پایان نامه درمورد مجاز مرسل، شعر معاصر

دانلود پایان نامه ارشد

الأيّام ، مـلءَ الضلـوع

أ هکذا الفتنة في الغانيات وَ نشوة الوصلِ ، وَ حَـرُّ الولوع

لئِن مَضي عهدُ ذوينا وَ فات وَ لم يَعُد مِن أملٍ فـي الرجوع

* * *

فذمّتي بعهدِهم مُوفية أردُّ ماضيهم ببذلِ الشّـباب

أنا ( إبنُ زيدونَ )وَ تصبو لِيه ( ولّادةٌ ) في دمها و الإهاب

أوّلُ عهدي بفنون الهَوي بيروتُ ؛ أنعِم بالهوَي الأول!

* * *

يلذّ لي يا عينُ أن تسهدي وَ تشتري الصّفوَ بطيـبِ الکَري

لي رقدة طويلة في غدِ لِلّه ما أعمقها فـي الثري!

أ لم ترَي طيرَ الصِّبا في يدي أخشَي مع الغفلةِ أن ينفِـرا …

( ابراهيم ط . ،2005م ، ص402)

جانم فداي دختران زيباي (سويل ) ، اگر چه تلخي عذاب را به قلبم چشانيدند.

* * *

عاشق آنها که در چهره همتاي روز و در گيسو و چشم همسان شبند ، شدم .

در وجود چون اويي ، همچون مني ، شرم وحيا را مي درد و به کجا و چگونه بودن توجه اي نمي کند .

جام دُرد و آب دهان با هم سر کشم ، از دو مستي کي هوشياري بود .

اندوه من برروزي که ديدار دور شد ، و يار آهنگ رفتن کرد ، و اندوه من بر آن فراقي که او را به سوي

( نيربين ) بدرقه کرد .

* * *

اي کاش قلبم در شرف مرگ قرار مي گرفت وقتي که با او وداع گفتم ، آه ، ديگر سر کشيدن آب گواراي

دهان يار مرا شفا نمي بخشد .

و او در حالي که ذهن من هم رکابش بود با نگاهي فتنه انگيزمرا وداع گفت ( در حالي که عقـلم را با خود

مي برد).

* * *

اي دوران سپري شده اندلس ، هر کس که در اقامتگاههاي تو زيسته سربلند گشته است .

آيا آنجا مفهوم زندگي ، روزهاي خوش و ناز ونعمت و آسايش تن بود ؟

آيا آنجا دلربايي دختران دلفريب و مستي وصال و گرمي عشق چنين بود؟

پس اگر دوران پربار پدران ما در اندلس ازبين رفته و اميدي به بازگشت آن نيست ،

سوگند به پيمانهاي پايدارشان ، که من گذشته آنها را با بخشش جواني باز مي گردانم .

من ابن زيدونم که ولاده با تمام وجود با خون و پوستش عاشق او شد .

اولين آشنايي من با فنون عشق بيروت بود ؛ سلام بر اولين عشق !

* * *

اي چشم من شب نخوابي تو واينکه خوشي خواب را به سعادت و خوشبختي بفروشي ، برايم لذت بخش است .

فردا براي من خوابي طولاني است ، و اين خواب ، خداوندا ، چقدر عميق است در خاک .

آيا پرنده جواني را در دستم نمي بيني ، مي ترسم که با غفلتم فرار کند .

تنوع و تعدد قافيه ها و تجديد و نو آوري در اين موشحه * بـه وضوح معلوم است .

* موشحه : يکي از فنون جديدي است که در اندلس به کار گرفته شد و با قواعد معمول وزن و قافيه شعر متفاوت است و اسلوب آن بر پايه ابيات و اقفالي است که با اختلاف موضوع و نوع بيت ، تغيير مي يابد .
مؤسس آن ” مقدم بن معافر الفريري ” است . ( الفاخوري ، 1377ش، ص805)

فصل سوم :

سبک بيان وصورخيال در شعرطوقان

الف ) سبک بيان طوقان

ب ) صورخيال شاعر

1 . بيان

الف ) تشبيه
ب ) مجاز
1. مجاز لغوي
1, 1. مجاز مرسل
1, 2. استعاره
2. مجاز عقلي
ج ) کنايه
1 . رمز

2 . معاني

الف ) انشاء
1. غير طلبي
2. طلبي
2, 1. امر
2, 2. نهي
2, 3. استفهام
2, 4. تمني
2, 5. ندا
ب ) قصر

3 . بديع

الف) جناس
ب ) طباق
ج ) ترصيع
د ) مراعاة نظير
الف ) سبک بيان طوقان

در تعريف سبک بيان هـر شاعر ، قبل از هرتوضيحي بايستي جايگاه وي را درميان مکاتـب

شعري ، مشخص وميزان تأثيرپذيري وي را ازآنها بررسي نمود . دراين بررسي ، به عنوان

مثال مي توان شاعري همچون احمد شوقي را وابسته به مکتب کلاسيک ، و نازک الملائکـه

را نوگرا و … بر شمرد .

