پایان نامه درباره سازي، آزادي، وموفه

دانلود پایان نامه ارشد

مي شود مشخص کرد. بنابر اين در اين پژوهش براي تحليل هر درس ابتدا گفتمان حاکم و دال هاي که در آن درس بر آنها تاکيد مي شود (اين دالها دالهايي هستند که گفتمان حاکم بر درس باآزادي همراه مي کند) مشخص خواهد شد ودرادامه چگونگي تاکيد براين دالها ونحوه برجسته سازي هر يک از آنها مشخص خواهد شد.
يکي از مهمترين راههايي که به نظر مي رسد درخلال متون براي برجسته سازي گفتمان خود از آن استفاده مي شود استفاده از يک گفتمان غير است .در اين فرايند گفتمان غير ودال هاي مربوط به آن به حاشيه رانده مي شود وگفتمان خود به صورت سلبي خود را بازتعريف مي کند .در طي تحليل وواکاوي متون ،گفتمان غيروهمچنين دال هاي مربوط به آن در هر درس مشخص مي شود (اين دال ها دال هايي هستند که درگفتمان غير باآزادي مفصل بندي مي شوند) سپس نحوه حاشيه راني گفتمان غير ودال هاي مربوط به آن مشخص خواهد شد.هم چنين مشخص مي شود دانش آموزان به عنوان کساني که کتب درسي براي آنان نوشته شده چه تصويري ازآزادي دارند؟اين امر را مي توان با استفاده ازمفهوم برجسته سازي وحاشيه راني در نظريه لاکلا وموفه انجام داد.
بنابرنظريه لاکلاوموفه سوژه درنظريه مذکور همواره تعارضي ميان خود وبيرون احساس مي کند وبوسيله همين تعارض هويت يابي مي کند. هويت جمعي نيز دقيقا همانند هويت سوژه حاصل مي شود. دراينجا غيريت سازي اجتماعي نقش اصلي را بازي مي کند زيرا هر گفتماني ضرورتا نياز به گفتمان رقيب ديگري دارد تا بواسطه آن هويت يابد. هيچ جامعه يکدستي را نمي توان يافت که درآن فقط يک جهان بيني يا گفتمان حاکم باشد.هرگفتماني به منظور هويت يابي شروع به توليد دشمن مي کند (سلطاني ،1384 :111 ).حال سوال اينجاست که وقتي سوژه ها درموقعيت سوژگي گفتمانها قرار مي گيرندچگونه عمل مي کنند؟ گفتمانها ذهنيت سوژه را در راستاي دو قطب ماوآنها سامان مي دهند ما برجسته شده وآنها به حاشيه رانده مي شوند. بنابراين،هويت يابي بواسطه غيريت سازي وغيريت ها به کمک برجسته سازي وحاشيه راني شکل مي گيرد.” برجسته سازي وحاشيه راني اساسا سازوکاري بسيار پر کاربرد در تحليل متن در حوزه زبان شناسي است. فرايندهاي برجسته سازي درسطح بند ياجمله عمل مي کنندوبخش هايي از جمله رامورد تاکيد قرار مي دهندو بخش هايي ديگر رابه حاشيه مي رانند. درسطح فراتر از بند نيز گزينش واژگاني باعث برجسته شدن وبه حاشيه رفتن بخش هايي ازمتن مي شود. به اين ترتيب، فرايندهاي برجسته سازي وحاشيه راني باعث قطبي شدن بندها ومتون مي شوند ومتن را بين دوقطب ماوآنها سامان مي دهند.قطب مثبت متن همواره به ما برمي گردد وقطب منفي متن به آنها.اما منشاء اين قطبيت هاونگاه دوگانه سازانسان که برزبان تاثير مي گذاردوبه واسطه ي آن،واقعيات پيرامون اودوپاره مي کند وآنها را به گونه اي متفاوت ازآنچه هستند بازنمايي مي کند درموقعيت سوژگي است که گفتمان ها براي او فراهم ميکنند .اين امرباعث قطبي شدن ذهن سوژه وبالطبع قطبي شدن رفتاروگفتاراو مي گردد”(همان: 114 ).
