پایان نامه درباره کیفیت زندگی، کیفیت زندگی شهری، زندگی شهری، حمل و نقل

دانلود پایان نامه ارشد

می گردد و به صورت جفتی مورد سنجش قرار می گیرد و وزن هر یک از آن ها در مقایسه با دیگری معلوم می گردد، سپس در مرحله دوم با استفاده از روش نرمال کردن تمام سنجه ها وزن می شوند. در مرحله سوم با در دست داشتن وزن سنجه ها و امتیاز آلترناتیوها به وزن ترکیبی هر یک از سایت ها از طریق حاصل ضریب وزن سنجه ها با امتیاز آلترناتیوها به دست می آید و سایتها، به ترتیب وزنی که به دست می آورند سطح بندی می شوند و مرحله نهایی تعیین سازگاری ها می باشد که در نظر تحلیل گر وجود دارد. به طور مسلم فرآیند تحلیل سلسله مراتبی یکی از جامع ترین سیستم های طراحی شده برای تصمیم گیری با معیارهای چند گانه است زیرا که این تکنیک امکان فرموله کردن مسأله را به صورت سلسله مراتبی فراهم می کند و همچنین امکان در نظر گرفتن شاخص های مختلف کمی و کیفی را در مسأله دارد (زیاری و رضوانی، 1389: 78).

2-5-9- تجربیات جهانی در زمینه کیفیت زندگی
از دهه 1930 به بعد محققین و صاحبنظران رشته های مختلف فکری و همچنین نهادهای بین المللی (مرکز توسعه سازمان ملل متحد و انجمن توسعه دریاها) به منظور مقایسه و ارزیابی واحدهای مختلف جغرافیایی از نظر سطح کیفیت زندگی شهری، به تعریف مفاهیم و اجزای کیفیت زندگی پرداخته اند (شهپری، 1390: 25). بدون شک آشنایی با مطالعات و تجارب دیگر کشورها در زمینه کیفیت زندگی شهری، کمک خواهد کرد تا جنبه های مختلف این مفهوم پیچیده و چند وجهی، بهتر شناسایی شود و با توجه به نقاط ضعف و قوت هر کدام از برنامه های پیشین و مهم تر از همه، مؤلفه های بومی و منطقه ای به مطالعه و برنامه ریزی دقیق و صحیح در راستای ارتقاء کیفیت زندگی شهری در جامعه خود بپردازیم. در این بخش، برخی از تجارب کشورهای پیشرو در امر کیفیت زندگی شهری مطرح و مورد بحث و بررسی قرار می گیرد.
2-5-9-1- آمریکا
مرکز مطالعات کیفیت زندگی آمریکا، در پژوهش های خود ضمن توجه به جنبه های عینی و ذهنی کیفیت زندگی بر تعریفی از کیفیت زندگی تأکید می کند که سطح و عمق زندگی را می سنجد. به این معنا که ضمن توجه به وضعیت فرد از نظر ثروت مادی، پایگاه اجتماعی و سلامت، برداشت و ادراک فردی از این شرایط و احساس خوب بودن و رضایت از زندگی را نیز ارزیابی می کند.
کامپل و همکاران نیز در سال 1976، در گزارش کیفیت زندگی مردم آمریکا، دوازده قلمرو خاص را برای مطالعه کیفیت زندگی مورد توجه قرار دادند که عبارت اند از ازدواج، زندگی خانوادگی، بهداشت، همسایگی، دوستی، شغل، مکان زندگی، مسکن، معیار زندگی، تحصیلات، پس انداز و آموزش رسمی (Grasso, 2007: 45).
2-5-9-2- هلند
در هلند نیز شاخص (LCI) یا شاخص زندگی در 1974 توسط اداره برنامه ریزی فرهنگی و اجتماعی این کشور به عنوان یک ابزار یکپارچه برای محاسبه زندگی در هلند پیشنهاد شد و از 23 شاخص در هشت زمینه مسکن، سلامت، قدرت خرید، فعالیت های اوقات فراغت، تحرک، مشارکت اجتماعی، فعالیت ورزشی و فعالیت تعطیلات و با 110 متغیر تشکیل شده است (Shyns & Boelhouwer, 2004: 3).
2-5-9-3- سنگاپور
دکتر «فوتو آن سیک» بر مبنای کار «وانگ و دی» در کشور سنگاپور، 14 شاخص ذهنی را برای ارزیابی کیفیت زندگی استخراج کرد: زندگی خانوادگی، تحصیل، ثروت، سلامت، زندگی اجتماعی، زندگی کاری، خود شکوفایی، ایمان و مذهب، فراغت، مسکن، خدمات عمومی، محیط زیست، رسانه ها و کالا و خدمات مصرفی. وی حوزه خدمات عمومی را به سه حوزه جداگانه شامل سلامت، حمل و نقل و صنایع همگانی (آب و برق) تقسیم کرده و دو حوزه جدید امنیت عمومی و سیاست را به آن ها اضافه نموده و بدین ترتیب در کل 18 حوزه را برای تعیین کیفیت زندگی شمرده است (Tuan Seik, 2000).
2-5-10-4- تورنتو کانادا
در سال 1993 نیز پژوهشی با عنوان “پروژه شهر سالم” در تورنتو انجام گردید که در آن، پنج بعد برای سنجش کیفیت زندگی در نظر گرفته شد. این ابعاد عبارت بودند از: حیات اقتصادی، محیط زیست، بهداشت جامعه، حمل و نقل و ایمنی که هر کدام شاخص هایی را در برمی گیرد (لطفی، 1388: 74-73).
2-5-10-5- استانبول ترکیه
همچنین در پژوهشی با عنوان «رویکردی چند جانبه به کیفیت زندگی شهری» این مفهوم را در شهر استانبول، بررسی کردند. رویکرد این پژوهش در سنجش و بررسی کیفیت زندگی شهری، بر اساس رویکرد سنجش کیفیت زندگی شهری با استفاده از شاخص های عینی بوده است. هر کدام از این ابعاد، به موضوعات دیگری تقسیم شدند:
الف) کیفیت محیط فیزیکی: شامل ترتیب ساختمان ها، نوع مسکن، مناطق تفریحی، خدمات و زیرساخت های شهری.
ب) کیفیت محیط اجتماعی: شامل میزان خدمات آموزشی، هزینه ی خدمات آموزشی، میزان خدمات بهداشتی، فعالیت های فرهنگی، امنیت.
ج) کیفیت محیط اقتصادی: شامل هزینه ی زندگی، فرصت پیدا کردن کار رضایت بخش، هزینه ی مسکن.
د) کیفیت حمل و نقل و ارتباطات: شامل وسیله ی حمل و نقل، میزان حمل و نقل، میزان حمل و نقل عمومی و جریان ترافیک (Ulengin & et al, 2001).

