پایان نامه درباره ویژگی های شخصیت، ویژگی های شخصیتی، ورزشکاران، صفات شخصیت

دانلود پایان نامه ارشد

حتی سلامت عمومی ما می تواند تحت تأثیر شخصیتمان و شخصیت افرادی که با آنها تعامل داریم قرار گیرد. شخصیت می تواند انتخاب های ما را محدود کند یا آنها را گسترش دهد. مانع از سهیم شدن ما در تجربه های خاص با دیگران شود یا ما را قادر سازد تا اکثر این موارد را تجربه کنیم. شخصیت می تواند بعضی از افراد را ملزم و محدود کند و دیگران را در معرض تجربیات جدید قرار دهد (شولتز و شولتز،1384).
با نگاهی به اطراف خود متوجه افراد مختلفی با رفتارهای متنوع آنها می شویم که هر یک دارای ویژگی‌های رفتاری مخصوص به خود می باشند. بسیار بی معنی خواهد بود اگر بکوشیم کل ویژگی های شخصیت یک نفر را با بکارگیری اصطلاحات مبهمی مانند باشخصیت، خجول، عصبی و. . . توصیف کنیم. موضوع شخصیت به قدری پیچیده است که نمی توان با چنین توصیف ساده ای آن را بیان نمود، زیرا انسان‌ها در شرایط گوناگون و در برابر افراد مختلف، بسیار پیچیده و متغیر رفتار می کنند.
از نظر اریکسون، زندگی خلاصه ای از یک سری بحران های روانی است و شخصیت کنشی است از بازده‌های آن بحران ها (فراهانی، 1378). از نظر آلپورت(1961)، شخصیت عبارت است از سازماندهی پویای نظام های روانی- فیزیولوژیکی درون فرد که رفتار و افکار شخص را تعیین می کند(نقل از شولتز و شولتز، 1384).
به طور کلی اکثر نظریه پردازان، شخصیت را به صورت الگو های رفتاری و الگوهای هیجانی و فکری ثابتی تعریف می کنند که از فردی به فرد دیگر متغیر است. همچنین اکثر نظریه پردازان شخصیت به کلیت انسان و نیز به فردیت آنها به عنوان موجودی پیچیده توجه دارند، به عبارت دیگر آنها نه تنها به ماهیت انسان به طور کلی و به تفاوت های فردی توجه دارند، بلکه سعی می کنند روابط پیچیده میان جنبه های مختلف کنش انسان و روابط آنها با یکدیگر را نیز بررسی کنند (جوادی و کدیور، 1382).
ب) ویژگی های شخصیتی
اولین دانشمندی که در زمینه ویژگی های شخصیتی فرضیه هایی داشت، بقراط88 بود که نظریه انواع مزاج‌ها را بیان نمود. وی تصور می کرد که آمیزه ها یا خلط ها (صفرا، دم، سودا و بلغم) در انسان به نسبت‌های مختلف با هم ترکیب می شوند. او معتقد بود زمانی که این اخلاط چهارگانه به طریق مشخص با هم ترکیب می شوند، از نظر روانی فرد متعادلی را به وجود می آورند، اما اگر نیرومندی یکی از آنها بر یکی دیگر از مایعات غلبه کند، شخصیت حاصل بر اساس آن مایع غالب خواهد بود، مثلا دم (خون) مزاج دموی را حاصل می آورد که در نتیجه آن فرد امیدوار، خوش بین، خونگرم و فعال به نظر می‌رسد. صفراوی‌ها عصبی مزاج، سوداوی ها غمگین و گرفته، و بلغمی ها سست و بی حال خواهند بود(گنجی، 1384).
یکی دیگر از قدیمی ترین طبقه بندی هایی که در زمینه ویژگی های شخصیتی صورت گرفته است، تقسیم بندی یکی از شاخه های مکتب بودیسم89 (535-438ق.م) به نام ابهیدهاما90 است، که شخصیت را به سه ریخت اصلی با عنوان های : ریخت حسی91 (مؤدب، مهربان، منظم، تمیز و هدفدار)، ریخت نفرت انگیز92 (عجول، خشن، بی‌‌توجه به دیگران، پرسروصدا، بی نظم، حسود و عیب جو) و ریخت هذیانی (بی نظم، کثیف، تنبل، بی توجه به خوراک و پوشاک، تلقین پذیر، مضطرب و بی اراده) تقسیم نموده است (شاملو،1382).
امروزه در زمینه ویژگی های شخصیتی نظریه های گوناگونی وجود دارد. هر یک از اندیشمندان و روانشناسان با توجه به اهمیتی که برای عوامل مختلف مؤثر در رفتار انسان قائل شده اند، نظریه ای را ارائه نموده اند. به طور کلی نظریه های شخصیت در روانشناسی به سه دسته کلی تقسیم می شوند: رویکرد ویژگی‌های جسمانی، رویکرد روان تحلیل‌گری و رویکرد صفات. با توجه به این که در این تحقیق از نظریه صفات شخصیت استفاده شده است، لذا در این فصل نظریه های صفات شخصیت بیشتر مورد بحث قرار خواهد گرفت.
طبقه بندی شخصیت بر اساس ویژگی های جسمانی
طبقه بندی کرچمر93
ارنست کرچمر(1921) روانپزشکی آلمانی بود که در حدود سال 1920 میلادی نظریه خود را در زمینه شخصیت ارائه کرد. او در طی سال‌ها برخورد با بیماران روانی به این نتیجه رسید که رابطه نزدیکی بین خصوصیات جسمانی افراد و رفتار آن‌ها و بخصوص بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی، مانیک‌ و دپرسیو وجود دارد ( نقل از شالچیان،1370).
وی با مشاهده بیماران و مطالعه حالات آنان بر پایه ویژگی های جسمانی، شخصیت افراد را به چهار ریخت تقسیم نموده است(کریمی،1384،ص124) :

