پایان نامه درمورد توسعه پایدار، توسعه پاید، محیط زیست، تغییر رفتار

دانلود پایان نامه ارشد

دارد، که باید سلسله وسیعی از ابزار را به کار برند و هم چنین در موارد خاص وقتی تغییراتی در اقتصاد محلی رخ می دهد که کاربرد پایدار منابع محیطی مورد نیاز می شود درگیري مجامع محلی الزامی می شود. در این دیدگاه توجهی کمی به دیدگاه کمی مبذول می شود، اما به هر حال رشد کیفی بیشتر مورد توجه است، در عین حال اهداف رشد اقتصادي نیز کماکان مورد توجه سیاست گذاران توسعه پایدار قرار دارد. اگر چه این دیدگاه گاهی به نظریات و سیاستهاي دیدگاه توسعه پایدار ضعیف متمایل می شود و گاهی به مسیر دیدگاه توسعه پایدار قوي بر می گردد. ولی به هر حال در این دیدگاه استفاده از ابزار سیاست گذاري مهم است. براي مثال ابزار قانونی، اقتصادي قانونی، برنامه ریزي کاربردي اراضی، برانگیزاننده هاي مالی و ابزار اقتصادي مانند مالیتهاي فضاي سبز و جریمه هاي آلوده کننده ها، منابع قابل معامله، انواع تشویق ها، طرح هاي باز پس دادن سپرده ها، تشویق به تغییر رفتار و انطباق با قوانین، از طریق اطلاع رسانی و آموزش و ترغیب عموم مردم. در این باره تغییر رفتار درانواع مصارف کالاها با هدف صرفه جویی مورد نظر دیدگاه توسعه پایدار قوي است. در مدل توسعه پایدار قوي، ابزار قانونی و اقتصادي برنامه ریزي بر روي مدیریت منابع متمرکز شده است. در این باره همچنین سطح وسیعی از موضوعات اجتماعی مورد توجه قرار می گیرد، توجهی که بر روي شاخص توسعه پایدار نیز متمرکز می گردد(Gehl, 2011).
2-2-2-4 مدل ایده آل
توسعه مدل ایده آل توسعه پایدار یک نظر عمیق و وسیع است که هدف آن تغییر ساختار اجتماع، اقتصاد و سیاست است، به صورت کلی اجزاي این سیستم طوري چیده شده است که رفتار انسان را نسبت به محیط و طبیعت اصلاح کند. به این دلیل این دیدگاه را دیدگاه اکولوژیست نیز نامیده اند که اکولوژیستهاي افراطی نیز آن را قبول کرده اند. این مدل توسعه پایدار خالص را در نظر می گیرد. جاییکه هر چه در طبیعت می گذارد و یا در آن می نشاند به همان مقدار از آن بر می دارد در این باره هیچگونه فرمی از رشد کلی به زبان کمی اندازه گیري نمی شود، زیرا که قرار است خود بشر در این اکوسیستم زندگی کند، به عوض آن رشد مورد نظر با معیارهاي کیفی زندگی اندازه گیري می شود، نه با استانداردهاي زندگی. مدل ایده آل توسعه پایدار تنها به زندگی انسان فکر نمی کند، بلکه کلیه عوامل زنده و غیره زنده بجز انسان را بسیار پرارزش تلقی می کنند. زیرا ارزشهاي ذاتی و اصل اینگونه عوامل براي زندگی انسان بسیار مفید است. از سوي دیگر این مدل در جستجوي معیارهاي برابري براي فرمهاي گوناگون زندگی است. در این باره نیز مدل ایده آل توسعه پایدار نوعی مدل کلی نگر را که به روابط متقابل، اعمال متقابل و مکانهاي متقابل عناصر زندگی توجه دارد، مورد استفاده قرار می دهد. و نهایتاً در این مدل، “ارزش” در فرایند طبیعی و گروه ها نهفته است، و نه در هستی مجرد زندگی افراد. و به این ترتیب در این مدل ابعاد اجتماعی توسعه پایدار بیشتر مورد توجه قرار می گیرد و معیارهاي اندازه گیري موجود را در زمینه کیفیت زندگی