پایان نامه درمورد محیط زیست، توسعه پاید، توسعه پایدار، حاشیه نشینی

دانلود پایان نامه ارشد

در ایران تقریبا به دهه 40 شمسی و خصوصا پس از اصلاحات ارضی باز می گردد.که سبب شد مهاجرت روستا- شهري افزایش یابد. این در حالی است که پس از وقوع انقلاب اسلامی نیز بر اثر تحولات صورت گرفته در این مقطع و شروع جنگ عراق علیه ایران و تداوم سیاست تمرکز گرایی با تداوم شهرنشینی بی رویه و به تبع آن افزایش حاشیه نشینی در شهرها و به ویژه شهرهاي بزرگ، حاشیه نشینی به عنوان مسئله اي اجتماعی مطرح گردید. مفهوم حاشیه نشینی معانی و اسامی گوناگونی براي خود دارد و اغلب به مساکن فاقد خدمات و نیازهاي اولیه انسانی و معمولا به مکان هاي شلوغ و مراکز جرم خیز اطلاق می شود.
حاشیه نشینی به عنوان یک مسئله اجتماعی پیچیده در بستري از تعاملات که متاثر از عوامل بسیاري است شکل می گیرد که بعضا تشخیص بسیاري از این عوامل دشوار است. بعضی از صاحب نظران مهاجرت را عامل اصلی حاشیه نشینی می دانند و معتقدند که بعضی از مهاجرین خوشبخت شهرها می توانند از دروازه شهرهاي طلایی عبور کنند و خود را با شهر تطبیق دهند ولی بعضی از آنها نمی توانند با شهر سازگاري پیدا کنند و در نتیجه در دروازه هاي شهر، مناطق حاشیه نشینی را تشکیل می دهند. اندازه این حاشیه ها به محیط آنها و حجم مهاجرین بستگی دارد.
به طوري کلی در مهاجرت مجموعه اي از عوامل مثبت (جاذبه ها) و عوامل منفی (دامنه ها) وجود دارند که در نگاه داشتن فرد در یک منطقه یا مهاجرت او موثرند، مثلا برخورداري مقصد از وجود امکانات آموزشی، اشتغال و درآمد بیشتر در مقایسه با مبدا مهاجر را تشویق می کند و برعکس آلودگی محیط زیست، بالا بودن سطح هزینه هاي زندگی، دوري از خانواده و محیط و فرهنگ بومی از عوامل دافعه مهاجرتند. عوامل دیگري که از آنها به عنوان عوامل شخصی یاد می کنند عبارتند از سن مهاجر، جنس مهاجر، میزان مهارت مهاجر و یا نژاد و وابستگی سیاسی و تعلقات قومی مهاجر.
مناطق حاشیه نشین عموما با تراکم زیاد جمعیتی و استفاده از مصالح کم دوام در ساخت خانه و فقدان فضاهاي سبز و عمومی در سطح محله هاي این مناطق شناخته شده اند. ساکنان این مناطق به دلیل ضعف بنیه اقتصادي و گران بودن زمین و مسکن در داخل شهر نمی توانند به متن و داخل شهر وارد شوند و ناگزیر در حاشیه زندگی می کنند. اگر مهاجرت را از علل رشد و گسترش
حاشیه نشینی بدانیم مشارکت اجتماعی و کیفیت آن از پیامدهاي حاشیه نشینی است. مشارکت در امور شهر و محله از جمله مواردي است که در کیفیت زندگی و سالم سازي محیط نقش اساسی دارد(ستارزاده و همکاران، 1389، 179).
مشارکت اجتماعی را عموما مانند انگیزه، موقعیت اجتماعی، ویزگی ها شخصی و محیط اجتماعی و سیاسی در ارتباط می دانند. مثلا هر اندازه فرد بیشتر در معرض انگیزه هاي سیاسی مانند بحث درباره سیاست بوده باشد و یا به اطلاعات سیاسی دسترسی داشته باشد، احتمال مشارکت سیاسی او بیشتر می شود. موقعیت اجتماعی نیز با میزان تحصیلات، محل سکونت، طبقه و قومیت
سنجیده می شود که بر میزان مشارکت بسیار تاثیرگذار است. محیط یا زمینه نیز بسیار مهم است. از این نظر که مثلا فرهنگ سیاسی ممکن است مشارکت یا اشکال خاصی از مشارکت را که پسندیده است تشویق کند و یا مانع آن شود .