ریخت پیک نیک94 : افراد این دسته شکل بدنشان چاق و کروی است و دارای استخوان بندی و قامتی کوتاه می باشند. این گونه افراد معمولا خمود و افسرده، ولی خوش معاشرت و مورد علاقه دیگران هستند. بعضی از آنها افسردگی های مانیایی دارند.
کرچمر می‌گوید:” این‌گونه افراد در میانسالی دارای قدی متوسط هستند و سر، سینه و شکم آن‌ها نسبت به سایر بخش‌های بدن رشد بیشتری دارد و سر و صورت درشتی نیز دارند. پوست بندشان به سرخی می‌زند و معمولا تاس می‌شوند. اعصاب سمپاتیک آن‌ها فعالیت زیادی دارد و مستعد بیماری‌هایی چون رماتیسم، سنگ کلیه، تصلب شرائین و مرض قند هستند. افراد این تیپ از نظر روانی، خوش برخورد، خوش خوراک و خوش‌گذران، اجتماعی و خون‌گرم‌اند. از نظر عقلانی به نظریه‌ها و اصول منطقی چندان پای‌بند نیستند، کینه‌جویی ندارند و از نظر عاطفی بی‌ثبات‌اند، زود دل می‌بندند و زود هم دل برمی‌گیرند”(همان منبع).

ریخت آستنیک95 : افراد این گروه قدی بلـند و استخوان های دراز و باریک دارند و معمولا لاغر اندام هسـتند. اندامی باریک دارند و استخوان‌ های دنده‌های آن‌ها از زیر پوسـت نمایان و صورتی لاغر دارند. به عقیده کرچمر، در لاغرتنان فعالیت اعصاب پاراسـمپاتیک شـدید است و مستعد بیماری‌هایی چون سردرد و زخم معده هستند. این افراد از نظر روانی، افرادی گوشـه‌گیر، خیال ‌باف، دیرجوش و اهل دلیل و منـطق می‌باشند و در عقاید خود تعصـب نشان می‌دهند. همچـنین بسـیار زودرنج و حساس بوده و دیر به چیـزی پای‌بند می‌شـوند، اما در صورت دل‌بستـن به چـیزی دیر از آن دل می‌کنـند. این افراد از جامعه کناره گـیری می کـننـد و غالبا در عالم خیال به سـر می بـرند. دائما از دیگران انتـقاد کرده و هنـگامی که مورد انتـقاد قرار می گیرند نیز حساسـیت نشان می دهند(همان منبع).

