پایان نامه درباره شهرستان رشت

دانلود پایان نامه ارشد

بامفهوم آزادي بود.اين هفت درس با استفاده از نظريه فرکلاف ولاکلا وموفه درسه سطح توصيف تفسيروتبيين مورد بررسي قرار مي گيرند.سطح توصيف تنها بااستفاده ازنظريه فرکلاف وسطح تفسير وتبيين با توجه به يافته هاي سطح توصف با استفاده ازنظريه فرکلاف ولاکلا وموفه بررسي مي شوند.
ب.واحد تحليل دانش آموز:
مخاطب اصلي کتب درسي دانش آموزان هستند وکتب درسي براي اجتماعي شدن، آشنايي شان بامفاهيم وايجاد جهت گيري سياسي درآنها به نگارش درآمده است.آنها درخلال متون کتب درسي درکنارآموزش تخصصي مفاهيم ذهني را مي آموزند.اين مفاهيم دروجودشان دروني مي شود ودررفتاروطرزفکرشان درزندگي روزمره تاثيرمي گذارد.دانش آموزان درکنارآموزش رسمي معناي واژه ها، تجربه زيسته اي رادرخلال زندگي درجامعه کسب مي کنند .همچنين دانش واطلاعات را ازمجاري ديگرنيزدريافت مي کنندوبراساس اين معلومات مفاهيم را کد گشايي مي کنند.اگرهمه اين يافته ها وآموزه ها بصورت کلي با هم هماهنگ باشد براساس آنها فرد يک دانش کلي بدست مي آورد که برتصميمات وجهت گيري هاي اوتاثيرمي گذارد،درغير اين صورت چه بسا فرد دچارسردرگمي وآشفتگي افکارمي شود. لذا براي مشخص شدن طرزتلقي دانش آموزان ازآزادي ازآنان مصاحبه صورت مي گيرد .باتحليل مصاحبه ها برداشت آنها از آزادي مشخص مي شودوتفاوت ها وقرابت ها ي اين برداشت از آزادي با معناي آزادي در گفتمان حاکم برکتب درسي مورد مقايسه قرار مي گيرد. جامعه آماري ما کليه دانش آموزان مقطع دبيرستان که دررشته هاي مختلف نظري درسال تحصيلي 94-93درشهرستان رشت مشغول به تحصيل هستند مي باشند.ازبين اين جامعه آماري طي دومرحله نمونه گيري نظري بعمل آمد .درمرحله اول،ازبين دانش آموزاني که درپايه هاي مختلف مقطع دبيرستان مشغول تحصيل هستند پانزده تن (بنابر قاعده اشباع) ازدانش آموزان پيش دانشگاهي براي مصاحبه انتخاب شدند زيرا به دانش آموزان اين پايه تمامي کتاب هاي مورد تحليل تدريس شده است.پيش فرض ما اينگونه بوده است که ما درجامعه سه گفتمان مختلف داريم که شامل گفتمان اسلام سياسي، گفتمان سنتي – مذهبي وگفتمان مدرن شرق شناختي مي باشدبراساس اين سه گفتمان ازنمونه گيري نظري استفاده شد يعني سعي شده درنمونه ازهر سه گفتمان فوق الذکر وجود داشته باشد ودرپايان نتايج حاصل از مصاحبه ها باهم مقايسه شود. براي تحليل نتايج حاصل از مصاحبه ها همان روشي استفاده مي شود که براي تحليل متون مورد استفاده قرارگرفت به بياني ديگر ازنظريه فرکلاف درقسمت توصيف ودرقسمت تفسير وتبيين بطورترکيبي از نظريه فرکلاف ولاکلاوموفه استفاده مي شود.مصاحبه مورد نظرما دراين پژوهش مصاحبه عميق غيرساختمنددرميدان تحقيق است.سوال با محورمشخص ودقيق پرسيده مي شودوبا توجه به پاسخ هاي دانش آموزان،پژوهشگرآنها را درراستاي محورمطالعاتي ومفهوم موردنظر متمرکز وعميق مي کند.
