پایان نامه درمورد استنباط حکم، وحدت وجود

دانلود پایان نامه ارشد

الدين (از علماي نامدار شيعه).15
2- مفهوم تقريب مذاهب إسلامي؛
تقريب إسم مصدر16 به معناي نزديک کردن و نزديک گردانيدن آمده است.17
مقصود از عنوان تقريب مذاهب إسلامي، تقريب پيروان مذاهب إسلامي چرا که تقريب دو مذهب بدون در نظر گرفتن أتباع مذهب معقول نخواهد بود. تقريب مذاهب إسلامى، تقريب بين اتباع مذاهب، از راه بحثهاى علمى، کلامى، تفسيرى، حديثى، اصولى و فقهى است و تقريب حقيقي با اجتماع عالمان و انديشمندان مذاهب إسلامي براي طرح مسايل نظرى اجتهادى در فضاي سالم و به دور از تعصبات، امکان پذير است. اجتماع علما و انديشمندان براى دستيابى به حقايق و واقعيت هاى إسلام و هم چنين درک و فهم رسالت أمت إسلام در جهان معاصر، جهت بهره مندي پيروان مذاهب مي باشد.
شايان ذکر است که تقريب به معناي دست شستن از ارزشهاي مذهبي نبوده و نيست و هيچ يک از علماي إسلام چنين برداشتي از تقريب ارائه نکرده اند بلکه همواره بر اصول ثابت ارزشهاي ديني و مذهبي تأکيد داشته اند.
محمدي عراقي مي گويد: تقريب همان نزديک شدن به مشترکات مذاهب است و منظور از تقريب مذاهب إسلامي اين نيست که شيعه، سني شود و يا سني، شيعه، بلکه مراد اين است که چون مشترکات ما بسيارند، مي توان در مهم ترين مسائل، حتي در مسائل فقهي، هم فکري و همياري نمود.18
از آنچه گفته شد بدست مي آيد، تقريب مذاهب إسلامي يعني هر مسلمان با هر مذهب إسلامي که دارد، نظر به اشتراکات ديني و نيز دشمن مشترک، لازم است با ساير پيروان مذاهب إسلامي، در راستاي آرمان قرآن که همانا وحدت مسلمانان است و در مقابل دشمنان إسلام در صف واحد بايستند و از هر عملي که به سوء استفاده دشمنان إسلام منجر مي شود دوري کند.
3- تقريب استراتژي يا تاکتيک؛
آيا بحث از تقريب و و وحدت مسلمانان، مسأله‌ استراتژيكي است يا مسأله اي تاکتيکي و مصلحتي است؟ اگر تقريب را تاکتيک بدانيم و مطلوبيت ذاتي براي آن در نظر نگيريم، چه بسا اهدافي که از تقريب مورد انتظار است دست نيافتني باشد. با مراجعه به قرآن و سنت رسول خدا و سيره امامان معصوم در مي يابيم که تقريب مذاهب إسلامي و وحدت إسلامي مطلوبيت ذاتي دارد و فقط يک شعار و مصلحت نيست.
خداوند مي فرمايد: و اين امّت شما امّت واحدى است و من پروردگار شما هستم پس، از مخالفت فرمان من بپرهيزيد.19 و مي فرمايد: اين (پيامبران بزرگ و پيروانشان) همه امّت واحدى بودند و من پروردگار شما هستم پس مرا پرستش كنيد.20 و مي فرمايد: دو برادر خود را صلح و آشتى دهيد و تقواى الهى پيشه كنيد، باشد كه مشمول رحمت او شويد.21
سنت رسول خدا در إجراي عقد برادري و برابري بين مهاجرين و انصار22 گوياي اهتمام آن حضرت به اتحاد و يکدلي مسلمانان مي باشد.
