پایان نامه درمورد ضمن عقد، عقد نکاح، شرط ضمن عقد

دانلود پایان نامه ارشد

همين که به صورت صحيح واقع شد، روابط زوجيت بين طرفين موجود و حقوق و تکاليف زوجين در مقابل همديگر برقرار ميشود. با اين تفاوت که با شرط ضمن عقد ، يا اجراي عقد برمبناي تراضي و توافق قبل از عقد و يا بر مبناي عرفي و يا با تعهد اخلاقي ، زن از بسياري از حقوق خود مانند: حق نفقه ، سکني ، قسم ، و مبيت ميگذرد و ممکن است متقابلا مرد نيز از بعضي از حقوق خود مانند حق تسلط بر زن در رابطه با عدم خروج از منزل و يا عدم اشتغال به کار بي اذن او بگذرد. و يا ممکن است طرفين متقابلا از حق ارث خود نسبت به ديگري گذشت نمايند.33
آشنايي بيشتر با صورت هاي نکاح مسيار و يوميه
1- شخصي براي تجارت يا براي تحصيل به شهر يا کشوري ديگر مي رود و براي اين که خود را از فعل حرام نجات دهد با زني در آن شهر به صورت دائم ازدواج مي کند و زوجه در نفقه ومبيت به زوج سخت نمي گيرد؛ يعني: هرگاه اين فرد فرصت يافت مي توانند باهم باشند .
2-بعضي از بيوه زنان به علت نداشتن مشکل مادي با بخشيدن نفقه و نوبت شب گذاري خود، بامردي ازدواج مي کنند تا از حقوق زناشويي بهره مند شده و از منکرات به دور باشند .
3-فرد متاهلي همسري ديگر را به گونه اي اختيار مي کند که همسر اول وي با خبر نشود و اين عمل را به اين خاطر انجام مي دهد که زندگي اش با همسر اول دچار مشکل نشود وبر اثر نکاح دوم مشکلات پيدا نشود و ازدواج دوم را از او پنهان نگه مي دارد.
در هر سه صورت؛ تمام شرائط و ارکان عقد نکاح شرعي از قبيل گواه، تعيين مهر، ثبوت نسب براي فرزندان از زن و مرد، رضايت طرفين و الفاظي که بر دوام نکاح دلالت کند و….. وجود دارد. ودر بحث ادامه زندگي يا جدائي هم مانند بقيه متاهلّين اند که زندگي زناشوئي را ادامه مي دهند واگر از ادامه زندگي منصرف باشند، بوسيله طلاق ؛ زندگي زنا شوئي را قطع مي نمايند ومانند متعه، موقت نبوده وخود بخود جدائي واقع نمي شود.34
نکاح ليليات و نهاريات :
نوع ديگري از نکاح تحت عنوان ((نِکاحُ لِلياتٍ و نَهارِياتٍ )) يعني ازدواج روزانه يا شبانه از زمان قديم در کتابهاي فقهي اهل تسنن مطرح بوده و مورد بحث قرار گرفته است . در تعريف آن گفته شده ((هِي الَتِي تَنکِحّ عَلي اَنَها تَاتِي زَوجَها نَهارًا وَ لا تَاتِيهِ لَيلًا اَو بِالعَکسِ))35
در اين ازدواج زن با شرائطي که ضمن عقد با شوهرش کرده است ، روزها خارج از منزل مشغول کار است و فقط شبها در منزل شوهرش سکونت دارد و به اصطلاح ، همسر شبانه است و يا اين که شب ها بيرون از منزل و روزها در منزل همسرش حضور دارد و همسر روزانه ميباشد. در مورد جواز اين ازدواج اختلاف نظر دارند . جمعي قائل به بطلان و جمعي ديگر قائل به جواز آن شده اند. بنا به نقل مروزي، احمد حنبل گفته است: ((اِن تَزوَجَ النَمارِياتٍ اَو الِيلِياتٍ لَيسَ مِن نِکاحِ الاِسلامِ))36
جهات اشتراک و افتراق (نکاح دائم ، نکاح مسيار و متعه)
اگرچه نکاح مسيار نوعي نکاح دائم است و ميان آنها رابطه عام و خاص حاکم است ، ليکن با تنازلي که در آن از حقوق زوجيت ميشود و با شرايط ويژه اي که از حيث نتيجه دارد از جهاتي با نکاح دائم معمولي متمايز است و به مشترکات آن با ازدواج موقت نسبت به نکاح دائم افزوده ميشود.
