پایان نامه درباره کتابخانه عمومی، جامعه آماری، متغیر مستقل، مدیریت کتابخانه

دانلود پایان نامه ارشد

که یک یا چند صفت مشترک دارند که این صفات، مورد توجه محقق میباشد. تعریف جامعه باید به صورت توصیف دقیق عناصری باشد که به جامعه تعلق دارند و آن را میسازند (بست78،1379، ص24). جامعه آماری این پژوهش را کلیه مراجعان کتابخانه‌های عمومی حمایتیِ نهاد شهرستان همدان تشکیل می‌دهند که حداقل در یکی از 17 کتابخانه عمومی شهرستان همدان عضویت دارند و از تمامی خدمات و امکانات کتابخانه‌های عمومی استفاده می‌کنند.
3 – 3 – 2 نمونه و روش نمونهگیری
اهمیت نمونه‌ای که محقق انتخاب می‌کند به این دلیل است که نتایج حاصل از یافته‌های نمونه، در کل جامعه پژوهش مورد نظر تعمیم خواهد شد. در این پژوهش، روش گردآوری اطلاعات از طریق پرسشنامه محقق ساخته است و برای اینکه امکان حضور کاربران منتخب کتابخانه‌های عمومی در نمونه این جامعه وجود داشته باشد، از روش نمونه‌گیری تصادفی استفاده ‌شده است. جامعه آماری این پژوهش مشتمل بر ۲۳۱۵۳ نفر است که شامل کلیه کاربران کتابخانه‌های عمومی شهرستان همدان می‌باشد. برای تعیین حجم نمونه از جدول مورگان استفاده‌شده است که ۳۸۰ نفر محاسبه گردید.
نمونهگیري به شیوههاي متفاوتی صورت میگیرد ازجمله: نمونهگیري خوشهاي، سهمیهاي، تصادفی و … که در این پژوهش از روش نمونهگیري تصادفی متناسب با حجم نمونه استفاده شده است. نمونهگیري طبقهاي وقتی بکار میرود که جامعه آماري داراي ساختار متجانس نباشد. در چنین مواردي باید جامعه به طبقاتی تقسیم شود که هر یک از آن‌ها داراي ساخت متجانسی باشند و سپس از هر طبقه به طور تصادفی یک نمونه انتخاب میشود. بنابراین، با توجه به جامعه آماری این پژوهش که شامل کتابخانه‌های عمومی شهرستان همدان بوده، نمونهای به حجم۳۸۰ کاربر از بین طبقات مختلف کتابخانه‌های عمومی انتخاب شد که در جدول (3-۱) گزارش‌ شده است.

جدول 3 – 1 جامعه آماری و انتخاب نمونه
نمونه‌گیری طبقه ای- نسبتی

نمونهگیری کوکران
جامعه
نام کتابخانه
ردیف
25
3253/142
2742
کتابخانه عمومی آزادی
1
20
1543/113
457
شهید دستغیب
2
23
2332/130
979
کتابخانه عمومی شاهد
3
24
7357/133
1221
شهید مدرس
4
23
9364/131
1085
حجازی
5
23
3606/131
1047
فرهنگیان
6
22
6658/126
807
پروین اعتصامی
7
21
647/117
541
امام خمینی (ره) قهاوند
8
24
7106/134
1308
عمومی اعتمادیه
9
23
1391/131
1033
کتابخانه امام حسين
10
22
9632/123
708
كتابخانه حماسه 30 مهر
11
20
8235/110
421
پیامبر اعظم (ص)
12
26
3535/147
8108
مرکزی
13
23
5908/125
765
کوثر
14
19
5089/105
353
کتابخانه عمومی شهدای دره مراد بیک
15
18
8828/98
288
کتابخانه عمومی شهید خضریان
16
24
5186/134
1290
شهید مطهری
17
۳۸۰
۲۱۳۹/۵۴۹
۲۳۱۵۳