شکل 2-15- ساختار سلسله مراتبی مدل کیفیت زندگی در شهر استانبول

مأخذ: کوکبی، 1384: 31
2-5-10-6- سائوکارلوس برزیل
بکارگیری کیفیت زندگی در شهر سائوکارلوس برزیل با استفاده از شاخص های عینی در سال 2001 صورت گرفت. کیفیت زندگی در 5 معیار مورد بررسی واقع شد که عبارتند از:
1- تجاری و خدماتی 2- محیط زیست 3- مسکن 4- امنیت 5- حمل و نقل
جدول 2-7- شاخص های کیفیت زندگی در شهر سائو کارلوس برزیل
معیار
شاخص های کیفیت زندگی
تجاری و خدماتی
تعداد شعب بانک ها، تعداد مراکز خرید روزانه، تعداد فروشگاه های بزرگ زنجیره ای، تعداد نانوایی، تعداد سالن های ورزشی و تفریحی، تعداد مدارس، تعداد کتابخانه ها، تعداد سالن های تئاتر، تعداد صندلی های سینما، تعداد رستوران، تعداد پزشک، تعداد آزمایشگاه های پزشکی، تعداد داروخانه و تعداد مهدکودک به ازای هر هزار نفر
محیط زیست
سرانه فضای سبز
کیفیت آب آشامیدنی
مسکن
درصد واحدهای مسکونی با آب آشامیدنی
درصد واحدهای مسکونی مجهز به سیستم دفع فاضلاب
ارزش هر متر مربع زمین
امنیت
تعداد جرایم مختلف به ازای هر هزار نفر جمعیت
تعداد سرقت های انجام شده از مکان های مختلف به ازای هر هزار نفر جمعیت
حمل و نقل
تعداد تصادف با وسایل نقلیه موتوری به ازای هر هزار نفر جمعیت
تعداد خطوط اتوبوسرانی در هر کیلومتر مربع
نرخ تراکم خیابان ها و جاده ها (طول خیابان/مساحت خیابان)
مأخذ: Mendes & Motizuki, 2001: 18
2-5-10-7- پورتو پرتغال
سانتوس و مارتینز در پژوهشی که به منظور نظارت بر کیفیت زندگی شهری در شهر پورتو انجام داده اند، برای کیفیت زندگی شهری در این شهر جنبه های زیر را تعریف کرده اند:
الف) جامعه: جمعیت، آموزش، ساختار فرهنگی، بهداشت، ایمنی، ناهنجاری های اجتماعی؛
ب) شرایط محیط زیست: فضای سبز، آب و هوا، صدا، کیفیت هوا، زیرساخت های اساسی؛
ج) وضعیت کالاهای اجتماعی: تسهیلات اجتماعی، تسهیلات ورزشی، تسهیلات آموزشی، تسهیلات اجتماعی و روانی، تحرک و پویایی، خرده فروشی؛
د) شرایط اقتصادی: درآمد و هزینه، بازار کار و بازار مسکن، مکانیزم اقتصادی (Santos & Martins, 2007: 421-422).
در پژوهشی دیگر که برای ارزیابی کیفیت زندگی در شهر پورتو با رویکرد ذهنی از 13 معیار استفاده شد که عبارتند از:
1- محیطی 2- شهرسازی 3- ارتباطات 4- فرهنگ 5- ورزش و تفریح 6- آموزش 7- بهداشت 8- خدمات اجتماعی 9- تجارت و خدمات 10- مسکن 11- امنیت شهری 12- فقر و محرومیت 13- رفتارهای اجتماعی و شهروندی