کافی نمی بیند و پیشنهاد می نماید شاخصهاي بیشتري در زمینه اندازه گیري کیفیت زندگی فراهم گردد. طرفداران این دیدگاه می گویند که تا کنون کارهاي تحقیقاتی زیادي در زمینه این مدل انجام شده است که در خارج از سیستمهاي اقتصادي و اجتماعی قرار دارند. براي مثال سازمانهاي غیرانتفاعی خصوصی دراروپا کارهاي کیفی قابل توجهی انجام داده اند که به تعریف و تشخیص ثروتهاي غیر پولی، کمک قابل توجهی می کند. اگر این مدل ایده آل توسعه پایدار توسعه یابد می تواند این گونه فعالیتها را با سیستمهاي حسابداري اقتصادي سابق ترکیب کند. مخالفان این نظریه به اجراي سیاستهاي آن ایراد می گیرند، اما در عین حال با این نظر که” در مصرف منابع زمین باید حد اعتدال را مراعات کرد و از آنچه باقی مانده محافظت نمود، آنچه را که تجدیدناپذیر است نباید بی مهابا مصرف کرد و دور انداخت، نباید محیط زندگی را آلوده کنیم و نتایج آن را که خود زندگی را نابود می کند از نظر دور بداریم”، موافق هستند. اکولوژیستها در زمینه محافظت محیطی اعتقاد به فراهم نمودن محدودیتهاي معینی در زمینه فعالیت اقتصادي هستند. به همین دلیل این نظریه مقبولیت قابل توجهی نیافته است، زیرا پاره اي از کشورهاي صنعتی جهان در زمینه قبول مفاهیم توسعه پایدار به حداقل تغییرات سیاسی در زمینه توسعه پایدار ایده آل تن داده اند.
آنها معتقدند که محدودیت اقتصادي به عدم توسعه اقتصادي- کالبدي و قدرت سیاسی خواهد انجامید. به این ترتیب چهار نوع دیدگاه توسع پایدار هر کدام به جهاتی از توسعه نظر دوخته اند. در هر چهار نوع دیدگاه این فعالیتهاي اقتصادي و صنعتی است که ایجاد مسأله می نماید. از سویی توسعه کشورها مبتنی بر توسعه اقتصادي است و از سوي دیگر همین توسعه اقتصادي که به دنبال آن توسعه صنعتی مطرح می شود، خود ایجاد کننده مشکلات محیطی است. بنابراین ضرورت زندگی انسان که اکنون به خطر افتاده، توسعه پایدار را امري الزامی می نماید(قرخلو و حسینی، 1386، 167).
2-2-3 دیدگاههاي جدید در توسعه پایدار شهري
در بیشتر کشورهاي در حال توسعه تأسیسات زیربنایی، تکنولوژي و نیروي متخصص مورد نیاز صنعت در شهرها وجود داشته اند؛ لذا غالب فعالیتهاي اقصتادي و تولیدي در کنار این شهرها شکل گرفته و باعث رشد سریع آنها شده است. از طرف دیگر تمرکز سرمایه ها در شهرهاي بزرگ باعث دوگانگی اقتصادي شده و همان گونه که فریدمن9 مطرح می نماید، این گونه شهرها مانند پمپ قوي، سرمایه ها و نیروي انسانی کارآمد را به خود جلب می کنند و باعث تخلیه آنها از دیگر مناطق و مخصوصاً مناطق محروم می شوند و ایجاد دوگانگی اقتصادي در منطقه می نمایند. یکی از اثرات توجه خاص به صنعتی کردن جوامع و تمرکز سرمایه ها در کنار شهرهاي بزرگ رشد سریع شهرنشینی می باشد. بیشتر برنامه ریزان در کشورهاي در حال توسعه معتقدند که رشد اقتصادي رابطه مستقیمی با شهرنشینی دارد .
متور10 در مطالعات خود در کشورهاي جهان سوم، به این نتیجه می رسد که روند رشد اقتصادي در کشورهاي در حال توسعه و افزایش رشد طبیعی جمعیت، دو عامل اصلی در شهرنشینی ومخصوصاً تمرکزجمعیت درشهرهاي بزرگ می باشندکه باعث برتریت11 می شوند(Rao, 2000, 81).
