پایان نامه درباره عرضه و تقاضا، صاحب نظران، نفت و گاز

دانلود پایان نامه ارشد

2- رويكرد بينابين ؛ آژانس اطلاع رساني آمريكا و اداره تحقيقات زمين شناسي آمريكا و همچنين آژانس بين الملل انرژي از عمده ترين مراكزي هستند كه رويكردي بينابيني به مسائل توليد و عرضه نفت دارند . اين مراكز عمدتا معتقدند كه جهان در مجموع سه تريليون بشكه نفت در خود جاي داده است و در حال حاضر يك تريليون بشكه از اين نفت مصرف شده است . بنابر اين همچنان نفت زيادي براي اكتشاف باقي مانده است و در عين حال زمينه لازم براي استخراج نفت هاي غير متعارف نيز در حال فراهم شدن مي باشد .
3-رويكرد بد بينانه ؛ هواداران اين رويكرد در چارچوب موسسه اي تحت عنوان موسسه مطالعه اوج توليد نفت فعاليت مي كنند . اين موسسه در سال 2001 براساس ايده دكتر ام كينگ هوبرت20 كه در سال 1954 مطرح شد ، با طيف مختلفي از متخصصان صنعت نفت و كارشناسان زمين شناسي و سياست مداران برجسته در حال فعاليت است سخنگوي اين سازمان كويل كمپل21 مي باشد . بايد توجه داشت كه بحث اوج توليد نفت اساسا توسط صاحب نظران اين رويكرد مطرح و سپس مورد قبول هواداران دو رويكرد ديگر قرار گرفته است و در واقع مي توان گفت كه امروزه اختلاف نظري در ميان هواداران سه رويكرد در خصوص پديده اوج توليد وجود ندارد و صرفا اختلاف نظر آنها در زمان فرا رسيدن اين پديده مي باشد .(ميرترابي ، 1391 : 36) .

