پایان نامه درباره سوره بقره، سن ازدواج

دانلود پایان نامه ارشد

پيامبرخدا (صلّي الله عليه وآله وسلم) مي تواند مسلمانان را به جنگ با رباخواران گسيل دارد، زيرا رباخوار نيز جزو تجاوزكاران است. ضمنًا تصريح شده پس از توبه كردن رباخوار از خطاي خويش، تنها اصل مال، از آن اوست و بايد از سود حرام صرف نظر كند.257
البته ربا خواري تنها در آمد حرام موجود نيست، بلكه قرآن بيشتر به خاطر شيوع فراوان آن ميان اعراب روي آن تأكيد نموده است. شايد يكي از علل تاكيد بر طلب روزي حلال و دوري از ربا آن است كه به دنبال كسب روزي حرام توسط عده اي، جامعه به نظام طبقاتي تبديل مي شود و بسياري از اموال طبقه مياني جامعه به علل مختلف توسط ربا خواران بلعيده مي شود و محروميت شديدتري در ميان اقشار پايين جامعه پديد مي آيد.
ـ يتيمان جامعه بايد مورد حمايت قرار گيرند تا به بهانه يتيمي و بي سرپرست بودن و بي مبالاتي اموال خود را از دست ندهند و در جرگه محرومين در نيايند. در اوايل سوره نساء به قرآن مسلمانان را هشدار مي دهند كه اموال يتيمان را به آنان باز گردانيد و مال مرغوب آن ها را با مال نامرغوب خود عوض نكنيد و اموال آن ها را با اموالتان نخوريد كه گناه بزرگي است و مفاسد فراواني به دنبال دارد.258
در آيه ششم همين سوره به ولي و سرپرست طفل يتيم امر مي شود كه وقتي او به سن ازدواج رسيد اگر از لحاظ عقلي دچار مشكلي نبود مال يتيم را به او برگردانيد. مبادا در حالي كه طفلي يتيم هستند در برداشت از اموالشان زياده روي كنيد. بلكه بايد حد معقول را براي اجرت گرفتن از آنها در نظر بگيريد و تأكيد مي ورزد هنگام رد اموال به ايشان براي جلوگيري از هر گونه شائبه اي شاهد بگيريد.259 در ادامه خوردن مال يتيم به خوردن آتش تشبيه شده است.260
اين آيات علاوه بر آياتي است كه يكي از مصارف صدقات و زكات را يتيمان و فقرا ذكر مي كند. اين نشانگر اهتمام قرآن به دستگيري و حمايت از كودكان بي سرپرست در جامعه است تا علاوه بر رنج يتيمي دچار فقر و فلاكت نگردند.
ـ تشويق مسلمين به احسان و نيكوكاري و تعيين مصارف صدقات از جمله اموري است كه قرآن نسبت به آن اهتمام فراوان ورزيده است. گسترش فرهنگ انفاق يكي از بزرگترين اموري كه دين اسلام براي از بين بردن فقر، مورد اهتمام قرار داده و به طرق مختلف مردم را به آن تشويق مي نمايد.
معناي لغوي انفاق، جدا نمودن يا پنهان نمودن شيئ و چشم پوشي از آن است كه هر دو معناي آن به هم نزديك است261و كلاً به انواع صدقات اطلاق مي شود.
اهداف تشريع انفاق عبارتند از تعديل ثروت ها، كم كردن فاصله طبقاتي، بر انگيختن حس برادري و نوع دوستي بين مؤمنين و در نهايت ايجاد يك زندگي متوسط براي همه مردم است. انفاق به دوگونه تقسيم مي شود پاره اي انفاق ها مثل زكات، خمس، كفارات مالي و فديه واجبند و پاره اي از صدقات از قبيل اطعام فقرا، وقف، سكني دادن مادام العمر نيازمند، وصيت و بخشش را انفاق مستحب به شمار آورده اند.
