پایان نامه درباره نفت و گاز، مصرف كننده، سازمان ملل

دانلود پایان نامه ارشد

م تركيبي از سه عنصر اصلي ، جغرافيا و قدرت و سياست را شامل مي شود . پس بطور خلاصه مي توان گفت ” ژئو پليتيك عبارت است از علم روابط متقابل جغرافيا ، قدرت و سياست و كنش هاي ناشي از آن و تركيب آنها با يكديگر ” (حافظ نيا ، 1385،37)
2-7-1) ژئواكونومي
ژئواكونومي در ادبيات فارسي به مفهوم “جغرافياي اقتصادي” است و به سرزمين ها و جغرافياي طبيعي اتلاق مي شود كه در اقتصاد جهاني نقش داشته باشد . تحليل راهبردهاي اقتصادي بدون در نظر گرفتن سود تجاري كوتاه مدت كه از طرف دولتها به منظور تقويت اقتصاد ملي يا بخش هاي حياتي ان و به منظور بدست آوردن كليدهاي كنترل آن ، كه از طريق ساختار سياسي اعمال مي شود را ژئواكونومي مي گويند . ژئو اكونومي از تركيب سه عنصر جغرافيا ، قدرت و اقتصاد تشكيل گرديده است و ژئواكونومي همانند ژئوپليتيك مي باشد كه در آن سياست جاي خود را به اقتصاد داده است(عزتي و ويسي ، 1385: 29 ) .
3-7-1 ) ژئو استراتژيك
ژئو به معناي جغرافيا و زمين و استراتژي به معناي راهبرد يا روش اجرا است كه دستيابي به اهداف و ماموريت ها را با استفاده از منابع و مقدورات ممكن مي سازد. به عبارت دقيق تر استراتژي در تئوري و عمل به مفهوم استفاده و تهديد به استفاده از قدرت سازمان دهي شده ، براي كسب اهداف و مقاصد سياسي است (1999:5،Gray). از اين رو ژئو استراتژي اصطلاحا” به علمي گفته مي شود كه وظيفه كشف روابط بين يك راهبرد و محيط جغرافيايي آن را دارد و با تعيين قلمرو جغرافيايي استراتژيهاي نظامي را به منظور هدايت صحيح عمليات پايه ريزي مي نمايد . ودر واقع اين علم راهبردي جغرافيايي است كه سياست خارجي دولتها و سازمانهاي بين المللي ، با عنايت به عامل سرزميني و توزيع جغرافيايي قدرت بر اساس آن شكل مي گيرد .
4-71-1) عراق و داعش
عراق كشوري بزرگ و بازيگري مهم در عرصه بين الملل است اين كشور با داشتن ذخاير عظيم نفت و گاز طبيعي نقش كليدي در تامين انرژي جهان دارد و دومين كشور دارنده منابع نفت است و از لحاظ ساختار اجتماعي بافتي نا همگون دارد و از قوميتهاي مختلف تشكيل شده است . از همين رو اين كشور مورد تعرض بيگانگان و اشغال قرار گرفته است و عرصه تاخت و تاز قدرت هاي بزرگ ، براي دست يابي و سلطه بر منابع نفت و انرژي اين كشور واقع شده است . حربه ها و دست آويز هاي مختلفي براي استقرار نظامي و تامين امنيت انرژي در اين كشور بكار گرفته شده است و اخيرا اين كشور دچار بحران هاي خشونت بار تروريستسي و گروه هاي به ظاهر مذهبي راديكال گرديده است كه به شدت