ابراهيم طوقان ، شاعر رمانتيک * و نوگراي فلسطيني ، سروده هايش پيوند ميان قديم و جديد

است، او شاعري است ازمکتب کلاسيک * با به کارگيري بيان فصيح ، اقتباسهاي قرآني ،

شکل قديم قصيده ، و… ؛ و در عين حال اديبي است نوگرا با لهجه اي ملّي ، زباني نو ،

تنوع در شکل فني قصيده ، مضمونهاي کنايه آميز ، ترانه ها و… .

ذوق شعريش را همسو با عصري نو که زبان و آهنگي خاص دارد رشد مي دهد ، آهنگي که

نتهاي آن گويش شعر به زبان همعصران ابراهيم است . و او را محتاج فنـي نموده که خالي از

سبکهاي سنتي است تا بتواند اسلوبي نو که حامل جريان حيات در زمان وي است پديد آورد

و صورت پذيرفتن اين امر، آسان نيست چرا که کاوش درزبان جديد يک عصرهمچون آفرينش

آن زبان است . ( اسماعيل ، 1972م ، ص178 )

* رمانتيک : يا رمانتيسم ROMANTISM يک مکتب فنـي ، ادبي ، فلسفي است کـه در اواخر قرن 18 ميلادي در اروپا متولد شد ؛ سپس رشد کرد ودر نيمه اول قرن گذشته از نظر ادبي انتشار يافت .
متکي بر عاطفه دروني و وفور خيال و عشق به طبيعت و ميل به غم و غصـه است و در عين حال به غزل غنائي يا دروني اهميت بيشتري مي دهد .
در اوايل همين قرن فرهنگ و ادبيات عرب را متأثر نمود ه و به چند شکل در زبان عربي ناميده شده است :
” الرومانسية ” ، ” الرومنطيقية ” ، ” الرومانتيکية ” ، ” الرومنتية ” و حتي در بعضي سرزمينهاي عربي به نامهاي ” الإبداعية ” و ” الإبتداعية ” ترجمه شده است . ( د. خليل موسي ، 2000م، ص135 )

* کلاسيک : مرحله نخستين تحول شعر معاصر عربي است که آثار بارودي در طليعه آن قرار دارد ، وبـه آن دوره تقليد نيز گفته مي شود .
اين مکتب شاعران بسياري چون احمد شوقي و حافـظ ابراهيم در مصر و جميل صدقـي الزهاوي و معروف رصافـي و مهدي جواهري در عراق دارد .
در اين مدرسه شاعر وجودش را اثبات مي کند و موقعيت و شخصيت فرهنگي خود را احساس مي کند و به گذشته ادبي خود پناه مي برد و نمونه عالي و برجسته شعر و ارزشها را در آن دوره ها جويا مي شود و در شعرهاي خود از آن الهام مي گيرد . ( شفيعي کدکني ، 1380ش، صص72و73)
ابراهيم که خود را دور از وقايع سياسي پيرامونش نمي بيند ، نمي تواند در قالبهـاي سنتي

قصيده پيامهاي بيدار باش و طنز هاي نيشدارش را به گوش فرزندان ميهن و زمين خواران

وطن فروش برساند . او در اين دوگانگي محو نمي شود بلکه براي هر حالتي سخنـي شايستـه

آن بيان مي کند .

گاه شاعري تواناست در دنياي قديم و گاه مردي است جسور ازدل مردم با گويش آشناي آنها که

از سرودن وخلق مفاهيم جديد با اين زبان ابايي ندارد .

اگرچه اين انتظار ما ازشعرکه ازدل مردم و به زبان آنها بوده ودرعين حال به گويش روزمره

نباشد ، تناقضي آشکاراست ؛ اما اين حقيقت وسرّ و زيبايي شعراست .( همـان ، ص178 )

وابراهيم از موفقترين تلفيق کننده هاي اين تناقض است ؛ او زيباترين ترانه ها را در قالبي نو با

اصطلاحاتي جديد و در عين حال قابل فهم براي عموم سروده است :

مجدُ البلادِ بالشبابِ العاملين

وَ الإجتهاد للعلي نهجٌ مبين

هبّوا إذن وَ اجنوا الثمنَ عز الوطن

مدَي السنين ( ايراهيم ط. ،2005م ، ص519)

سر بلندي ميهن در تلاش جوانان است .