امام خميني مي فرمايد: آن روزي که اين وحدت از بين برود، مرگ همه ما و به باد رفتن همه نواميس و به باد رفتن زحمت‏هاي انبيا خواهد بود. 23
مقام معظم رهبري مي فرمايد: بنده وحدت إسلامي يك مسأله‌ى استراتژيك مى‌دانم، وحدت إسلامي يك مسأله‌ى تاكتيكى و مصلحتى نيست كه حالا بگوييم مصلحت ما ايجاب مى‌كند كه با مسلمين غير شيعه ارتباط داشته باشيم. مسلمانان، بايد به تدريج از اختلافات مذهبى كم كنند و از بين ببرند؛ چرا که با اختلافات، منافع در خدمت دشمنان است. 24
با توجه به آيات قرآن و سنت عملي رسول خدا و سيره امامان، دعوت به وحدت و تقريب فقط يک نياز مصلحتي و تاکتيک سياسي و اقدام عملي براي حفظ منافع مادي مشترک نيست، بلکه وحدت إسلامي واجبي عيني است که ريشه در اعتقاد به توحيد دارد چرا که لازمه اعتقاد به امت واحد قرآني، عدم تفرق و تنازع مي باشد.
4- أنواع تقريب؛
تقريب مذاهب إسلامي و وحدت إسلامي مي تواند چند نوع باشد چرا که تقريب و وحدت مي تواند دامنه و تحقق متفاوتي داشته باشد، بدين جهت وحدت إسلامي و تقريب مذاهب إسلامي را به سه نوع مي توان تقسيم کرد:
4-1- وحدت و تقريب مطلق: منظور از اين نوع وحدت، ذوب مذاهب در مذهب واحد و اين که علما و اتباع مذاهب در اعتقاد واحد و معارف ديني واحد و أحکام إسلامي و أصول و فروع واحد اجماع نظر داشته باشند، اين نوع از وحدت با وجود آزادي انديشه و لزوم پيمودن مسير اجتهاد در دين، بعيد بلکه محال است.
4-2- وحدت و تقريب مصلحتي: اتفاق نظري که نتيجه عوامل اجتماعي سياسي مي باشد و جامعه إسلامي نظر به اين عوامل که معمولا هم خارجي هستند، احساس خطر نموده و به اجبار تن به وحدت و تقريب مي دهد. اين نوع از تقريب عاري از حقيقت بوده و صوري مي باشد و طبيعي است که نمي تواند بر آرمان قرآن و سنت رسول خدا مبني بر اتحاد و يکپارچگي أمت إسلام جامه عمل بپوشاند.
4-3- وحدت معقول و ممکن: اين نوع از تقريب عبارت است از قرار دادن قرآن و سنت رسول خدا به عنوان مرجعيت مشترک بين مسلمانان و اختلاف هاي موجود ميان مسلمانان را به ديده اجتهادهاي شخصي و فرهنگ اقليمي نگريستن است، اين نوع از وحدت مطلوب و معقول و ممکن است.
5- مباني تقريب؛
5-1- قرآن كريم: مرجع أساسي شريعت اسلام بوده و مذاهب اسلامي در اين اصل مهم، مشترك مي باشند و حجيت ساير منابع به استناد به اين مرجع اصلي مي باشد.
بي شک اولين منادي وحدت در بين مسلمانان، قرآن است که مي فرمايد: و اين امّت شما امّت واحدى است و من پروردگار شما هستم پس، از مخالفت فرمان من بپرهيزيد.25
و مي فرمايد: اين (پيامبران بزرگ و پيروانشان) همه امّت واحدى بودند و من پروردگار شما هستم پس مرا پرستش كنيد.26
در اين دعوت، وحدت به مذهب و برداشت خاصي از إسلام، محدود نشده و معيار امت واحد، اعتقاد به توحيد مي باشد علاوه بر اين که وحدت امت هم شأن توحيد دانسته شده است. وحدت از نظر قرآن، وعظ و خطابه نيست بلکه يک واجب و وظيفه شرعي است، بدين معني که مسلمان موظف است براساس توحيد، خدا را عبادت کند و وحدت و يکپارچگي مسلمانان تلاش کند.
