پایان نامه درمورد عرفان و تصوف، نهج البلاغه، امام صادق

دانلود پایان نامه ارشد

هاي هدايت و نشانه هاي رستگاري اند، نه فتنه انگيزند و اهل فساد و نه سخنان ديگران و زشتي اين و آن را به مردم رسانند. خدا درهاي رحمت را به روي انان باز کرده و سختي عذاب خويش را از آنان گرفته است.
چون تو از بود خويش گشتي نيست کمر جهل بند و در ره ايست
چون کمر بسته ايستاذي تو تاج بر فرق دل نهادي تو
تاج اقبال بر سر دل نه پاي ادبار برخورو گل نه
گرت بايد که سست گردد زه اولا پوستين بگازر ده
گرت چون غافل براين عمل خندد ليک عاقل جز اين بنپسندد71
امام صادق (ع) فرمودند: ايمان نميباشد مگر همراه با عمل؛ عمل نيز برخاسته از ايمان است و ايمان فقط با عمل ثابت مي شود.72
شعري از مولانا درباره ايمان:
خوش مي روي درجان من خوش ميکني درمان من
اي دين و اي ايمان من اي بحرگوهردار من73
مي توان دريافت که: ايمان يک نيروي دروني است که فرد را در امور مختلف زندگي کنترل کرده و از آسيب هاي دروني و بيروني محافظت مي نمايد ، ايمان يکي از قدم هاي نخست است بر اعتقاد به خداوند بلند مرتبه.
تاثير ايمان در زندگي
ايمان با فرهنگ هر جامعه ارتباط تنگاتنگي دارد و فرهنگ برگرفته از زبان و ادبيات هر جامعه است. از آنجا که ايمان جزء ارکان اعتقادي فرد بشمار مي رود، در جامعه اي که از لحاظ ادبي و فرهنگي پيشرفته باشد ارتباط بين ايمان و ادبيات آن جامعه قويتر و مستحکم تر خواهد بود. شاعر و نويسنده و ادباي هر ديار که به خود ايمان داشته باشند و آن را برگرفته از ايمان قلبي و ارتباط با خداوند بدانند باعث انتشار آن بين مردم جامعه ي خود خواهند شد و اهداف خود را به وسيله ي داستان و شعر به ديگران صادر کرده و آنها را با کلمات و واژه هاي خود تحت تأثير قرار خواهند داد و باعث استحکام و پايداري دين خواهند شد.
نقش بندد برون گلها اوست نقش دان درون دلها اوست
صنع او را مقدمست عدم ذات او را مسلم است قدم
تا ترا کبر تيز خشم نکرد تا ترا چشم تو بچشم نکرد
پاي طاووس اگر چو پري بودي در شب و روز جلوه گر بودي
که تواند نگاشت در آدم نقش بند قلم نگار قدم
عقل را کرده قايل سورت مايه را کرده قابل صورت74
اصل پذيرش هر چيز ايمان آوردن به آن مي باشد، يعني قبول کردن و پذيرفتن که در عمل نشان داده شود. اگر افراد هر چه را مي پذيرند و آن را قبلاً قبول دارند به آن چيز ايمان آورده اند پس نفوذ اشعار بر دل هر کس نشاندهنده ي ايمان به آن اشعار است وقتي شعري برگرفته از اعتقادات باشد ، خواننده با خواندن آن تحت تأثير قرار ميگيرد و واکنش هاي دروني و بيروني از خود به نمايش مي گذارد. علاوه بر استحکام بر اصول دين او را مقيد به دفاع از اعتقادات و اطاعت از آن چيزي که به آن ايمان آورده است مي نمايد.
ابلهي ديد شتري به چرا گفت نقشت همه کژست چرا
گفت اشتر که اندرين پيکار عيب نقاش مي کني هش دار
در کژي ام مکن بنقش نگاه تو زين راه راست رفتن خواه
نقشم از مصلحت چنان آمد از کژي راستي کمان آمد
تو فضول از ميانه بيرون بر گوش خر در خور است با سر خر
هست شايسته گر چت آمد خشم طاق ابرو براي جفتي چشم75
وقتي فرد نسبت به خدا و دين ايمان آورد پس هر آن چه که کفر باشد و ضد خدا و دين باشد نمي پذيرد همينطور اگر نسبت به شعري ايمان داشته باشد با ضد آن مبارزه مي کند، مثلا در شعر « هر آن کس که دندان دهد نان دهد« شاعر با ايمان بر اينکه هر کس که آفريننده ي انسان است به يقين روزي دهنده او نيز است و خواننده با پذيرش چنين مطلبي ديگر به آن چه بدست مي آورد قناعت مي کند و براي بدست آوردن مال دنيا و زياده طلبي حرص نمي زند. همين امر باعث مي شود تا فرد از نظر روحي و رواني سالم بماند و از آسيب هاي اجتماعي نيز در امان باشد.
مبدع هست و آنچ نا هست او صانع دست و آنچ در دست او
قبله عقل صنع بي خللش کعبه شوق ذات بي بدلش
عقل را داده راه بيراري تو همي عقل را چه پنداري76
خانواده اي که پايه و اساس آن بر ايمان استوار شده باشد طبيعي است که با بادي بر هم نخواهد ريخت و حتي در برابر طوفان مقاوم خواهد بود و افرادي که حاصل آن خانواده باشند ، افرادي مفيد و پايبند به اصول و شرع خواهند بود و در پيشبرد اهداف جامعه مؤثر بوده، به خصوص اگر اين افراد توانايي نفوذ بر افکار ديگران را نيز داشته باشند.
شاعران و نويسندگاني که از اين خانواده ها نوشته و داستان و شعر خود را ارائه مي دهند ، چون برگرفته از ايمان الهي است بنابراين بر دلها نفوذ کرده و تأثير به سزايي در اذهان مردم ايجاد خواهند کرد.

