پایان نامه درباره سرمایه فکری، دارایی ها، ارزش افزوده، سرمایه ساختاری

دانلود پایان نامه ارشد

و نمونه آماری
روش نمونه گیری این تحقیق از نوع روش حذفی می باشد. در این تحقیق از 448 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران که اطلاعات آنها در لوح فشرده اطلاعات مالی شرکت ها ارائه شده توسط سازمان بورس اوراق بهادار تهران موجود می باشد، فقط 258 شرکت در هر 9 سال دوره تحقیق گزارش خود را به بورس ارائه نموده بودند. در ادامه برای انتخاب نمونه، شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، با در نظر گرفتن ویژگی های زیر انتخاب گردیدند :

تا پایان سال 1383 در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده باشند.
سال مالی آنها منتهی به پایان اسفند باشد.
طی دوره تحقیق تغییر سال مالی و وقفه معاملاتی بیش از 3 ماه نداشته باشند.
جزء شرکت های سرمایه گذاری، واسطه گری مالی، لیزینگ و بانک نباشند.
در طی دوره تحقیق زیان ده نباشند(سود خالص داشته باشند) وزیان عملیاتی نیز نداشته باشند.
خالص ارزش دفتری دارایی آنها منفی نباشد.
اطلاعات مالی شرکت برای سالهای 1384 تا 1392 به طور کامل موجود باشد.
با توجه به شرایط بالا، از 258 شرکت فعال ،127 شرکت حائز شرایط فوق نبوده و حذف گردیدند. لذا، 131 شرکت به عنوان جامعه آماری این تحقیق انتخاب گردیدند.

1-11 تعاریف نظری و عملیاتی برخی از واژه های مورد استفاده
سرمایه فکری : ترکیبی از دانش و مهارت می باشد، دانشی که می تواند منجر به خلق ارزش شود (ادوینسون و مالون، 1997). سرمایه فکری تنها یک دارایی نامشهود ایستا نمی باشد بلکه یک فرایند ایدئولوژیک می باشد(چانگ10، 2007). سرمایه فکری فرایندی ایدئولوژیک و شامل عملیات فکری است. (گالبرایت11، 1969(
ضریب ارزش افزوده سرمایه فکری12 : پالیک ضریب ارزش افزوده سرمایه فکری را برای اندازه گیری سرمایه فکری شرکت ها تدوین کرد. این ضریب از سه جزء، کارایی سرمایه به کار گرفته شده13، کارایی سرمایه انسانی14 و کارایی سرمایه ساختاری15 تشکیل شده است.(پالیک، 2004)

ارزش افزوده اقتصادي : معیاری مالی است که به وسیله مؤسسه خدمات مشاوره استرن استوارت معرفي شد. ارزش افزوده اقتصادی به سرعت به یکی از مشهورترین معیارهای عملکرد در حیطه مالی مبدل شد و بیشترین میزان توجه را از زمان ایجاد آن در سال 1982 به خود جلب کرد. این مؤسسه ادعا کرد که این معیار تنها شاخص صحیح از عملکرد مؤسسه و مدیریت است و مقیاسی از میزان ارزش خلق شده برای سهامداران به وسیله شرکت در یک دوره حسابداری است.
ارزش افزوده سهامداران16 : به تفاوت بين دارايي نگه داشته شده توسط سهامداران در پايان يكسال معين و دارايي نگه داشته شده آنان در سال گذشته اطلاق مي گردد .

