پایان نامه درمورد برنامه چهارم توسعه

دانلود پایان نامه ارشد

به روشي مشابه محاسبه بودجه اثربخشي، بودجه كارايي دستگاه نيز از ضرب سهم بودجه كارايي آن ها در ?? درصد اعتبارات سال گذشته به دست مي آيد. در نهايت مجموع بودجه هاي اجتناب ناپذير، بودجه اثربخشي و بودجه كارايي، بودجه كل دستگاه پژوهشي را تشكيل مي‌دهد.(گزارش وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، 1386: 5)
مدل فوق مدلي ساده بوده و براي اولين بار شاخص هاي اثربخشي و كارايي در اين مدل در تعيين بودجه پژوهشي دستگاه هاي پژوهشي مورد استفاده قرار گرفته است. اما اين مدل معايبي هم دارد كه در زير به آن ها اشاره مي‌كنيم:
1- اين مدل اتكاي زيادي به بودجه سال قبل دستگاه دارد و از آنجا كه بودجه دستگاه ها در سا ل هاي قبل به روش هاي چانه زني، دستوري و افزايشي تعيين شده است مبناي درستي براي تعيين بودجه سال بعد دستگاه نمي باشد.
2- مدل فوق براساس قيمت تمام شده فعاليت‌هاي علمي و فناوري محاسبه نگرديده است.
3- در تعيين بودجه اجتناب ناپذير از هيچ شاخصي استفاده نشده است وشاخص‌هاي استفاده شده در محاسبه بودجه اثربخشي و كارايي هم كامل و جامع نمي باشند.
ب) استفاده از تصميم گيري گروهي چند معياره در توزيع اعتبار واحدهاي پژوهشي دانشگاهي توسط محمدجواد اصغرپور و ام البنين يوسفي از دانشگاه علم وصنعت ايران.
در اين تحقيق الگوي توزيع اعتبار مراكز پژوهشي وابسته به دانشگاه علم و صنعت با استفاده از متدهاي تصميم گيري گروهي چند معياره ارايه شده است. ابتدا از روش دلفي در تعيين شاخص‌هاي توزيع اعتبار استفاده شده و با استفاده از مفاهيم بهره وري اين شاخص‌ها در دو قسمت استمرار سطح و رشد و توسعه تدوين شده است. اين شاخص‌ها عبارتند از: تعداد اختراعات، ابتكارات و اكتشافات انجام شده، تعداد پروژه‌هاي انجام شده توسط واحد دانشگاهي، سرانه تعداد دانشجويان تحصيلات تكميلي كه پايان نامه خود را گذرانده اند، سرانه تعداد سخنراني، كارگاه و سمينارهاي ارائه شده در همايش‌ها (داخل و خارج كشور)، ميزان نفرساعت اعضاء هيأت علمي با رتبه استاد، دانشيار و استاديار، سرانه امتياز انتشار مقالات تخصصي، سرانه افتخارات علمي- ‌هنري و ملي يا بين المللي واحد، سرانه تعداد مجلات و نشريات تخصصي منتشره توسط واحد (فارسي و لاتين)، حجم ريالي پروژه‌هاي انجام شده در واحد دانشگاهي، تعداد پروپزال‌هاي امضاء شده توسط واحد، تعداد نمايشگاه‌هاي برگزار شده توسط واحد در خارج از واحد، سرانه تعداد قراردادهاي مشاوره صنعتي، نسبت امتياز پژوهشي واحد به فضاي در اختيار ، سرانه امتياز آزمايشگاه‌هاي فعال، نمره مديريت، سرانه امتياز انتشار كتاب، سرانه پروپزال‌هاي ارائه شده به صنعت، سرانه امتيازپژوهشي واحد. (پورطالعي، 1387: 156)
شاخص‌هاي استمرار سطح و رشد و توسعه همان شاخص‌هاي فوق مي باشند، اما مقادير آن ها با يكديگر تفاوت دارد، بدين معني كه شاخص‌هاي استمرار سطح، مقادير شاخص‌ها در يك سال بوده و مشخص كننده بودجه استمرار سطح واحد هستند و شاخص‌هاي رشد و توسعه ميزان افزايش همان شاخص‌هاي استمرار سطح(مثبت و منفي) نسبت به سال قبل واحد بوده و مشخص كننده بودجه رشد و توسعه واحد هستند.