2-5- تقوي:
واژه تقوي به معناي، پرهيزکاري،ترس کاري،اطاعت از خدا.77
کلمه تقوي از ماده وقي به معناي صيانت و حفظ و نگهداري است و ترجمه صحيح کلمه تقوي خودنگهداري است که همان ضبط نفس است و متقين يعني خود نگهداران.78
تقوا اين است که بين خودت و آنچه خدا آن را حرام کرده است، پرده اي قرار دهي. حقيقت تقوا در اجراي دستورات خدا و اطاعت از او (اطاعتي که ريشه در قبول و پذيرش و اخلاص دارد) پرهيز از گناه مي باشد. بنابراين انسان با تقوا آنچه خداوند به آن امر کرده است را به اجرا ميگذارد در حالي که به خدا ايمان دارد و وعده هاي خداوند را قبول دارد و رها مي کند و انجام نمي دهد آن چه خداوند آن را نهي کرده است، در حالي که به آن نهي کننده ايمان دارد و از وعيد خداوند در مورد عقاب و عذاب مي ترسد.
از نشانه هاي تقوا در شخص وجود آرامش و طمانينه در هنگام مصيبت ها و سختي هاست. کسي که اهل تقوا است در هنگام بلايا و مصيبت ها که همه را آشوب مي اندازد و آرامش را از آنان سلب مي کند، چنان رفتار آرام از خود نشان مي دهد که اشخاص ديگر نيز تحت تأثير رفتار آرام او به آرامش دست مي يابند چنين انسان هايي خوف و ترسي از غيرخدا ندارند و همواره به آساني از کنار مصيبتها مي گذرند زيرا منشأ همه امور را خداوند مي داند و به حکمت و فرزانگي خدا ايمان داشته و کارهايش را بر پايه حکمت و خرد ارزيابي مي کنند، اين گونه است که هرگز آرامش از ايشان دور نمي شود و آشوب و ترس به دل هايشان راه نمي يابد.
تقوا در حديقه الحقيقه ي سنايي
در مناجات با خدا موسي گفت ايا کردگار و يا مولا
از هر آنچ آفريدي از هر لون چيست بهتر زخلق ها در کون
گفت کز خلق ها ايا موسي نيست بهتر بعالم از تقوا
سر هر نعمتي يقين تقواست متقي شاه جنه الماواست79
به يقين سرچشمه هر نعمتي تقوا است و پرهيزکار پادشاه باغ بهشت است.
تقوا در قرآن:
سوره ي ذاريات آيه 15: آن روز متقيان همه در بهشت و برلب چشمه هاي آب غنوده اند.
نظر نهج البلاغه در مورد تقوا
خطبه ي 191: اي بندگان خدا! شما را به پرهيزگاري سفارش مي کنم، که حق خداوند برشماست و نيز موجب حق شما بر پروردگار است از خدا براي پرهيزگاري ياري بخواهيد و براي انجام دستورات خدا از تقوا ياري جوييد، زيرا تقوا ، امروز سپر بلا ، و فردا راه رسيدن به بهشت است ، راه تقوا روشن و رونده ي آن بهره مند و امانتدارش خدا که حافظ آن خواهد بود.

