفاء یا تولید میباشد که در مباحث قبلی به آن اشاره نمودیم.
مادة 40 الحاقی، اصلاحی قانون مبارزه با مواد مخدر و روان گردان سال 89 نیز، خرید و فروش مواد صنعتی و شیمیایی مورد استفاده برای تولید موادمخدر یا روان گردانهای صنعتی غیر دارویی و خرید و فروش کدئین و متادون را جرم میداند که البته طبق مادة 41 قانون مذکور، اگر با مجوز دولت و وزارت بهداشت برای مصارف پزشکی، صنعتی و تحقیقاتی باشد جرم محسوب نمیشود.

ب ـ جرایم وابسته
به نظر نگارنده از آنجایی که بررسی این جرایم نسبت به جرایم دسته الف، با توجه به موضوع تحقیق از حوزه بحث ما خارج میباشد، بنابراین فقط به یک تعریف مختصر و بیان مصادیقی از این جرایم اکتفا نمودیم.
جرائم دیگری وجود دارند که با جرائم اصلی مرتبطند و به منظور ارتکاب آن جرائم تحقق پیدا میکنند و در زمرۀ جرائم وابسته قرار میگیرند. به عنوان مثال: وارد کردن مواد مخدر به زندان یا بازداشتگاه یا بازپروری و نگهداری معتادان، تقصیر مأموران در جلوگیری از ورود مواد مخدر به زندان یا بازداشتگاه یا اردوگاه بازپروری و نگهداری معتادان، قرار دادن مواد مخدر یا آلات و ادوات استعمال آن در محلی به قصد متهم کردن دیگری و ایراد اتهام برخلاف واقع به دیگری، اختصاص دادن مکان به منظور انبار کردن تولید و توزیع مواد مخدر از این دسته جرایم هستند. البته در برخورد جزایی و تعیین مجازات، عموماً با دستهی اول جرایم (اصلی) به نحو شدیدتری برخورد میشود و مجازات معین برای جرایم دستهی دوم، (وابسته)، در واقع، تابعی از مجازات جرایم اصلی قرار داده شده است.119

مبحث دوم : ارکان جرم اعتیاد و استعمال مواد مخدر و روان گردان
با توجه به اینکه اعتیاد طبق ماده 15 مصوبه مبارزه با مواد مخدر جرم شناخته شده است مانند هر جرم دیگری باید عناصر تشکیل دهنده آن مورد بررسی قرار گیرد.

گفتار اول : ارکان جرم اعتیاد به مواد مخدر و روان گردان
بند اول ـ عنصر مادی جرم اعتیاد
عنصر مادی این جرم نیز به نام «اعتیاد» نامیده میشود اما اعتیاد یک رفتار فیزیکی نیست بلکه یک حالتی است که بر اثر کثرت استعمال مواد مخدر و روان گردان به وجود میآید. اعتیاد به مواد را اگر جرم بدانیم (از نظر نوع رفتار مجرمانه) میتوان آن را در ردیف جرایم مستمر قرار داد، زیرا اعتیاد حالتی است در وجود شخص و این حالت استمرار دارد.120 اما ممکن است گفته شود که اعتیاد جزء جرایم مستمر میباشد زیرا حالت اعتیاد، حالتی است که مستمراً وجود دارد اما در عرف حقوق جزا، جرم مستمر جرمی است که رفتار فیزیکی آن به صورت مستمر و با اراده انجام میشود و این معمولاً ناظر به جرایمی است که مرتکب در ارتکاب رفتار فیزیکی، اراده دارد اما جرایمی که «حالت» رفتار فیزیکی آنها را تشکیل میدهد و صاحب حالت ارادهای ندارد نمیتوان حالت آنها را جرم مستمر دانست.121
اعتیاد به مواد مخدر از نادر جرایمی است که عنصر مادی آن داشتن حالت مجرمانه ناشی از فعل مادی ایجابی است. اما به نظر برخی از اساتید حقوق جزا در این جرم فعل مرتکب عبارتست از اعتیاد122 و اعتیاد فعل مادی مثبت است و نمیتوان آن را حالت و وضعیت تلقی کرد. چون حالت و وضعیت نتیجه فعل مادی مثبت است. لذا، دقیقتر آن است که اعتیاد را حالت و وضعیت ناشی از فعل مادی مثبت بدانیم که در اثر کثرت استعمال مواد مخدر (نهی مقنن از استعمال مواد مخدر) حاصل میشود.123