حاكميت عراق و منطقه را تحت تاثير قرار داده است. اين گروه تروريستي موسوم به دولت اسلامي عراق و شام است كه فعاليت خود را ابتدا با نام جماعت التوحيد و الجهاد با امضاي يك پيمان وفاداري با اسامه بن لادن رهبر گروه القاعده آغاز كرد و در ابتدا سازمان خود را به نام پايگاه و مبناي جهاد در كشور دو رودخانه نام نهاد و سپس به مجمع شوراي مجاهدين تغيير نام يافته و پس از آن در اوايل سال 2006 نام حلف المطلبين و چندي بعد نام دولت اسلامي عراق را برگزيد و با شكل گيري بحران سوريه و انجام فعاليتهاي نظامي در آن كشور به دولت اسلامي عراق و شام ” داعش ” تغيير نام داد گروه داعش يك سازمان تروريستي است كه با حمايت غرب به خصوص آمريكا و انگليس و حمايت هاي مالي بعضي از كشورهاي منطقه نظير عربستان و قطر به رهبري ابومصعب زرقاوي تاسيس شده و هم اكنون تحت رهبري ابوبكر البغدادي بعنوان خلافت اسلامي قسمتي از كشور عراق و شهر موصل را به تصرف خود در آورده است و بر چاه هاي نفت اين منطقه مسلط شده اند .
5-7-1 ) امنيت انرژي
بررسي هاي آماري بيانگر آن است كه ميزان نياز جهان و كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه به انرژي در سالهاي پيش رو همواره افزايش يافته و رو به تزايد خواهد گذاشت و اهميت نفت بعنوان يك منبع انرژي براي حداقل سي سال آينده ادامه خواهد يافت . از همين رو قدرتهاي بزرگ كه عمدتا كشورهاي توسعه يافته و با مصرف انرژي بالا مي باشند ، در صدد هستند كه اين جريان و انتقال ، در يك مسير مطمئن و با ثبات و كمترين آسيبي ادامه يابد . امپرياليسم آمريكا نيز بعنوان بزرگترين مصرف كننده انرژي جهان ، دغدغه ي چگونگي تامين نفت و انرژي را در سرلوحه سياست گذاري خود قرار داده است و به دو جهت در برقراري امنيت انرژي و تامين با ثبات نفت قدم بر مي دارد ، نخست اينكه داراي بزرگترين اقتصاد جهان است و به تبع آن بالاترين سطح مصرف انرژي و نفت در اين كشور اتفاق مي افتد و دوم اينكه براي تسلط بر رقباي خود و اعمال هژموني اقتصادي و سياسي ، مي بايست نبض بازار نفت و شريانهاي اصلي تامين را در اختيار داشته باشد تا بتواند در اعمال سلطه بر رقباي خود فائق آيد . لذا در همين زمينه بحث امنيت انرژي همپاي امنيت ملي آمريكا و تامين منافع ملي اين كشور با رويكرد تامين امنيت انرژي پايش و دنبال مي گردد .
8-1) متغيرها
1-8-1 ) متغير مستقل
-فروش نفت و درآمدهاي نفتي
– ژئوپليتيك و ژئواكونوميك نفت عراق
2-8-1) متغير وابسته
-بي ثباتي و بحران
-تضعيف حكوت مركزي عراق
9-1) روش تحقيق و جمع آوري اطلاعات