تحقیقات متعددي نشان می دهد که با افزایش احساس حاشیه نشینی، گرایش به مشارکت اجتماعی در بین حاشیه نشینان کاهش پیدا می کند و این خود زنگ خطري براي برنامه ریزان شهري و سیاست گذاران می باشد. از آنجایی که شهر اراك به عنوان یکی از شهرهاي مهاجر خیز به خاطر روستاهاي زیاد آن مطرح می گردد جا دارد که از مدیران شهري خواسته شود همواره به توسعه متوازن مناطق شهري و روستایی و عدم تمرکزگرایی خدمات و اشتغال در مناطق شهري توجه نمایند تا جلوي مهاجرت هاي بی رویه و غیر اصولی گرفته شود که به تبع آن ما با مراکزي آسیب خیز و شهروندانی مواجه هستیم که با این احساس زندگی می کنند در بهبود امور شهري تاثیرگذار نیستند پس در فعالیت هاي جمعی شرکت نمی کنند و نه تنها با رشد بی رویه این مناطق به زیبایی ظاهري توسعه شهري لطمه وارد می کنند بلکه به مراکزي براي ظهور و گسترش انواع آسیب هاي اجتماعی بدل می گردند.
2-6-2 توسعه پایدار و شهروندان
انسان براي برآورده ساختن نیازهاي خود همواره با محیط طبیعی پیرامون خود در ارتباط بوده و از آن استفاده کرده است. با رشد دانش و فن آوري هاي بشري ، با شروع کشاورزي و اهلی کردن حیوانات انسان اثرگذاري متمایزي را نسبت به سایر جانداران در اکوسیستم کره زمین آغاز کرد. با رشد صنعت و شکوفایی آن که نهایتاً با عنوان انقلاب صنعتی از آن نام برده شده ، انسان به دخل
و تصرف در محیط طبیعی خود سرعت زیادي داد و در خیلی از مناطق دنیا محیط زیست را به شدت تخریب کرد. رشد اقتصاد و تجمع سرمایه در دست گروه هایی از انسانها و یا در دست مردمی در برخی از مناطق جغرافیایی دنیا نیز به اختلافات اقتصادي و اجتماعی بین مردم دامن زد. انسانها گاه از روي فقر و ناچاري و گاه از روي ثروت و امکانات زیاد و طلب سرمایه و ثروت و امکانات فزون تر به تحریب محیط دست زده اند و هنوز دست می زنند. اگرچه رشد دانش و فن آوري و گسترش ارتباطات و روابط بین جوامع بشري خود از یکسو در تخریب محیط زیست اثر داشت، اما از دیگرسو اطلاعات و امکاناتی را براي بشر فراهم کرد تا بتواند جهت برخورد با تحولات جدید در زندگی و محیط خود اقداماتی را ساماندهی کند. دیدگاها و نظرات و اقداماتی که براي اصلاح روابط بین انسان و محیط به راه افتاد و دیدگاهها و جنبشهایی که براي اصلاح روابط اقتصادي و اجتماعی براي انسان ها راه افتاد نیز خود در سایه همین پیشرفتها امکانپذیر گردید.
در نمودار زیر توسعه پایدار چنین توضیح داده می شود که سه دایره در نظر گرفته می شود. یک دایره براي محیط زیست. یکی براي سکونت گاه هاي زندگی انسانی ، شامل شهرها و روستاها که در شکل با دایره اي که خانه ها در آن نقاشی شده نشان داده می شود. دایره سوم مربوط به چیزهایی است که انسان برروي زمین می سازد ، به ویژه کارخانه ها و صنایع. داخل این شکل ساختمان کارخانجات ترسیم شده است. با قرار گرفتن این سه دایره در کنار هم و افتادن قسمتی از آنها بر روي دیگر نشان داده می شود که این سه با هم در ارتباط اند و توسعه پایدار به دنبال ایجاد کردن این رابطه به شکلی است که کمترین خسارت به محیط و انسان وارد شود. در وسط شکل یک ترازو هم ترسی شده که ترازو علامت عدالت است. عدالت براي همه انسان ها؛ محور توسعه پایدار عدالت است / .حمی