کوشش براي برتري راهي آشکار است.

به جنبش در آييد ، و بهاي سر افرازي وطن در طول ساليان را برچينيد .

از سروده هاي ديگر ابراهيم کـه در قالبهاي نو بيان شده اند مي توان بـه قصيده هاي ” تفاؤل و

أمل ” ، ” فلسطين الشهداء ” ، ” أطلقي ذاک العيارا ” ، “الشهيـد ” ، ” الثلاثاء الحمراء ” ،

” فتية المغرب ” ، ” بطل الريف ” و … اشاره کرد .

ماندگارترين مرثيه ها را در سبک قديم خلق کرده است :

عرفتُ أديباً فأحببته وَ سرعانَ ما غابَ هذا الحبيب

وَ يا لهفي ، الآنَ کلّمته وَ في لحظة ٍ باتَ لا يَستجيب

و يا حسرتي للرَّدَي ، مزّقت يداهُ رداء َ الشبابِ القشيب ( همان ، ص 491 )

اديبي ديدم ، و شيفته اش شدم ، اما چه زود اين محبوب از ديدگان محو شد .

آه همين حالا با او سخن گفتم ، و لحظه اي ديگر، از پاسخ گفتنش باز ماند .

افسوس از اين مرگ ! که دستانش عباي جواني نوشکفته را گسسته است .

علاوه بر مرثيه ، شاعر قصيده هاي ديگري نيز در قالب قديم سروده است . مانند : ” لمن

الربيع ” ، ” أنتم ” ، ” القدس ” ، ” أيّهـا الأقوياء ” ، ” إلي الأحرار ” ، ” إلي بائعـي البلاد ”

” غايتي ” و … .

جاودانگي ديوان ابراهيم تنهـا در تلفيق قديم و جديد نيست بلکـه او توانسته است اشعارش را با

خيال وسيع رمانتيک و حقيقت طلبي واقع گرايي* پيوند دهد .

و در عين حال کـه پيشرو شعر رمانتيک در فلسطين است از اعضاي موفق و برجسته مکتب

واقع گرايي باشد .

سلمي الخضراء در اين باره مي گويد : ” ابراهيم طوقان و عبد الرحيم محمود از شاعران واقع

گرايي در فلسطينند ، اگر چه در برخي شعرها مانند تمجيد ايشان از شجاعت در نبردهاي ملي

عنصري ازرمانتيسم ديده مي شود ، عنصري کـه مشخصه بارزش ، سلامتي ذوق شاعر است.

شعر آنها ، شعر مراسم و اراده و تصميم است .” ( الجيوسي ، 2001م، ص ؟ )

* واقع گرايي ( رئاليسم ) : بعد از وقوع جنگ جهاني وآثار مخرب آن درسرزمينهاي عربي و ظهور قضيـه فلسطين ديگرمکتب رمانتيسم نمي توانست جوابگوي نيازاجتماعي،ملي شاعران ومردم عرب باشد لذاجاي خود را به مدرسه واقع گرايي داد . از شاعران اين مکتب مي توان سياب ، نازک الملائکة ، الشرقـاوي ، عبد الصبور، حجازي ، خليل حاوي ، فدوي طوقان ، أمل دنقل و… را نام برد . از مشخصه هاي ادبي آن مي توان بـه تجديد در مضمون و موضوع و تجديد در بناي اصلـي قصيده اشاره کرد. ( خورشـا ،1381ش ، صص 182و190)

با تأمل اندکي در ديوان طوقان اين دوگانگـي هماهنگ بـه خوبي قابل درک است . نشانه هاي

رمانتيسم در قصيده هاي ” غادة إشبيلية ” ، ” بلا عنوان ” ، ” معين الجمال ” و ” فرحتـي ”

آشکار است : ( السعافين ، معجم البابطين )

لي رقدة طويلة في غد للّهِ ما أعمقَها في الثرَي!

ألم ترَي طيرَ الصّبا في يدي أخشَي معَ الغفلةِ أن ينفرا ( ابراهيم ط.،ص406)

فردا برايم خوابي طولاني است ، خدايا چه عميق است اين خواب در خاک .

آيا پرنده جواني را در دستم نديدي ، ترسم که با اندکي غفلت از چنگم فرار کند .

ابراهيم در قصايد ” الحبشـي الذبيح ” ، ” مصرع بلبل ” ، ” أشواق الحجاز ” و ” الشاعر

المعلم ” و… شعر را همسوي با آهنگ نو گرايان واقع گرايي پيش مي برد :

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درمورد احساس درد Next Entries پایان نامه درمورد "، سخريه، ...