در ادامه از تكنيك بردا جهت اولويت هاي ترتيبي شاخص‌ها و سپس از مدل رياضي برنامه ريزي خطي براي تعيين اوزان كاردينال شاخص‌ها استفاده شده است. پس از آن با استفاده از روش الكتر به رتبه‌بندي مراكز پژوهشي پرداخته شده و اوزان كاردينال اين مراكز با بكارگيري مدل برنام‌هريزي خطي به دست آمده است. در پايان مدل نهايي تخصيص اعتبار با استفاده از اوزان كاردينال مراكز در دو تحت استمرار سطح و رشد و توسعه ارائه شده است بدين ترتيب كه براي هر يك از مراكز پژوهشي دو ضريب وزني W و Vدر دو قسمت استمرار سطح و رشد و توسعه بدست مي آيد و وزن نهايي مراكز به صورت U= AV+BW كه در آنB و A ضرايب دلخواهي بوده و با توجه به نظر مديريت و شر ايط موجود هر ساله تعيين مي شود و مي‌تواند مقادير مختلف بين صفر و يك را بگيرد. اگر در توزيع اعتبار مراكز، محدوديت بودجه وجود داشته باشد بودجه مورد نظر به نسبت ضرايب فوق تقسيم مي شود و در صورت در نظر گرفتن بيش از يك محدوديت ضرايب فوق مي توانند تابع هدف يك مدل برنامه رياضي(حتي چند هدفه) با وجود محدوديت‌هاي مورد نظر را تشكيل دهند.
روش فوق يك روش علمي مناسب مي باشد كه به مسئله بهره وري واحدها نيز در تعيين شاخص ها پرداخته است. اما معايبي نيز دارد كه عبارتند از:
1- اجراي روش فوق براي واحدهاي پژوهشي كل كشور مستلزم وقت زياد و محاسبات زياد با استفاده از تكنيك‌هاي مورد اشاره است.
2- اين روش هدف برنامه چهارم توسعه را كه محاسبه بهاي تمام شده فعاليت هاي علمي و فناوري مي باشد را تأمين نمي‌كند.
3- شاخص‌هاي ارائه شده در اين روش اگر چه نسبت به ساير رو ش‌ها بهتر مي باشند اما جامع نيستند.(پورطالعي، 1387: 157)
2-10) ساير مطالعات انجام شده.
با توجه به بررسي تحقيقات انجام شده، ساير تحقيقات به ارزيابي عملكرد و رتبه‌بندي واحدهاي پژوهشي پرداخته اند. اگرچه در اين تحقيقات اشاره‌اي به مدلي براي تخصيص بودجه واحدهاي پژوهشي نشده است اما مانند بررسي تحقيق دوم مي‌توان رتبه هر يك از دستگاه‌ها را در بودجه در اختيار ضرب نموده و بدين وسيله مدلي براي تعيين بودجه به دست آورد، اما اين روش با تكليفي كه در برنامه چهارم به روش سازمان مديريت و برنامه‌ريزي درخصوص تعيين فعاليت‌ها و قيمت تمام شده آن ها گذاشته شده است مغاير مي باشد. (پورطالعي، 1387: 158)
2-11) چهارچوب كلي بودجه ريزي عملياتي براي يك دانشگاه
اگرچه روش هاي شناخته شده هزينه يابي مرسوم كه ماهيتي كمي و سنجش پذير دارند، را مي توان در سازمان‌هاي خدماتي نظير دانشگاه ها به سختي سازگار نمود و به كار بست، ولي به لحاظ ماهيت كيفي آموزش عالي كه در كاركردهاي پژوهشي (كشف و نشر دانش)،‌ آموزشي (تربيت نيرو هاي متخصص) و ارائه خدمات علمي و مشاوره اي (مشكل گشايي اجتماعي) انعكاس يافته است، نمي توان هيچ يك از اين روش ها را به نحو مطلوبي به كار برد. اساساً هيچ رويكرد هزينه يابي واحد و منحصر به فردي درتمام شرايط مناسب نخواهد بود. انتخاب رويكرد مناسب هزينه يابي بستگي به هدف ها و نوع تصميمات سازماني و مقاصد اصلي هزينه يابي دارد. يك هزينه يابي كامل، همه هزينه هاي يك موسسه را به فعاليتها و برنامه هاي كليه واحدهاي تابعه آن مرتبط مي‌سازد. ماهيتاً هزينه يابي عملياتي مستلزم رعايت اصول زير است كه قابليت سازگاري آن را با نظام مديريت مالي دانشگاهي نشان مي دهد:
1- اصل مرتبط بودن: هزينه بايستي يك موضوع يا مقصد خاص مرتبط با كالاها يا خدمات و منطبق با منافع نسبي حاصله را نشان دهند.
2- اصل قابل قبول بودن: هزينه هاي مرتبط با هر موضوع يا مقصد خاص تحت شرايط خاص و تعريف شده اي مي توانند قابل باشند .
3- اصل انسجام و سازگاري: نحوه برخورد حسابداري با اقلام هزينه مشابه بايد يك دست و منسجم باشد و از دوره اي به دوره بعد از لحاظ تعريف، طبقه بندي و شيوه محاسبه تغيير نكند.
4- اصل جامعيت: هزينه يابي بايد تمام هزينه هاي فعاليت هاي يك موسسه را در برگيرد و با حساب‌هاي مالي اصلي موسسه مطابقت داشته باشد.(ساکتي، سعيدي، 1386: 5)