اما نظريه ي لاکلا وموفه نظريه اي سياسي-اجتماعي وخارج ازحوزه ي زبان شناسي است وبه همين دليل فاقد ابزارهاي تحليل زباني لازم است. بنا براين اين پژوهش درکنارنظريه ي گفتمان لاکلا وموفه ازنظريه فرکلاف بهره خواهد برد .درواقع همان طور که (يورگسن وفيليپس2002 : 171 -137)گفته اند ترکيب اين دو رويکرد مي تواند چهارچوب مناسبي را فراهم آورد.فرکلاف هم پيشنهاد مي کند براي تحليل متن عناصري ازنظريه لاکلاوموفه با نظريه ي اوترکيب شود
(فرکلاف،2003 :228).بااين حال، با وجود نکات مشترک ،اين دونظريه ،تفاوتهايي نيز باهم دارند که لازم است به هردوي آنها اشاره شود.باوجود تعابيرمتفاوت از گفتمان دراين دونظريه ،هر دوي آنهابه سازنده گرايي اجتماعي معتقدند واينکه گفتارما نقشي فعال درخلق وتغيير جهان،هويت وروابط اجتماعي ما داردوهمچنين معتقدند دانش ما درباره جهان عيني نيست بلکه محصول گفتمان است.با اين وجود فرکلاف بين امور گفتماني وغيرگفتماني تفاوت مي گذارد ولي لاکلا وموفه هيچ تمايزي بين امور گفتماني وغير گفتماني قائل نيستند وتبييني يکدست ازهمه پديده هاي اجتماعي وفرهنگي به دست مي دهند.فرکلاف هد ف ازتحقيقات خود راطرفداري از مظلومان ورهايي بخشي ازطريق آشکارساختن کارکردهاي ايدئولوژيک زبان وگفتمان مي داند.اين نگرش ريشه مارکسيستي دارد. فرکلاف ولاکلاوموفه ازاين جهت که زبان بارايدئولوژيک دارد وباعث پنهان شدن حقيقت ميشود باهم همرايند اما اينکه نگرش ديگران ايدئولوژيک است اما نگرش ما نه چندان توجيه پذير نيست از اين جهت لاکلا وموفه مفهوم ايدئولوژي را کلا کنار گذاشته وبه جاي آن مفهوم گفتمان را جايگزين کرده اند ماهم در اين رساله مفهوم گفتمان را با ايدئولوژي جايگزين مي کنيم.
عمده ترين تفاوت نظريه لاکلا وموفه با فرکلاف اين است که نظريه لاکلاوموفه براي تحليل پديده هاي اجتماعي درسطح کلان بکار مي رود ونظريه فرکلاف براي تحليل هاي خرد زباني بکار مي رود.در واقع اين دو نظريه مکمل همديگرند وباترکيب آنها مي توان به نظريه اي دست يافت که قابليت تبيين هاي کلان وخرد را به طور همزمان داشته باشد به طور مثال نظريه گفتمان لاکلا وموفه تعامل گفتمانها را در قالب رقابت براي انتساب معنا به دال هاي شناورتوضيح مي دهد وچون زبان يکي از مهمترين ابزارهاي انتساب وتثبيت معناست براي تحليل کارکردهاي زبان درانتساب معنا به دال هاي شناور مي توان از ابزارهاي تحليل متن در تحليل گفتمان فرکلاف استفاده کرد.دراين پژوهش باترکيب اين دونظريه به تحليل متون ومصاحبه اي که از دانش آموزان انجام گرفته مي پردازيم.به بياني ديگر ابتدا درسي که در ارتباط باموضوع آزادي است انتخاب مي شود سپس درسه سطح توصيف ،تفسيروتبيين موردبررسي قرار مي گيرد.متن درسطح توصيف که سطح خرد اين پژوهش است تنها با استفاده از نظريه فرکلاف واکاوي مي شود در مرحله بعد يعني تفسيروتبيين ،يافته هاي قسمت توصيف با استفاده از نظريه لاکلا وموفه وفرکلاف مورد تحليل قرارمي گيرد به بياني ديگردرابتدا سعي مي شود به چهار سوال اساسي که فرکلاف در قسمت تفسير مطرح مي کند پاسخ داده شود.سپس بااستفاده ازنظريه لاکلاوموفه گفتمان حاکم بر درس،دالهايي که آن گفتمان باآزادي همراه مي کندوهمچنين گفتمان غير ودال هاي مربوط به آن وچگونگي برجسته سازي گفتمان خود ودال هاي آن وحاشيه راني گفتمان غير ودال هاي مربوطه نشان داده خواهدشد.درپايان اين تصوير از آزادي با توجه به نظر آيزيا برلين قالب بندي مي شود.براي تحليل مصاحبه دانش آموزان نيز دقيقا اين امرتکرارمي شود.