1-12 خلاصه فصل و ساختار تحقیق
فصل اول به بیان موضوع، اهداف پژوهش و ضرورت انجام آن اختصاص یافت. فرضیه های تحقیق و برخی واژه های به کار گرفته شده در تحقیق نیز تشریح گردید.
فصل دوم به ارائه مطالبی در خصوص ادبیات موضوع شامل تعریف ، نقش، جایگاه، اهمیت، تاریخچه و همچنین عناصر تشکیل دهنده ،روش های اندازه گیری سرمایه فکری ، ارزش افزوده اقتصادي ،ارزش افزوده سهامداران ، مدل پالیک، ارتباط بین سرمایه فکری با ارزش افزوده اقتصادي و ارزش افزوده سهامداران شرکت ها و خلاصه ای از تحقیقات انجام شده در داخل و خارج کشور می پردازد.
در فصل سوم که روش شناسی تحقیق است، مباحث فرضیات تحقیق، متغیرهای مورد مطالعه، روش تحقیق، جامعه آماری، روش نمونه گیری، روش گرد آوری داده های مورد نیاز برای آزمون فرضیه ها و روایی و پایایی ابزار تحقیق و روش های آزمون فرضیه ها مورد بحث قرار خواهد گرفت.
در فصل چهارم گفته خواهد شد که چگونه فرضیه های تحقیق مورد آزمون قرار می گیرند و نتایج حاصل از آزمون ها چیست و آیا در نهایت فرضیه ها تایید یا رد می شوند؟
در فصل پنجم که فصل پایانی تحقیق و فصل نتیجه گیری و ارائه پیشنهادات است، با تجزیه و تحلیل نتایج حاصل از آزمون فرضیه ها، بیان محدودیت ها و ارائه پیشنهاداتی برای تحقیقات آتی، تحقیق به پایان می رسد.

فصل دوم
ادبيات تحقيق

2-1 مقدمه
در هر تحقيق علمي، بررسي منابع مربوط با موضوع تحقيق بسيار با اهميت مي باشد و پژوهشگر قسمت عمده اي از زمان خود و موضوع تحقيق را به شناسايي و مطالعه منابع موجود و مرتبط با موضوع تحقيق اختصاص مي دهد.
هدف نهايي هر تحقيق علمي، رسيدن به اطلاعات و نتايج جديد مي باشد تا به كمك اين اطلاعات و دانش موجود، بستر مناسبي براي انجام تحقيقات آتي و استفاده كاربردي از نتايج پژوهش فراهم شود. در همين راستا و جهت رسيدن به هدف نهايي تحقيق، به مطالعه ابعاد مختلف موضوعات مورد بررسي در تحقيق پرداخته و مباني نظري تحقيق در ده بخش مورد مطالعه گرفته است.
بخش اول : سرمايه فكري
بخش دوم : دلايل اندازه گيري سرمايه فكري
بخش سوم : روشهاي اندازه گيري سرمايه فكري
بخش چهارم : ضريب ارزش افزوده فكري
بخش پنجم : مزايا و مشكلات اندازه گيري سرمايه فكري
بخش ششم : ارزش افزوده سهامداران
بخش هفتم : ارزش افزوده اقتصادي
بخش هشتم : پيشينه ي پژوهش سرمايه فكري

