پایان نامه درمورد تشبيه، همان،، “

دانلود پایان نامه ارشد

قلبشان را محکم و استوار کرده است ، داشتند .

نه مانند ايمان کساني که در فلسطين مي بيني … کوتاه مدت همانند جرقه اي در دل تاريکي شب .

مقابله گاهي اوقات با همساني ترکيبهـا و الفاظ همراه است که اين الفاظ در معنا يا مترادف و يا

متضاد همديگر هستند کـه در خلال ترکيب آنها بذله گويي شاعرشکل مي گيرد . (غنايم، 1980م

، ص73)

يتنعَّمونَ مُکرَّمين ، کأنّما لنعيمهم عمّ البلادَ شقاؤُها

وَ حماتها ، وَ بهم يتمُّ خرابُها وعلي يديهم بيعُها وَشراؤُها ( ابراهيم ،2005 م ،

ص335)

خوش مي گذرانند و اکرام مي شوند ، گويي سعادتمندي آنها بلا و بدبختيي است که کشور را فرا گرفته است .

وپاسداران آن که به وسيله آنها ويران شدنش صورت مي پذيرد ، خريد و فروشش در دست ايشان است .

چهارم : برگرداندن نتيجه کلام به مقدمه ، سخريه نيازمند منطقي معين و محکم است ، چرا که

در آن ابتدا مقدمه ذکرمي شود تا نتيجـه رها وقابل درک گردد. قصيده هاي ” أنتم ” و” اشتروا

الأرض تشتريکم ” از نمونه هاي بارز اين شيوه هستند . ( طه ،2005م ، ص167)

مُغرِمٌ بالبلادِ صبٌّ وَ لکن بسوي القول لا يفيضُ غرامُه

بطلٌ إن علا المنابرَ،کرّارٌ سريعٌ عند الفعالِ انهزامُه ( ابراهيم، ص297)

او شيفته و شيداي کشور است ، وليکن دلباختگي وي جز به سخن نيست .

اگر بالاي منبرها رود ، قهرماني هجوم آور است ، اما در عمل سريع شکست مي خورد.

پنجم : سخريـه اش را دربيدارکردن انسان خيال پرداز بـه کـارمي برد . ( طـه ، 1992م ،

ص170)
وطنٌ يُباعُ و يُشتري و تصيحُ : ” فليحيَ الوطن”؟! ( ابراهــيم ط.،2005م ، ص286)

سرزمينت خريد وفروش مي شود و تو فرياد مي زني ” زنده باد وطن ” .

ابراهيم اگرچه از اين شيوه در بسياري از ابيات بهره برده است اما نبايد فرامـوش کرد کـه او

هيچ وقت مانند يک کاريکاتوريست جسم و ظاهر شخص يـا اشخاص مورد نظرش را هـدف

قرارنمي دهد و بـه آن اهميت نمي دهد ، بلکـه فراتر از آن تنها مسأله اي که براي او مهم است

اخلاق و منش کساني است که مورد خطابش قرار مي گيرند . و او هرگز سخريه اش را با

پرخاشگري و کلمات بي ادبانه همراه نمي کند بلکه رويه اي معتدلانه در پيش مي گيرد و آن

را در راستاي اهداف سياسي خويش به کار مي برد .

به طورخلاصه مي توان گفت : رواني وسادگي، استفاده ازميراث گذشته وآميختن با زبان جديد

، به کارگيري عواطف رمانتيکي با واقع گرايي واستفاده ازاسلوبهاي فصيح زبان، ازويژگيهاي

روش و سبک بيان طوقان است .

اوبا هنرمندي تمام توانست زباني انتخاب کند که بين زيبايي بيان وسادگي آن همراه با محتوايي

غني ، پيونـد ايجاد کند ، بـه طوريکه بايد شيـوه وي را در درون سبک معروف به ” سهـل و

ممتنع ” قرار داد که در نگاه اول بسيار آسان ، اما داراي اوج هنري است ، که بيانگر عمـق و

لطافت شعـر اوست .
ب ) صورخيال شاعر

1 . بيان

علمي است که يک معناي واحد با شيوه هاي متفاوت در نهايت وضوح از آن فهميـده مي شود .