2-12) الزامات بودجه ريزي عملياتي درنظام دانشگاهي ايران
2-12-1) باور هيأت رئيسه دانشگاه به مديريت علمي و سيستمي
علاوه بر الزامات قانوني اساسي ترين لازمه استقرار بودجه ريزي عملياتي درنظام دانشگاهي ايران ميزان باور روساي دانشگاه هاي كشور و اعضاي هيأت رئيسه هردانشگاه به مديريت علمي و سيستمي دانشگاه به عنوان يك پيش نياز اوليه جهت فرهنگ سازي و تدارك ساز و كار مدير يتي و اجرايي جهت استقرار بودجه ريزي عملياتي است . بدون اعتقاد تحقيقي رئيس وحمايت اعضاي هيأت رئيسه يك دانشگاه تلاش درجهت كاربست اين روش بودجه بندي بي نتيجه خواهد ماند.

2-12-2)مديريت استراتژيک دانشگاه براساس يك برنامه استراتژيک
مديريت استراتژيک يك دانشگاه مستلزم برنامه ريزي و كاربست يك برنامه استراتژيک چند ساله است. برنامه ريزي استراتژيک فرآيندي است منظم براي تدوين چشم انداز و رسالت ها، تحليل محيط هاي خارجي و داخلي دانشگاه و شناسايي عوامل اساسي موفقيت، انتخاب راهبردها و برنامه هاي مناسب در سطوح دانشگاهي، دانشكده اي و واحدهاي پشتيباني و عملياتي دانشگاه كه منجر به تحقق اثربخش رسالت ها و اهداف دانشگاه مي شود. هيچ جانشيني براي يك برنامه استراتژيک وجود ندارد. بدون يك برنامه استراتژيک هيچ تضميني براي استقرار، اجرا و موفقيت بودجه ريزي عملياتي دريك دانشگاه وجود نخو اهد داشت. .(ساکتي، سعيدي، 1386: 2)

2-12-3) مديريت برمبناي هدف و نتيجه در واحدهاي دانشگاهي
رويكرد مديريت برمبناي هدف و نتيجه، روش منظم تعامل و همكاري ميان مديران دانشگاهي، دانشكده اي و واحدهاي پشتيباني براي تحليل و تدوين هدف ها، تعيين نقش ها و مأموريت ها، تعريف طرح هاي عملياتي، تعيين اقدامات و نتايج مورد انتظار، تدوين شاخص هاي سنجش عمليات و كنترل و نظارت برصحت و سرعت اجراي عمليات هريك از واحدهاي سازماني درمحدوده زماني مشخص، مي باشد .دراين شيوه مديريت به دليل مشاركت مديران سطوح سه گانه سازماني و كارشناسان واحدها در تعيين هدف ها و فرآيند برنامه ريزي، انگيزه كار افزايش مي يابد و سنجش و ارزيابي عملكرد نيز آسان مي شود. اين رويكرد مديريتي زمينه و بستر مناسبي را براي استقرار بودجه ريزي عملياتي در دانشگاه فراهم مي سازد.