لذا بجهت اشتراک و افتراق آنها اشاره ميکنيم .
جهات مشترک
1- عقدي هستند مشتمل بر ايجاب و قبول (مجرد تراضي و معاطات کافي نيست) و تعيين زوج و زوجه و مهر
2- در هر سه عقد بايد به الفاظي خاص از قبيل انکحت ، زوجت و متعت باشدنه هر لفظي
3- در هر سه بايد زن خالي از موانع شرعي نکاح بوده و باشد و براي عقد صلاحيت داشته باشد
4- احتياج به شروط عامه از قبيل : بلوغ ، عقل ، اختيار و مانند آنها دارد
5- ماهيت مشترک دارند بعنوان (نکاح و زواج) برآنها صدق ميکند و همين که عقد بطور صحت واقع شد ، روابط زوجيت بين طرفين موجود و حقوق و تکاليف آنها درمقابل يک ديگر برقرار ميشود
6- اولاد ملحق به ملحق به پدر و مادرند و تمام احکام مربوط به ولد از قبيل : محرميت ، ارث ، نفقه ، حضانت و ولايت به آنها مترتب است . فرزند ملحق به شوهر است اگر چه عزل کرده باشد
7- بعقيده بسياري اذن ولي در عقد باکره لازم است . بعضي هم آن را لازم نميدانند و نيز بر اساس نظريه مذاهب شافعي ، حنفي ، حنبلي حضور شهود در زمان اجراي عقد از شرائط صحت عقد است . از اين لحاظ نيز فرقي بين اين سه نکاح وجود ندارد .
8- با فسخ نکاح ، طلاق (بذل يا پايان مدت در ازدواج موقت) در صورت وقوع واقعه و نيز وطي به شبهه ، زن بايد عده نگه دارد. البته مدت عده در ازدواج موقت کوتاه تر از عده نکاح دائم و مسيارميباشد . درصورت عدم مواقعه و هم چنين يائسه بودن زن ، عده نيست ولي عده وفات در هر مورد بايد رعايت شود .
9- در صورتي که معلوم شود عقد نکاح باطل بوده و نزديکي اتفاق نيفتاده زن حق مهر ندارد و اگر نزديکي اتفاق افتاده باشد و زن در حال وطي ، جاهل به فساد عقد بوده و زن مستحق مهرالمثل است
10- حرمت ازدواج با زن مشرک .
11- منتشر شدن حرمت به سبب دامادي و شير دادن و حرمت جمع بين اختيين

جهات افتراق
1- درنکاح دائم نفقه زن به شرط عدم نشوز به عهده مرد است ولي درنکاح مسيارازدواج موقت نفقه زن بر عهده مرد نيست
2- برخلاف نکاح دائم زن و مرد در نکاح مسيار و ازدواج موقت از يکديگر ارث نميبرند
3- در نکاح مسيار و موقت زن حق قسم ، مبيت نداردولي در نکاح دائم دارد
4- در نکاح دائم زن حق ندارد بدون اجازه زوج خارج شود يا به سفر (بجز سفر حج واجب)رود و يا در بيرون از منزل اشتغال به کار داشته باشد (مگر اين که ضمن عقد نکاح و يا عقد خارج لازم ديگر شرط کرده باشد که در اين صورت حکم نکاح مسيار را خواهد داشت ) ولي در نکاح مسيار و متعه اجازه لازم نيست .
جهات افتراق نکاح دائم و نکاح مسيار با ازدواج موقت
1- لزوم تعيين مدت در ازدواج موقت
2- عدم ذکر مهر موجب بطلان ازدواج موقت ميشود ولي در نکاح دائم و مسيار بدون ذکر مهر صحيح است و طرفين ميتوانند بعد از عقد مهر را با تراضي معين کنند و اگر قبل از تراضي بر مهر معين در بين آنها نزديکي واقع شود زوجه مستحق مهرالمثل خواهد بود
3- لزوم اجراي صيغه طلاق براي متارکه در ازدواج دائم و مسيار بر خلاف ازدواج موقت که متارکه با انقضاء و يا بذل بقيه مدت صورت ميگيرد.