مصاحبه34: ازمتداول ترين روش هاي گردآوري داده ها درميان روش هاي کيفي است.زيرا بررسي ديدگاه هاوادراکات گروه هاي مختلف را ممکن مي سازد(هومن،1389 :19)
مصاحبه عميق غيرساختمند35:دراين نوع مصاحبه،سوال ها کلي وهدف کسب اطلاعات عميق ازمصاحبه شونده است(بازرگان،1384 :151).
درپژوهش کيفي اغلب ازمصاحبه هاي عميق غيرساختمند استفاده مي شود.در اين پژوهش سوالات بامحورمشخص طراحي وبه طور حضوري ازنمونه ها ومصاحبه شونده ها پرسيده مي شود.پرسش خط ومسيرخاصي را دنبال مي کند،هرچند پاسخگو تا حدودي آزادانه به بيان مطالب خود را مي پردازد. اما صحبت ونظراتش ازمحدوده سوال طرح شده عدول نمي کند.سوالات مطرح شده حول مفهوم آزادي ميباشد. اينکه آزادي براي آنها چه معنايي داردوبعد از شنيدن اين واژه چه معنايي درذهنشان نقش مي بندد وآنها درخلال متون کتب درسي چه معنايي از آزادي آموخته اند ،کتب درسي چه تصويري از آزادي ارائه مي دهند ونظرشان درباره تصوير ارائه شده ازآزادي درکتب درسي چيست ؟اين مصاحبه ها در زمان ومکان مشخص انجام شد.
3-2 .نظريه گفتمان انتقادي فرکلاف
فرکلاف يک تحليل زباني نظامند را ارائه مي دهد که بسان يک جعبه ابزاردرتحليل متون مي توان از آن بهره بردوويژگي هايي را در متون پيدا کرد که با قرائتهاي عادي ازنظر دور مي مانند. در اين قسمت مفاهيم کليدي که برگرفته از اين نظريه است ودرتحليل متون درسي از آنها بهره خواهيم برد را مختصرا توضيح مي دهيم: براي فرکلاف درهر تحليلي دو بعد گفتمان اهميت حياتي دارد :رخداد ارتباطي ونظم گفتماني.
رخدادارتباطي: مثالي از کاربرد زبان از قبيل،روزنامه ،فيلم،مصاحبه .تحليل رخداد ارتباطي در رابطه با نظم گفتماني انجام ميگيرد.هر رخداد ارتباطي بسان گونه اي از پرکتيس اجتماعي براي توليديا به چالش کشيدن نظم گفتماني عمل ميکند(يورگنسن وفيليپس،1389: 123).بطورمثال خبراشغال بخشي ازکشور ليبي توسط داعش.
نظم گفتماني:ترکيبي از گونه هاي گفتماني بکار گرفته شده دريک نهاد يا ميدان اجتماعي(همان:119)0براين اساس نظم گفتماني ازمنظرفرکلاف مجموع گفتمانهايي است که دريک قلمرو مشخص اجتماعي به کار گرفته مي شوند .قلمرويي که هر کدام از گفتمانها براي پر کردن آن با معاني مورد نظرش باديگران رقابت مي کند.(همان:230)در اين برخورد پيامدهاي اجتماعي آشکارتر خواهد شد.زماني که درقلمرويي واحد دو يا چند گفتمان برداشت متفاوتي از جهان ارائه مي کنند ،پرسشگر ميتواند اين سوال را مطرح سازد که اگر برداشتي به جاي ديگري برگزيده شود،چه پيامدهايي بدنبال خواهد داشت.
ميان متني وميان گفتماني:ازنظر فرکلاف تحليل ميان متني مارامتوجه اين نکته مي سازد که متن ها وابسته به تاريخ وجامعه اند.بدين معنا که تاريخ وجامعه منابعي هستند که تحليل ميان متني رادرنظم هاي گفتماني ممکن مي سازد.بنابراين تحليل ميان متني بر شرح وتوصيف هايي درباره انواع مختلف گفتمان دلالت دارد(فرکلاف،1379: 122).
فرکلاف اين مفاهيم را در مدل سه بعدي تحليل قرار مي دهد وبر اين نکته تاکيد مي کند که تحليل گفتمان رخداد ارتباطي بايد هر سه بعد را تحت پوشش قرار دهد.