2-2 بخش اول : سرمايه فكري
2-2-1 تاريخچه و معرفي سرمايه فكري
نخستین توجه به مفاهیم مرتبط با سرمایه فکری توسط فریتز مچلاپ (1962) صورت گرفت اما اصطلاح سرمايه فكري اولين بار توسط جان كنت گالبرايت17 (1969) به عنوان یک فرایند ارزش آفرین و نیز به عنوان بخشی از دارایی ها مطرح شد (دی استرو18 و همکاران، 2008). گالبرايت اعتقاد داشت كه سرمايه فكري فرايندي ايدئولوژيك و شامل عملیات فكري است. اما استيوارت19 (2001) مدعي است كه اين موضوع براي اولين بار در سال 1958 مطرح شد، هنگامي كه او و ايتامي20 در مورد جنبش سرمايه فكري با يكديگر همكاري كردند.(ايتامي در سال 1980 كتابي در مورد داراييهاي نامشهود منتشر كرد.) به طور كلي سرمايه فكري معنايي بيشتر از هوش را در بر دارد و با ميزاني از عمليات فكري همراه است.(بونيتس21 1998) طبق اين تعريف سرمايه فكري تنها يك دارايي نامشهود ساكن نيست بلكه يك فرايند ايدئولوژيك و پويا مي باشد. در واقع سرمايه فكري تركيبي از دانش(كه غالبا به سرمايه انساني اشاره دارد)و مهارت (براي كاربرد اين دانش) مي باشد. ادوينسون22، اسكانديا23 و ساليوان24 (1996) در مجله مديريت اروپا سرمايه فكري را به عنوان دانشي كه مي تواند منجر به ارزش آفريني شود معرفي كردند. بروكينگ25(1997) سرمايه فكري را به عنوان اختلاف بين ارزش دفتري و ارزش بازار شركت در نظر گرفت. استيوارت(1997) سرمايه فكري را به عنوان يك نشان ويژه شركت معرفي كرد. ادوينسون(2000) سرمايه فكري را به عنوان عامل سودآوري آينده شركت معرفي كرد كه از تركيب سرمايه انساني و توانايي نيروي استخدامي شركت مشتق مي شود. اسكيخ26 (2004) سرمايه فكري را به عنوان دانشي معرفي كرد كه مي تواند منجر به خلق ارزش براي شركت شود. ديويد مار 27(2004) سرمايه فكري را به عنوان مجموعه اي از دارايي هاي دانشي متعلق به سازمان تعريف مي كند كه موجب افزايش ارزش سازمان و بهبود وضعيت آن مي شود. وجه مشترك تمام اين تعاريف معرفي سرمايه فكري به عنوان دانش، مهارت و توانايي مي باشد كه مي تواند منجر به ايجاد ثروت يا خروجي هاي با ارزش براي شركت شود. بنابراين سرمايه فكري به عنوان منابع فكري، دانش، اطلاعات و دارايي هاي فكري در نظر گرفته مي شود كه منجر به خلق ارزش و سودآوري براي شركت مي شود.

2-2-2 اجزاي تشكيل دهنده سرمايه فكري
در مورد اجزاء و عناصر تشكيل دهنده سرمايه فكري، تعاريف و مدل هاي متعددي توسط محققان ارائه گرديده است. در دهه ي 1990 نويسندگان معروفي(بونتيس 1996، بروكينگ 1996، ادوينسون و مالون 1997،استيوارت 1997،سويبي 1998) شروع به تهيه چهارچوبي براي سرمايه فكري كردند تا موجب درك بهتر مفهوم سرمايه فكري و نيز انجام بهتر و راحت تر تحقيقات آتي شود. باید توجه داشت هرچه تغييرات صورت گرفته در چهار چوب نظري كمتر باشد همگرايي بيشتري به وجود خواهد آمد.
تمام محققان و صاحب نظران سرمايه فكري اتفاق نظر دارند كه سرمايه فكري يك ساختار تك بعدي نمي باشد بلكه شامل يك ساختار چند وجهي است كه شامل سطوح فردي، سازماني، داخلي و خارجي مي باشد. اين بدان معني است كه سرمايه فكري تنها مربوط به دانش فرد نمي شود بلكه شامل دانش ذخيره شده در سازمان، فرايندهاي تجاري، سيستمها و ارتباطات سازمان نيز مي شود.(چانگ، 2007)
براي شناخت هرچه بهتر هريك از اجزاي سرمايه فكري، تعدادي از طبقه بندي هاي صورت گرفته توسط محققان مختلف ارائه مي گردد.
2-2-2-1 ادوینسون و مالون (1997)
ادوینسون و مالون در سال 1997 سرمایه فکری را به عنوان فرایندی دانش محور که شامل آزمایشات کاربردی، تکنولوژی سازمانی، ارتباطات با مشتری و مهارتهای حرفه ای می باشد معرفی کردند که باعث افزایش توان رقابتی شرکت و سودآوری آتی آن می شود. به عقیده ادوینسون و مالون سرمایه فکری شامل دو جنبه ی اولیه می باشد: 1. سرمایه انسانی 2. سرمایه ساختاری
سرمایه انسانی شامل: دانش ، تخصص ، مهارت و شایستگی و سرمایه ساختاری شامل: قدرت ارتباط، فرایندهای سازمانی و هدایت کننده های سازمانی سرمایه انسانی می باشد. به خاطر وجود جنبه های گوناگون سرمایه ساختاری، ادوینسون و مالون سرمایه ساختاری را به سرمایه ی سازمانی (شامل سیستم ها و روش ها و چرخه های عملیاتی که جریان دانش در سازمان را سرعت می بخشد) و سرمایه ی مشتری (شامل ارتباط یک شرکت با مشتریانش) تقسیم کردند. آنها همچنین سرمایه سازمانی را به سرمایه نوآوری و سرمایه فرآیندی تقسیم کردند. در زیر تعاریف مربوط به هریک از سرمایه های مذکور آورده شده است:
سرمایه انسانی: که به ارزش دانش، مهارت، تجربه و تخصص موجود در کارکنان یک شرکت بر می گردد.
سرمایه ساختاری: از دیدگاه ادوینسون و مالون شامل روابط، و هدایت کننده های سازمانی و … می باشد.
سرمایه مشتری: شامل قدرت ارتباط شرکت با مشتریان و سایر عوامل خارجی می باشد.
سرمایه نوآوری: شامل دارایی های فکری مانند نام و علام تجاری، حق کپی رایت و دارایی های نامشهود می باشد.
سرمایه فرآیندی: شامل تکنیک ها، روش ها و برنامه هایی می باشد که موجب بهبود عملکرد سازمان در انجام فرآیند تجاری و ارائه خدمات میشود.(ادوینسون و مالون، 1997)

