پایان نامه درمورد مشارکت اجتماعی، مشارکت سیاسی، اجتماعی و سیاسی، فرهنگ سیاسی

دانلود پایان نامه ارشد

تقویت ساختارها ي اجتماعی است . مشارکت اجتماعی ، فرایندي است که گروههاي اجتماعی ، داوطلبانه و آزادانه آن راانتخاب کرده و علاقه مند میشوند تا در این فعالیت ملی شرکت نمایند. از نظر موضوعی مشارکت به سه دسته تقسیم میشود که عبارتند از مشارکت سیاسی ، اجتماعی و فرهنگی و از نظر سطوح اجرایی به سه دسته محلی ، منطقه اي ، ملی، تقسیم میشود. نگاهی به زمینه هاي تحقیقاتی در بررسی تاریخی ایران ملاحظه میشود که در ایران از دیر باز مشارکت اجتماعی به شکل فعال وجود داشته است . در میان عشایر ، روستا نشین ها و شهر نشین ها در برنامه هاي مختلف همچون عزاداري ، عروسی و فعالیتهاي اقتصادي و معیشتی بوده است ( حناچی، 1383، 95). ز مینه هاي مشارکت اجتماعی در قالب هاي سنتی بیشتر در زمینه هاي اقتصادي و اجتماعی بود ه است ( لطیفی، 1387، 18). یکی از دلایل اصلی و مهم میزان مشارکتهاي اجتماعی مردمی تعالیم دینی و سنتی در مورد رسیدگی و کمک به یکدیگر ، به ویژه فقرا ، ایتام و نیازمندان بوده است . با تغییر وضعیت کنونی جامعه این فعالیتها در حال دگرگونی از حالت غیر رسمی به سازمانهاي غیر دولتی رسمی است . به عبارتی فعالیت هاي مردمی دوران انتقالی را سپري میکنند.
2-4-3 پیش نیازهاي مشارکت اجتماعی
مشارکت اجتماعی مردمی پیش نیازهاي خاص خود را دارند که در صورت فراهم شدن بسترهاي لازم میتوان امیدوار بود تا مشارکت حداکثري را داشته باشیم . در ابعاد متفاوت نیاز به بستر سازي لازم وجود دارد . ابعاد فرهنگی یکی از نیازهاي اساسی به حساب می آید . میبابیست بستر هاي لازم را فراهم کرد تا ارزش هایی همچون تعاون، رسیدگی به نیازهاي مردمی و اثر بخشی مشارکت اجتماعی در رفع نیازمندیهاي جامعه احساس شود. کائوتري معتقد است جهت ایجاد بسترهاي لازم براي مشارکت حداکثري مردمی 4 شرط عمده لازم و اساسی است .
1- ایدئولوژي مشارکت (بعد هنجاري)
2- نهادهاي مشارکتی (بعد سازمانی)
3- اطلاعات کافی
4- امکانات مادي و تخصصی لازم.
به نظر وي تاکید بر اصول توسعه خود گردان است که میتوان توده ها را از اعتماد به نفس برخوردار ساخت و این تحول روانی براي مشارکت و توسعه هر دو حائز اهمیت اساسی است. بر اساس نظریه کنش موجه آیزن و فیش باین ، قصد و نیت افراد تاثیر مستقیمی بر رفتار ، از جمله رفتار مشارکتی دارد. اکثر رفتارها به این دلیل انجام میشوند که مردم به نتایج اعمال خود فکر میکنند
و براي حصول پاره اي نتایج دست به انتخاب منطقی میزنند. در نظریه مطرح شده اثر بخشی فرد به میزان اثر گذاري عمل خود در جامعه توجه میکند و اگر ارزیابی وي این باشد که عمل او اثر گذار و تعیین کننده است دست به انجام آن میزند ودر غیر این صورت از آن خود داري میکند. اگر چه، قضاوت هاي فردي در باره میزان اثر بخشی عمل وي بستگی به اطلاعاتی دارد که وي از
محیط و از سوابق گذشته به دست می آورد( کائوتري، 1379 ، 45).