جمع

3– 3 –۳ پیدا کردن فرمولی برای برآورد حجم نمونه
در این پژوهش با توجه به اینکه متغیرهاي پژوهش کیفی بودهاند، جهت تعیین حجم نمونه هر طبقه، ابتدا از فرمول کوکران و سپس از روش نمونه‌گیری تصادفی نسبتی استفاده شده است که روش محاسبه در ادامه گزارش شده است:
N= تعداد کل جامعه آماری= 23153
Z (α/2) = میزان معنیدار بودن = 96/1
P = درصد موفقیت = 50%
α= ضریب خطا = 5%
E= دقت برآورد = 8% (بر اساس منوریان و بختایی، 1385)
n= [NZ (α/2) ^2*P (P-1)]/ [Σ {(N-1)*E^2 + Z (α/2) ^2*P (P-1)}]
به ‌عنوان ‌مثال، برای تعیین حجم نمونه کتابخانه عمومی آزادی خواهیم داشت:
Z (α/2) ^2 = Z (25%) = 96/1
n= [(۲۷۴۲)*(1.96) ^2*(0.25)]/ [(۲۷۴۱)*[(0.08) ^2] + (1.96) ^2*(0.25)] ≈ 142
حال جهت تعیین حجم نمونه مربوط به هر طبقه از روش نمونه‌گیری طبقه‌ای- نسبتی استفاده می‌کنیم:
که در آن:
n = تعداد نمونه مورد انتخاب از جامعه مورد مطالعه
Nh = تعداد افراد جامعه در طبقه h ام n_(h = n N_h/N)
nh = تعداد نمونه مورد انتخاب از طبقه h ام
N = تعداد کل افراد جامعه
N_h/N = سهم هر طبقه = عدد حاصل از نمونه‌گیری کوکران مربوط به طبقه i ام، تقسیم‌ بر مجموع اعداد حاصل از فرمول کوکران.
سهم کتابخانه عمومی آزادی از فرمول کوکران = ۳۸۰/۱۴۲ =۰.۱۷
و حجم نمونه‌گیری نهایی مربوط به کتابخانه عمومی آزادی:
n_(h =(142.3253)(0.17)≈ 25)
3 – 4 متغیرهای پژوهش
3 –4 – 1 متغیر مستقل
متغیر مستقل، متغیری است که تغییرات یا تفاوت‌هایش با تغییرات یا تفاوت‌های متغیر وابسته به شیوه‌ای قانون‌مند پیوند دارد. متغیر مستقل متغیری است که در آزمایش‌ها دست‌کاری می‌شود و اغلب متغیر آزمایشی، پیش‌بینی کننده، یا عِلّی خوانده می‌شود (ازکیا و دربانآستانه،۱۳۸۲، ص۱۹۹). در این پژوهش، متغیرهای مستقل شامل: شرایط اقتصادی، شرایط خانوادگی، نهادهای تربیتی، موقعیت کتابخانه، نحوه مدیریت کتابخانه، دوری و نزدیکی کاربران به کتابخانه، ویژگی علمی کتابداران و خدماتی که کتابخانه‌ها ارائه می‌دهند می‌باشد که می‌خواهیم میزان تأثیری که هر یک از این متغیرهای مستقل بر روی متغیرهای وابسته می‌گذارند را اندازه‌گیری نماییم.
3 – 4 – 2 متغیر وابسته
متغیرهای وابسته، متغیرهایی هستند که تابع تغییرات متغیر مستقل هستند یا در واقع، معلول آن‌ها به حساب می‌آیند (حافظ نیا،۱۳۸۲، ص۴۴). در این پژوهش، متغیرهای وابسته شامل میزان مراجعه و عدم مراجعه کاربران به کتابخانه‌های عمومی است که می‌خواهیم اثر هشت متغیر مستقل را بر روی متغیرهای وابسته بسنجیم.
3 – 5 روش گردآوری اطلاعات
روش‌های گردآوری اطلاعات را به‌طورکلی به دو دسته می‌توان تقسیم کرد: روش‌های کتابخانه‌ای و روش‌های میدانی. روش‌های کتابخانه‌ای بسته به نوع سند و موضوع پژوهش ممکن است با استفاده از فیش‌برداری یا جدول یا نقشه و کروکی، فرمهای شبه پرسشنامه، یا ترکیبی از همه آن‌ها انجام شود. روش‌های میدانی که از شهرت بیشتری برخوردارند و عبارت‌اند از: روش پرسشنامه‌ای، روش مصاحبه، روش مشاهده، روش آزمون و روش‌های صوتی و تصویری (حافظ نیا،۱۳۸۲، ص۱۶۴-۱۶۳).
عمده‌ترین روش گردآوری اطلاعات مورد نیاز برای انجام این پژوهش به دو صورت زیر است:
مطالعه کتابخانه‌ای: در این قسمت جهت گردآوری اطلاعات در زمینه مبانی نظری و تدوین چارچوب نظری پژوهش، از منابع مختلف کتابخانه‌ای مانند کتاب‌ها، پایان‌نامه‌ها، مقالات، منابع اینترنتی و پایگاه‌های اطلاعاتی استفاده شده است. همچنین از مشاوره متخصصین و اهل فن نیز استفاده شده است.
پژوهش میدانی: در این قسمت برای گردآوری داده‌ها، از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شده است که پژوهشگر با مراجعه به 17 کتابخانه عمومی شهرستان همدان به توزیع پرسشنامه‌ها بین کاربران و جمع‌آوری پرسشنامه‌های تکمیل‌شده پرداخته است.
3 – 6 ابزار گردآوری اطلاعات
یکی از روش‌های بسیار متداول در گردآوری اطلاعات میدانی، روش پرسشنامه‌ای است که امر گردآوری اطلاعات را در سطح وسیع امکان‌پذیر می‌سازد. در پژوهش‌های توصیفی و نیز پژوهش‌هایی که از گستره جغرافیایی زیادی برخوردار باشد یا افراد جامعه آماری و نمونه آن زیاد باشند، معمولاً از روش پرسشنامه‌ای استفاده می‌شود (حافظ نیا،۱۳۸۲، ص۱۷۹).
در علوم انسانی بسیاری از پژوهش‌ها با کمک پرسشنامه انجام می‌گیرد. به دلیل اینکه در ارتباط با زمینه موضوعی محقق، پرسشنامه استاندارد وجود نداشت و نیز برخی از پرسشنامه‌ها از جامعیت بالایی برخوردار نبودند؛ محقق مجبور به ساخت پرسشنامه محقق ساخته شد.

