پایان نامه درمورد بخش کشاورزی، روابط سیاسی، آسیای مرکزی

دانلود پایان نامه ارشد

قفقاز به سه دورة تاریخی مجزا قابل بررسی است.
الف) از زمان تاسیس اسرائیل تا قبل از روی کارآمدن “گورباچف” . دراین دوره شوروی موضعی خصمانه در قبال اسرائیل اتخاذ نموده است و بالطبع جمهوری‌های منطقه هیچ‌گونه ارتباطی جز از طریق دولت مرکزی با جهان خارج نداشته‌اند، بالطبع از هیچ رابطه ای با اسرائیل نیز برخوردار نبودند.
ب) دومین دوره از روی کار آمدن گورباچف تا زمان فروپاشی شوروی ادامه داشته است. در این دوره سیاست خارجی شوروی در قبال اسرائیل چرخش یافته و تا پایان سال 1991 سفیر بین طرفین مبادله می‌شد و به یهودیان روسیه اجازه داده می‌شد تا مهاجرت همگانی به اسرائیل داشته باشند.
ج) سومین مرحله با فروپاشی شوروی و استقلال جمهوری‌های مشترک‌المنافع آغاز گردید. دراین دوره اسرائیل به عنوان یکی‌از رقبای با نفوذ وارد صحنة رقابت منطقه‌ای گردید. (رضایی، 1377: 67-66)
عوامل متعددی توجیه کننده نفوذ اسرائیل در جمهوری آذربایجان است؛ این عوامل به طور کلی به عوامل اقتصادی و امنیتی، سیاسی قابل تقسیم می‌باشند. که ما در این فصل به عامل اقتصادی و سیاسی اشاره خواهیم نمود.
1-9-3. عامل اقتصادی
اسرائیل تعاملات گسترده‌ای را برای نفوذ اقتصادی و سیاسی در این منطقه آغاز کرده، این کشور سعی دارد از طریق روابط اقتصادی و تجاری روابط سیاسی و دیپلماتیک خودرا توسعه داده و به تدرج نفوذ استراتژیک خودرا در منطقه افزایش دهد. ( موسسه مطالعات اندیشه سازان نور، 1388: 55)
در بیان سادة سیاست‌های اسرائیل در جمهوری‌آذربایجان می‌توان به نظریة “بن گوریون” اولین نخست وزیر اسرائیل اشاره کرد؛ وی براساس آموزة اتحاد پیرامونی معتقد بود که سیاست خارجی اسرائیل باید متکی بر کشورهای پیرامونی و غیر عرب باشد. زیرا اسرائیل به جهت اینکه در محاصرة کشورهای عربی قرار دارد، امکان توسعة روابط سیاسی و اقتصادی با همسایگان را ندارد و لذا باید با کشورهای پیرامونی ارتباط برقرار کند. بر همین اساس پس از فروپاشی شوروی، سیاست خارجی اسرائیل در این منطقه با اتخاذ خط مشی دوستانه و براساس همکاری‌های فرهنگی، اقتصادی، سیاسی همراه شد. (ww.iras.ir ,1387)
فعالیت‌های اسرائیل ابتدا در چارچوب سرمایه گذاری در این کشورها و باز کردن بازارهای جدید برای تجار یهودی بود. اسرائیل برای بدست گرفتن مشتریان اقتصادی بین جمهوری ها ضمن پشتیبانی مادی و معنوی از یهودیان ساکن این کشورها، تعدادی از کارشناسان اقتصادی و سیاسی و آموزش دیده و اهل منطقه را که قبلاً به فلسطین مهاجرت کرده بودند، به شهرهای مهم این کشور فرستاد و آن‌ها با خردمندی ساختمان‌ها و زمین‌های مرغوب، تاسیس شرکت‌های تولیدی و صنعتی در بخش کشاورزی و سیستم آبیاری به تدریج شریان اقتصادی کشورهای منطقة قفقاز و آسیای مرکزی را در دست گرفته و سپس در زمینه‌های فرهنگی و سیاسی در این منطقه شروع به فعالیت کردند.