سیمونز12 مطرح می نماید که توسعه اقتصادي و تمرکز سرمایه ها به روند رشد شهرهاي بزرگ دامن زده و عوامل مؤثر را چنین می داند :
-برنامه بهداشت عمومی که از میزان مرگ و میر می کاهد.
-تمرکز صنایع در کنار شهرهاي بزرگ
-تمرکز ساختمانها و فعالیتهاي دولتی در کنار شهرهاي بزرگ
-مکانیزه و مدرنیزه شدن وسایل تولیدات کشاورزي که باعث آزاد شدن کشاورزان و ازدیاد بیکاري آنها و مهاجرت به شهرها و مخصوصاً شهرهاي بزرگ می شود. باید توجه داشت که اختلاف سطح درآمد شهري و روستایی یکی از عوامل مؤثر در مهاجرت روستایی به شهر و شهرهاي بزرگ می باشد .
واضح است که تمرکز جمعیت در شهرهاي بزرگ مشکلاتی را براي اینگونه شهرها به وجود آورده و بیشتر برنامه ریزان شهري و منطقه اي معتقد هستند که رشد بی رویه شهرها و شهرهاي بزرگ هزینه هاي زیادي را براي دولتها ایجاد می کند. به عنوان نمونه، کمبود مسکن، عدم دسترسی به خدمات شهري، ازدحام و نهایتاً از بین رفتن محیط زیست. الشخص13 اثرات عمده تمرکز جمعیت، در شهرهاي بزرگ را در سطح کلی14 و در سطح کوچک 15چنین مطرح می نماید(El-shakhs, 1994, 27):
– تمرکز جمعیت در شهرهاي بزرگ از رشد شهرهاي کوچک و روستاها می کاهد.
– این تمرکز به پراکندگی منطقه اي و عدم تعادل بین گروههاي اجتماعی دامن زده و ایجاد عدم ثبات می کند.
– تمرکز باعث از بین رفتن زمینهاي زراعی براي ساختن مسکن می شود.
از نظر سطح کوچک این تمرکز باعث:
-کمبود خدمات اجتماعی، فرهنگی می گردد.
-عدم استفاده صحیح از زمین می شود .
-نیاز به حمل ونقل بیشتر و باعث بالا رفتن هزینه ها می گردد .
-باعث بالا رفتن کم کاري و بیکاري می گردد و مخصوصاً براي افراد فقیر و کم درآمد
-ایجاد کپر و حاشیه نشینی شهري می شود.
– باعث ازدحام و از بین رفتن محیط زیست می گردد.
توسعه پایدار باید براي جوامع شهري در آینده در نظر گرفته شود، به صورتی که علاوه بر اینکه مشکلات شهرهاي بزرگ را حل می کند، از به خطرافتادن زندگی نسلهاي آینده جلوگیري به عمل آورد. توسعه پایدار باید در جهتی حرکت نماید که از منابع به صورت عاقلانه و اندیشمندانه استفاده شود و زندگی نسلهاي آینده را به خطر نیاندازد .
2-2-4 نظریه قطبهاي رشد
بعضی از برنامه ریزان رشد شهرهاي بزرگ را در مراحل اولیه توسعه الزامی می دانند و تمرکز سرمایه ها و نیروهاي انسانی را عامل توسعه در نظر گرفته اند. و معتقد هستند که ایجاد صنایع و سرمایه گذاریها صنعتی مخصوصاً در کنار شهرهاي بزرگ و مناطقی که داراي پتانسیل رشد هستند، باعث می شود که همانند موج به سایر نقاط و مناطق محورم سرایت و پخش گردد و اثر آن به دورترین نقاط هم برسد. این طرز تفکر مورد انتقاد بسیار از برنامه ریزان قرار گرفته است .