2-4-4 دیدگاه اسلام و مسیحیت در زمینه مشارکت اجتماعی
هر چند متون دینی و آئین مسیحیت تحریف شده است ، ولی با این وجود ، لابه لاي متون مقدس مسیحیان به حقایقی می توان دست یافت . اصولاً مسیحیت ، آئین فردگرا و دنیا گریز است. عیسی(ع) می گفت “هواي نفس را بکشید ، جسم را پست شمارید و براي تبلیغ ایین خود هرگز دست به شمشیر نبرید”. مذهب مسیح بیشتر به معنویات نظر داشته و پیروان خود را از دخالت در امور دنیوي منع کرده است .
در مقابل، رهبانیت در اسلام جایگاهی ندارد و در عوض ، جهاد ، امر به معروف و نهی از منکر که اموري اجتماعی ، سیاسی هستند ، از (مسائل مورد اهتمام) دین اسلام به شمار می آیند. با این حال، به دلیل ارتباط مسلمانان با مسیحیان در سرزمین هاي عراق، شامات و مصر که با امپراطوري روم همجوار بودند، رهبانیت رایج شد. زندگی دراویش در خانقاه نیز تا حد زیادي به تقلید از مسیحیان است و حتی گفته اند یکی از امراي مسیحی، نخستین خانقاه مسلمانان را ساخته است. جامی در نفحات الانس در شرح حال ابو هاشم صوفی به این موضوع اشاره کرده است. تفاوت دیگر اسلام و مسیحیت در چگونگی برخورد با دولت است .
مسیحیت در برابر دولت هاي استبدادي ، همواره برخورد منفعل و اطاعت آمیز داشته است. هنگامی که مسیحیت ظهور کرد ، نهاد دولت از پیش وجود داشت ومسیحیت از درون دولت رشد کرد، زیرا در ابتدا مجبور بود به حاکمیت دولتی که آن مذهب را در سرزمین خود به رسمیت می شناسد تن در دهد؛ از این رو آیین مسیحیت براي دولت خطري محسوب نمی شد . این همان چیزي است که در انجیل بدین مضمون آمده است:” آنچه از قیصر است، به قیصر بدهید و آنچه از خداي بزرگ است ، به خداوند بزرگ”.
تفکر» حمایت خداوند از حکومت« در مسیحیت نیز از همین پدیده ریشه می گیرد. تحکیم رابطه سلطنت و شریعت در مسیحیت بدانجا رسید که حق الهی براي حکومتگران در نظر گرفته شد و شهریار، خداوندگار جلوه می کرد . بر اساس این تفکر، پادشاهان از جانب خدا برگزیده می شدند و تنها در برابر او پاسخ گو بودند. بدین ترتیب با پوشاندن نقابی بر چهره حکومت هاي استبدادي، هرگونه مقاومت و نافرمانی در برابر این حکومت ها ضد دین شمرده می شد. تأملات موجود در نامه هاي پولس قدیس و نیز پطرس قدیس در عهد جدید، نمونه این توجیه گري و حمایت مذهبی از مشروعیت حکومتی است .
اما وضع در اسلام به گونه دیگر است. اسلام در جامعه اي ظهور کرد که از دولت مرکزي بی بهره بود . هرقبیله اي به فراخور نیروي انسانی و تجهیزات نظامی، از قلمرو خود دفاع می کرد و در موارد ضرورت با دیگر قبیله ها هم پیمان می شد. بنابراین پیامبر اعظم با تشکیل حکومت اسلامی در یثرب، ساختار حکومتی جدید در عربستان پدید آورد. تعیین استانداران، اجراي مجازات هاي شرعی، تنظیم ساختار اقتصادي و مالیاتی و ساماندهی نیروهاي نظامی از سوي پیامبر ، جلوه هاي بارز یک ساختار حکومتی به شمار می رود. پس در می یابیم که اسلام خود مبدع حکومت بود و با ایجاد حکومت اسلامی نیرومند توانست در برابر دو امپراطوري بزرگ عصر ، یعنی ایران و روم ، به پیروزي دست یابد. در اسلام تفکر حمایت از حکومت استبدادي مردود است و مشارکت مردمی، اصل محسوب میشود.» بیعت« والاترین جلوه این مشارکت است. بحث انتقاد مردم از مدیران جامعه نیز پدیده مهمی است که در عصر پیامبر و امام علی (ع) به چشم می خورد .انتقاد از دولت ، نشانگر اهتمام حکومت به مردم سالاري و مشارکت اجتماعی توده مردم در اداره جامعه است .