جدول 2-8- معیار و شاخص های کیفیت زندگی
معیار
شاخص ها
محیط زیست
1- فضای سبز
2- نظافت شهری
3- آلودگی (هوا، آب، صوتی)
شهرسازی
4- تراکم جمعیتی
5- کیفیت ساختمان ها و معماری شهری
ارتباطات
6- ترافیک
7- حمل و نقل عمومی
فرهنگ
8- تسهیلات فرهنگی
9- تفریحات فرهنگی
ورزش و تفریح
10- فضاهای گذران اوقات فراغت
11- تسهیلات ورزشی
آموزش
12- تسهیلات آموزش، کودکستان ها، مدارس
13- تسهیلات مربوط به تحصیلات عالی
بهداشت
14- بیمارستان ها (عمومی و خصوصی)، مراکز بهداشتی
خدمات اجتماعی
15- شیرخوارگاه ها، خانه سالمندان، مراکز تفریحی
تجارت و خدمات
16- تجارت و خدمات مرتبط به مردم
مسکن
17- خرید و فروش و اجاره
18- کیفیت و شرایط مسکن
امنیت شهری
19- جرم و جنایت، نا امنی شهری
فقر و محرومیت
20- فقر و محرومیت
رفتارهای اجتماعی و شهروندی
21- رفتار اجتماعی و شهروندی
مأخذ: Santos & et al, 2007: 56
2-5-10-8- تایپه تایوان
بررسی کیفیت زندگی در شهر تایپه، بر حسب میزان رضایتمندی مردم و بکارگیری شاخص های ذهنی در سال 2008 صورت گرفت. شاخص های ذهنی کیفیت زندگی شهر تایپه با الگوبرداری از شاخص های به کار گرفته شده در سنجش کیفیت زندگی ناحیه دیترویت آمریکا و بومی سازی سنجه ها با شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شهر ایجاد شدند.
جدول 2-9- شاخص های ذهنی بکار گرفته شده در ارزیابی کیفیت زندگی ذهنی ساکنان شهر تایپه
شاخص های ذهنی
متغیرهای مرتبط با شاخص های ذهنی
خدمات شهری
رضایت از نظافت خیابان ها و مکان های عمومی
رضایت از نگهداری خیابان
رضایت از نحوه جمع آوری زباله
رضایت از واحد همسایگی
رضایت از سهولت پیاده روی در خیابان ها و پارک ها
رضایت از آگاهی اجتماعی
رضایت از رابطه با همسایگان
رضایت از کیفیت خدمات حفاظتی
پایگاه اجتماعی
رضایت از جذابیت مکان زندگی
رضایت از خوانایی محل زندگی
رضایت از مناسب بودن مکان زندگی برای تربیت فرزندان
ارزیابی محیطی واحد همسایگی
رضایت از وسایل آسایش زیست
رضایت از حفاظت محیط خارج از واحد مسکونی
رضایت از شرایط عبور و مرور
رضایت از زیرساخت ها
وابستگی به محله
رضایت از مرکز شهری زیست پذیر
رضایت از شکوفایی اقتصادی و محیط شغلی و زندگی
رضایت از فرصت های تفریحی در شهر تایپه
رضایت از قابلیت اطمینان و امنیت حمل و نقل عمومی در شهر تایپه
مأخذ: Lee, 2008: 1212

