پایان نامه درمورد سرمایه اجتماعی، نظریه بازی، سلسله مراتب

دانلود پایان نامه ارشد

خواهدبود. اعتمادکردن A بهC تا اندازه اي برپايه اعتمادA به قضاوت B است. اعتمادکردن B تا اندازه اي بستگي دارد به اعتماد او به قضاوتC ، وقضاوتC به نوبه خود تا اندازه اي به اعتماد او به قضاوتA بستگي دارد.هر چقدر چنين سيستم هايي بيشتر در هم تنيده باشند، قابليت اعتماد و بواسطه آن سرمايه اجتماعي افزايش مي يابدعامل دوم ثبات ساختاراجتماعي است . به اعتقادکلمن، درهم گسیختگي سازمان اجتماعي ياروابط اجتماعي مي تواند بنيان سرمايه اجتماعي را ويران سازد. اماگذشته ازاين عوامل دسته ديگريازعوامل نيز هستند که مي توانند برايجاد يا نابودي سرمايه اجتماعي اثرگذار باشند. مهم ترين اين عوامل، عواملي است که افراد را کمتر به يکديگر وابسته مي کند. رفاه و فراواني عامل مهمي در اين دسته است. منابع رسمي حمايت درزمان نياز( انواع گوناگون کمک دولت)عامل ديگري است.بنابراين هرچه افرادبيشتربه يکديگرکمک کنند و انتظارت وتعهدات شکل گيرد هنجارها دراين ارتباطات منظم بوجود مي آيند و در غیر این صورت با استفاده کمتری از سرمایه اجتماعی این سرمایه مستهلک می شود.