درضا وجدانی
شکل2-1 نمودار توسعه پایدار (پورغلام، 1392، 6)
در شکل زیر توسعه پایدار با ارتباط بین سه موضوع که با قرار دادن سه دایره در کنار یکدیگر نشان داده شده توضیح داده می شود. سه دایره شامل: اقتصاد ، اجتماع و محیط زیست است.
قسمت مشترك یا داراي همپوشانی بین دایره اجتماع و اقتصاد محدوده اي است که در آن عبارت منصفانه یا عادلانه نوشته شده است . بدین معنی که باید رابطه اقتصادي در اجتماع به روابطی منصفانه و عادلانه منجر گردد.
در قسمت مشترك بین محیط زیست و اجتماع عبارت ” بادوام ” نوشته شده است. بدین معنی که انسانها می باید روابط خود را با محیط زیست به گونه اي سامان دهند که قابل دوام باشد و به نابودي محیط زیست منجر نشود.
قسمت مشترك بین اقتصاد و محیط زیست نیز با عبارت” قابل دوام” مناسب رشد و ترقی نشان داده شده است. به این مفهوم که رابطه اقتصاد با محیط زسیت ، ضمن اینکه امکانات باید امکانات رشد و ترقی را براي انسان فراهم کند، به گونه اي نباشد که از منابع طبیعی به صورت افراطی استفاده کند و به از بین رفتن آنها منجر شود. استفاده از منابع تجدید شونده مثل انرژي هاي خورشیدي و انرژي باد با چنین توصیه اي قرار می گیرد.
در وسط سه دایره عبارت” پایدار ” نوشته شده که در واقع محدوده مشترك سه دایره اجتماع، اقتصاد و محیط زیست است. با در نظر گرفتن وضعیت و شرایط اجتماعی، اقتصادي و زیست محیطی است که توسعه پایدار امکانپذیر می گردد. در شکل زیر توسعه پایدار با ارتباط بین سه موضوع که با قرار دادن سه دایره در کنار یکدیگر نشان داده شده توضیح داده می شود. سه دایره شامل: اقتصاد، اجتماع و محیط زیست است.

شکل2-2 توسعه پایدار با ارتباط بین سه موضوع: اقتصاد ، اجتماع و محیط زیست(Humbert et al., 2010, 473)
گاه براي تشریح توسعه پایدار با شکل ، از مثلث استفاده می کنند. در شکل زیر در یک زاویه ي مثلث اقصاد ، زاویه دیگر اجتماع و زاویه دیگر محیط زیست نشان داده می شود. و توضیحاتی
براي شرایط یک رابطه در توسعه پایدار براي آنها در هر زاویه نوشته شده است.