جدول 2-10 جنبه هایی را که در پژوهش های مختلف در زمینه کیفیت زندگی شهری مشخص شده اند، نشان می دهد:
جدول 2-10- جنبه های مختلف کیفیت زندگی شهری
ردیف
محقق
خصوصیات و ویژگیهای بکار گرفته شده
1
Lui, 1976
1- اقتصادی، 2- سیاسی، 3- محیطی، 4- اجتماعی، 5- بهداشتی و آموزشی
2
Boyer & Savageau, 1981
1- آب و هوا، 2- مسکن، 3- بهداشت عمومی و محیطی، 4- جنایت، 5- حمل و نقل، 6- آموزشی، 7- هنر، 8- تفریح، 9- اقتصادی
3
Bolmquistetal & et al, 1988
Stover & Leven, 1992
1- میزان بارندگی، 2- میزان رطوبت، 3- درجه حرارت روزهای گرم، 4- درجه حرارت روزهای سرد، 5- سرعت باد، 6- گرمای آفتاب، 7- ساحل، 8- جنایات وحشیانه، 9- سرانه معلم به دانش آموز، 10- دامنه دید، 11- مشارکت موقتی، 12- تخلیه فاضلاب، 13- محل دفن زباله، 14- مکانهای با سرمایه بالا، 15- مکانهای برداشت، ذخیره و دفع زباله
4
Sufian, 1993
1- ایمنی عمومی، 2- هزینه غذا، 3- فضای زندگی، 4- استاندارد مسکن، 5- ارتباطات، 6- آموزش، 7- سلامت 8- صلح و آموزش، 9- جریان ترافیک، 10- تمیزی هوا
5
Human Dev. Index (UNDP, 1994)
1- زندگی مورد انتظار، 2- نرخ بیسوادی بزرگسالان، 3- متوسط قدرت خرید
6
Physical QOL Index (ICQOL, 1996)
1- مرگ و میر کودکان، 2- زندگی مورد انتظار، 3- نرخ بیسوادی بزرگسالان
7
Protassenko, 1997
1- درآمد ماهیانه هر فرد، 2- توزیع درآمد، 3- هزینه ماهیانه غذا
مأخذ: Ulengin et al, 2001: 362

نتیجه گیری
با توجه به توسعه برنامه ریزی ها، میزان رضایت از کیفیت زندگی در این فضاهای برنامه ریزی شده از اهمیت بسیار بالایی برخوردار می باشد در واقع جوهره اصلی کیفیت زندگی، تأمین و ارضای نیازهای مادی و معنوی انسان به طور توأمان است. به همین دلیل است که برنامه ریزی در راستای کیفیت زندگی مهم و ضروری به نظر می رسد. توجه به بهبود کیفیت زندگی باعث توسعه اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و کالبدی می شود. همانطور که ذکر شد تعاریف، دیدگاه ها و مدل های متعددی برای تشریح و تبیین ابعاد کیفیت زندگی ارائه شده است.
با توجه

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درباره کیفیت زندگی، استراتژی ها، تحلیل SWOT، همبستگی اجتماعی Next Entries پایان نامه درباره کیفیت زندگی، فرامنطقه ای، حمل و نقل، استان مرکزی