مولانا در مثنوي درباره ي متقين نوشته است:
چون چنين خواهي خدا خواهد چنين مي دهد حق آرزوي متقين80
خداوند هر چه که آرزوي پرهيزکاران است برآورده کرده و آنان را به آرزوي نهايي خود که رسيدن به بهشت است مي رساند.
تقوا در شعر فارسي
در متون ديني ارزش فراواني براي تقوا برشمرده تا حدي که کمتر موضوعي از موضوعات در حد اهميت به پاي آن مي رسد و دليل آن نيز روشن اين چرا که هدف خلقت آدمي که همان سعادت و رشد و کمال دنيوي و اخروي است به وسيله تقوا به دست مي آيد.
سنايي در حديقه مي گويد:
الذين اتقوا و راست نجات زنده دانش و گر چه از اموات
گفت بي تقوا ار گران باري راه تقوا مگر بدست آريم
راه تقوا رويم و ننديشيم کز ياران به منزل پيشيم
کانکه بي تقواست در ره دين آدمي نيست هست ديو لعين81
جامعه اي که تقوا در آن به رشد و بالندگي رسيده است از طاغوت و بندگي حکومت هاي فاسد و باطل رهايي مي يابد و هرگز دچار آن نمي شود ، ظلم و بي عدالتي در آن به صورت پديده اجتماعي وجود ندارد و مردمانش از عجب و خودپسندي رهايي يافته و از گناه عيب جويي ديگران مبرا و پاک شده اند در جستجوي عيب ديگري و يا غيبت از ايشان نيستند و در حوزه مسايل اقتصادي گرفتار کم فروشي و حرام و باطل خوري و تجاوز و مصيبت به حقوق ديگران نيستند.
نزد عارفان تقوا با قلب به منزله مهم ترين تجليگاه حق و وسيله شناختن حق مي باشد. توجه و تاکيد عارفان در کسب تقوا، به اشارت قرآن و سخنان پيامبر اکرم باز مي گردد. حکيم ترندي مي گويد قلب معدن تقوا است و اصل تقوا را در قلب مي داند. غزالي نيز در بيان معاني سه گانه تقوا در قرآن ، سومين معناي تقوا و به اعتباري حقيقت آن را پاک کردن قلب از گناه مي داند. در عرفان و تصوف ، تقوا از مقدمات سلوک است.82
گفت روزي مريد با پيري که در اين راه چيست تدبيري
کار اين راه بر معامله نيست در ره جهد خود مجادله نيست
کار توفيق دارد اندر راه نرسد کس به جهد سوي الله
پير گفتا مجاهدت کردي شرط شرعش بجاي آوردي
جملگي بندگي به سر بردي پاي در شرط شرع بفشردي
شد يقينم که نا جوانمردي در رهش بد زني نه بد مردي
آنچه بر توست رو به جا آور وز سخن هاي جاهلان بگذر
بندگي کن تو جهد خود ميکن راه را راه و پيش مار سخن
جهد بر تست و بر خدا توفيق زانکه توفيق جهد راست رفيق83
در ادبيات فارسي شاعران و نويسندگان از اين واژه بسيار ياد کرده و طبق آيات قرآني آن را به صورت شعر و داستان نوشته اند ، تقوا بالاترين درجه ي است که هر مومن به آن عروج مي کند، شعرا نيز براي رسيدن به اين عروج، مؤمنين را همراهي کرده و با اشعارشان آنها را هدايت به اين سمت و سوي کرده‌اند.
به شعري از شهريار درباره تقوا مي پردازيم:
بار شيشه تقواست و سفر دور و دراز گر سلامت بتوان بار به منزل بردن84
شهريار تقوا را به شيشه اي تشبيه کرده که در يک سفر طولاني و دشوار بتوان آن را سالم به مقصد رساند. چون شيشه شيء است شکستني که اگر با احتياط حمل کنيم، موفق خواهيم بود. اين هشداري است که شهريار به مخاطب خود دارد چرا که مومن با يک لغزش ممکن است از مسير اصلي خود خارج شود و يک گناه به نظر کوچک، او را گمراه کند و از هدف اصلي که قرب الهي است دور شود.
شعرا و نويسندگان خود با واژه تقوا آگاهي داشته و در اشعارشان مردم جامعه ي خود را به تقوا دعوت ميکنند. اين امر باعث مي شود تا بدين وسيله مربيان تعليم و تربيت جهت پيشبرد جامعه به سوي جامعه ي الهي اين اشعار را استفاده نموده و چگونگي درک بهتر تقوا را با شعر داستان آن را به متعلمين خود آموزش دهند.

2-6- توکل
توکل به معني کار باز گذاشتن،کار با کسي افکندن،به ديگري اعتماد کردن،کار خود به خدا حواله کردن،به اميد خدا بودن،سپردگي85
توکل واگذار کردن کار به خدا و اطمينان به تدبير اوست86 و به حسب لغت

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درمورد ظلم و ستم، نهج البلاغه، آرامش خاطر، ضرب المثل Next Entries پایان نامه درمورد نهج البلاغه، آثار منظوم و منثور، عرفان و تصوف، امام سجاد