قرآن کريم مي فرمايد: دو برادر خود را صلح و آشتى دهيد و تقواى الهى پيشه كنيد، باشد كه مشمول رحمت او شويد.27 رفع اختلاف بين مسلمانان و حفظ وحدت در جامعه اسلامي اهميت زيادي دارد، چرا که قرآن اختلاف را موجب متلاشي شدن کيان إسلام و از بين رفتن قدرت مسلمانان مي داند و مي فرمايد: و نزاع و كشمكش نكنيد، تا سست نشويد، و قدرت و شوكت شما از ميان نرود.28 قرآن راهکار وحدت مسلمانان را اين گونه بيان مي کند که: و همگى به ريسمان خدا (قرآن و اسلام، و هر گونه وسيله وحدت‏) چنگ زنيد، و پراكنده نشويد. نعمت بزرگِ خدا را بر خود، به ياد آريد كه چگونه دشمن يكديگر بوديد، و او ميان دلهاى شما، الفت ايجاد كرد، و به بركتِ نعمتِ او، برادر شديد. 29
قرآن مي گويد اختلاف و تفرقه ديگران بايد براي شما درس عبرتي باشد تا مانند ايشان اختلاف نکنيد: كسانى كه آيين خود را پراكنده ساختند، و به دسته ها و مذاهب مختلف تقسيم شدند، تو هيچ گونه رابطه‏اى با آنها ندارى.30
و مانند كسانى نباشيد كه پراكنده شدند و اختلاف كردند (آن هم) پس از آنكه نشانه‏هاى روشن (پروردگار) به آنان رسيد و آنها عذاب عظيمى دارند. 31
بيش از پنجاه آيه به موضوع وحدت و روش هاي پيشگيري از اختلاف و راهکارهاي وحدت وجود دارد، که نشانه اهتمام قرآن به اين موضوع مي باشد.
5-2- سنت نبوي: بعد از قرآن کريم، سنت رسول خدا ، منبع و مرجعي براي مذاهب إسلامي مي باشد. هر چند روايات و سنت رسول خدا بين مسلمانان از اختلاف ها مصون نبوده ولي روايات مشترک در بين مذاهب به قدري فزوني دارد که موجب حل و فصل اختلاف هاي جزئي مذاهب شود. علاوه بر اين که رسول خدا همواره مسلمانان را به بهانه هاي مختلف و در مناسبت هاي متفاوت به برادري و يکدلي دعوت مي کردند که نمونه بازر آن اجراي عقد برادري در بين مسلمانان در مکه و مدينه مي باشد.
رسول خدا در مکه بين خود و امام علي و بين ابوبکر و عمر و بين عثمان و عبدالرحمن بن عوف و بين زبير و عبدالله بن مسعود برادري ايجاد نمود و زماني که به مدينه هجرت نمودند بين مهاجرين و انصار عقد برادري و برابري برقرار نمودند.32 اين سيره و سنت رسول خدا حاکي از اهتمام ايشان به اتحاد و يکدلي مسلمانان مي باشد.
5-3- ايمان به اصول و اركان مسلماني:
از مباحث مهمي که روشن شدن آن در عصر حاضر موجب حل و فصل بسياري از معضلات و ناهنجاري هاي جهان إسلام مي شود، اصول و ارکان إسلام است. بدين معني که إسلام فرد چگونه محقق مي شود و به چه کسي مسلمان گفته مي شود؟
در مذاهب إسلامي إسلام با اقرار به توحيد و نبوت محقق مي شود هر چند که برخي از مذاهب التزام به دستورات ديني را نيز شرط مسلماني مي دانند ولي نظريه غالب در بين مسلمانان، همان إقرار به توحيد و نبوت است. 33
5-3-1- ايمان به وحدانيت خداوند متعال.
5-3-2- ايمان به نبوت وخاتميت رسول گرامي إسلام و إيمان به سنت ايشان به عنوان يكي از مراجع دين.
5-3-3- ايمان به قرآن كريم و مفاهيم آن و مصونيت آن از تحريف.
5-3-4- ايمان به معاد و لوازم آن.
5-3-5- عدم انكار ضروريات دين مانند نماز، زكات، روزه، حج، جهاد.
