پایان نامه درباره نفت و گاز، عرضه و تقاضا، سپتامبر 2001، نفت وگاز

دانلود پایان نامه ارشد

اين كشور ، همانا سلطه و برتري كامل بر هر گونه رقيب بالقوه است و ايالات متحده براي رسيدن به اين هدف نه تنها بايد قادر به اعمال هژموني سياسي ، نظامي و اقتصادي در هر نقطه از جهان باشد بلكه بايد منابع ثروت جهان را كه مهمترين آن نفت و ذخاير انرژي مي باشد راتحت كنترل داشته باشد تا بتواند از اين شريان حياتي در جهت منافع خود و كنترل و تحديد رقبا استفاده نمايد.
كشور عراق پس از تهاجم نظامي و اشغال آن توسط آمريكا در سال 2003 و حتي پس از خروج نيروهاي آمريكايي با نا امني گسترده اي مواجه گرديده است و اين موضوع امكان سرمايه گذاري و توسعه صنعت نفت عراق با مشكل جدي مواجه كرده است . تحركات گروه افراط گراي داعش و تسلط اين گروه بر برخي از شهرهاي عراق و در دست گرفتن ميادين نفتي و فروش نفت ارزان قيمت باعث اختلال در فرايند توليد و توسعه ميادين نفتي و همچنين بهم ريختگي مكانيزم در بازار نفت شده است . اين گروه با فروش نفت بصورت غير قانوني و خارج از بازار هاي شناخته شده بين المللي ، ضمن كسب در آمد و صرف آن در جمع آوري تسليحات و اقدامات تروريستي خود ، باعث ايجاد نا امني و ترويج تروريسم در كشورهاي منطقه شده است .
در اين پايان نامه سعي خواهد شد بر نقش قدرت هاي بزرگ در دسترسي و تسلط بر منابع نفتي خاورميانه و عراق ، پرداخته و ارتباط بين منافع ملي آمريكا و امنيت انرژي و تحركات داعش در عراق كه همسو با اهداف استراتژيك آمريكا درتجزيه و تضعيف كشورهاي اسلامي و عراق است ، را بررسي نمائيم .

فصل اول
كليات طرح تحقيق

1-1) بيان مساله
امروزه در ميان كارشناسان حوزه انرژي ترديدي در اهميت ذخاير نفت خاورميانه وجود ندارد و اين منطقه در خلال چند دهه اخير همواره مورد توجه قدرتهاي بزرگ و كشورهاي توسعه يافته بوده است . از نيمه دوم قرن بيستم كه به تدريج تقاضا و تامين انرژي جهان از منطقه خاورميانه رو به افزايش گذاشت اهميت ژئوپليتيك و ژئواكونوميك و ژئواستراتژيك اين منطقه افزايش يافت و طراحان سياست خارجي قدرتهاي بزرگ و به ويژه آمريكا را برآن داشت كه با حضور مستقيم و اعمال سلطه بر اين شريان اصلي تامين انرژي جهان تسلط خود را در اين منطقه استحكام بخشند. اشغال عراق در سال 2003 توسط آمريكا كه بدنبال حادثه 11 سپتامبر 2001 و خلق دشمن جديدي بنام تروريسم صورت پذيرفت نيز در همين راستا بوده است و پس از خروج نيروهاي اشغالگر آمريكا از عراق نيز همواره با اتكاء به اين نكته كه كشور عراق محل بروز و ظهور تروريسم است ، بر ادامه حضور نيروهاي خود در اين منطقه اصرار داشته است و اين حضور با شكل گيري گروه تروريستي داعش تقويت گرديده و بصورت گسترده تري در اين كشور تداوم يافته است . سرعت اتفاقات در عراق در چند ماهه اخير بسياري از معادلات در بازرا نفت و ميزان عرضه و تقاضاي اين كالاي استراتژيك را دستخوش تغييرات اساسي كرده است . پيشروي سريع گروه تندرو و افراطي دولت اسلامي عراق وشام ، موسوم به