4- در نکاح دائم و مسيار مرد نميتواند هم زمان بيش از چهار زن داشته باشد ولي در ازدواج موقت اين نصاب شرط نيست
5- ازدواج موقت با زن کتابيه جايز است ولي نکاح دائم و ازدواج مسيار جايز نيست 37
در نکاح مسيار کاملا مانند نکاح شرعي ودائم حقوق از قبيل عده، ميراث، و ثبوت نسب براي فرزندن از پدر ومادر ثابت مي شود. بنابراين دارالافتاء مصر و هيأت فتوي در وزارت اوقاف و شئون اسلامي کويت و عبدالعزيز بن عبدالله بن باز(:) و شيخ عبدالعزيز بن عبدالله آل الشيخ مفتي عام عربستان سعودي و تعداد زيادي از اعضاء هيئت افتاء و دعوت و ارشاد در عربستان سعودي همه فتواي صحت ازدواج مسيار را صادر کرده‌اند.
علاوه بر صحت ازدواج مسيار از نظر شرع مصالحي نيز براي دو طرف زن و مرد دارد مانند اينکه: مرد راغب است از راه حلال ارضاء جنسي گردد اما توان تحمل تکاليف آن و مخارج زن دوم را ندارد، و زن نيز دوست دارد ازدواج کند و از نفقه و مسکن و رعايت عدالت در همبستري با او صرف‌نظر نمايد. در واقع زن مي‌خواهد شوهري داشته باشد تا دچار حرام نشود و پاک‌دامن بماند.
پس چون ازدواج مسيار ازدواجي صحيح است احکام شرعي ازدواج دائم بر آن مترتب مي‌گردند. يعني بايد به زن مهريه پرداخت شود و شوهر از نظر نسبي پدر فرزندان محسوب گردد و در ازدواج مسيار مانند ازدواج دائم بعضي از زنان خويشاوند همسرش (مانند: مادر زن، خواهر زن و …) بر او حرام مي‌گردند و زن هنگام طلاق يامرگ شوهربايد عده را بگذارند و در صورت مرگ يکي از زوجين ديگري از او ارث مي‌برد.38
اما درنکاح متعه وموقت هيچ کدام يک از اين حقوق (عده، ميراث، وثبوت نسب) براي زوجين واولاد ثابت نمي شود.39
اين نکته که تعيين مهريه در ازدواج موقت نيز مثل ازدواج دائم بايستي مهريه‌اي تعيين گرددامري ضروري و مقدار آن بسته به توافق طرفين است، اما برخلاف ازدواج دائم که تعيين مهريه را مي‌توان به بعد از ازدواج موکول کرد يا اصولاً توافقي بر آن نکرد، در ازدواج موقت عدم تعيين مهريه در زمان عقد موجب باطل شدن قرارداد مي‌شود. 40
انقضاي عقد طلاق در متعه وجود ندارد و انقضاي آن با پايان مدت يا بذل مدت است، به اين معني که مرد مي‌تواند قبل از پايان مدت از بقيه زمان صرفنظر کرده و رابطه? زوجيت را به پايان برساند. ايلاء هم بنا به نظر مشهور در آن امکان ندارد و در مورد امکان لعان و ظهار اختلاف نظر است، بر اساس شرح لمعه لعان فقط در مورد قذف به زنا قابل اجراست41

ارث در ازدواج موقت
در مورد وضعيت ارث در ازدواج موقت اختلاف نظر زيادي وجود دارد و چهار ديدگاه متفاوت مطرح است: 42
زن و شوهر از يکديگر ارث نمي‌برند مگر اينکه در هنگام عقد شرط توارث کنند. با توجه به اصل “المسلمون عند شروطهم” و برخي احاديث هم آن را تأييد کرده‌اند. اين نظر را شيخ طوسي، محقق حلي، شهيد اول و شهيد ثاني داشته‌اند.43
زن و شوهر از يکديگر ارث نمي‌برند و شرط توارث هم باطل است. با توجه به اينکه ارث يک حکم شرعي است و اثبات آن به دليل نياز دارد. برخي احاديث هم از اين ديدگاه پشتيباني مي‌کند. اکثر فقهاي متأخر اين نظر را داشته‌اند و برخي اين را نظر مشهور دانسته‌اند.