به عنوان مثال روندنیلی16 مطرح می نماید که چنین طرز تفکري با شکست مواجه شده و تجمع سرمایه ها و نیروي انسانی در شهرهاي بزرگ نمی تواند توسعه را به نقاط محروم و شهرهاي کوچک انتقال دهد و حتی در بعضی از کشورها این روش باعث دوگانگی اقتصادي شده است(قرخلو و حسینی، 1386، 167).

2-2-5 توسعه اکروپلتین
در اوایل سال 1980 میلادي یک مدل برنامه ریزي غیرمتمرکز به نام اگروپلیتن توسط جان فریدمن مطرح گردید(Friedman, 1973, 31). هدف از این برنامه ایجاد همبستگی مابین شهرها و روستاها ، آشنا کردن مردم محلی و روستاها به زندگی شهري و سهیم کردن آنها در توسعه و عمران مناطق بوده است. این تئوري بر روي گسترش صنایع کوچک که نیاز به تخصصهاي بالا ندارد تأکید می نماید. همچنین بر خودیاري مردم نیز تکیه می کند. این طرح از واحدهایی از یک منطقه که داراي جمعیت شهري مبنی بر 10000 تا 25000 نفر و تعدادي روستا که داراي تراکم 200 نفر در کیلومتر مربع می باشند، تشکیل شده است و محدوده این طرح عبارت است از منطقه اي با شعاع 5 الی 10 کیلومتر مربع که با دوچرخه می توان آن را طی نمود. مجموع جمعیت منطقه بین 50000 تا 150000 در نظر گرفته شده و فرض بر این است که اغلب مردم این ناحیه به کشاورزي مشغول هستند. پر واضح است که تعیین چنین مناطقی براي توسعه تا اندازه اي مشکل و در بعضی موارد امکان پذیر نمی باشد. هانسن 17دو مشکل اساسی را در این رابطه مطرح می نماید(Hall, 2005, 11):
-ساختار سیاسی اغلب کشورهاي جهان سوم با این طرح هماهنگی ندارد.
-این طرح واقعیت پیشرفت و ارتباط خارجی را فراموش کرده است. بعضی از برنامه ریزان معتقد هستند که چنین طرحی یک مفهوم ایده آل نگر بوده و در عمل با مشکل رو به رو می شود .
2-2-6 رشد شهرهاي کوچک و متوسط
بعضی از برنامه ریزان، شهرها و مراکز رشد شهري را تنها راه براي توسعه مناطق می دانند و براي حل معضلات و مشکلات آینده شهرهاي بزرگ پیشنهاد می کنند که شهرهاي کوچک و متوسط که بین 100000 تا 500000 جمعیت دارند در کشورهاي جهان سوم باید رشد نمایند تا بتوانند مهاجرتهاي روستایی را از شهرهاي بزرگ به سمت شهرهاي متوسط سوق داده تا بتوانند از مشکلات شهرهاي بزرگ در آینده بکاهند.
رودل18 نظرات خود را در مورد نقش شهرهاي کوچک و متوسط چنین مطرح می نماید که توسعه شهرهاي کوچک و متوسط روش مناسبی براي توسعه فضایی و ایجاد رشد اقتصادي و تعادل اجتماعی است و می تواند به عنوان شقی در مقابل رشد شهرهاي بزرگ عمل نماید. ایشان چنین مطرح می نماید که باید سرمایه ها را از شهرهاي بسیار بزرگ به سمت شهرهاي کوچک و متوسط سوق داد. هاردوي و سترویت 19پنج دلیل را بر اهمیت رشد شهرهاي متوسط در توسعه مناطق مطرح می نمایند که می توان به عنوان شق هایی در مقابل رشد بی رویه شهرهاي بزرگ مطرح نمود(Gatto, 1995, 1182):
-غالباً شهرهاي کوچک ومتوسط هستند که بیشتر روستاییان با آنها در ارتباط اند. به عنوان مثال مدرسه، مراکز بهداشتی، مراکز سرویس دهی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درمورد توسعه پایدار، توسعه پاید، محیط زیست، توسعه شهر Next Entries پایان نامه درمورد مشارکت اجتماعی، جامعه مدنی، مشارکت مردم، ساخت اجتماعی