پرکتيس اجتماعي

پرکتيس گفتماني
متن

بنابراين در روش فرکلاف تحليل بايد بر موارد زيراستوار باشد:
الف.سطح توصيف:
بخش توصيف حول محور چندين پرسش سازمان يافته است ،يعني پرسشهايي که مي توان درباره يک متن مطرح کرد.ذکر اين نکته دراينجا لازم به نظر مي رسدکه “مجموعه ي ويژگي هاي صوراي که در يک متن خاص يافت مي شوند،مي توانند به عنوان انتخابهاي خاصي از ميان گزينه موجود در انواع گفتمانهايي تلقي شوند که متن ازآنها استفاده مي کند.به منظور تفسيرويژگي هاي که به صورت بالفعل در يک متن وجود دارند،معمولا مد نظر قرار دادن ديگر انتخابهاي ممکن نيز ضروري است”(فرکلاف،1379 :169).
دراين مرحله،متن جداي از سايرمتون وزمينه ها وشرايط اجتماعي بررسي مي گردد.فرکلاف تحليل انتزاعي متن رادر سطوح واژگان وويژگي هاي دستوري بررسي مي کندوميان سه نوع ارزشي که ويژگي هاي صوري ممکن است واجد آن باشند-ارزش هاي تجربي،رابطه اي وبياني -تمايز قائل ميشود:
ويژگي صوري تجربي:اين ويژگي ردپاوسرنخي از روشي به دست مي دهد که درآن تجربه توليدکننده متن از جهان طبيعي يااجتماعي باز نمايي مي گردد .ارزش تجربي با محتوا، دانش واعتقادات سروکار دارد.
ويژگي صوري رابطه اي:اين ويژگي ردپا وسرنخي ازآن دسته از روابط اجتماعي بدست مي دهد که از طريق متن در گفتمان به مورد اجرا درمي آيد.ارزش رابطه اي باروابط اجتماعي سر وکاردارد.
ويژگي صوري بياني:اين ويژگي با فاعل ها وهويتهاي اجتماعي سروکار داردودروسيعترين مفهوم ردپاوسرنخي از ارزشيابي توليد کننده از بخشي ازواقعيت ارائه مي دهد که مرتبط با اين ويژگي است.
گرچه تنها يک بعد از مفاهيم اخير به ارزش هاي ذهني مربوط مي شوند،بايد تاکيد کرد که هر يک از ويژگي هاي صوري ممکن است بطور همزمان واجد دو يا سه ارزش باشند.اين ارزشها بطور انتزاعي در شکل زير نمايش داده شده اند.

جدول3-2:ارزش هاي انتزاعي
ابعاد معنايي
ارزش هاي ويژگي
اثرات ساختي
محتواها
روابط
فاعل ها
تجربي
رابطه اي
بياني
دانش/اعتقادات
روابط اجتماعي
هويتهاي اجتماعي
علاوه برموارد ذکرشده ،ويژگي صوري ممکن است داراي ارزش پيوند دهنده باشد وبخشهاي مختلف يک متن را به هم پيوند دهد.(فرکلاف،1379 :172-171-170-169)
فرکلاف جهت تشريح بهتر مرحله توصيف درفرايند تحليل انتقادي گفتمان ،سوالاتي را مطرح مي کند .(نگاه کنيد به بخش دوم وسوم فرکلاف1379 ):اين پرسشها جهت نشان دادن نحوه بکارگيري ارزشهاي فوق الذکر(تجربي،رابطه اي،بياني وپيوندي) ومشخص ساختن ويژگي هاي صوري متني که تحليل مي کنيم بسيار موثر خواهد بود:
1.کلمات وواژگان واجد کدام ارزشهاي تجربي هستند؟
آن جنبه از ارزش تجربي که فرکلاف بيش از همه مورد توجه قرار داده است اين است که چگونه تفاوتهاي گفتماني (ايدئولوژيک)بين متون در بازنمايي هاي مختلفي که از جهان ارائه مي دهند،در واژگان آنها رمز گذاري مي شود.