گروه داعش در سرزمين عراق و تصرف مناطق سني نشين در اين كشور و اشغال شهر بزرگ موصل و تسلط كامل اين گروه بر استان نينوا و قسمتهايي از استان الانبار و صلاح الدين ، منجر به ايجاد نگراني از اختلال در عرضه نفت عراق را فراهم آورد و اين سئوال را ايجاد نموده است كه افزايش قدرت داعش با تسلط بر منابع انرژي و نفت عراق چه ابعاد داخلي و بين المللي را در بازار نفت خواهد داشت و آيا اين گروه با تكيه به درآمدهاي نفتي حاصل از فروش منابع نفت عراق ، تقويت گرديده و با ايجاد بحرانهاي سياسي و نظامي در عراق بهانه اي براي حضور مداوم آمريكا و تامين منافع ملي سلطه گران را فراهم خواهد آورد ؟
دراين تحقيق تلاش شده كه با لحاظ نمودن موقعيت استراتژيك كشور عراق و تعريف مفاهيم ژئوپليتيك و ژئواكونوميك منطقه خاورميانه و خليج فارس به سياست گذاري قدرت هاي بزرگ و علي الخصوص آمريكا ، براي حضور در اين منطقه و اعمال سلطه بر ذخاير نفت و انرژي تاكيد گردد و از اين رهگذر ، اشغال عراق توسط آمريكا و برخورد دو گانه با پديده تروريسم و گروه سلفي و افراط گراي داعش مورد واكاوي قرار گيرد .
2-1) اهميت و ضرورت تحقيق
اهميت بررسي و ضرورت پرداختن به اين موضوع از چند حيث قابل بررسي و تامل است ، اول اينكه كشور عراق در منطقه خاورميانه كه قطب انرژي جهان مي باشد واقع شده و با داشتن ذخاير نفت و گاز ، از كشورهاي تاثير گذار در حوزه انرژي است و از طريق سياست گذاري مناسب داخلي و خارجي و با اعمال ديپلماسي انرژي قادر خواهد بود كه نقش مهمي در منطقه و سازمانهاي بين المللي و از جمله اوپك ايفا نمايد ، ثانيا اين كشور با داشتن اقوام مذهبي و قومي متفاوت در برقراري صلح و آرامش در منطقه و جلوگيري از ترويج خشونت وترور و مبارزه با آن مي تواند نقش موثري داشته و با گروه داعش كه كليه اقوام ساكن اين كشور را تهديد مينمايد مقابله نمايد ، ثالثا وجود منابع نفت وگاز ، توجه قدرتهاي بزرگ را براي تسلط براين كشور تقويت بخشيده و تماميت ارضي اين كشور را در حال افول و تهديد قرار داده است ، رابعا ديپلماسي انرژي ، يكي از مباحث ويژه در اقتصاد سياسي و روابط بين الملل به شمار مي رود و مقالات و تحقيقات گسترده اي در اين خصوص به انجام رسيده است و وابستگي اقتصادي و صنعتي كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه به انرژي و نفت ، جايگاه كشور عراق را براي انجام تحقيق و پژوهش برجسته تر مي نمايد ، لذا تلفيق مباحث سياسي و اقتصادي در چارچوب روابط بين الملل و موارد ذكر شده فوق از دلايل عمده انتخاب موضوع براي تحقيق و پژو هش حاضر است .
3-1) دلايل انتخاب موضوع
تحركات موجود در منطقه و بحران تروريسم و و تاثيرگذاري آن در سياست هاي منطقه اي و كشورهاي اين حوزه و بروز و ظهور و شكل گيري گروه داعش در عراق و اثرات مستقيم آن در حوزه انرژي و نفت از دلايل انتخاب موضوع تحقيق بوده است ، تا با انجام پژوهش و ريشه يابي در اين زمينه به عملكرد امپرياليسم و توسل آن به اهرمهاي مبارزه با تروريسم و افراط گرايي پرداخته شود .