قرآن از تحريك حس نوع دوستي ميان مسلمانان و وعده پاداش هاي اخروي به نيكوكاران در جهت تشويق آنان به رسيدگي به فقرا بهره برده و چندين برابر شدن صدقات را در بارگاه الهي وعده داده است. در سوره بقره در آياتي پياپي شرايط انفاق صحيح و پاداش آن بيان شده است. در ابتدا بخشش از اموال تشويق شده و انفاق نمودن به كاشتن دانه اي تشبيه شده كه پس از رويش به هفتصد دانه تبديل مي شود.262
در مرحله بعدي از انفاق با منت و اذيت نهي مي كند زيرا منت وآزار، اثر انفاق را خنثي و نابود مي سازد؛263 سپس به مسلمانان امر مي نمايد كه از مال پاكيزه خود انفاق كنيد نه آن كه از روي بخل و تنگ نظري هر مال ناپاك و دور انداختني را ببخشيد264. بهترين نوع انفاق را بخشش پنهاني مي داند265و يكي از موارد مصرف انفاق را در مورد فقرايي مي داند كه از هستي ساقط شده اند و با آبروداري روزگار مي گذرانند خداوند اجر چنين انفاق پسنديده اي را نزد خود عظيم و ناشمردني مي شمارد.266
در آياتي از قرآن به موارد مصرف صدقات اشاره شده است. طبق آيه 215 بقره پرداخت صدقه به والدين نيازمند، نزديكان يتيمان و در راه ماندگان جايز شمرده شده است.267
در سوره مباركه توبه به تفصيل موارد پرداخت صدقات و زكات اموال بيان شده است: ” إِنَّمَا الصَّدَقَتُ لِلْفُقَرَاءِ وَ الْمَسَاكِينِ وَ الْعَمِلِينَ عَلَيهَْا وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبهُُمْ وَ فىِ الرِّقَابِ وَ الْغَرِمِينَ وَ فىِ سَبِيلِ اللَّهِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِّنَ اللَّهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ “.268
اين آيه يكي از جامع ترين آيات در معرفي موارد مصرف زكات است كه در موارد ذيل منحصر مي گردد: فقير به معناي نيازمندي است كه تنها به حد خرج روزانه اش دارد ولي مسكين اوضاعش بدتر است و به نيازمندي اطلاق مي شود كه به ذلت و خواري افتاده و از هركسي درخواست كمك مي كند. (عاملين عليها) مأموران جمع آوري زكاتند كه مي توان بخشي از درآمد را به عنوان حقوق به آنها پرداخت. (مؤلفة قلوبهم) كساني هستند كه با دريافت سهم زكات به اسلام متمايل مي شوند يا اين كه مسلمانان را در رفع دشمن كمك مي كنند يا در برآوردن پاره اي از حوائج ديني مسلمانان مي كوشند. منظور از (في الرقاب) خرج زكات در راه آزاد كردن بندگان است. (غارمين) بدهكاراني هستند كه قادر به بازپرداخت ديون خود نيستند كه مي توان از زكات حاصله قرض آنان را پرداخت (في سبيل الله) مصارف عمومي است كه نفعش عايد اسلام و مسلمين مي شود مثل جهاد در راه خدا يا امور عام المنفعه همچون پل سازي، جاده سازي. (ابن السبيل) كسي است كه از وطن دور افتاده و در ديار غربت دچار تنگ دستي شده گرچه در محل خود توانمند باشد، سهمي از زكات به او تعلق مي گيرد.269
يكي از مهم ترين صدقات، زكات است كه به منفعت حاصل از كشاورزي و دامداري با شرايط خاصي تعلق مي گيرد. اهميت پرداخت زكات از نظر قرآن به حدي است كه در موارد بسياري دستور به اعطاي زكات فورا پس از دستور به اقامه نماز آمده است: ” وَ أَقِيمُواْ الصَّلَوةَ وَ ءَاتُواْ الزَّكَوةَ وَ ارْكَعُواْ مَعَ الرَّاكِعِينَ”270