جدول شماره يك مقايسه حجم ذخاير نفت و گاز خليج فارس با ساير مناطق جهان
منطقه
حجم ذخاير نفت (ميليارد بشكه)
درصد ذخاير
حجم ذخاير گاز (تريلون مترمكعب)
درصد ذخاير
خاورميانه
752
4/54
8/75
5/40
خليج فارس
5/749
2/54
3/75
3/40
آمريكاي مركزي وجنوبي
5/239
3/17
4/7
4
اروپا و اروپا
7/139
1/10
1/63
7/33
آفريقا
1/132
5/9
7/14
9/7
آمريكاي شمالي
3/74
4/5
9/9
3/5
آسيا – اقيانوس آرام
2/45
3/3
2/16
7/8
جهان
2/1383
100
1/187
100
Source : BP statistical Review of World of Enegy,2011
2-5-2 ) عرضه نفت و مساله اوج توليد
براي شناخت بحث اوج توليد نفت مي توان آنرا بصورت خلاصه در پنج مفهوم تشريح كرد .
الف – اساسا بحث اوج توليد تابعي از روند تمام شدن ذخاير است اگر اين واقعيت انكار ناپذير را در نظر بگيريم كه نفت سوختي فسيلي و تجديد ناپذير است و درگذشته دور ، طي چند ميليون سال تشكيل شده است ، بطور منطقي مي توان اين بحث را مطرح كرد كه با برداشت نخستين بشكه نفت روند تهي شدن ذخاير آغاز شده است و بحث بر سر اين است كه منحني توبيد و مصرف نفت تا چه اندازه و تا كجا كشيده خواهد شد و نقطه اوج توليد در كجا واقع خواهد شد .
ب– براي مشخص شدن زمان اوج توليد بايد دو مورد را بررسي نمائيم :1-چه ميزان نفت كشف شده است ؟ و 2- اين ميزان در چه زماني كشف شده است ؟ اين اطلاعات برآوردي از روند اكتشاف در گذشته را در اختيار ما قرار مي دهد و بر اساس آن مي توان تخمين زد كه در آينده چه ميزان نفت يافت خواهد شد .بدين ترتيب يك منحني از روند اكتشاف نفت از گذشته تا كنون را رسم و خط مسير حركت منحني در آينده را پيش روي داشته و مي توانيم نقطه اوج توليد را پيش بيني نمائيم. نكته مهم در نظريه اوج توليد اين است كه روند توليد تابعي از روند اكتشاف است و در واقع پيش از توليد نفت ابتدا بايد آن را كشف نمائيم . پس مي توان گفت بر اساس منحني مربوط به اكتشاف نفت مي توان منحني توليد را نيز ترسيم و روند توليد نفت در آينده را پيش بيني كرد .
ج- اكتشاف نفت در سطح جهان بر اساس آمار هاي ارائه شده در سال 1964 به اوج خود رسيد و از آن پس تا كنون ، روند اكتشاف سيري نزولي پيدا كرده است . در حال حاضر سقف توليد يعني برداشت از مخازن ، بسيار فراتر از ميزان اكتشاف آن است . بطور مثال سالانه 25 ميليارد بشكه نفت توليد و مصرف مي شود در حالي كه تنها حدود هفت ميليارد بشكه نفت جديد كشف و جايگزين نفت مصرف شده مي گردد .
د- هوادارن نظريه اوج توليد ، در تحليل هاي خود اولويت و اهميت اساسي را به نفت متعارف مي دهند و بايد توجه داشت كه نفت متعارف ، بخش اعظم توليد نفت جهان را به خود اختصاص داده است و 95% نفت توليد شده جهان را در بر مي گيرد و در آينده نيز همچنان بخش عمده توليد نفت جهان از نوع نفت متعارف خواهد بود و اساسا بحث اوج توليد نيز تحت تاثير روند توليد نفت متعارف مطرح شده است .
ه – بر مبناي نظريه اوج توليد گفته مي شود كه هرگاه نيمي از نفت قابل استخراج يك ميدان نفتي ، برداشت شود ، توليد آن ميدان به اوج خود خواهد رسيد و پس از آن سير نزولي پيدا خواهد كرد . همين بحث را مي توان در ارتباط با ذخاير نفتي يك كشور و يا كل ذخاير نفتي جهان مطرح كرد . براساس اين معيار بطور خلاصه مي توان گفت هر زمان كه در عرصه توليد ميزان برداشت نفت از ذخاير نفت متعارف جهان از مرز 50% فراتر رودبه نقطه اوج توليد نفت در جهان رسيده ايم . براساس جديدترين آمار انجمن اسپو در سال 2005 وضعيت ذخاير و توليد نفت متعارف جهان به شرح جدول ذيل خواهد بود .‌(ميرترابي ، 1391: 199-200) .
جدول شماره دو برآورد موسسه اسپو در باره نفت متعارف جهان
عنوان
ميليارد بشكه
نفت استخراج شده تا زمان حال
964
ذخيره باقيمانده اثبات شده
764
پيش بيني نفت كشف نشده
142
Source:The Guardian.April:2005
بدين ترتيب مجموع نفت متعارف جهان را مي توان در حدود 1850 ميليارد بشكه تخمين زد . در صورتي كه اين آمار و برآورد كلي صحت داشته باشد ، مي توان زمان اوج توليد نفت در جهان را بسيار نزديك دانست و تنها منطقه ي تاثير گذار بر روند اوج توليد را خاورميانه معرفي كرد . در واقع توليد نفت متعارف در نقاط ديگر جهان به غير از خاورميانه در سالهاي 1999 به نقطه اوج توليد خود رسيده اند و از آن پس افزايش نفت غير متعارف و افزايش برداشت از نفت متعارف خاورميانه مي تواند در فرارسيدن اوج توليد در خاور ميانه موثر باشد.
خاورميانه تنها منطقه اي است كه هنوز بخش قابل توجهي از ذخاير نفتي اش را مصرف نكرده است . ميزان نفت توليد شده در اين منطقه حدود 36% از كل ذخاير اثبات شده و يا ذخايري است كه احتمالا در آينده كشف خواهد شد . بنابر اين خاورميانه بر خلاف ديگر نقاط جهان ، هنوز به اوج توليد در زمينه نفت متعارف نرسيده است .
جدول شماره 3 برآورد موسسه هوبرت در خصوص نفت متعارف اثبات شده و رسيدن زمان اوج توليد
واحد : ميليارد بشكه
مناطق
ذخاير اثبات شده
زمان آغاز روند نزولي توليد
زمان اوج توليد
خليج فارس
14/483
2021
2013
اوراسيا
03/126
1999
2009
آمريكاي شمالي
31/28
1973
1972
آمريكاي لاتين
51/83
2001
1988
آمريكا
49/81
2005
1997
اروپا
14/30
2000
2000
خاور دور
33/28
1999
2000
Source : www.Hubbert.mines.edu(Hubbert.center News letter#2002
نمودار شماره يك فراواني ذخاير اثبات شده نفت متعارف در مناطق مختلف جهان

هرچند خاورميانه بيشترين ذخاير اثبات شده نفت در جهان را داراست ، اما نسبت توليد در اين منطقه با حجم ذخاير آن در مقايسه با ديگر نقاط جهان تناسب ندارد. علت اين امر عمدتا به سياست امنيت عرضه باز مي گردد كه از سه دهه قبل به اجرا گذاشته شده است ، بر اساس اين سياست گذاري ، سهم خاورميانه در تامين نفت جهان كاهش چشمگيري پيدا كرد و با اين حال روند هار حاكم بر عرضه و تقاضا سبب شده كه سهم خاورميانه در عرضه نفت جهان به سرعت افزايش پيدا كند ، علت اين امر افزايش مداوم تقاضا براي مصرف نفت ، سهل الحصول بودن دسترسي به نفت خاورميانه ، ذخاير بالاي نفت اين منطقه و عدم امكان تامين تقاضاهاي آتي نفت توسط ساير مناطق است .