بند دوم ـ عنصر معنوی جرم اعتیاد
عنصر معنوی جرم اعتیاد عبارت است از علم به موضوع و سوءنیت عام.
الف ـ علم به موضوع :
مرتکب باید علم به مخدر یا روان گردان بودن مواد داشته باشد. بنابراین اگر به مخدر بودن مواد عالم نباشد و به تصور اینکه مواد غیر مخدر یا روان گردانی مصرف میکند آنها را مصرف کند عنصر معنوی مخدوش است.124

ب ـ سوء نیت عام :
یعنی بخواهد مواد را مصرف کند پس اگر قصد مصرف نداشته باشد و اتفاقا در داخل سیگار قرار گرفته باشد و او در اثر استعمال سیگارهای آلوده معتاد گردد به لحاظ فقد سوءنیت عام جرم محقق نمیشود. برای تحقق این جرم وجود سوءنیت خاص لازم نیست یعنی لازم نیست که مرتکب بخواهد که معتاد هم بشود بلکه همینکه مصرف نماید و معتاد شود جرم محقق میشود.125

بند سوم ـ عنصر قانونی جرم اعتیاد
مادة 15 قانون اصلاحی مصوب 1376در خصوص جرم انگاشتن اعتیاد میگفت: «اعتیاد جرم است. ولی به تمامی معتادان اجازه داده میشود به مرکز مجازیکه از طرف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مشخص میگردد مراجعه و نسبت به درمان و بازپروری خود اقدام نمایند.» قانونگذار با تدوین این ماده به شبهاتی که از قبل در خصوص جرم بودن یا نبودن اعتیاد مطرح بود خاتمه داد و نظر خود را به روشنی اعلام نمود. امّا به نظر یکی از اساتید حقوق جزا درست این بود که اعلام شود معتاد شدن به مواد مخدر جرم است، زیرا اعتیاد عبارت عامی است که شامل هرگونه عادات انسانی میشود.126
اما در اصلاحیه اخیر قانون (1389) قانونگذار از سیاست جرم دانستن اعتیاد دست برداشت و ماده 15 را به شرح ذیل اصلاح نمود:
«معتادان مکلفند با مراجعه به مراکز مجاز دولتی، غیر دولتی یا خصوصی و یا سازمانهای مردم نهاد درمان و کاهش آسیب، اقدام به ترک اعتیاد نمایند. معتادی که با مراجعه به مراکز مذکور نسبت به درمان خود اقدام و گواهی تحت درمان و کاهش آسیب دریافت نماید، چنانچه تجاهر به اعتیاد ننماید از تعقیب کیفری معاف میباشد. معتادانی که مبادرت به درمان یا ترک اعتیاد ننمایند، مجرمند».
بنابراین به موجب این ماده قانونی، قانونگذار پذیرفته است که اعتیاد یک بیماری است و در وهله اول معالجه و درمان آن مدّ نظر قرار گرفته است و در مرتبه بعدی چنانچه معتاد در مورد ترک اعتیاد خود اقدامی نکرد مجرم تلقی شده است امّا برخلاف ماده 16 سال 1376 که بعد از این مرحله، قانونگذار مجازات شلاق و جزای نقدی را پیش بینی کرده بود، اما به موجب ماده 16 اصلاحی1389 اقدام تأمینی و تربیتی در نظر گرفته شده است که در فصل سوم همین بخش در مبحث مجازاتها بطور مشروح آن را بررسی می نماییم.