زن و شوهر از يکديگر ارث مي‌برند مگر اينکه شرط عدم توارث کنند. شريف مرتضي اين نظر را داشته‌است. 44 زن و شوهر از يکديگر ارث مي‌برند و شرط عدم توارث هم باطل است.
در قانون مدني ايران با توجه به ماده? ??? که گفته “زوجين که زوجيت آن‌ها دائم بوده و ممنوع از ارث نباشند از يکديگر ارث مي‌برند.” مشخص مي‌شود که در ازدواج موقت ارث وجود ندارد اما اين‌که آيا مي‌توان شرط ضمن عقد توارث را کرد مشخص نيست. برخي حقوق‌دانان چنين شرطي را با توجه به اصل صحت صحيح ولي برخي سکوت قانون را به معني نبود اين امکان مي‌دانند و تغيير در مقررات ارث را با توجه به اينکه به منافع افراد ديگرو مصلحت اجتماعي مربوط است از طريق قرارداد ممکن نمي‌دانند.45
1: جدايي از نکاح مسيار ونکاح دائم، بدون وفات، طلاق،خلع، فسخ قاضي يا تفويض طلاق حاصل نمي شود.
2: در متعه بعد از پايان مدت مشخص شده جدايي خود به خود بدون طلاق، وفات، خلع ، فسخ نکاح وغيره … صورت مي گيرد .46
3: در نکاح مسيار و نکاح دائم، مرد در يک وقت نمي تواند بيشتر از چهار زن داشته باشد گرچه همه آن ها مسياري باشند.
4: اما در متعه وموقت مرد در يک وقت مي تواند بيشتر از چهار زن بلکه هزار زن داشته باشد .47
?-الف): در نکاح مسيار ونکاح دائم، مهر مقرر مي شود اماچه بسا برخي اوقات خود زن آن را معاف مي کند.
ب): ولي در نکاح متعه بجاي مهر براي زن اجرت در نظر گرفته مي شود و مبلغ آن نسبت به کوتاه بودن مدت استفاده از زن، متفاوت مي شود. 48
?- الف): در نکاح مسيار و نکاح شرعي و دائم، زني که داراي شوهر است به هيچ وجه نمي تواند با مردي ديگر ازدواج نمايد.
ب): در نکاح متعه و موقت جايز است زني را که داراي شوهر است متعه نمود؟49 (عن ابي عبدالله عليه السلام، قال: قلت اني تزوجت امراة متعة فوقع في نفسي ان لها زوجا فتفتشت عن ذلک فوجدت لها زوجا، قال: ولِمَ فتشت ؟)
(عن ابي عبدالله عليه السلام، قال: قيل له: ان فلانا تزوج امراة متعة فقيل له: ان لها زوجا فسالها، فقال ابو عبدالله عليه السلام، : ولِمَ سالها؟)50
البته برداشت از مطلب فوق الذکر بر همگان مبرهن است که هيچ زني با داشتن زوج نمي تواند به ازدواج شخص ديگري در آيد چه ازدواج دائمي باشد چه موقت. اين در فقه شيعه ودر کل، بين تمامي مسلمانان و اديان الهي امري مردود و ناپسند است.
با توجه به مطالب فوق؛ مي توان بر فرق هايي که در ميان عقد متعه ونکاح مسيار است پي برد، پس زني که از طريق متعه وموقت به عقد شخصي در مي آيد نمي توان به آن، عنوان و لقب زوجه شرعي داد اما زني که از طريق نکاح

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درمورد نکاح منقطع، عقد ازدواج، نکاح موقت Next Entries پایان نامه درمورد عقد نکاح، نکاح موقت، عقد ازدواج