جدول شماره 4 درصد توليد نفت مناطق مختلف جهان
نام منطقه
حجم توليد (هزار بشكه درروز)
درصد توليد
رتبه
خاورميانه
22607
5/29
اول
اروپا و اوراسيا
16927
1/22
دوم
آمريكاي شمالي
14229
2/18
سوم
افريقا
8401
8/10
چهارم
آسيا- اقيانوس آرام
7872
2/10
پنجم
آفريقاي جنوبي و مركزي
6741
2/9
ششم
Source : Bp Statiscal Review of world Energy 2004

نمودار شماره 2 حجم توليد مناطق نفت خيز جهان

براساس آمار ارائه شده توسط شركت نفت بريتيش پتروليوم BP منطقه خاورميانه در سال 2003 ، 5/29% از كل توليد نفت جهان را با توليد روزانه 6/22 ميليون بشكه در روز به خود اختصاص داده است . پس از خاورميانه ، مناطق اروپا و اوراسيا با حدود 17 ميليون بشكه در روز 22% از توليدات جهاني نفت را تامين نموده اند و منطقه آمريكاي شمالي نيز با توليد روزانه 2/14 ميليون بشكه در روز 2/18 % از نفت مورد نياز جهان را توليد كرده است . با توجه به حجم اندك ذخاير دو منطقه ياد شده نسبت به خاورميانه و همچنين عمر كوتاه ذخاير اين مناطق ، افزايش وابستگي جهان به توليدات نفت خاورميانه امري قطعي به نظر مي رسد .
روندهاي حاكم بر توليد نفت جهان ، حاكي از آن است كه خاورميانه حتي در صورت بروز تغييرات شديد در تقاضاي جهان به واسطه تحولات تكنولوژيكي باز هم در دو دهه آينده بر بازار نفت تسلط خواهد داشت . خاورميانه علاوه بر حجم ذخاير از مزيت هاي ديگري نيز در توليد انرژي فسيلي برخوردار است . توليد نفت در اين منطقه بسيار ارزان تر از مناطق ديگر است و زير ساختهاي لازم براي توليد حجم عظيمي از نفت به شيوه ارزان در اين منطقه فراهم است . در واقع اگر بر اثر تحولي تكنولوژيكي ، ميزان تقاضا براي مصرف نفت به شدت كاهش يابد ، باز هم اين توليدكنندگان مناطق ديگر دنيا هستند كه ناگزير خواهند بود در مرحله نخست توليد خود را متوقف كنند ، زيرا اين توليدات در ساير مناطق بسيار پر هزينه است
جدول شماره 5 ذخاير و ميزان توليد گروههاي عمده نفتي جهان در سال 2003 واحد: ميليون بشكه در روز
نام نهاد
درصد توليد
حجم توليد روزانه
درصد ذخاير
حجم ذخاير
نسبت ذخيره به توليد
OPEC
7/39
30383
9/76%
882
5/79
OECD
27
21185
5/7%
5/85
1/11
NON-OPEC
4/46
35917
6/15%
8/178
6/13
FSU
9/13
10477
6/7%
9/86
7/22
Source : BP statiscal Review of world energy . 2004
آژانس بين المللي انرژي برآورد نموده است كه ظرفيت توليد كشورهاي عضو اوپك و علي الخصوص منطقه خاورميانه و حوزه خليج فارس از 4/22 ميليون بشكه در سال 2001 به 5/24 ميليون بشكه در سال 2005 و 33 ميليون بشكه در سال 2020 و 2/45 ميليون بشكه در سال 2025 برسد .
بدين ترتيب بر اساس تخمين هاي بعمل آمده ، توليد كشورهاي نفت خيز حوزه خليج فارس بعنوان بزرگترين توليد كنندگان خاورميانه ظرف مدت بيست و پنج سال بايد به دو برابر افزايش پيدا كند و اين بدين معناست كه بخش اعظم رشد تقاضا براي مصرف آينده نفت بايد از بازار خاورميانه تامين شود . بر اساس آمار از مجموع 45 ميليون بشكه افزايش تقاضا تا سال 2030 ، خاورميانه بايد 4/30 ميليون بشكه يعني 5/67% از رشد تقاضا در اين سالها را تامين نمايد .
ادامه روند مصرف نفت در جهان حاكي از افزايش وابستگي جهان به نفت خاورميانه است و هر چند بعضي از كارشناسان صنعت نفت اعتقاد دارند كه انتظار از خاورميانه براي افزايش سريع توليد نفت ، خارج از حد توان آن است و اين منطقه با سرعتي به مراتب كمتر ، قادر خواهد بود ظرفيت توليد نفت را افزايش دهد و در اين موضوع ، مشكلات داخلي كشورهاي نفت خيز منطقه ، محدوديت جذب سرمايه هاي خارجي در بخش نفت ، بي ثباتي و نا آرامي منطقه تروريسم و افراط گرايي ، در گيريهاي قومي و مذهبي و اعمال تحريمهاي سياسي ، مالي و اقتصادي آمريكا بر عليه

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درباره سلسله مراتب، مصرف كننده، قرن نوزدهم، روابط قدرت Next Entries پایان نامه درباره نفت و گاز، مصرف كننده، عرضه و تقاضا