4-1) پيشينه تحقيق
تحقيق و پژوهش در حوزه نفت و انرژي داراي ابعاد گسترده اي بوده و منابع بسياري در اين زمينه در قالب كتاب و مقاله وجود دارد . ديپلماسي انرژي ، توسعه و نفت ، سياست نفت ، اثرات مطلوب يا نا مطلوب نفت و در آمدهاي نفتي در شكل گيري دولتهاي رانتير ، نفت و سياست داخلي و خارجي كشورها ، ژئوپليتيك و ژئو اكونوميك نفت ، نفرين منابع طبيعي ، اثرات نفت بر اقتصاد و سياست ، سياست نفت و قدرتهاي بزرگ و …… از جمله مهمترين موضوعات مرتبط با حوزه نفت و انرژي است كه در مقالات و كتب متعددي انتشار يافته و به آنها اشاره شده است .
مجموعه مقالات نفت و سياست خارجي ، گرد اوري محمود واعظي كه در آن به نقش بي بديل نفت در اقتصاد و سياست جهان تاكيد گرديده و به موضوعات مورد توجه سياستمداران و بويژه طراحان سياست خارجي قدرتهاي بزرگ پرداخته مي شود و در آن به كانون انرژي جهان و خاورميانه و خليج فارس بعنوان بزرگترين دارنده ذخاير عظيم نفت و گاز اشاره مي گردد.
آثار منتشر شده توسط موسسه مطالعات استراتژيك ايران در قالب كتاب و مقاله ، از جمله منابع غني در اين زمينه است كه بطور مشروح به مسائل مربوط به انرژي و نفت و تحولات و روابط بين الملل فيما بين توليد كنندگان و خريداران در بازار نفت و همچنين صادر كنندگان و مصرف كنندگان آن ، كه اكثرا كشورهاي توسعه يافته و قدرت هاي بزرگ اقتصادي و سياسي مي باشند ، پرداخته است .
كتاب هاي متعددي در زمينه نفت وانرژي منطقه خاورميانه و خليج فارس تاليف و تدوين گرديده است كه مي توان به كتاب مسائل نفت ايران و كتاب سياست و دمكراسي نفت نوشته دكتر سعيد مير ترابي نشر قومس و كتاب تاريخ نفت جهاني نگارش دانيل برگين با ترجمه غلامحسين صالح يار نشر اطلاعات ، كتاب نفت و سياست خارجي ، محمود واعظي و كتاب سياست نفت ،رابرت لوني با ترجمه عليرضا طيب ، نشر ابرار معاصر و كتاب نفت عراق تحولات و چالشها عباس كاردان ، موسسه ابرار معاصر و كتاب نفت ، قدرت و امپراطوري عراق و برنامه جهاني آمريكا، لاري اورست با ترجمه اقبال ، نشر ديگر و …………و چندين و چند كتاب ديگر كه در آنها بر تاثير گذاري مسائل نفت و انرژي بر اتخاذ سياست خارجي قدرتهاي بزرگ ، اشاره گرديده و در شماري از آنها به مقوله نفت خاورميانه و كشورهاي حوزه خليج فارس ، بعنوان قطب انرژي جهان و كانون توجه قدرتهاي بزرگ تاكيد گرديده است .
همچنين مقالات بسياري در اين باب منتشر شده است كه مي توان به مقاله هفت قاعده سياست خارجي نفتي نوشته دكتر سعيد مير ترابي ، مقاله طرح سي ساله واشنگتن براي كنترل نفت خليج فارس نوشته رابرت دريفوس ترجمه مرتضي محيط و مقاله نقش نفت در حمله آمريكا به عراق نوشته يزداني – محمود اوغلو ، كه در آنها بر قواعد سياست گذاري قدرتهاي بزرگ و رابطه ميان آنها با كشورهاي صادر كننده نفت و ابعاد ژئو پليتيكي و ژئو اكونوميكي نفت خاورميانه و حوزه خليج فارس و كشور عراق ، پرداخته شده است .