2-1.شکل : نظریه جیمز کلمن

2-9-2نظریه پير بورديو
از نظر بورديو، سرمايه اجتماعي حاصل جمع منابع بالقوه و بالفعلي است که نتيجه مالکيت شبکه با دوامي از روابط نهادي شده بين افراد، و به عبارت ساده تر، عضويت در يک گروه است. البته سرمايه اجتماعي مستلزم شرايطي به مراتب بيش از وجود صرف شبکه پيوندها مي باشد. در واقع، پيوندهاي شبکه اي مي بايست از نوع خاصي باشند، يعني مثبت و مبتني بر اعتماد. روابط نهادي شده مبتني براعتمادبدون رعايت تکاليف وحقوق متقابل ممکن نيست پس مفهوم شهروندي که تکاليف و حقوق است ارتباط تنگاتنگي بامفهوم سرمايه اجتماعي دارد.
اول، اندازه شبکه ارتباطاتي که عامل اجتماعي به خوبي بتواند آنها را بسيج نمايد.
دوم، مقدارسرمايه (اقتصادي، فرهنگي، نمادي) هريک ازکساني که عامل اجتماعي با آنها در ارتباط هست.
او با تصريح تفاوت ميان سرمايه اجتماعي با منابع چنين مي نويسد:
اگرچه سرمايه اجتماعي به سرمايه اقتصادي وفرهنگي درتملک هريک ازعاملان ياحتي مجموعه کامل عاملاني که بافرددرارتباط هستند قابل تقليل نيست، بااين حال هرگز بطورکامل از آن مستقل نمي باشد(بورديو، 1997 :52).به اعتقاد بورديو سرمايه اجتماعي به عنوان شبکه اي ازروابط يک موهبت طبيعي يا حتي اجتماعي نيست بلکه چيزي است که در طول زمان و با تلاش بي وقفه به دست ميآيد. به عبارت ديگر، شبکه روابط محصول راهبردهاي سرمايه گذاري فردي يا جمعي، آگاهانه يا ناخودآگاه است که هدفش ايجاد يا بازتوليد روابط اجتماعي است که مستقيماً در کوتاه مدت يا بلندمدت قابل استفاده هستند.هدف اين شبکه ها تبديل روابط تصادفي مانند روابط همسايگي، شغلي، يا حتي خويشاوندي به روابطي است که به طورهم زمان لازم واختياري هستند و حاکي ازحقوق نهادي تضمين شده يا تعهدات ماندگاري است که به طورذهني حس ميشود. اين حقوق وتعهدات از طريق مبادله که مستلزم وموجب شناخت متقابل است، به گونه اي بي وقفه بازتوليد مي شود. مبادله، چيزهاي مبادله شده رابه نشانه هاي شناسايي تبديل مي کند و از طريق شناسايي متقابل و به رسميت شناختن عضويت در گروه، گروه را باز توليد ميکند.
بنابراين بازتوليد سرمايه اجتماعي مستلزم کوششي مستمر براي معاشرت است. بورديو توجه خود را برفوايدي که ازبرکت مشارکت درگروه ها نصيب افرادميشود، به تعبيرخود، ” معاشرت پذيري عمدي با هدف دسترسي به منابع اجتماعي” متمرکز ميسازد.کاربرد سرمايه اجتماعي در نزدبورديو براين درک استواراست که افراد چگونه با سرمايه گذاري برروابط گروهي وضعيت اقتصادي خود را در يک فضاي اجتماعي سلسله مراتبي ( جامعه سرمايه داري) بهبود ميبخشند.
بورديو برقابليت تبديل انواع مختلف سرمايه تاکيد داشته و سرمايه اقتصادي را ريشه انواع ديگرسرمايه مي داند. بنابراين به کمک سرمايه اجتماعي، کنشگران قادر هستند مستقيماً به منافع اقتصادي دست يابند. به علاوه آنها مي توانند سرمايه فرهنگي خود را از طريق تماس با متخصصان و فرهيختگان بيافزايند يا به جاي آن ميتوانند به نهادهايي که مدارک معتبر ارائه مي دهد، بپيوندد (فيروز آبادي، 1387: 50).ازسوي ديگر بدست آوردن سرمايه اجتماعي مستلزم سرمايه گذاري سنجيده هم در منابع اقتصادي و هم منابع فرهنگي است. اگرچه بورديو اصراردارد که فوايد ناشي ازسرمايه اجتماعي يافرهنگي قابل تقليل به سرمايه اقتصادي است ولي فرايند ايجادسرمايه اجتماعي يافرهنگي قابليت تقليل به فرايند توليدسرمايه اقتصادي رانداردوهريک ازاين دونوع سرمايه پويايي شناسي خاص خودرادارندودرمقايسه با سرمايه اقتصادي ازشفافيت کمتر ونااطميناني بيشتر برخوردار هستند(موسوي خامنه:22,1383).
2-9-.3نظریه رابرت پاتنام
رابرت پاتنام از صاحبنظراني است که دردهه هاي اخيردررواج انديشه سرمايه اجتماعي درعلوم انساني موثربوده است. رابرت پاتنام جامعه شناس ايتاليايي، ازمعدودافرادي است که تمامي نيروي خودرا روي مفهوم سرمايه اجتماعي متمرکزکرده وپژوهش هاي بنياديني براي سنجش وکاربردهاي اين واژه به انجام رسانده است. تاکيدعمده وي به نحوه تاثيرسرمايه اجتماعي بر رژيم هاي سياسي ونهادي دموکراتيک مختلف است.
از نظر پاتنام سرمايه اجتماعي عبارت است از پيوندهاي بين افراد (شبکه هاي اجتماعي) و هنجارهاي اعتماد و کنش و واکنش متقابل که از اين پيوندها ناشي مي شوند (شارع پور، 1381).
ازنظر پاتنام سنجه هاي سرمايه اجتماعي شامل موارد ذيل است: ميزان مشارکت در امور اجتماع محلي و زندگي سازماني، مشارکت در امور عمومي ( مثل راي دادن )، رفتار داوطلبانه، فعاليتهاي اجتماعي ، غير رسمي ( مثل ديدار دوستان ) و سطح اعتماد بين افراد، بدين ترتيب ، سنجه او داراي دو عامل اساسي است: سنجه مشارکت انجمن و سنجه اعتماد (همان).