شکل 2-1:عناصر تشکیل دهنده سرمایه فکری از دیدگاه ادوینسون و مالون
(ادوينسون و مالون، 1977)

2-2-2-2 بروکینگ (1996)
بروکینگ در سال 1996 تقریبا ترکیب ادوینسون و مالون از سرمایه فکری را ارائه کرد. در واقع تقسیم بندی او مانند ادوینسون و مالون می باشد که بعدا انجام شد. بروکینگ سرمایه فکری را به چهار جزء تقسیم کرد:
1. دارایی های بازار
2. دارایی های متمرکز شده در نیروی انسانی
3. دارایی های زیر بنایی سازمان
4. دارایی های فکری

در واقع بروکینگ سرمایه فکری را به اجزایی تقسیم کرد که استفاده کنندگان از صورت های مالی شرکت را قادر به شناسایی و اندازه گیری دارایی های فکری شرکت می کند. از دیدگاه بروکینگ هریک از اجزاء سرمایه فکری شامل عناصر زیر می باشد:
دارایی های بازار: شامل دارایی های حیاتی یک شرکت که در نتیجه ی ارتباطات نامشهود خود در بازار به دست می آورد که برگرفته از نام تجاری مشتریان و کانالهای عرضه می باشد.
دارایی های متمرکز شده در نیروی انسانی: شامل تجربیات گذشته، خلاقیت، توانایی حل مسئله، رهبری، شایستگی و مهارتهای کارکنان می باشد.
دارایی های زیر بنایی: شامل تکنولوژی، متدولوژی ها و فرایند های مربوط به سازمان می باشد.
دارایی های فکری: شامل حق کپی رایت، نام تجاری، برند و حق طراحی می باشد.

شکل2-2 : طرح ارزش سرمایه فکری )بروکینگ،1996(

1
مدل بروکینگ بسیار شبیه مدل ادوینسون و مالون می باشد، با این وجود بروکینگ دارایی های فکری را از دارایی های زیر

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درباره ارزش افزوده، اقتصاد دانش محور، ارزش افزوده سهامدار، سرمایه فکری Next Entries پایان نامه درباره سرمایه فکری، دارایی ها، سرمایه ساختاری، سرمایه انسانی