3 – 6 – 1 اجزای پرسشنامه
در این پژوهش از پرسشنامه محقق ساخته که دارای 30 سؤال و هر سؤال دارای چندین شاخص می‌باشد استفاده شده است. این پرسشنامه به بررسی عوامل مؤثر در استفاده از کتابخانه‌های عمومی می‌پردازد که در جداول زیر، سؤالات جمعیت شناختی به همراه سؤال‌های اصلی پژوهش را مشاهده می‌نمایید:
جدول 3-۲ مشخصات جمعیتشناختی
ردیف
مؤلفه
زیربخش
1
جنسیت
زن یا مرد
2
سن

3
میزان تحصیلات
زیر دیپلم، متوسطه، پیش‌دانشگاهی، کاردانی، کارشناسی، فوق‌لیسانس، دکتری، حوزوی
4
وضعیت تحصیلی
در حال تحصیل، اتمام تحصیلات، تلاش جهت ادامه تحصیل
5
شغل
دانش‌آموز، دانشجو، کارمند، شغل آزاد

جدول 3 – 3 متغیرها و شاخص‌های پژوهش

سؤالات
شاخص‌ها
عوامل
29 – 28 – 27 – 26
خدماتی که کتابخانهها ارائه می‌دهند
عوامل سازمانی
25 – 24 – 23 – 22 – 21 – 20- 19
نحوه مدیریت کتابخانه

14
موقعیت کتابخانه
عوامل محیطی
165- 15
فاصله تا کتابخانه

18 – 17
آگاهی‌های کتابداران
عوامل مرتبط با ادراک و آگاهی
13- 12 – 11 – 5
مدرسه و دانشگاه
عوامل شخصی و اجتماعی
7 – 2
وضعیت اقتصادی

10 – 9 – 8
تأثیر خانواده

جهت ارزش‌گذاری پرسشنامه از طیف 5 گزینه‌ای لیکرت استفاده شده است که نمره‌گذاری آن به صورت زیر است:
جدول 3 – 4 طیف لیکرت پرسشنامه
مقیاس‌ها
خیلی کم
کم
متوسط
زیاد
خیلی زیاد
امتياز
1
2
3
4
5