طرح هاي طبقه بندي:طرح هاي طبقه بندي در انواع مختلف گفتمانها ممکن است به لحاظ کمي متفاوت باشند،بدين مفهوم که جنبه هاي خاص واقعيت را به درجات مختلف در قالب کلمات عرضه کنند،يعني با تعداد کمتر ويا بيشتري از کلمات.گاه ماشاهد،عبارت بندي افراطي،هستيم که ممکن است نشان گر اين نکته باشد که اينجا کانون مبارزه است.
روابط معنايي:ارزش عطف توجه متناوب به متن ونوع گفتمان همچنين در مورد روابط معنايي بين کلمات نيز مصداق دارد.ممکن است رابطه هم معنايي درمتن بين کلماتي برقرار شود که درهيچ يک ازانواع گفتمانها هم معنا نباشند.در مواردي ديگر،يک متن ممکن است مستقيما از روابط معنايي ايجاد شده در يک نوع گفتمان استفاده کند.روابط معنايي اصلي عبارتند از:هم معنايي،شمول معنايي، تضاد معنايي وهم آيي يا هم نشيني.
هم معنايي:يافتن هم معناي مطلق دشوار است.از اين رودرعالم واقع،درپي روابط هم معنايي تقريبي بين کلمات هستيم.يک آزمايش ابتدايي براي هم معنايي اين است که ببينيم آيا کلمات را ميتوان تنها باتاثيراندک برروي معنا بجاي يکديگربکار برد.
شمول معنايي:موردي است که در آن معناي يک کلمه در بطن معناي کلمه اي ديگرجاي دارد.
تضادمعنايي:همان ناسازگاري معنايي،مثل مرد و زن
هم آيي يا هم نشيني:در مواردي مورد توجه هست که در يک گفتمان خاص به منظوري خاص ازآن استفاده شود.
2.کلمات وواژگان واجد کدام ارزش هاي رابطه اي هستند؟
حسن تعبير:درمورد کلمه اي بکار مي رود که بمنظور اجتناب از ارزشهاي منفي جانشين کلمه اي متعارفتريا آشناتر مي شود.
رسمي بودن:رسمي بودن موقعيت چنين اقتضا مي کند که روابط اجتماعي نيز رسمي باشند واين امر در واژگان آشکار است.به گونه اي که بطور يکدست از انتخابهاي رسمي تري در عوض گزينه هاي کمتر رسمي استفاده مي شود.
3.کلمات واجد کدام ارزش هاي بياني هستند؟
در اين مورد نويسنده به بيان ارزشيابي هاي خود ازطريق طرح هاي طبقه بندي مي پردازد که تا حدودي نظام هاي ارزشيابي به حساب مي آيندوطرح هاي به لحاظ ايدئولوژيک متضادي وجود دارند که ارزش هاي متفاوت رادرانواع گفتمانهاي مختلف مجسم مي کنند.
4.درکلمات وواژگان متن ازاستعاره استفاده شده يانه؟
استعاره وسيله اي براي بازنماي جنبه اي از تجربه برحسب جنبه اي ديگر ازآن است.کليه جنبه هاي تجربه را مي توان بر حسب هر تعداد استعاره بازنمايي کرد.البته رابطه بين استعاره هاي بديل است که در اينجا مورد توجه خاص قرار مي گيرد،چرا که استعاره هاي مختلف داراي وابستگي هاي ايدئولوژيک متفاوتند.
5.ويژگي هاي دستوري واجد کدام ارزشهاي تجربي هستند؟
انتخاب ميان انواع فرايندهاي دستوري :هنگامي که مي خواهيم به باز نمايي متني يک عمل،رخداد،وضعيت يا رابطه بپردازيم،اغلب بايد انتخابي ميان انواع فرايندهاي دستوري و مشارکين مختلف انجام دهيم واين انتخاب ممکن است به لحاظ ايدئولوژيک معنا دار باشد.
سه نوع جمله اصلي با اشکال دستوري(فاعل-مفعول-فعل)،(مفعول-فعل)،(مفعول-متمم-فعل)به گونه اي متعارف به ترتيب بيانگر سه نوع فرآيند اصلي هستند:کنشها رخدادهاوتوصيفها. مسئله اصلي در جملات رخدادي وتوصيفي غيبت

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره سرمایه فکری، سرمایه در گردش، تداوم فعالیت Next Entries پایان نامه درباره سعادت و کمال