بنيانگذار آن ” أبو عبيده ” است ومهمترين بحثهايش ، تشبيـه ، مجازلغوي ( مرسل ، استعاره )

، مجاز عقلي وکنايه مي باشند .

الف) تشبيه

مشارکت امري با امرديگر درمعناست . ارکان آن ازدو طرف تشبيه ، ادات تشبيه و وجه شبه

تشکيل مي شود . دو طرف تشبيـه ممکن است حسّي ” الخدّ کالورد ” ( گونه مانند گل سرخ است )

وياعقلي “العلم کالحياة “(علم مانند زندگي است) ويا مختلف ” السبع کالمنيّة” (حيوان وحشي چون

مرگ است ) ، ” الخُلقُ الکريم کالعطر ” ( اخلاق نيکو چون عطر است ) باشند . که گاهي مفرد

مانند مثالهاي مذکور و گاهي مرکب مي باشند : ( تفتازاني ، 1376ش ، صص 8 و…20)

کأنَّ مُثارَ النَّقع فوقَ رؤوسِنا وَ أسيافنا ليلٌ تهاوي کَواکِبهُ

گويي گرد وغبار به پا شده بر سرما و شمشيرهـايمان شبي است که ستارگانش سقوط مي کنند .

وجه شبه يا واقعـي است ” الخدّ کالورد في الحمرة ” ( گون چون گل سرخ است در سرخي ) و يا

خيالي است :

و کأنّ النّجومَ بينَ دُجاها سُنَنٌ لاحَ بينَهُنّ َ ابتداعُ

و گويي ستارگاني که در ميان تاريکي مي درخشند سنتهايي هستند که بدعت در بينشان برق مي زند .

( همان ، صص 20 و…29)

تشبيه به اعتبار دوطرفش به چهار قسمت تقسيم مي شود :

1- ملفوف : و آن آوردن چنـد مشبـه در ابتداي کلام و ذکـر مشبـه بـه هاي مناسب هــرکدام در

انتهاي کلام :

ليـلٌ وَ بــدرٌ وَ غـصــنٌ شَعـرٌ وَ وَجهٌ وَ قدٌ

شب و ماه و شاخه مانند مو وچهره و قدهستند .

2- مفروق : آوردن چند تشبيه پشت سر هم است :

وَ الوجهُ مثلُ الصُبح مبيضٌّ وَ الفرعُ مثلُ اللَّيلِ مِسودُّ

و چهره چون صبح سفيد و گيسويش چون شب سياه است .

3- تسويه : چند مشبه به يک مشبه به تشبيه مي شوند :

صُدغ الحَبيبِ وَ حالي کلاهمـــا کالليـالــــي

موي پيشاني محبوب و حال من هر دو مثل شب سياهند .

4- جمع : يک مشبه به چند مشبه به تشبيه مي شود :

هو کالبدر و الشمس نورا و کالجبل و الشجر دواماً

او در درخشش همچون ماه و خورشيد است ودر دوام همچون کوه است و درخت .

وتشبيه به اعتباروجه شبه به چند مورد تقسيم مي شود که مهمترين آنها به شرح زيرمي باشند :

1- تمثيلي : که وجه شبه در آن متشکل از چند وصف و امر است :

ما المَرءُ إلا کالشهابِ وَ ضَوئِهِ يُوافي تمام الشهرِ ثمَ يَغيبُ

انسان چيزي جز ماه آسمان و نورش نيست که در طول ماه کامل مي شود و سپس محو مي گردد .