شکل2-3 مثلث توسعه پایدار(Humbert et al., 2010, 477)
3-6-2-توسعۀ پایدار، شهر و منظر شهري پایدار
پایداري به عنوان رویکرد انسان به جهان زیستی، یک نگرش اخلاقی را مطرح می کند که در آن نحوة زیست و عمل انسان در رابطه با سایر ارکان هستی مورد توجه قرار می گیرد. دیدگاه پایداري به مهم ترین چالش امروز تمدن بشري می پردازد: بقایاي تمدن در این سیاره. آسایش ماندگار انسان در گرو برقراري و تداوم رابطۀ متعادل زیستی میان تمام ارکان نظام زیست جهانی است. این .« معناي پایداري به عنوان نحوة نگرش انسان به جهان زیست است. خطاب این دستور اخلاقی به تمام جوامع انسانی است و نمی توان آن را مختص و محدود به کشور یا منطقه اي خاص از زمین دانست، چرا که بحران هاي کنونی محیط زیست از مقیاس کشور و یا منطقه اي خاص فراتر رفته و به مسألۀ تمام زمین تبدیل شده است (فرهودي و همکاران، 1390، 95).
مفهوم توسعۀ پایدار در حوزه هاي مختلفی از زندگی بشر داراي اهمیت است، این مباحث گوناگون در سه حوزة کلی توسعۀ اجتماعی، توسعۀ اقتصادي و توسعۀ محیط زیست طبقه بندي می شوند. بنابراین هرگاه مفهوم توسعه در هر سه حوزة اجتماعی،. اقتصادي و محیط زیست تحقق یابد. توسعۀ پایدار مفهوم واقعی خود دست خواهد یافت. در واقع می توان گفت که توسعۀ پایدار، محدودة مشترك حوزه هاي سه گانۀ توسعه (اجتماعی-اقتصادي- محیط زیست) است

شکل2-4 دیاگرام توسعۀ پایدار و حوزه هاي سه گانۀ توسعه(فرهودي و همکاران، 1390، 97).

در دهۀ 1970 رشد سریع برنامه هاي توسعه، چه آگاهانه و چه ناخودآگاه، باعث تهدیدهاي اجتماعی، اقتصادي و زیست محیطی شد. در پاسخ به بحران هاي ناشی از این پیامدها، مفاهیم و گرایش هاي تازه اي براي توسعه آینده، از جمله توسعۀ پایدار، عدالت زیست-محیطی، شهرنشینی نوین و اخیراً توسعۀ هوشمند مطرح شد(Barton, 2003, 44) .پایداري، مفاهیم مختلفی می تواند داشته باشد که از اهداف اکولوژیکی تا اصولی براي فعالیت هاي مختلف اجتماعی و اقتصادي را شامل می شود. در دهه هاي اخیر در چارچوب توسعه، حفاظت از منابع طبیعی که در دهه هاي 1970 و 1980 بیشترین توجه را به خود معطوف کرده بود، در دهه هاي 1980 و 1990 جاي خود را به مقررات اصلاحی و انعطاف پذیر بر پایۀ کارایی داد. از دهۀ 1990 به بعد، مفهوم توسعۀ پایدار و جوامع پایدار، جایگاه ویژه اي را به خود اختصاص داده است(Hutchison, 2010, 14).
واژة پایداري که براي اولین بار به طور رسمی در قالب الگووارة توسعۀ پایدار توسط برانت لند در سال 1987 در گزارش آیندة مشترك ما مطرح شد، به اداره و بهره برداري صحیح و کارا از منابع پایه، طبیعی، مالی و نیروي انسانی براي دستیابی به الگوي مصرف مطلوب ارائه شده است(Ivanovic, 2009, 2083).
با رشد سریع جمعیت جهان و تمرکز آن در شهرها، مفهوم توسعه پایدار شهري به عنوان مؤلفه اساسی تأثیرگذار بر چشم انداز بلندمدت جوامع انسانی مطرح گردید. دستیابی به آرمان هاي توسعۀ شهري ما را به شرایطی سوق می دهد که در آن منابع دست ساختۀ بشري آن چنان تهی و خالی نخواهد شد که آینده بلندمدت وي به مخاطره بیفتد (Li, 2009, 139).
توسعۀ پایدار شهري و پایداري اجتماعی شهري، مستلزم اقتصاد پایدار شهري، محیط زیست پایدار شهري، زندگی پایدار شهري و سایر ابعاد پایداري می باشد که در مجموع از آن به عنوان برابري درون نسلی و اصل عدالت اجتماعی و برابري برون نسلی و اصل نسل آینده یاد می کنند(Xing, 2009, 213).

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درمورد مشارکت مردم، مشارکت اجتماعی، حاشیه نشینی، توسعه پایدار Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی رگرسیون، بازده سهام، بورس اوراق بهادار، بازدهی سهام