روش جمع آوري اطلاعات در اين تحقيق بر اساس اسناد مكتوب ، كتاب هاي منتشر شده و به روش كتابخانه اي و اسنادي است و از گرد آوري از منابع گوناگون منجمله كتاب ، مجلات ، مقالات ، گزارش ها و روزنامه هاي خبري و سايتهاي اينترنتي و اطلاعات آماري و نموداري با تكيه بر داده هاي تاريخي و قرائن و شواهد موجود ثبت شده ، استفاده گرديده است .
10-1 ) قلمرو تحقيق
قلمرو زماني تحقيق از ايجاد شوك نفتي در دهه 70 ميلادي و تبيين سياست هاي مداخله جويانه قدرتهاي بزرگ در حوزه نفت و انرژي مي باشد ليكن به لحاظ حساسيت موضوع از زمان اشغال عراق از سال 2003 تا 2015 بصورت برجسته تر دنبال خواهد شد .
قلمرو مكاني تحقيق شامل منطقه نفت خيز خاورميانه با تمركز بر كشور عراق بعنوان دومين كشور دارنده ذخاير عظيم نفت و گاز جهان مي باشد .
11-1 ) سازماندهي تحقيق
سازمان دهي تحقيق در اين پايان نامه به صورت زير دنبال شده است .
1-1-11) فصل اول
-شامل موارد يازده گانه تحقيق ( بيان مساله ، سئوال ، فرضيه ، متغيرها ، اهداف تحقيق ، روش تحقيق ، و روش جمع آوري اطلاعات ، قلمرو تحقيق ، موضوع تحقيق ، و سازماندهي تحقيق و ……) مي باشد .
2-11-1) فصل دوم
-اين فصل شامل مباحث نظري و بحث هاي مربوط به حوزه اقتصاد سياسي نفت و انرژي در منطقه خاورميانه و كشور عراق است و بر تاثير گذاري اين كالاي تجاري سياسي شده ، بر روابط بين الملل و كشورهاي داراي ذخاير نفت و همچنين مصرف كنندگان نفت اشاره خواهد شد و همچنين بر رويكرد قدرت هاي بزرگ و آمريكا در قبال اين منطقه بعنوان قطب انرژي جهان پرداخته خواهد شد .
3-11-1) فصل سوم
-دراين فصل ضمن آشنايي با نحوه شكل گيري و توسعه تحركات گروه افراط گراي داعش در عراق كه همخوان با سياست هاي ايالات متحده آمريكا در سلطه بر منابع نفتي منطقه ميباشد ، پتانسيل هاي بالقوه موجود در راستاي سياست تضعيف و تجزيه عراق مورد نقد و واكاوي قرار مي گيرد و تاثيرات متقابل بحران ها و نا آرامي هاي اخير عراق بر توليد نفت و امنيت انرژي و نقش گروه تروريستي داعش در تحقق سياست هاي پيش بيني شده براي عراق ، بررسي مي گردد .
4-11-1) فصل چهارم
-اين فصل شامل مباحثي در ارتباط با ژئوپليتيك و ژئواكونومي نفت عراق و شناخت تاريخي و وضعيت سرزميني ، فرهنگي ، قومي و اجتماعي كشور عراق است و در آن به نقش آمريكا در تحولات جاري عراق و زمينه هاي بالقوه براي اقدامات جدايي طلبانه و تروريستي در اين كشور پراخته مي شود و با بررسي متغيرهاي مستقل و وابسته و سنجش تحليلي متغيرها و عملكرد آنها در وضعيت موجود كشور عراق ، و با تجزيه و تحليل داده ها ، به جمع بندي و نيجه گيري نهايي رسيده و تحقيق را به پايان خواهيم برد .

