پایان نامه درمورد عدالت اجتماعی، اخلاق اجتماعی، باورهای دینی، معرفت خدا

دانلود پایان نامه ارشد

خصوصیات مومن حقیقی داشتن تساهل و روحیه مدارا با دیگر افراد جامعه است حتی آنهایی که اعتقاد او را باور ندارند.چرا که خداوند متعال پیامبرشان را نیز اهل مدارا و تساهل با افراد معرفی کرده است.چه اینکه اسلام آیین رحمت و برادری است163. «أِنَّمَا المُومنُونَ اِخوَهٌ فَاصلِحوا بَینَ اَخَوَیکُم وَ اتَقُوا اللهَ لَعَلَّکُم تُرحَمَون:به حقیقت مومنان برادر یکدیگرند،پس همیشه بین برادران خود صلح دهید و خداترس و پرهیزکار باشید که مورد لطف و رحمت الهی قرار گیرید.»164 انسانی که اسلام مورد نظر داردکسی است که علاوه بر اینکه دارای یک هویت و روح فردی است یک روح جمعی نیز داردکه بخشی از آن را از طریق ارتباط و مراوده با مردم تامین می نماید.پس نمی تواند نسبت به آنها بی تفاوت باشد.اساساً اسلام علاوه بر اهداف فردی یکسری از اهداف اجتماعی را نیز دنبال می کند که ایجاد روح جمعی و پرورش یکی از آن اهداف است.دستورات مکرر اسلام راجع به حیا،حسن خلق،عفو،کظم غیظ،انصاف و عدالت،صله ارحام،اصلاح در میان مردم و…را می توان از اهداف اسلام در حوزه اجتماعی به شمار آورد.165 در اسلام احکام اجتماعی آن و از جمله عباداتی مثل نماز جماعت برای به وجود آوردن روح اتحّاد و همدلی میان افراد و نزدیکتر کردن افراد جامعه حول محو کارهای نیک و عبادات است.به طوریکه توصیه های فراوانی به جماعت برگزار کردن نماز گردیده است.این به آن دلیل است که گروه مومنانی که در مسجد گرد هم آیند باعث می شوند که آنها افراد رفتار ها و همبستگی پویایی با یکدیگر داشته باشند،از مشکلات یکدیگر آگاه شده و درصدد کمک به هم برآیند.166 در ثانی فضای معنوی این اجتماع سالم باعث کاهش گرایش های منفی و ایجاد موج مثبتی در روان آدمی شده و افراد احساس تعلق به یک “ما” ی معنوی دارند و همین احساس رضایت درون و آرامش روان بسیار در تعدیل گرایشهای مجرمانه چه در سطح فرد و چه در سطح اجتماع موثر است.افراد دیگر دائم در رقابت با افراد به هر نحوی قصد پیروز شدن ندارند و مجوز اینکه بخواهند حق کسی را ضایع کنند به خود نمی دهند.
یکی از بحث هایی که در حوزه علوم اجتماعی و انسانی مطرح است بحث اصالت فرد و یا اجتماع است.اینکه کدام یک در اولویت قرار دارند و باید به کدامیک بیشتر توجه شود از دیرباز مورد توجه بوده است.اما دین برای شکل گیری یک جامعه سالم و پویا توجه و تربیت هر دو را مد نظر دارد.انسان موجودی است که در اجتماع شکل می گیرد افراد انسانی در جمع معنا پیدا می کنند از دیگران الگو می گیرند و حتی الگو می شوند.پس دربرابر این جامعه مسئولیت دارند و نمی توانند هر عملی که از آنان سر بزند.باید افراد یک جامعه خصوصا دین مدار آن به این درک برسند که سعادت افراد جامعه با سعادت دیگرانی که در آن اجتماع زندگی می کنند پیوند خورده و به طور موثری روی یکدیگر اثر می گذارد.167 بیشتر احکام دینی نیز رنگ اجتماعی دارد و برنامه های اسلامی نیز در فضای جمعی به عمل می آید. این توجه دین به جمع نشان از این است که دین توجه ویژه ای به جمع دارد و انسان کامل را انسانی می داند که دارای حداکثر ارتباطات اجتماعی باشد.در سوره حمد بعد از ستایش و حمد خدا درخواست از خداوند به صورت جمعی بیان شده است. تو گویی که انگار یک نفر آرزوی سعادت همگان را می کند و از خدا می خواهد که «ما را به راه راست هدایت کن». به طور کلی هر انسانی از نظر دین شریف و قابل احترام است و از حیث انسانی یک مسلمان باید به یک غیر مسلمان احترام بگذارد.باید از تمسخر و تهمت و عواملی که منجر به کاهش احترام بین مردم می شود اجتناب کرد که از اصول روابط میان مردم در دین است و باعث احاطه شیطان بر افراد می گردد. افراد در جامعه دینی به خوبی در کنار یکدیگر و با آرامش زندگی می کنند و محیط روانی اجتماع دیندار کمتر در معرض تغییر و التهاب قرار می گیرد.168