اين سه امر، دستور جامع دعوت عملي همه پيامبران است؛ بر پا داشتن نماز و به كار انداختن قواي نفساني در ارتباط با پروردگار عالميان و سلوك نيكو با بندگان خدا و رسيدگي به نيازمندان و شركت در جماعت مؤمنان نمازگزار. در واقع زكات، روح نماز و وسيله ارتباط عملي انسان با رب جهانيان است. همچنين بر طبق آيات ابتدايي همين سوره قرآن كتابي براي هدايت تقوا پيشگان است كه يكي از نشانه هاي متقين بعد از ايمان به غيب و اقامه نماز، پرداخت زكات است.271
بر مازاد درآمد سالانه يا غنائمي كه از طريق جنگ به دست مسلمانان مي افتد نيز مالياتي وضع مي شود كه خمس نام دارد و مصرف آن طبق آيات قرآن به ذوي القربي پيامبر(صلّي الله عليه وآله وسلْم)، سادات فقيران و يتيمان و در راه ماندگان منحصر است.272
از مهم ترين حكمت هاي وجوب زكات و خمس، آن است كه با دريافت اين هزينه از اقشار توانگر و پرداخت آن به نيازمندان، اولاً: گامي در جهت محروميت زدايي از اين قشر برداشته مي شود و ثانياً: فاصله هاي ميان طبقات جامعه متعادل مي گردد و حس برادري بين مسلمانان جاي خود را به تفاخر و جاه طلبي نمي دهد.
با تأكيدات فراوان اسلام بر پرداخت ماليات هاي شرعي و انفاق و صدقه، در صورتي كه در جامعه اسلامي قوانين به نحو احسن اجرا شده و اموال عمومي در راه درست مصرف شود، از جمع مال در دست گروهي اندك و فقر و نيازمندي جمع كثيري از مردم جلوگيري مي شود. در نتيجه جريان حكومت در جامعه اسلامي در راستاي برقراري مساوات و برابري طبقات جامعه و ريشه كني فقر خواهد بود.

3-1-5- شايسته سالاري
در جامعه اسلامي هر فرد با توجه به موقعيتي كه در جامعه دارد، داراي وظايفي است، و نسبت به آن وظايف، تعهدات و حقوقي بر عهده دارد. قرآن به لزوم رعايت اهليت ها در اشغال پست ها و مسئوليت ها اشاره مي كند. بهترين مصداق اين مورد، آيه 58 سوره مباركه نساء است كه دستور مي دهد امانات را به صاحبانش بسپريد.” إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّواْ الْأَمَانَاتِ إِلىَ أَهْلِهَا وَ إِذَا حَكَمْتُم بَينْ‏َ النَّاسِ أَن تحَْكُمُواْ بِالْعَدْلِ إِنَّ اللَّهَ نِعِمَّا يَعِظُكمُ بِهِ إِنَّ اللَّهَ كاَنَ سمَِيعَا بَصِيرًا”273
قرآن از مسئوليت ها به امانت تعبير كرده كه بايد به صاحبان اصليش برسد. به طريق اولي مسئوليت اداره يك كشور يا بخشي از مملكت از بزرگترين امانات است كه بايد به صاحبان شايسته و داراي اهليت سپرده شود. وظيفه هر فرد متعهد براي قبول كردن مسئوليت ها آن است كه اولاً: نسبت به حقوق و تكاليف خود آشنايي داشته باشد، ثانياً: تكاليف محوله خود را به خوبي انجام دهد و نسبت به وظايف محوله مسئوليت پذير و دلسوز باشد و از تلاش براي دريافت حقوق خود و مردم تحت نظر خود لحظه اي كوتاه نيايد. مسئولان مملكت بايد در مرتبه والاتري از دقت نظر در گزينش قرار گيرند. در انتخاب مسئولان دولت اسلامي و كساني كه اداره امور جامعه به آنها سپرده مي شود بايد شرايط و خصوصياتي در نظر گرفته شود كه به بعضي از اين مسائل در قرآن كريم اشاره شده است.