اسرائیل با بهره گرفتن از عوامل داخلی و خارجی توانسته است حضور پر رنگتری در این منطقه داشته باشد، منظور از عوامل داخلی مجموعه امتیازها و ویژگی‌هایی است که اسرائیل در جمهوری‌های منطقه از آن برخوردار است. ( روزنامة اطلاعات، 5/6/1380: 12)
بهره گیری از منابع غنی انرژی جمهوری آذربایجان و نیز امکان دست‌یابی به بازار رو به رشد و پر مصرف این کشور جهت صادرات کالا برای اسرائیل از عوامل اقتصادی توجیه کنندة این نفوذ می‌باشد.
تاسیس شرکت‌های تولیدی و صنعتی فعالیت در بخش کشاورزی و به خصوص مدیریت آب در قالب طرح “آب کمتر، زمین بیش‌تر” از عوامل تسهیل کنندة نفوذ اسرائیل در منطقة قفقاز جنوبی و به ویژه آذربایجان است.
از عوامل خارجی نیز می توان به گرایش جمهوری‌آذربایجان و گرجستان به آمریکا و به تبع آن میل و خواست روابط نزدیک‌تر با اسراییل و نیز حمایت آمریکا از اهداف منطقه‌ای اسرائیل اشاره کرد. بهره‌گیری از تبلیغات شدید علیه جمهوری‌اسلامی‌ایران با متهم کردن ایران به تلاش برای دستیابی به سلاح هسته‌ای، اخلال در فرآیند صلح خاورمیانه و حمایت از تروریسم موجب شده تا بستر مناسبی برای جهت‌دهی به افکار عمومی در منطقه به وجود بیاید.
در مورد علل گرایش جمهوری‌های تازه استقلال یافته یک نکتة دیگر نیز حائز اهمیت است و آن این که پس از فروپاشی شوروی بزرگ‌ترین مشکل جمهوری‌های تازه استقلال یافته ضعف و رکود اقتصادی به شمار می‌رفت، این جمهوری‌ها خواهان جذب سرمایه‌گذاری و کمک‌های اقتصادی از هرجای ممکن بودند. رژیم صهیونیستی از این موقعیت برای پیش بردن اهداف و تامین نیاز‌هایش استفاده کرد.
اسرائیل به کشورهایی چون آذربایجان اعلام کرد که به دلیل داشتن روابط سیاسی و اقتصادی مناسب با ایلات متحده، اتحادیة اروپا و کانادا توانایی آن را دارد که زمینه‌های حضور کشورهای منطقة آسیای مرکزی و قفقاز را در بازارهای جهانی فراهم آورد. (Eurasianet.org, 1390)
روشن است که اسرائیل با بهره‌گیری از توانمندی‌های داخلی وخارجی توانسته حضور خودرا بسط دهد، منظور از توانایی داخلی مجموعه ویژگی‌ها و امتیازهای این کشور و عوامل خارجی حمایت قدرت‌های خارج از منطقه مانند آمریکا می‌باشد.
برخی از خصوصیات جمهوری آذربایجان که تقریباً با سایر جمهوری‌ها مشترک است و مورد توجه اسرائیل قرار گرفته به شرح زیر است.
– رکود، ضعف اقتصادی، و تکنولوژیک؛
– وجود منابع طبیعی نفت، گاز، اورانیوم و طلا
-بازار بزرگ مصرفی
– سومین مرکز تجمع یهودیان
پس به طور کلی دو عامل باعث جذب اسرائیل و کشورهای خارجی به منطقة قفقاز و خصوصاً جمهوری آذربایجان گردیده‌است. عامل اول بحث انرژی و موقعیت جغرافیای و طبیعی وعامل دوم مشکلاتی که اغلب از سیاست‌ها و عملکردهای شوروی نشأت گرفته و یا آثار طبیعی استقلال جمهوری‌ها بوده‌اند. از جمله می‌توان به وضعیت نامطلوب اقتصادی و بحران‌های منطقه‌ای داخلی اشاره کرد. (پاکدامن 1373: 168-167)
با توجه به ویژگی‌های مطرح شده، اسرائیل پتانسیل‌ها و جذابیت‌هایی برای جمهوری‌آذربایجان و کل جمهوری‌های منطقة قفقاز ایجاد کرده که به شرح زیر می‌باشد..