گفتار دوم: باورهای دینی و عدالت اجتماعی
عدالت به معنی راستی،داد و انصاف و درستی و داوری می آید.و اصطلاح آن در میان مردم به برابری،تساوی،دادگری، انصاف و مفاهیمی از این قبیل می آید169. ازدیدگاه حکومت اسلامی همه چیز باید بر مبنای عدالت باشد.از این دیدگاه کسی بر کسی برتری ندارد و همه در برابر قانون مساویند.در نامه 27 نهج البلاغه حضرت علی (ع)در باب اخلاق اجتماعی به کارگزاران سفارش می کند که:«در نگاه هایت و در نیم نگاهت و خیره شدن به مردم،به تساوی رفتار کن،تا بزرگان در ستمکاری تو طمع نکنند و ناتوان ها از عدالت تو مأیوس نگردند.»170 می بینیم که حتی در نگاه باید عدالت رعایت شود پس امور دیگر جای خود را دارد.اصل بیستم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران،همه افراد ملت را در مقابل قانون مساوی اعلام داشته است:«همه افراد ملت اعم از زن و مرد یکسان در حمایت قانون قرار دارند و از همه حقوق انسانی،سیاسی اقتصادی،اجتماعی،فرهنگی،با رعایت موازین اسلامی برخوردارند.»
اصطلاح یقه سفید اولین بار توسط ساترلند مطرح شد.از نظر او یقه سپیدان شامل افرادی هستند که در جامعه از احترام برخوردارند و در جایگاه و پایگاه خوب و بالای اجتماعی قرار دارند و بیشتر هم جرائم مالی و اقتصادی انجام می دهند.این افراد مارک دار نیستند و کسی هم متوجه بزه ارتکابی آنها نمی شود. چون با سوءاستفاده از موقعیتی که دارند مرتکب این جرائم می گردند.مانند اختلاس های بانکی و سازمانی،تقلب در تجارت،رشوه از جرائم مخصوص به آنهاست. اما نکته ای که در اینجا مطرح است و قابل طرح در موضوع این گفتار این است که این افراد مضرّاتی به مراتب گسترده تر از مجرمین عادی دارند.زیرا اکثرا اموال عمومی مورد هجوم قرار می گیرد و همه کس از این جرم متضرر می شوند و هزینه جرم میان افراد کثیری از جامعه پخش می گردد.و اینکه این افراد اعتماد عمومی را نیز از بین می برند.171
رشوه خواری یکی از نمونه های بارز جرائم یقه سفیدان است.فردی که رشوه می گیرد یکی از عوامل موثر در بر هم زدن عدالت اجتماعی است.چنین فردی در مقامی که وجود دارد کاری که وظیفه اوست و در قبال آن حقوق دریافت می دارد را مورد سوء استفاده قرار داده و چون می داند که مردم به انجام شدن کارشان احتیاج دارند با سوء استفاده از آنها به دنبال پول یا کسب منفعت از آنان است.
از نظر “اریک فروم” سلامت روان افراد با توجه به جامعه تعریف می شود.بارور کردن انسان از عشق و اخلاق و محبت حالت آرمانی و کمال مطلوب انسان است و هنوز هیچ جامعه ای بدان دست نیافته است.در چنین جامعه رشد یافته ای تمرکز بر انسان بودن خواهد بود.مراد از عملیات اقتصادی،اجتماعی و سیاسی افزایش کمال آدمی و کنش و کارکرد کامل آنها خواهد بود.آرمان چنین جامعه ای همبستگی بشری و مشارکت مسئولانه است و استفاده کامل از توانایی ها وشایستگی های هر فرد انسانی است.172