ويژگي هاي لازم براي انتخاب افراد شايسته
1ـ اعتقاد به مباني ديني: مسئولين انتخابي در جامعة اسلامي لازم است به مباني توحيدي و اصولي كه عهده دار آن هستند و بايد دولت و جامعه را مطابق آن اداره نمايند اعتقاد كامل داشته باشند. بي شك اداره امور يك نظام عقيدتي را نمي توان به افرادي سپرد كه نسبت به اصول آن بي اعتقاد باشند. بنابراين كارگزار و مسئول جامعه اسلامي بايد از ايمان والا و اطلاع كامل بر احكام شرع مقدس برخوردار باشد تا مردم بتوانند در حيطه وظايف ايشان از درستكاري آنها اطمينان حاصل نموده و فرمانشان را پذيرا باشند.
يكي از مهم ترين مباني اعتقادي كه بايد آحاد جامعه اسلامي به آن پايبند باشند، روحيه اطاعت پذيري از رهبري جامعه اسلامي است؛ مقامي كه در زمان پيامبر اسلام و ائمه معصومين(عليهم السّلام) به ايشان اختصاص داشت و در زمان غيبت به فقيه جامع الشرايط آن عصر كه نماينده امام (عليه السّلام) است انتقال مي يابد. پيروي از رهبر جامعه اسلامي، علاوه بر آن كه مهر اسلامي بودن را بر عمل افراد مي زند در صورت ايجاد اختلاف آراء بين آنها، داوري را با توجه به مصالح مملكتي آسان نموده و از تشتت آراء جلوگيري مي كند.
قرآن در آيه 59 سوره مباركه نساء اطاعت را تنها از خدا، رسول خدا و اولي الامر ايشان جايز مي داند و سفارش مي كند در اختلافات به خدا و رسولش مراجعه كنيد و از اوامر ايشان بهره جوييد. و در مراتب پايين تر همه بايد از دستورات اولي الامر اطاعت كنند زيرا اولي الامر نيز صلاحيت خود را از جانب خداوند كسب نموده است.274 درآيه 83 همين سوره تصريح شده كه اگر شايعاتي راجع به جامعه مسلمانان به آنان برسد، در صورت ارجاع به رسول يا اولي الامر ايشان مي توانند در آن خبر، استنباط نموده و صدق و كذب آن را بررسي كنند و با توجه به مصلحت جامعه تصميم گيري نمايند.275 يكي از شئون اولي الامر و رهبر جامعه اسلامي موقعيت شناسي و توان تصميم گيري در بحران هاست كه اين خصوصيت برگرفته از ايمان والا واعتقاد كامل ايشان به مباني ديني مي باشد. از اين رو واجب است تمامي كارگزاران جامعه اسلامي از او تبعيت داشته باشند.
2ـ علم، تقوا و قدرت بدني: مسئولان دولت اسلامي بايد صالح و باتقوا ، خداترس و امين باشند و از تجاوز به حقوق ديگران دور باشند تا در پرتو اعتماد ايجاد شده بتوان وظايف را با اطمينان خاطر به آنها محول نمود، در ضمن بايد عالم و مدبر و باهوش بوده و از لحاظ جسمي براي مسئوليت محوله آمادگي داشته باشند.276
آيه 28 كهف به بيان يكي از شرايط زمامدار مي پردازد و ملاك برتري افراد را تلاش براي كسب رضاي الهي مي داند و به پيامبر اكرم (صلّي اله عليه وآله وسلّم) دستور مي دهد كه با مؤمناني كه در پي كسب رضاي خدا هستند همراهي كرده و آنان را به خود نزديك كند و در مقابل از كساني كه به دنبال هواي نفس خود بوده و از خدا غافل شده اند پيروي نكند.277
علاوه بر اين در

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درباره سوره بقره، اعلان جنگ، حق تصرف Next Entries پایان نامه درباره امر به معروف