2- غيرتمثيلي : وجه شبه ازامورمتعدد شکل نمي گيرد : وجهُه کالبدرِ (چهره اش چون ماه است )

3- مفصل : وجه شبه در تشبيه ذکر مي شود :

شبيه البدر حسناً وَ ضياءً وَ منالاً وَ شبيه الغُصن ليناً وَ قواماَ وَ اعتدالا

در زيبايي و تابش و عظمت مانند ماه است و در نرمي و راستي و ماندگاري مانند شاخه است .

4- مجمل : وجه شبه در تشبيه ذکر نمي شود :

إنّما الدُنيا کبيتٍ نسجُهُ مِن عَنکبوتِ

همانا دنيا خانه اي است که بافته اش از تارهاي عنکبوت است .
و تشبيه به اعتبار ادات آن به دو دسته تقسيم مي شود :

1- مرسل : ادات در آن ذکر مي شود : الخدّ کالورد

2- مؤکد : ادات در آن ذکر نمي شود : هوَ بحرٌ سخاءً ( او در سخاوت درياست )

تشبيه بليغ : که درآن ادات تشبيه و وجه شبه حذف هستند وبهترين وعاليترين نوع تشبيه است:

وَجهه البدرُ

تشبيه ضمني : مشبه ومشبه به در آن به وضوح تشخيص داده نمي شوند بلکه از معناي مطلب

درک مي شوند :

مَن يَهُن يَسهل الهَوانُ عليه ما لِجُرحٍ بِمَيِّتٍ إيلامُ

هر کس پست شود ، خواري برايش آسان مي شود و زخم زدن بر مرده دردي به وي نمي رساند .

تشبيه مقلوب : در آن مشبه به به جاي مشبه قرار مي گيرد :

وَ بدا الصَّباحُ کأنَّ غُرّته وجهُ الخليفةِ حينَ يمتدِحُ

و صبح دميد و گويي درخشش آن چهره خليفه است هنگامي که مي بخشد .

( هاشمي ، 1377ش ، صص225و240و244)

تشبيه بيشتر در شعرهاي توصيفي ابراهيم به چشم مي خورد :

1- إنّه کوکبُ الهدي لاحَ في غيهب المِحَن ( ابراهـيــم ط. ،2005م ، ص273)

او ستاره هدايت است که در تاريکي محنت درخشيد .

نوع تشبيه : بليغ

2- وَ لهم قلوبٌ کالقبور بلا شعـــور ( هـمــان ، ص280)

و آنها قلبهايي بدون احساس همچون گور دارند .

نوع تشبيه : مرسل مفصل

3- وطنـي أزِفُّ لکَ الشّبـابَ کأنّـــهُ الزَّهَــرُ النّــدي ( همان، ص291)

اي وطن! اين جوانان را به سان گل هاي نوشکفته اي به تو تقديم مي دارم.

نوع تشبيه : مرسل مجمل
4- حبّذا لو يصوم منّا زعيمٌ مثلُ(غَندي) عسي يُفيدُ صيامُه ( همان، ص295)

اي کاش رئيسي و سروري از ما نيز مانند گاندي روزه مي گرفت ، شايد روزه اش مفيد واقع مي شد .

نوع تشبيه : مرسل مجمل

5- وَ صدورٍ کأنَّهنَّ قبورٌ مظلماتٌ قلوبُهم مَوتاها ( همان، ص299)

و سينه هايي که گويي گورهاي تاريکند و قلبهايشان مرده هاي درون اين گورها .

دو تشبيه وجود دارد : 1- کأنَّهنَّ قبورٌمظلماتٌ

نوع تشبيه : مرسل مجمل

2- قلوبُهم مَوتاها

نوع تشبيه : بليغ

6- وَ هوَ کَالدَّوحةِ العقيم : ظلالٌ وَاخضرارٌ وَ لا يُرَجّي جناها ( همان، ص300)

و او مانند درخت پر شاخ و برگ عقيمي است که سايه و سرسبزي دارد اما اميدي به چيدنش نيست .