تحولات جاري در دهه اخير در حوزه نفت و انرژي و همچنين شكل گيري قدرتهاي جديد منطقه اي و چالشها و بحرانهاي ايجاد شده در خاورميانه و تشكيل گروه هاي سلفي و افراطي و تروريست و را ديكال ، از جمله مباحثي است كه كمتر منابعي به آن پرداخته است لذا اين تحقيق سعي دارد با تكيه بر بنيان هاي اساسي حوزه نفت و انرژي به بررسي تحولات منطقه خليج فارس و علي الخصوص كشور عراق پرداخته و جريانات حادث شده در اين كشور و اثرات متقابل نفت و انرژي بر سياست خارجي آمريكا را بررسي نمايد و در اين رهگذر نقش گروه داعش كه همگام با منافع ملي آمريكا حركت كرده و آسيب هاي جدي به زير ساختهاي كشور عراق و منطقه وارد آورده است را مورد تجزيه و تحليل قرار دهد .
5-1) سئوال اصلي و سئوالات فرعي مرتبط با موضوع تحقيق
سئوال اصلي : تسلط بر منابع و ذخاير نفت عراق و ايجاد بحرانهاي سياسي ، اقتصادي و نظامي با اتكاء بر در آمدهاي نفتي حاصل از فروش نفت ارزان قيمت توسط گروه داعش ، چگونه باعث ادامه حيات اين گروه خواهد شد ؟
سئوال هاي فرعي :
1- مهمترين راهبردهاي انرژي در خليج فارس و تاثيرات متقابل نفت و سياست كدامند ؟
2- توسعه و پيشرفت عراق در همگرايي قومي و مذهبي است ويا تجزيه طلبي و تقسيم قدرت ؟
3- ژئوپليتيك و ژئواكونوميك و ژئواستراتژيك نفت عراق چه نقشي در تحولات جاري اين كشور دارد ؟
4- نقش آمريكا در تبيين تحولات حادث شده در عراق و شكل گيري گروه داعش چيست ؟
6-1) فرضيه
1-6-1 ) فرضيه اصلي : دسترسي به درآمدهاي نفتي و منابع و ذخاير نفت عراق ادامه حيات گروه داعش را تقويت نموده و ضمن ايجاد بحران سياسي و نظامي ، باعث اجراي نقشه شوم آمريكا در تجزيه عراق خواهد شد.
2-6-1) فرضيه فرعي : ايجاد تفرقه هاي قومي و مذهبي در عراق با هدف تجزيه اين كشور و كاهش قدرت حاكمه مركزي است .
3-6-1) فرضيه فرعي : توسعه عراق در همگرايي قومي و وحدت سياسي و هزينه كردن در آمدهاي نفتي در زيرساختهاي كشاورزي و صنعتي اين كشور است . در حاليكه در حال حاضر اين در آمدها هزينه جنگ و در گيري هاي قوميتي مي گردد .
7-1) تعريف مفاهيم
ژئوپليتيك – ژئواكونومي –ژئواستراتژيك – عراق و داعش – امنيت انرژي
1-7-1) ژئو پليتيك
مفهوم ژئوپليتيك كه معادل فارسي آن “سياست جغرافيايي ” است ، رويكرد يا ديدگاهي است براي تبيين سياست بين المللي كه سعي دارد تا رفتار سياسي و توانايي هاي نظامي را برحسب محيط جغرافيايي توضيح دهد . بر طبق اين رويكرد ، ژئوپليتيك با درجات مختلف بيانگر تاثير جغرافيا بر امور سياسي و تاريخي است(1988Plano&Alton,) . بنابر اين ژئوپليتيك توجه خود را بر عوامل جغرافيايي كه بر شكل گيري سياست ها موثرند ، معطوف مي دارد (مير حيدر، 1369،18)و در واقع دانشي است كه روابط ميان دولت ها و سياست هاي اتخاذ شده آنها در حوزه جغرافيا را مورد مطالعه قرار مي دهد و تعريف علمي آن يك مفهو

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درباره نفت و گاز، ساختار و محتوا، سازمان ملل متحد، قصد استفاده Next Entries پایان نامه درباره نفت و گاز، مصرف كننده، سازمان ملل