گفتار دوم : ارکان جرم استعمال مواد مخدر و روان گردان
استعمال یا مصرف مواد مخدر127 به معنای وارد کردن این مواد به بدن است. اشکال مختلفی از استعمال مواد مخدر وجود دارد که به نوع مادة مخدر و درجة اعتیاد شخص و وسیلهای بستگی دارد که به واسطة آن مواد مخدر استعمال میشود (مواد مخدر عمدتاً از طریق دود کردن و تزریق زیر جلدی و مواد روان گردان هم عمدتاً از طریق خوردن قرص و مالیدن به بدن مصرف میشوند).128 استعمال مواد مخدر که از آن به مصرف غیر قانونی مواد مخدر یا سوء مصرف مواد مخدر نیز تعبیر میشود عبارت است از «مصرف مواد مخدر بدون مجوز پزشکی». به عبارت دیگر اگر برای درمان بیماری فردی، مواد مخدر تجویز شود مصرف آن داخل در بحث استعمال غیر قانونی مواد مخدر نخواهد بود. سازمان بهداشت جهانی اصطلاح نخست را به مصرف غالب یا نامنظم بیش از اندازه مواد مخدر که با رویه مقبول پزشکی غیر منطبق یا غیر مرتبط باشد تعریف کرده است ولی بخاطر ابهاماتی که در این تعریف وجود دارد کمیته کارشناسی سازمان بهداشت جهانی در مورد مواد مخدر درگزارش شماره 28 خود این تعریف را اصلاح نموده است و بجای عبارت «مصرف» از عبارت «مصرف مضر» استفاده نموده است: «یک الگوی مصرف مواد مخدر که باعث ضرر سلامتی انسان، اعم از ذهنی یا جسمی میشود» سوء مصرف مواد مخدر نه تنها باعث ضرر مصرف کننده میشود بلکه مصرف آن برای خانواده و جامعه نیز مضر است.129
به این ترتیب، هر چند در حقوق ایران بین دو اصطلاح مزبور تفکیکی ایجاد نشده است ولی بنظر میرسد باید سوء مصرف مواد مخدر یا استعمال ممنوع مواد مخدر را به عنوان عمل مجرمانه ناظر به معنی نخست بدانیم.130
پس با تعاریفی که از استعمال مواد مخدر بیان شد میتوان گفت، استعمال مواد مخدر مقدمه اعتیاد به مواد مزبور است. بنابراین آخرین جرمی است که همة جرایم مربوط به مواد مخدر به این جرم منتهی شده و برای آن رخ میدهند و هرچه استعمال مواد مخدر در کشوری آسانتر باشد، این جرم نیز بیشتر رخ میدهد زیرا مصرف مواد مخدر به خاطر حالتهای نشاط آوری که به وجود میآورد انسانها را که در پی شادی و نشاط هستند به سوی خود جذب میکنداز این رو به عنوان اقدامی پیشگیرانه و برای جلوگیری از گرفتار شدن افراد در دام اعتیاد، استعمال مواد مخدر نیز جرم شناخته میشود. پس سیاست کیفری قانونگذار باید به سوی کم عرضة مواد مخدر گرایش پیدا کند وگرنه چنانچه عرضه زیاد باشد مبارزه با مصرف از راه مجازات سودی نخواهد داشت و این مسئله در کشور ما کاملاً مشهود و نمایان است.

بند اول ـ عنصر مادی جرم استعمال مواد مخدر و روان گردان
عنصر مادی این جرم عبارتست از استعمال مواد مخدر به هر طریق و شیوهای

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درمورد مواد مخدر، عنصر مادی، مبارزه با مواد مخدر، عنصر معنوی Next Entries پایان نامه درمورد مواد مخدر، عنصر معنوی، مصرف مواد، مواد روان گردان