3 – 6 –2 تعیین اعتبار و روایی ابزار گردآوری اطلاعات
روایی عبارت از میزان انطباق مشاهدات پرسش‌های پژوهش با هدف اصلی پژوهش است (ازکیا و دربان آستانه،۱۳۸۲، ص۵۰۰). نتایج حاصل از اندازه‌گیری در صورتی دارای روایی است که معرف یا بیانگر همان چیزی باشد که محقق خواسته است اندازه‌گیری نماید و در تعریف نظری، آن موضوع را در ربوده است (نقیب السادات،۱۳۹۱، ص۷۴).
پرسشنامه پژوهش حاضر، با کمک و راهنمایی‌های اساتید راهنما و مشاور و نیز با استناد از چندین پرسشنامه داخلی و خارجی، طراحی و برای بیش از ده نفر از متخصصین و اساتید علم اطلاعات و دانش شناسی برای ارائه نظر نهایی ارسال شد. نظرات سازنده اساتید راهنما، مشاور و سایر متخصصین در پرسشنامه لحاظ گردید و سپس 15 پرسشنامه بین کاربران کتابخانه پخش گردید. بعد از جمع‌آوری پرسشنامه، برای تعیین روایی پرسشنامه، آلفای کرونباخ مورد استفاده قرار گرفت که آلفای پرسشنامه 33/86 بدست آمد. با توجه به اینکه آلفای پرسشنامه نمره بالایی گرفت، پرسشنامه با اصلاحات اندکی که کاربران متذکر شده بودند به ‌عنوان پرسشنامه نهایی طراحی گردید.
توزیع و گردآوری پرسشنامه: پس از اجرای آزمایشی و تعیین میزان اعتبار پرسشنامه، تعداد 380 پرسشنامه بین کاربران کتابخانه‌های عمومی شهرستان همدان توزیع شد و با توجه به پیگیریهای مکرر، 320 عدد پرسشنامه جمع‌آوری گردید که 289 عدد از پرسشنامه‌ها قابلیت پاسخ‌گویی را داشتند.

3 – 7 روش تجزیه‌وتحلیل دادهها و اطلاعات
پس از گردآوری دادهها به کمک پرسشنامه و اطمینان از صحت و سقم آن‌ها، داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS نسخه 22 و برنامه Excel 2010، در دو بخش آمار توصیفی و آمار استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بخش آمار توصیفی شامل فراوانی، میانگین، انحراف معیار و جداول آماری و نمودار است. در بخش آمار استنباطی از آزمون کولموگروف اسمینرنوف79 برای نرمال بودن یا غیر نرمال بودن داده‌ها استفاده شد. همچنین از آزمون رگرسیون80 و ضریب همبستگی اسپیرمن81 نیز استفاده شده است؛ زیرا هدف عمده در این پژوهش، بررسی میزان ارتباط بین شرایط اقتصادی، شرایط خانوادگی، تأثیر نهادهای تربیتی، موقعیت کتابخانه، دوری و نزدیکی به کتابخانه، سطح خدمات ارائه‌شده توسط کتابخانه‌ها و نحوه ارائه خدمات کتابخانه‌ها با میزان مراجعه افراد به کتابخانه‌ها است.

فصل 4
تحلیل یافته‌های پژوهش
4 – 1 مقدمه
فصل چهارم هر پایان‌نامه‌ای از حساسیت بالایی برخوردار است. در این فصل از پژوهش است که محقق با استفاده از داده‌های گردآوری‌شده از طریق منابع مختلف، برای مشاهده نتایج تلاش علمی خود، به آزمون فرضیات و پاسخ‌گویی به سؤالات پژوهش خود می‌پردازد.
ابزار مورد استفاده برای تحلیل داده‌ها در این پژوهش، نرم‌افزار آماری SPSS نسخه 22 می‌باشد و برای تحلیل آماری، با توجه به

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درباره کتابداران، کیفیت خدمات، میزان مطالعه، کتابخانه مرکزی Next Entries پایان نامه درباره جمعیت شناختی، مدیریت کتابخانه، سطح معنادار، ضریب همبستگی