5-4- مشروعيت اجتهاد و به رسميت شناختن اختلافات فكري در چارچوب منابع اصلي اسلامي
اشاره شد که اختلاف هاي مذاهب اسلامي در اصول نبوده بلکه اختلافات در مسائلي است که عدم باور به آن موجب کفر و خروج از دين نمي شود و منشأ اين اختلاف ها، اختلاف در دريافت ها و برداشت ها از باور‌هاي بنيادي است که نمونه اين اختلافات را مي‌توان در درون هر مذهب در فقه و کلام نيز سراغ گرفت و اين همان اجتهادي است که طي فرآيندي منطقي، عقلي، و مورد تأييد شريعت مي باشد و خطاهاي آن نيز مأجور و سزوار پاداش مي باشد. 34
6- اهداف تقريب؛
فوايدي که تقريب مذاهب إسلامي و وحدت إسلام مي تواند داشته باشد و يا اين که مي توان از آن انتظار داشت عبارت است از:
6-1- حفظ کيان إسلام؛
اين هدف از وحدت به دست امام علي بعد از رحلت رسول خدا صورت پذيرفت، چرا که بعد از رحلت رسول خدا که أمت إسلام در آستانه فروپاشي از داخل بودند و تهديدهاي خارجي کيان إسلام را هدف قرار داده بود، امام علي که مي توان از او به امام وحدت و تقريب ياد کرد با سياست هاي وحدت گرايانه کيان إسلام را از خطر دسيسه هاي خارجي و تفرقه اهي داخلي نجات دادند.
6-2- سروسامان بخشيدن به أوضاع جهان إسلام و بيرون کردن مسلمانان از تنش هاي داخلي و مذهبي؛
اين هدف مي تواند مسلمانان را از وضعيت کنوني که در آن به سر مي برند نجات دهد. اکنون عدد مسلمانان جهان بيش از يک و نيم ميليارد نفر است، ولي همواره تحت سيطره قدرت هاي غير مسلمان مي باشند. به نظر مي رسد شايسته جهان إسلام نباشد در برابر تهاجم دشمنان إسلام در اين حد آسيب پذير باشد، مثلاً قبله اول مسلمانان به دست يهوديان صهيونيزم اشغال شده ولي مسلمانان به جاي انديشيدن در راه نجات قدس و مسلمانان فلسطين به تفرقه هاي داخلي و فتنه هاي قومي مي پردازند.
6-3- ناأميدي کساني که چشم طمع در جهان إسلام دارند و مي خواهند بر ايشان حکومت کنند؛
در طول تاريخ إسلام، همواره کساني بودند که دندان براي به دست آوردن منافع در سرزمين هاي إسلامي تيز کرده اند و اين طمع هيچ گاه تمامي نداشته و نخواهد داشت و تنها راه ناأميد کردن قدرت هاي استکباري و استعماري از سرزمين هاي إسلامي، وحدت مسلمانان و تقريب مذاهب إسلامي است. اتحاد مسلمانان عنصر مهم و کليدي در خاموش کردن آتش دسيسه ها مي باشد.
6-4- تحقق آرمان قرآن و رسول خدا ؛
شکي نيست که مهر و محبت مسلمانان نسبت به رسول گرامي إسلام توصيف ناپذير است، چرا که رسول گرامي إسلام، پدر أمت إسلام است و اختلاف و جدايي در أمت إسلام، موجبات ناراحتي و ايذا پدر أمت را در پي خواهد داشت، قرآن و رسول خدا به هيچ وجهي به عداوت و شکاف بين مسلمانان راضي نخواهند بود که قرآن مي فرمايد: شيطان مى‏خواهد به وسيله شراب و قمار، در ميان شما عداوت و كينه ايجاد كند.35 و از انصاف به دور خواهد بود که تلاش هاي 23 ساله رسول خدا در راستاي توحيد کلمه بين مسلمانان به تفرقه و جدايي بين مسلمانان تبديل شود.
6-5- محصور کردن إختلاف ها در دايره اجتهاد؛
چنان که در درون يک مذهب، فقها و متکلمين در استنباط حکم و عقيده از ادله شرع

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درمورد فرق و مذاهب، عبدالفتاح، امام صادق Next Entries پایان نامه درمورد کتاب مقدس