نوع تشبيه : مرسل مجمل

7- وَ غدي يُشبه يومي وَ حَديثــي کَقديمــي ( همان، ص323)

و فردايم شبيه امروز است و جديدم همانند قديم .

نوع تشبيه : مرسل مجمل

8- و في البحر آلافٌ … کأنَّ عبابَه وَ أمواجَه مشحونة في المراکب ( همان، ص338)

و در دريا هزاران است … گويي سيلابها و امواجش در کشتيها لبريز و سرشار است .

نوع تشبيه : مرسل مجمل

9- سَهُلَ الهوانُ علي النفوس فلم يَعُد للجرح مِنِ ألمٍ … وَخفَّ العارُ ( همان، ص346)

پذيرش ذلت برايشان آسان است و اين زخم و جراحت ، برايشان درد آور نيست و قبول عار و ننگ

برايشان آسان است .

نوع تشبيه : ضمني

10- أبصرتها عند الصباح الغضّ تشبـه کوکبــه ( همان، ص360)
در صبحگاهي گرفته ، او را همچو ن ستاره اي تابان مي بينم .

نوع تشبيه : مرسل مجمل

11- فتناولتُ أقحواناً نديِّاً وَ نداهُ کاللؤلؤ المکنــون ( همان، ص364)

بابونه نمناکي به دست آوردم که شبنمش چون گوهري پنهان است .

نوع تشبيه : مرسل مجمل

12- قطراتُ النّدي عليها دموعي أنت أدري مِنّي بما يبکيني ( همان، ص365)

قطره هاي شبنم بر اين گلها مانند اشکهاي من است وتوبهتر ازمن بر آنچه که مرا به گريه وا مي دارد آگاهي .

نوع تشبيه : مقلوب

13- بلبلٌ فوقَ الغصون ساحرٌ جمُّ الفنون ( همان، ص382)

بلبلي است بر شاخسار ، ساحري است که صاحب همه هنرها است .

نوع تشبيه : بليغ

14- هو يا روحي لِروحي کالندي للنَّرجس ( همان، ص394)

او اي روح من براي جانم مانند شبنم است .

نوع تشبيه : مرسل مجمل

15-المحسناتُ إلي المريض غدونَ أشباهاً لهنّه ( همان، ص429)

پرستاران مهربان در حق بيمار شبيه اين کبوتران زيبايند .

نوع تشبيه : مرسل مجمل

16- الرّوضُ کالمستشفيات ، دواءُها إيناسهنّه ( همان، ص430)

بيمارستان باغ آنها ، و داروي آن مهر تيمارگرانش است.

نوع تشبيه : مرسل مجمل

17- ألَم يَکُن في قومِهِ کوکبا لاحَ لِيَمحُو نورُهُ الغيهَبا ( همان، ص440)

و آيا در ميان قوم ، ستاره اي تابنده نشد تا تيرگي را محو کند.

نوع تشبيه : بليغ

18- دعَت الرجال وَلم تکد حتي مَشت هممٌ إلي الهيجاء کالأطواد ( همان، ص444)

قضيه اي که مردان را فراخواند و کوتاه نيامد تا اينکه همتهايي چون کوه به ميدان نبرد روانه شدند .

نوع تشبيه : مرسل مجمل

19- رُبَّ وادٍ کأنّه النّهرُ الأخضرُ يختالُ في بُرود الجمال ( همان، ص452)

چه سرزميني بود که رود سبزش تو گويي در پيراهن هاي زيبايي خودنمايي مي کرد .

نوع تشبيه : مرسل مجمل

20- قلبٌ وراء الشيب متقد الصبا کالجمر تحت رماده يتحرّقُ ( همان، ص465)

قلبي که

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درمورد "، سخريه، ... Next Entries پایان نامه درمورد مجاز مرسل، ضرب المثل