در اسلام قائده ای است به نام سدّ ذرائع که به معنای بستن و منع و جلوگیری کردن آمده است و در اصطلاح به معنای ایجاد سد و مانع در راه ارتکاب حرام است.به این معنا که هر چیزی که حرام است وسیله رسیدن به آن نیز حرام است.این قائده بخشی از سیاست جنایی اسلام در جهت پیشگیری و عادی شدن جرم و جلوگیری از حرکت جامعه به سمت ریختن قبح جرم است.بعضی از رفتارها به دلیل مفسده بزرگتری که دارند دارای ضمانت اجراهای سخت تر و به دلیل نقص هنجارهای اجتماعی و اثر گذاری آن بر روی عدالت در جامعه سرزنش بیشتری را به همراه دارند.مانند قاچاق یا حمل اسلحه،استفاده از اموال بیت المال برای منافع شخصی،سوء استفاده از مقام و منصب برای فریب مردم و … پس کسی که در منصب یا مقامی قرار گرفت نمی تواند با سوء استفاده از آن و به توجیه اینکه به عنوان مسئول حق برداشت از بیت المال یا کسب اعتبار برای خود را دارد توازن در جامعه و عدالت اجتماعی را بر هم بزند.نه تنها آن مال و آن موقعیت نامشروع می شود بلکه راه بدست آوردن آن یعنی سوء استفاده از قدرت و مقام نیز در آن مورد نامشروع می گردد.و راه برای به وجود آمدن مجرم یقه سفید نیز بسته خواهد شد173 اخلاق اجتماعی نوعی نظارت کننده غیر رسمی بر آدمی است. نوعی خودتنظیم گر اجتماعی است که بسیار کارآمدتر از قانون عمل می کند.در مقابل این اخلاق رزائل اخلاقی و عدم وجدان اخلاق اجتماعی و فردی سر منشا بسیاری از نابسامانی ها و بزهکاری هاست.دین در معنای وسیع و اجتماعی با توصیه و ترویج عدالت و اخلاق با قراردادن سیستم های نظارتی فردی و اجتماعی و تاکید بر مسئله عدالت و تساوی در حقوق افراد مانع از احساس حقارت در آنها و یا عقب ماندن در استفاده از منابع و امکانات حس رقابت ناسالم را از آنان می گیرد.در این سیستم تنها رزائل و ناهنجاری ها و بزهکاری ها هدف قرار گرفته نمی شود بلکه مانع از آن می شود که حتی خیزش به سمت این انحرافات نیز صورت بگیرد.
یکی از اهداف اصلی انبیاء هم بر پایی عدل و داد و مبارزه با مفاسد اجتماعی بوده است. «لَقَد اَرسَلنا بِالبَیِّنَات وَ أنزَلنَا مَعَهُم الکِتَاب وَ المیزان لِیَقُوم النّاسُ بِالقِسط:ما رسولان خود را با معجزاتی آشکار فرستادیم و بر آنها کتاب و میزان را نازل کردیم تا مردم برای برپایی عدالت قیام کنند.»174 بطوریکه هر پیامبری از اصلی ترین اهداف خود را برپایی نظام عدل و مساوات میان مردم قرار می داد.پیامبران در مقابل گردنکشان و جاه طلبان به مقابله پرداختند. زیرا می دانستند که داشتن جامعه ای سالم بدون عدالت اجتماعی و تقسیم عادلانه و فراگیر موقعیت ها و ثروت ها امکانپذیر نیست.گاهی با مبارزه این هدف به دست می آمد گاهی با تعلیم و آموزش و تشریع احکامی مانند پرداخت زکات و کمک به فقرا و ایتام و ساده زیستی در صدد به وجود آوردن مساوات و تقسیم عادلانه ثروت میان افراد بودند.175