فهرست منابع فصل اول
– حافظ نيا ، محمدرضا . (1385) . تعريفي نو از ژئو پليتيك . فصلنامه تحقيقات جغرافيايي ، شماره 58و 59 پاييز و زمستان .مقاله شماره 488 .ص 71-87 .
– حافظ نيا ، محمدرضا . (1385) . اصول و مفاهيم ژئوپليتيك . مشهد .انتشارات پاپلي
– عزتي،عزت اله و هادي ويسي . (1385) . تحليل ژئوپليتيك و ژئو اكونومي . تهران .انتشارات سمت
– مير حيدری، دره ، (1369) . تحليل رفتار بين المللي بر اساس يك مدل ژئو پليتيكي. اطلاعات سياسي اقتصادي .سال پنجم شماره 41-42 . بهمن و اسفند .
– Gary , C.S. (1999).Modern Strategy . Oxford: Oxford University Press.
– Plano,J.C & Alton , R. (1988). The International Relation Dictionary. California: Longman.

فصل دوم
مباني نظري پژوهش

مقدمه
ساليان متمادي است كه منطقه خاورميانه و خليج فارس و كشورهاي اين منطقه و منجمله عراق ، نقطه هدف طراحان سياست خارجي آمريكا قرار گرفته و ايالات متحده آمريكا براي تسلط بر منابع نفت و گاز آن تلاش مي نمايد . مايكل كلر2 در كتاب ” جنگ بر سر منابع ” اين گونه بيان مي كند “هدف از كنترل نفت عراق تسلط بر منابع آن به عنوان يك اهرم قدرت است نه يك منبع سوخت و در واقع تسلط بر خليج فارس و عراق و نفت و منابع انرژي اين كشور به معناي اعمال كنترل بر قدرتهاي اقتصادي منطقه اي ، اروپا ، چين و ژاپن است “.
رقابت بر سر ذخاير نفت براي كشورهاي قدرتمند و توسعه يافته كه وابستگي شديدي به تامين انرژي دارند از جمله مسائلي است كه در تحولات آينده جهان نقش موثري را ايفا خواهد نمود و همين مساله باعث شده كه كشور عراق به عنوان دومين كشور دارنده ذخاير عظيم نفت و گاز نقشي كليدي در ژئوپليتيك آينده جهان داشته باشد . چنانكه جفري كمپ3 انديشمند آمريكايي معتقد است كه منطقه خليج فارس در كنار درياي خزر دو منطقه تامين كننده انرژي جهان در سده بيست و يكم خواهند بود و از اين منطقه بعنوان بيضي استراتژيك انرژي ياد مي كند . (كمپ،1997)
حادثه 11 سپتامبر سال 2001 به نوعي باعث تغيير در نظام بين الملل و نوع و شكل روابط و حتي مفاهيم اساسي آن شد و آمريكا با خلق دشمن جديدي بنام تروريسم و افراط گرايي مذهبي ، زمينه را براي حضور گسترده نظامي در خليج فارس فراهم كرد اما به نظر مي رسد منابع غني نفت عراق هم جزو اهداف از پيش تعيين شده و پشت پرده آمريكا در تصرف و حمله به عراق بوده است . در حقيقت وقايع 11 سپتامبر اين موقعيت تاريخي را براي آمريكا فراهم آورد كه الگو هاي قدرت را بعد از سپري شدن جنگ سرد و سقوط و فروپاشي شوروي ، بنام خود مشروعيت بخشيده و اهداف سياست خارجي توسعه طلبانه خود را در بطن نظم نوين جهاني عملياتي سازد و در قالبي متفاوت و در راستاي تامين منافع ملي در نظام بين الملل دنبال نمايد . (حسين دهشيار،1382:41)
بدون ترديد اين واقعه به ظهور قدرت برتر و رويكرد نوين قدرت در نظام بين الملل و جهان شد ونظام تك قطبي وهژمون قدرت آمريكا را تثبيت كرد و بر همين اساس و به بهانه مبارزه با تروريسم ، مشروعيت حمله به عراق را بدون كسب موافقت شوراي امنيت سازمان ملل فراهم ساخت تا برنامه هاي از پيش تعيين شده خود را در سلطه بر عراق جامعيت بخشد .
نقشه شماره يك منطقه هارتلند و بيضي استراتژيك انرژي

اما اشغال عراق و اصرار آمريكا بر حضور و سلطه بر اين كشور ، موجب طرح اين سئوال از جانب افكار عمومي جهان شده است كه انگيزه اصلي و هدف آمريكا وكاخ سفيد از حمله به عراق و اشغال اين كشور چه بوده است ؟
در طي سالهاي اخير پاسخهاي متفاوتي ارائه شده است كه از جمله مي توان به :
الف – براندازي رژيم صدام
ب- خلع سلاح عراق
ج- محاصره قدرت سياسي و نفوذ ايران
د- انحراف افكار عمومي از ضعف و ناكارآمدي دستگاههاي اطلاعاتي و امنيتي آمريكا
و …. اشاره نمود .
اما شايد مهمترين هدف آمريكا ، محاصره قدرت نفوذ ايران و تامين منافع اسرائيل

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درباره نفت و گاز، عرضه و تقاضا، سپتامبر 2001، نفت وگاز Next Entries پایان نامه درباره سلسله مراتب، مصرف كننده، قرن نوزدهم، روابط قدرت