2-4-5 نقش عوامل فرهنگی در توسعه مشارکت سیاسی و اجتماعی
فرهنگ از مهم ترین متغیرهاي مشارکت سیاسی و اجتماعی است . مشارکت افراد در جامعه اي که داراي فرهنگ سیاسی مشارکتی است .،گسترده است ؛ در مقابل ، در جامعه فاقد چنین فرهنگی ، مردم با پدیده هاي سیاسی و اجتماعی برخورد انفعالی دارند. در جامعه شناسی سیاسی، درباره عوامل مؤثر مشارکت نظریه هاي گوناگونی وجود دارد. نظریه »تفهمی ماکس وبر« با تکیه بر فرهنگ معتقد است تغییرات فرهنگی ، سبب تغییرات در حوزه هاي مختلف اجتماعی می شود. اما نظریه » دترمینستی مارکس« عوامل اقتصادي را زیربناي روابط اجتماعی مانند مشارکت می داند. در ایران که مذهب در آن ریشه عمیقی دارد، عوامل فرهنگی پس از عوامل دین ، مهمترین عوامل تأثیر گذار بر مشارکت سیاسی و اجتماعی هستند که با زمینه سازي یک فرهنگ سیاسی مطلوب ، به افزایش مشارکت اجتماعی می توان امیدوار بود .
2-4-6 نقش آگاهی هاي عمومی در توسعه مشارکت اجتماعی و سیاسی
آگاهی هاي عمومی و وابستگی هاي اجتماعی ، در افزایش مشارکت مردم نقش مهمی دارد . یکی از دلایل شرکت فرد در امور سیاسی و اجتماعی پیوستن به جمعیتی است که به گونه اي آرزوها ، ارزش ها ، نارضایتی ها و برداشت هاي او را منعکس می کند. در دوره جوانی که فرد می خواهد هویت مستقلی در جامعه به دست آورد ، پیوستن به گروه هاي سیاسی یا اجتماعی را براي این کار بر می گزیند. وابستگی ها و هیأت هاي دل خواه ، یکی از این روش هاست ؛ از این رو حتی در دور افتاده ترین روستاها نیز کسی را نمی توان یافت که به یک دسته و گروه مذهبی ، سیاسی ، صنفی یا اجتماعی وابسته نباشد . انسان ، حیوانی اجتماعی است و اجتماعی بودن او تنها براي بر آوردن نیازهایش نیست ، بلکه بهره مندي انسان از قوه تفکر ، این نیاز را به طور فطري در او پدید می آورد که یافته هاي فکري و مکنونات درونی اش را با دیگران در میان نهد . بدین ترتیب ، گروههاي گوناگون انسانی شکل می گیرد که می کوشند با روش هاي مختلف ، اندیشه هاي خود را براي سازندگی ساختار اجتماعی خویش به کار گیرند. علماي علم سیاست معتقدند هر قدر شهروندان بیشتر به تعلقات مشترك خود آگاهی داشته باشند ، بهتر می توانند تصمیم هاي سیاسی را که به مصالح عام نزدیک تر ، تشخیص دهند ، به شرط آن که امکان واقعی انتخاب ومشارکت را در اختیار داشته باشند .