با توجه به چهارچوب نظري که تا به حال شکل گرفته است دراين رساله سعي خواهد شد مرزبندي و غيريت سازي ميان گفتمان حاکم بر متون درسي وگفتمان غرب در ارتباط با آزادي مشخص شودوبا ترکيب نظريه گفتمان لاکلا وموفه با روش تحليل انتقادي گفتمان سعي خواهد شدعلاوه بر سوالاتي که قبلا مطرح شد به سوالات زير پاسخ داده شود:در اين متون چه معناهايي تثبيت وبرجسته مي شوند وچه معناهايي حذف يا به حاشيه رانده مي شوند؟ نقاط مرکزي اين گفتمان در رابطه باآزادي چيست؟نزاع ميان اين گفتمان باگفتمان غرب برسر تعريف چه دالهايي است؟آيا تصوير ارايه شده ازآزادي براي دانش آموزان هژمونيک شده است يا دچار بي قراري است؟دالهاي خالي اين تصويرازآزادي در ديدگاه دانش آموزان چيست؟
وآيا آنها در موقعيت سوژگي هستند يا خير؟!

فصل سوم:
روش‌شناسي پژوهش

دراين پژوهش ازروش کيفي به منظوربررسي موضوع بهره گرفته شده است.رويکرد کيفي به تحقيقات اجتماعي ما را ملزم به بررسي اين مسئله مي سازد که چگونه آنچه که درعالم ،واقعيتي عيني وبيروني بنظرمي رسد،درحقيقت برساخته شده است واين امکان رابه ما مي دهد که درک عميق تري ازديدگاه کنشگران اجتماعي بدست آوريم(بليکي،1384 :301).ازآنجا که هدف اين مطالعه درک عميق مفهوم آزادي وکشف معاني ذهني دانش آموزان دراين ارتباط مي باشدازاين روش بهره جسته مي شود.
3-1.جامعه آماري، روش نمونه گيري وحجم نمونه:
با توجه به اهداف اين رساله که تحليل مفهوم آزادي در کتب درسي(مقطع دبيرستان) وهمچنين دستيابي به معناي آزادي نزد دانش آموزان مي باشد مادراين رساله دو واحد تحليل خواهيم داشت :الف واحد تحليل کتاب درسي ب. واحد تحليل دانش آموز
الف. واحد تحليل کتاب درسي : با درنظر گرفتن هدف اين پژوهش بالطبع جامعه آماري مورد نظر ماکليه متوني است که درکتب درسي دوره تحصيلي دبيرستان در کشور درسال تحصيلي 94-93 به نگارش درآمده است.ودر مدارس تدريس مي شود. اين کتب شامل موارد زيرمي باشد:
جدول3-1 :کتب درسي دبيرستان
کتب سال اول دبيرستان
کتب رشته علوم انساني
کتب رشته علوم تجربي
کتب رشته رياضي
ادبيات فارسي،فيزيک
زبان فارسي،انگليسي
شيمي،مطالعات اجتماعي
علوم زيستي وبهداشت
رياضيات،دين وزندگي
انگليسي،آمارومدل سازي
عربي،تاريخ ايران وجهان
جغرافيا،ادبيات فارسي
جامعه شناسي،اقتصاد
روانشناسي،فلسفه،رياضي
دين وزندگي،تاريخ شناسي
تاريخ ادبيات،تاريخ شناسي
آرايه هاي ادبي،منطق
انگليسي،زيست شناسي
هندسه،تاريخ معاصرايران
جغرافيا،ادبيات فارسي
فيزيک وآزمايشگاه،شيمي
زمين شناسي،دين وزندگي
زبان وادبيات فارسي،عربي
آمارومدل سازي،رياضيات
انگليسي،جبر،جغرافيا
فيزيک،شيمي،
رياضيات،آمارومدل سازي
ادبيات فارسي،زبان فارسي
دين وزندگي،حسابان،عربي
تاريخ معاصرايران،هندسه
مباني علم رايانه
کتاب کاررايانه