2-9-.4نظریه فرانسيس فوکوياما
صاحب نظر ديگر در زمينه سرمايه اجتماعي، فرانسيس فوکوياما است. فوکوياما بر وجود هنجارها و ارزشهاي غير رسمي در يک گروه تاکيد مي کند. تعريف او از سرمايه اجتماعي چنين است «سرمايه اجتماعي را به سادگي مي توان به عنوان مجموعه معيني از هنجارها يا ارزشهاي غير رسمي تعريف کرد که اعضاي گروهي که همکاري و تعاون ميانشان مجاز است، در آن سهيم هستند. مشارکت در ارزشها و هنجارها به خودي خود  باعث توليد سرمايه اجتماعي نمي گردد، زيرا که اين ارزشها ممکن است ارزشهاي منفي باشد»(فوکوياما، 1379 :11).
از نظر فوکوياما هنجارهاي تشکيل دهنده سرمايه اجتماعي مي توانند از هنجار روابط متقابل دو دوست گرفته تا آموزه هاي پيچيده اي را در برگيرند. اين هنجارها بايد در روابط بالفعل آدميان به طور عيني مصداق يابند.مباحث و مطالعات فوکوياما پيرامون سرمايه اجتماعي نيز مانند پوتنام در سطح کلان دنبال شده است. او سرمايه اجتماعي را در سطح کشورها و در ارتباط با رشد و توسعه اقتصادي آنها مورد بررسي قرار داده است . فوکوياما مانند پوتنام هنجارهاي همياري را شالوده سرمايه اجتماعي معرفي مي کند و همچنين وي مفهوم شبکه را در ارتباط با سرمايه اقتصادي مطرح مي کند: « از ديدگاه سرمايه اجتماعي، شبکه به عنوان نوعي سازمان رسمي به تعريف در نيامده، بلکه به صورت يک ارتباط اخلاقي مبتني بر اعتماد تعريف مي شود. شبکه گروهي از عاملان منفردي است که در هنجارها يا ارزش ها ي فراتر از ارزشها و هنجارهاي لازم براي داد وستد هاي متداول بازار مشترک هستند. هنجارها و ارزشهايي که در اين تعريف جاي مي گيرند از هنجار ساده دو سويه مشترک بين دو دوست گرفته، تا نظامهاي ارزشي پيچيده که مذاهب سازمان يافته ايجاد کرده اند، ادامه مي يابد(همان :69). فوکوياما شبکه را يک سازمان هموار مي نامد که با سازمان مبتني بر سلسله مراتب متفاوت است،چرا که درآن مقررات بوروکراتيک واقتداررسمي با هنجارهاي غيررسمي مشترک که در ميان اعضا دروني شده است، جايگزين مي شود (همان:71).
فوکوياما ضمن تائيد اهميت خانواده به مثابه شکلي از سرمايه اجتماعي، به جوامعي اشاره دارد که در آنها توازني ميان مناسبات خانوادگي و مناسبات غير خانوادگي وجود نداشته و بر مناسبات خانوادگي به زيان ديگر مناسبات اجتماعي تاکيد ميشود.با اين حال خانواده نوع مهمي از سرمايه اجتماعي به شمار مي آيد که از نظر فوکوياما زوال آن در جامعه آمريکا به اشکال گوناگون بر کاهش سرمايه اجتماعي در آن جامعه موثر بوده است. افزايش جرم و جنايت، خودکشي، الکليسم، مصرف مواد مخدر و فرزندان نامشروع از يک سو و کاهش مشارکت هاي مدني و کاهش اعتماد از سوي ديگر نتيجه زوال خانواده و از نشانه هاي فروپاشي بزرگ به زعم فوکوياما مي باشد. (توسلي، 1384 : 23-22).او برخلاف ديگر نظريهپردازي سرمايه اجتماعي صرفاً بر خصلت جمعي سرمايه اجتماعي تاکيد مي نمايد و کارکردسرمايه اجتماعي را بازدهي سرمايه در سطح جامعه مي داند و معتقد است که ميزان بالاي اعتماد در يک جامعه موجب پيدايش اقتصادي کارآتر مي شود، چرا که باعث حذف يا کاهش هزينه هاي مربوط به چانه زني و مراقبت براي اجراي مفاد قراردادهاي اقتصاد ميگردد. او همچنين کارکرد ديگر سرمايه اجتماعي در سطح کلان را تقويت دموکراسي پايدار از طريق تقويت جامعه مدني مي داند: « جامعه مدني که در سالهاي اخير به طور قابل توجهي کانون توجه نظريه پردازي هاي مردم سالاري بوده است، در مقياس وسيعي محصول سرمايه اجتماعي است.» (همان :23).در زمینه سرمایه اجتماعی، فوکویاما تأکید می کند که برای شناخت چگونگی انجام این کار باید به طور منظم تر به مسئله سرمایه اجتماعی پرداخت و منشأ خاستگاه های سرمایه اجتماعی را مورد بررسی قرار داد.او با قراردادن نظریه بازی در چشم اندازی دقیق ، منابع ایجاد کننده سرمایه اجتماعی را این گونه تعریف می کند.
1-هنجارهایی که به لحاظ نهادی ساخته شده اند (ساخت مندی های نهادی).و منتج از نهادهای رسمی مانند دولت و نظام های قانونی هستند.
2-هنجارهایی که خود جوش هستند(ساخت مندی های خود جوش).
3-ساخت مندی های برون زا که بر خاسته از اجتماعی غیر از اجتماع مبدأ خودشان هستند و می توانند از دین ، ایدئولوژی ، فرهنگ و تجربه تاریخی مشترک نشأت بگیرند.
4-هنجارهایی که از طبیعت ریشه گرفته اند(ساخت مندی طبیعی)مثل خانواده ، نژاد و قومیت.