2-12-4) نهادينه سازي فرهنگ و برنامه بهره وري در دانشگاه
براي سنجش و ارزيابي عملكرد هرسازماني ازجمله يك دانشگاه معيارها و شاخص هاي متفاوت و متناسب با ماموريت هاي سازماني آن مورد استفاده قرار مي گيرد، رايج ترين اين معيارها عبارتند از اثربخشي، كارآيي، نوآوري، انعطاف پذيري، كيفيت زندگي كاري ،كيفيت خدمات و بهره وري كه همه آن ها درمورد دانشگاه نيز مي تواند كاربرد داشته باشد. گرچه همه اين معيارها و شاخص هاي تابعه آن ها مي تواند در بودجه ريزي عملياتي مورد توجه قرار گيرد، ولي آشنايي كاركنان با مفهوم بهره وري بيش از ديگر عوامل مي تواند تسهيل گر نهادينه سازي بودجه عملياتي باشد. زيرا تعريف بهره وري عبارت است از نسبت ستاده به هر يك از منابع پنج گانه انساني، مالي، كالبدي، اطلاعاتي، زمان و ميزان كاربرد روش هاي علمي در تحقق اهداف واحدي و سازماني.

2-12-5) بهره برداري از نظام جامع اطلاعات مديريت دانشگاهي
يك پايگاه جامع اطلاعات مديريت بطور مستمر اقدام به جمع آوري، طبقه بندي، پردازش، تحليل و گزارش دهي كليه آمارهاي دروندادي، فرآيندي و عملكردي و اطلاعات مورد نياز مديران و تصميم گيران سطوح مديريت دانشگاهي، دانشكده اي و واحدهاي پشتيباني براي برنامه ريزي و بهينه سازي فعاليت هاي واحدهاي تابعه آن مي نمايد. بدون وجود چنين نظام اطلاعاتي نه تنها امكان گزارش دهي عملكردي ادواري مديران اجرايي و مسئولين پروژه ها به منظور پاسخگويي به مديران ارشد وجود ندارد، بلكه امكان گزارش گيري ماهانه اطلاعات فرآيندي تخصيص ها، هزينه ها، عملكردها و نتايج براي مديران دانشگاهي و تصميم گيران مالي نيز وجود ندارد.(ساکتي، سعيدي، 1386: 4)

2-13) مراحل اجراي بودجه ريزي عملياتي در دانشگاه
بودجه ريزي عملياتي به دنبال تخصيص بيهنه منابع به برنامه ها و فعاليت هاي يک سازمان يا دستگاه اجرايي است. اين تخصيص بهينه در دو حالت مي تواند رخ دهد، از يک طرف مکانيسم تخصيص بودجه به برنامه ها و فعاليت ها کاراتر شود و از طرف ديگر ارتباط برنامه و فعاليت با رسالت و اهداف سازمانف يا دستگاه اجرايي ارتباطي دقيق باشد. براي رسيدن به چنين هدفي درفرآيند اجراء بودجه ريزي عملياتي، فرآيند زير را مي توان در نظر گرفت.(پناهي،1386: 73)
* شناسايي رسالت ها، آرمان ها، مقاصد و اهداف
* پيوند اطلاعات برنامه ريزي استراتژيک با بودجه
* توسعه و يکپارچه سازي شاخص هاي عملکرد در چارچوب بودجه
* گزارش نتايج بر اساس شاخص هاي عملکرد
با در نظر

پایان نامه
Previous Entries پرخاشگری، پرخاشگری کلامی، رفتار پرخاشگرانه Next Entries پایان نامه درمورد سنجش عملکرد، آموزش کارکنان، بهبود عملکرد