نمایندگان جماعتی که خواستار یک نظام سیاسی و اجتماعی خاص هستند ، بر پایه وجدان ملی به یک فلسفه مشترك دل می بندند . این فلسفه در یک نوع تعلق اشتراك ریشه دارد که منشأ تکلیف براي افراد می شود و رعایت این تکالیف ، افراد را از عرصه کنش و واکنش هاي فردي و شخصی بالاتر می برد . مبناي اجماع ملی ، تاریخ و آثار فرهنگی و مذهبی یک ملت و تصور خاص او از انسان است
درجه آگاهی سیاسی و اجتماعی شهروندان با میزان و کیفیت جریان اطلاعات ، سهولت دسترسی به آن و اعتماد عمومی به منابع تغذیه اطلاعاتی رابطه مستقیم دارد . معمولاً گرایش هاي حزبی ، صنفی ، گروهی ، اجتماعی و سیاسی مردم و واکنش آنان در برابر عملکرد حکومت در عرصه هاي سیاسی ، اجتماعی و اقتصادي به پیش زمینه هاي آگاهی بستگی دارد . داشتن سواد و مدرك تحصیلی به تنهایی نشان دهنده ارتقاي آگاهی هاي عمومی در مسائل یاد شده نیست . ولی بیسوادي و عدم دسترسی به اطلاعات حقوقی، اداري، فنی که جزو آگاهی هاي عمومی به شمار می روند مانع اصلی سازمان دهی نیازهاي مشترك و چگونگی مشارکت براي برآوردن آن هاست. مهم ترین وظیفه مدیران اجتماعی، تأمین اعتبارات و کمک هاي فنی و حرفه اي همراه با پدید آوردن زمینه گسترش آگاهی هاي عمومی است. آگاهی هاي عمومی افزون برتأثیر بر مشارکت ، در ثبات رأي و اندیشه افراد و مقاومت در برابر تهاجم تبلیغاتی رسانه هاي جمعی نیز مؤثر است .پژوهش نشان داده که افراد داراي اطلاعات سیاسی متوسط بیشتر از کسانی که اطلاعات سیاسی وسیع دارند مستعد تغییر عقیده اند . بنابراین شهروندان با آگاهی هاي متوسط، به تعقیب مسائل تمایل بیشتري دارند و امکان تأثیر گذاري بر آن ها زیاد است .
2-4-7 تأثیر هویت سازي و تلقین بر مشارکت اجتماعی و سیاسی
هویت رفتاري افراد ، با تاثیر پذیري از عوامل گوناگونی به وجود می آید و در عواطف و رفتار اجتماعی او متجلی می شود. عقاید سیاسی و هویت سیاسی یک شخص ، تأثیر تعیین کننده اي بر عمل سیاسی او می گذارد . این هویت و عقاید ، ایدئولوژي و معارف نظري او را در بر می گیرد. در سیاست و مشارکت سیاسی و اجتماعی بر خلاف علوم طبیعی ، بین نظر علمی و عقاید یعنی معرفت سیاسی و عقیده سیاسی فاصله اي نیست . هیچ کس نمی تواند تأثیر عقاید و هویت یک شخص را بر عمل سیاسی خود و دیگران انکار کند . بیشتر مردم و فعالان سیاسی ، عقاید و هویت سیاسی خود را در دوره جوانی کسب می کنند ، هرچند ممکن است در آینده ، در شرایط خاصی و به طور ناگهانی ، عقاید خود را تغییر دهند(حیدرآبادي، 1390، 24).
2-4-8 حس مسئولیت پذیري در مشارکت اجتماعی
شهروندي یعنی مشارکت در سطوح مختلف امور اجتماعی. مشارکت، فرایند سهیم شدن در تصمیم ها، چه در سطح فردي و چه در سطح جمعی است و وسیله اي است که دمکراسی به کمک آن ساخته می شود. در حال حاضر تمام نظریه ها و الگوهاي مرتبط با فردگرایی و جمع گرایی در نهایت بر بهبود توان اجرایی و مشارکتی افراد و سازمان ها براي کسب سازگاري، خود تدبیري، همکاري و افزایش دخالت هاي مسئولانه در مسائل شهري تأکید می کند. در حال حاضر بیشتر مدیران به این نتیجه رسیده اند که بهبود ساختارها (الگوهاي رابطه اي)، سیستم ها (سیستم هاي اطلاع رسانی و اجرایی) و مهارت هاي مناسب (مهارت هاي ترغیب

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درمورد مشارکت مردم، مشارکت اجتماعی، مشارکت سیاسی، علوم سیاسی Next Entries پایان نامه درمورد مشارکت مردم، مشارکت اجتماعی، حاشیه نشینی، توسعه پایدار