بخش دوم:
شیوه های تعدیل گرایش های مجرمانه با تکیه بر باورهای دینی

فصل نخست:
تعدیل و پیشگیری اولیه از گرایش مجرمانه
در این فصل به بررسی باور به خدا و معاد و همچنین توصیه های دینی و باور به آنها در پیشگیری اولیه از جرم می پردازیم که تا چه اندازه این باور ها در جلوگیری و ایجاد یک مانع درونی در ارتکاب جرم موثر است.
مبحث اول: باور به خداوند و معاد
افراد تا چه میزان به خدا باور دارند؟تا چه میزان می دانند که خدا آگاه به تمام امور افراد است؟آیا اگر همه به واقع به معاد اعتقاد واقعی داشتند باز هم مرتکب جرم و گناه می شدند؟عمل به توصیه های دینی چه نقشی در عدم انجام جرم و داشتن یک ذهن و روح عاری از وسوسه بازی می کند؟در این فصل به توضیح این پرسش ها می پردازیم.

گفتار اول: باور به خداوند
«اِنَّما اَلمومِنونَ اَلَّذینَّ اِذا ذَکِرَ اللّهَ وَ جَلَت قُلوبِهِم وَ اِذا تَلَیتُ عَلَیهِم ءاَیَته زادَتهم ایماناً» (مومنان آنهایی هستند که چون ذکری از خدا شود دلهاشان ترسان و لرزان شود و چون آیات خدا را بر آنها تلاوت کنند بر مقام ایشان بیفزاید.»176
«اگر خدا نباشد همه چیز مباح است.» این سخن داستایوفسکی است که می گوید اگر انسانها باور به خالق و خداوند نداشته باشند هیچ مانعی در انجام هیچ فعلی نمی بینند.177 بی گمان شناخت خالق هستی و اعتقاد به او سرمنشا تمام علوم و معارف و ابتدای هر راهی است.«اَوَّلُ الدّینِ مَعرِفَتُهُ:ابتدای دین معرفت خداست.»178 هر معرفت و دانشی بدون این معرفت ناقص و ابتر است.اگر همه دانش ها و معارف زندگی را به درختی مانند کنیم ریشه و اساس آن معرفت خداوند است.179
آن کس که تورا شناخت جان را چه کند فرزند و عیال و خانمان را چه کند
دیوانـه کنی هر دو جهانـــش بخشـــی دیوانه تو هر دو جهان را چه کنـد
آنچه به آدمی شخصیت داده و هویت واقعی او را شکل می دهد که بوسیله آن معنایی برای انسان بودن می یابد و او را از علل باطل و سوالات بی پاسخی همچون من کیستم،چرایی زیستن و زندگی بعد از مرگ نجات می دهد همانا اعتقاد به وجود خداوندی است که به حال همه بندگان آگاه است.این باور به خداوند است که در زندگی راهنمای انسان است.از بسیاری فسادها،گناه ها،پوچ انگاری ها،یاس

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درمورد باورهای دینی، میل جنسی، آرامش خاطر، قرآن کریم Next Entries پایان نامه درمورد ارتکاب جرم، حکمت خداوند، پیشگیری وضعی، اعمال مجرمانه