الف) کشاورزی پیشرفته: اسرائیل در صدور مرکبات سبزیجات، طیور وتخم مرغ به اکثر کشورهای دنیا به ویژه کشورهای اروپایی و آمریکا موفقیت‌های عمده‌ای بدست آورده است. پس از فروپاشی شوروی با توجه به اهمیت کشاورزی و دامداری در این جمهوری‌ها و کاستی‌های موجود، مشارکت در بخش کشاورزی و دامداری از زمینه های همکاری‌های دوجانبة اسرائیل و جمهوری‌های منطقه بوده است.
ب) صنعت و تولید: تولید به ویژه برای صادرات، یکی از اجزای اصلی تولید ناخالص داخلی اسرائیل را تشکیل می‌دهد. از جمله صادرات اسرائیل به این منطقه می‌توان به صادرات محصولات شیمیایی، رایانه‌ای و الکترونیکی ونساجی و صنایع غذایی اشاره کرد.
ج)صدور تکنولوژی: این کشور طرح‌هایی به منظور قطع وابستگی به نفت که بیش‌تر از خاورمیانه یا با هزینة بالاتر از مناطق دورتر فراهم می‌شد اجرا کرد. تغییر الگوی مصرف از نفت به زغال‌سنگ و نیز بهره‌برداری وسیع از انرژی خورشیدی به دلیل شرایط جغرافیایی مناسب و تکنولوژی پیشرفته از مهم‌ترین اقداماتی است که در این زمینه انجام شده است. بنابراین امروزه اسرائیل به یکی از قطب‌های صادر کنندة تکنولوژی بهره‌برداری از انرژی خورشیدی تبدیل شده است. ( موسسه مطالعات اندیشه سازان نور، 1388: 60-58)
رهیافت عملگرایانه‌ای که اسرائیل در قبال این کشورها اتخاذ کرده، آن‌ها را متقاعد کرده است که اسرائیل می‌تواند به عنوان یک کشور دموکراتیک با مهارت‌های بالای تکنولوژیک، درتبدیل این جمهوری‌ها به کشورهای مدرن توسعه یافته موثر باشد. به علاوه در بسیاری از این کشورها اسرائیل به عنوان دروازة جهان غرب و به خصوص آمریکا شناخته می‌شود.
2-9-3. اقدامات اقتصادی اسرائیل در جمهوری آذربایجان

این اقدامات عمدتاً در سه بعد کشاورزی، انرژی و تکنولوژی بوده است. رژیم اسرائیل به طور کلی از دو حربه برای گسترش نفوذ خود در جمهوری‌آذربایجان استفاده می‌کند. یکی مسائل اقتصادی و دیگری از طریق نهادهای به اصطلاح اشاعه‌دهندة دموکراسی در آذربایجان می‌باشد. با توجه به حساسیت‌هایی که مسلمانان دارند، اسرائیل بیشتر کوشیده‌ است محور حضور خود را مسائل اقتصادی و یا همکاری‌های علمی و فنی مطرح کند، تا از این طریق خودرا حامی توسعة این کشورها نشان داده و حساسیت‌ها را کاهش دهد. (کاظمی، 1383: 40)
بخش کشاورزی که وسیع‌ترین بخش اقتصادی آذربایجان بعد از بخش انرژی (نفت وگاز) می‌باشد، پتانسیل‌هایی جهت بسط و توسعة همکاری‌های دو کشور فراهم آورده است. در این راستا بهره‌گیری از توانایی‌های کشاورزی اسرائیل بسیار مورد توجه آذربایجانی‌ها قرار گرفته است. سیستم کشاورزی آذربایجان توسط اسرائیل دچار اصلاحاتی شده‌است. (bourtman, 2006: 47-57)