ریخت هیپو پلاستیک96 : این گروه شامل افرادی است که از لحاظ جسمی ناهنجار و غیرعادی می‌باشند افراد این گروه از لحاظ بدنی کم رشد هستند و روی همین اصل، رفتار آنها نیز غیر عادی است و غالبا احساس حقارت می کنند.
ریخت آتلتیک97 : افراد این دسته مانند ورزشکاران اندام و عضلات ورزیده دارند. معمولا فرد نمونه و کامل در این دسته قرار دارد. این افراد سازگاری خوبی دارند و بیشتر مورد توجه دیگران قرار می گیرند. از نظر جسمی، این گروه دارای استخوان‌های محکم و عضلاتی نیرومند و قوی می‌باشند و از نظر روانی و اخلاقی، افراد این گروه علاقه فراوانی به فعالیت‌های بدنی و شرکت در مسابقات دارند. افرادی پرخاش‌گر و زورگو هستند و حساسیت لاغرتنان را ندارند، بلکه تا حدودی خونسرد و عمدتا محافظه‌کار هستند (کریمی،1384، ص124).

طبقه بندی شلدون98
ویلیام شلدون پزشک و روانشناس آمریکایی دانشگاه هاروارد نیز مانند کرچمر به وجود رابطه بین ویژگیهای جسمی و خصوصیات شخصیتی در انسان اعتقاد داشت. اما برعکس کرچمر این رابطه را علت و معلولی نمی‌دانست بلکه به وجود رابطه همبستگی بین تن و روان باور پیدا کرده بود. او با بررسی عکس های هزاران نفر، با توجه به خصوصیات جسمانی، افراد را به سه گروه تقسیم بندی کرد(کریمی،1384،ص125):

اندومورف99 (لذت گرایی) : افراد این گروه چاق و خپل و دارای شکم بزرگ می باشند. آندومورف ها از نظر فیزیک بدنى معمولا داراى دور کمر پهن و شانه هاى باریک و کم عرض هستند. گوشتالو، فربه و گلابى شکل هستند ولى قوزک پاهایشان و مچ دست هایشان باریک و لاغر است که سبب بیشتر به چشم آمدن دیگر نواحى بدنشان مى شود. خصایص شخصیتى: لذت گرا، خوش مشرب، بردبار، راحت طلب، صلح جو، شوخ طبع، خیره سر، آسوده خاطر، خواب سنگین و طولانى مدت، عاشق خوراکى، محتاج محبت، خونسرد و کارها را پشت گوش مى اندازند.

اکتومورف100 (اندیشه ورزی): اکتومورف ها نقطه مقابل آندومورف ها هستند. این اشخاص بلند و باریک هستند. از لحاظ فیزیکى داراى شانه ها و دور کمر باریک، صورت لاغر و پیشانى بلند و کشیده، قفسه سینه لاغر و باریک و دست و پاهاى نحیف بوده و چربى اندکى در بدنشان موجود است. هرچند ممکن است به اندازه آندومورف ها غذا بخورند اما چنین به نظر مى آید که هیچ گاه اضافه وزن پیدا نمى کنند. خصوصیات شخصیتى: متفکر، آرام و ساکت، شکننده، خجالتى، حساس، کناره گیر، درون گرا، دلواپس، عدم ابراز احساسات، هنرمند، غیرقابل پیش بینى، خلاق، قوه تخیل بالا، بدخلق، کارها را خوب شروع کرده اما درست به پایان نمى رسانند.
مزومورف101 (فعالیت گرایی) : افراد این گروه چهارشانه، محکم و عضلانی هستند. ورزشکاران در این دسته قرار می گیرند. مزومورف ها بین آندومورف ها و اکتومورف ها جاى دارند. از لحاظ فیزیکى داراى ترکیب مطلوبترى بوده و به اصطلاح داراى تناسب اندام هستند. داراى سر بزرگ، شانه هاى پهن(چهار شانه) و میان تنه باریک همراه با بازوها و زانوهاى نیرومند و دارای چربى خیلى کمى در بدنشان هستند. مستطیل شکل بوده و اغلب سر بزرگى دارند. خصایص شخصیتى: عمل گرا، فعال، نیرومند، ستیزه جو، ماجراجو، بى باک، بى‌تفاوت نسبت به عقاید دیگران، گستاخ، سلطه جو، عاشق ریسک کردن، قدرت طلب، طعنه زن، علاقه مند به فعالیت هاى بدنى، تغذیه و خواب منظم(کریمی،1384،ص125).