ازبين اين کتب که شامل حجم وسيعي از متون مي شود در دو مرحله نمونه گيري نظري33(استروس،کاربين،1999) به عمل آمد:درمرحله اول از بين کتابهاي مختلفي که درمقطع دبيرستان دوره عمومي سال اول دبيرستان وسه سال تخصصي رشته هاي نظري تدريس مي شود با توجه به موضوع پژوهش که تحليل مفهوم آزادي مي باشد ،کتابهاي ادبيات فارسي1 ،ادبيات فارسي 2 ،ادبيات فارسي 3 ،زبان وادبيات فارسي (عمومي)دوره پيش دانشگاهي -دين وزندگي 1 ،دين وزندگي 2 ،دين وزندگي 3 ودين وزندگي پيش دانشگاهي همچنين مطالعات اجتماعي ،جامعه شناسي 1،جامعه شناسي 2،علوم اجتماعي پيش دانشگاهي انتخاب گرديد .علت اينکه اين کتب از بين کتب مختلف اين مقطع براي پژوهش برگزيده شده اند اين است که با توجه به موضوع مورد نظر ما دراين پژوهش که تحليل مفهوم آزادي مي باشد انتظار مي رود ايستارها وعقايد مولفان درباره اين مفهوم در اين کتب بيشتر از ساير کتب منعکس شده باشد.درمرحله دوم نمونه گيري ازبين متون موجود در کتب درسي فوق الذکر،متوني انتخاب شد که دقيقا بر مفهوم مورد پژوهش (آزادي)متمرکز باشد. از آنجا که هدف تحليل گفتمان تعميم يافته ها نيست ،بلکه هدف دستيابي به دلالتهاست ،در پژوهش حاضر از روش نمونه گيري نظري استفاده شده است. درواقع” در نمونه گيري نظري،محقق براي دستيابي به مقولات عيني که مبين نظريه باشند به انتخاب نمونه ها دست مي زند وملاک پايان يافتن نمونه گيري دراين روش،اشباع نظري مقولات است “(استراس، کاربين،1999 :100-99).علت اينکه ازبين مقاطع تحصيلي مقطع دبيرستان انتخاب گرديده اين است که مقاطع قبلي بيشتر روي آموزش آداب زندگي اسلامي ،قوانين اجتماعي ودروني کردن ارزش هاي اسلامي متمرکزاست وآموزش مفاهيم پيچيده اي همچون آزادي که مدلول عيني ومشخصي ندارد وبرماديتي خاص دلالت نمي کنند درنتيجه درشرايط مختلف مي توانند تعابير متفاوت داشته باشند بيشتر درمقطع دبيرستان صورت مي گيرد.ازبين تمامي کتابهايي که براي نمونه مورد بررسي قرارگرفت تعداد کمي ازدروس به مسئله آزادي پرداخته بودند،تنها 19درس به اين مفهوم اشاره کرده بودند که ازبين آنها 7 درس برمبناي نمونه گيري نظري انتخاب گرديد. علت برگزيدن اين هفت درس اين است که نکات کليدي وديدگاههاي نظري درقالب مضامين مشابه درباره مفهوم مورد پژوهش دربعضي ازدروس عينا تکرار شده بود بنابراين بمنظوردوري گزيدن ازتکرارمکررات هفت درس انتخاب گرديد.علت ديگر انتخاب دروس مذکور اين بوده است که بقيه دروس تنها بخش کوچکي ازآنهابه آزادي پرداخته بودندامادروس انتخابي،تمام يابخش قابل توجهي ازآنها،درارتباط

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درباره لاکلا و موف، طبقه حاکم، جهان خارج Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره سرمایه فکری، سرمایه در گردش، شرکتهای تولیدی پذیرفته شده در بورس