2-1.جدول : منابع سرمایه اجتماعی
ساخته شده به صورت نهادی
الف:عقلانی
ب:غیر عقلانی
2-ساخته شده به صورت خود جوش
الف:عقلانی-نظریه بازی
ب:غیر عقلانی/الگوی قانون عمومی/نظام های انطباقی پیچیده
3-ساخته شده به صورت برون زا
الف:دین
ب:ایدئولوژی
ج:فرهنگ و تجربه تاریخی مشترک
4-به صورت طبیعی
الف:خویشاوندی
ب:نژاد و قومیت

2-10.ديدگاه هاي حاشيه نشيني
در ارتباط با علت يابي و شناخت زمينه هاي حاشيه نشيني ، نظريات متفاوت اگر چه تا حد زيادي ناشي از وجود مختلف حاشيه نشيني است.ليكن تعلق صاحب نظران به ديدگاه و مكاتب فكري گوناگون ، سهم مهمي در اين امر دارد.در اينجا سعي مي شود علل حاشيه نشيني از ديدگاه هاي مختلف مورد بررسي قرار گيرد.
2-10-1.ديدگاه ليبراليستي
اين ديدگاه ها عمدتا” خاص كشورهايي است كه با نظام اقتصاد آزاد اداره مي شوند.بويژه ايالات متحده آمريكا از آن جمله مي باشد.اين ديدگاه ها تحت تا”ثير فلسفه پوزيتيسم قرار دارند و از بررسي سطحي علل و عوامل مختلف تجاوز نمي كنند.اين امر شايد ناشي از تعهدي باشدكه علم (به مفهوم جديد آن )نسبت به نظام سرمايه داري و طبقات حاكم و حاكميت كشورهاي قانوني بر عهده گرفته است.
بسياري از محققان ليبراليست ، كه از معتقدان و مبلغان مكتب كاركرد گرايي میباشند ،علت عمده حاشيه نشيني را ناشي از كاركرد جاذبه هاي شهري و دافعه هاي روستائي به شمار مي آورند.به نظر آنها افزايش جمعيت يكي از علل مهمي است كه زمينه را براي مهاجرت مازاد نيروي كار روستائي فراهم مي آورد.عدم دسترسي مهاجرين به مشاغل اقتصاد شهري ، همراه با فقر اقتصادي و عدم تخصص آنها موجب مي شود كه آنها مجبور شوندآلونك ها و زاغه هايي كه اغلب فاقد هر گونه

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه با موضوع حضرت محمد (ص) Next Entries منابع پایان نامه با موضوع ناصرالدین شاه، ناصرالدین شاه قاجار، علی اکبر داور