طبقه بندی شخصیت بر اساس رویکرد روان تحلیلگری
نظریه فروید102 :
به اعتقاد بسیاری، نظریه فروید جامع ترین نظریه شخصیت است. به نظر فروید (1925) عناصر اصلی شخصیت را غرایز تشکیل می دهند. او شخصیت را به سه سطح هشیار، نیمه هشیار و نا هشیار تقسیم می‌نماید که عمیق ترین و وسیع ترین آنها بخش ناهشیار است(نقل از شولتز و شولتز،1384).
طبق نظریه فروید، مؤلفه های شخصیت عبارتند از: نهاد، خود و فرا خود. فروید، نهاد را به عنوان نظام دیرینه فرد می شناسد. نهاد با سائق های به ارث برده شده جنسی و پرخاشگری ارتباط تنگاتنگی دارد. نهاد مخزن مجموع انرژی روانی (لیبیدو) است. فروید خود (من) را ارگان اجرایی یا عالی ترین ساختار شخصیت می داند که در تصمیم گیری و رفتار مسؤلیت دارد. فراخود بیانگر درون سازی هنجارهای اخلاقی است و غالبا آن را وجدان شخص می نامند( خداپناهی، 1379).
فروید رشد روانی- جنسی افراد را به مراحل دهانی، مقعدی، آلتی، نهفتگی، و تناسلی تقسیم بندی می‌نماید و هر یک از این مراحل نیز را نیز یک ریخت شخصیتی می نامد(شولتز و شولتز، 1384).
ریخت های شخصیتی یونگ
از دیدگاه یونگ(1927) کل شخصیت یا روان، از نظام ها یا ساختارهای جداگانه ای تشکیل شده است که می توانند بر یکدیگر اثر بگذارند. او از نظام های عمده من، ناهشیار شخصی و ناهشیار جمعی نام می برد. یونگ معتقد بود که انرژی روانی می تواند به صورت بیرونی به سوی دنیای خارج، یا به صورت درونی به طرف خود هدایت شود. بر این اساس از لحاظ ریخت شخصیتی، او افراد را به گروه های زیر تقسیم بندی کرد(نقل از شالچیان، 1370):
برون گرایان103 : افرادی خونگرم، زود آشنا، اهل معاشرت و اهل گفت و شنود هستند. به آنچه دیده می‌شود یا به طور کلی به آنچه ملموس است توجه و علاقه دارند. علاقمند به سیر وسیاحت هستند، به اشیا و اشخاص به آسانی دل می بندند و به آسانی هم دل می برند. در زمان حال زندگی می کنند، به سهولت تصمیم می گیرند، برای دارائی و پیروزی های خود ارزش قائل هستند، چندان پای بند به وفای به عهد و اصول نمی باشند. او برون گرایان را بر اساس دو نگرش و چهار کارکرد، به چهار ریخت تقسیم می نماید :
برون گرای متفکر(اندیشه ای) : منطقی، عینی و متعصب است.
برون گرای احساسی : عاطفی، حساس، و معاشرتی است، بیشتر خاص

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درباره تجربه عینی، سبک های یادگیری، مفهوم سازی، بازاریابی Next Entries پایان نامه درباره تحلیل عامل، تحلیل عاملی، صفات شخصیت، روان رنجورخویی