باید به فعالیت‌‌های شرکت‌های اسرائیلی در منطقه سالیان و لنکران اشاره کرد. هم چنین اسرائیلی‌ها البته با کمک آمریکایی‌ها بیمارستان باکو را ساختند. از جمله قرارداد‌هایی که اسرائیل با‌آذربایجان داشته است، می‌توان به قرارداد اجاره صدها هکتار از زمین‌های کشاورزی آذربایجان بهویژه در نزدیکی مرزهای ایران، قرارداد شرکت هواپیمایی دولت آذربایجان موسوم به آزال29 با شرکت صهیونیستی عل‌عال در اواسط شهریور 1380 در خصوص برقراری خط پرواز باکو- تل‌آویو و همچنین قراردادی که در مارس 2002 در خصوص ساخت دستگاه‌های کولر میان دو شرکت اسرائیلی اسرائیلی و آذربایجانی منعقد شد اشاره کرد. (bourtman, 2006: 463)
اسرائیل آذربایجان را دروازة ورود به منطقة آسیای مرکزی و قفقاز می‌داند، و ترکیه را واسطة این کار می‌داند و به همین جهت این کشور با توسعة روابط اقتصادی خود با آذربایجان سعی دارد از آذربایجان به عنوان پل ارتباطی خود با کشورهای آسیای‌مرکزی استفاده کند. یعنی با راه‌اندازی صنایع نفتی و تولیدی، کشورهای این منطقه تنها راه مطمئن جهت رسیدن این محصولات از دریای خزر و آذربایجان می‌باشند. چراکه مسیرهای ایران به جهت غیر عملی بودن و داشتن روابط خصمانه ممکن نیست، ومسیر افغانستان و پاکستان نیز به جهت عدم تامین امنیت لازم در زمان حال امکان ندارد. بنابراین تنها گزینة اقتصادی و قابل انجام مسیر آذربایجان است؛ به همین جهت اسرائیلی‌ها با کمک شرکت‌های آمریکایی و اروپایی به شدت در تلاشند تا شهر سومقائیت آذربایجان را به منطقة‌آزاد‌اقتصادی تبدیل کنند. اجرای این پروژة عظیم را شرکت‌های اسرائیلی برعهده دارند. اسرائیل با این اقدام مسیر فعالیت‌های تجاری کشورهای حوزة خزر را تحت کنترل و نظر خود می‌گیرد و بازار بزرگ منطقه را در اختیار شرکت‌های اسرائیلی و کالاهای تولیدی آن‌ها قرار خواهد داد. دراین راستا سمینار مشاوره‌ای مسولان اقتصادی آذربایجان و اسرائیل در جولای 1998 در باکو برگزار شد. این سمینار از طرف کمیتة گسترش مالکیت‌های کوچک و مبارزه با انحصارات دولتی آذربایجان با حضور جمعی از بازرگانان و کارشناسان اقتصادی اسرائیل برگزار شد، که تحت عنوان نتایج گسترش مالکیت‌های کوچک در اسرائیل مورد بحث قرار گرفت، و هدفش بررسی نقش مالکیت‌های کوچک در شکوفایی اقتصاد اسرائیل و امکان مشارکت بازرگانان و سرمایه‌گذاران اسرائیلی در طرح‌های اقتصادی جمهوری‌آذربایجان بود. سفر مقامات اسرائیلی به آذربایجان نشان‌گر اهمیت این روابط است. در سفر 2004 هنری پوسنر رئیس راه‌آهن اسرائیل به باکو جهت عقد قراردادها با شرکت‌ راه‌آهن جمهوری‌آذربایجان و افتتاح مرکز یهودی کونیست در شهر باکو، با رییس‌جمهور آذربایجان دیدار نمود. ذکر این نکته ضروری است‌که اسرائیل سومین خریدار نفت جمهوری‌آذربایجان از لحاظ حجم می‌باشد و ارزش تجارت بین دو کشور اسرائیل، آذربایجان به بالاتر از 6/3 میلیارد دلار در سال رسیده است که نشان‌دهندة روابط عمیق اقتصادی بین دو کشور می‌باشد.(sulliran.op, 2012: 11)
بازار بزرگ مصرف باجمعیتی حدود 70 میلیون نفر( قفقاز جنوبی حدود 20 میلیون نفر) فرصت مناسبی را برای صادرات کالا و دانش فنی برای اسرائیل وجود

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درمورد طبيعت، طبيعي، طراحي Next Entries منبع مقاله درمورد پرونده شخصیت، حقوق کیفری، قانون مجازات