پایان نامه درباره زمین لرزه، پوشش گیاهی، استان فارس

دانلود پایان نامه ارشد

در زندگی ما نقش مهمی داشته.بدوی ترین ساختمان ها چیزی به جز یک سرپناه (یا یک سقف ) نبوده.

7- فصل هفتم (شناخت سایت)
7-1- جغرافیا و اقلیم شیراز
شهر شیراز ، مرکز استان فارس بر روی جلگه طویلی به طول 120 کیلومتر و عرض 15 کیلومتر در طول شرقی 29/52 تا 36/52 عرض شمالی و 33/29 تا 41/29 در 900 کیلومتری جنوب پایتخت واقع شده است . ارتفاع شیراز از سطح دریا 1488 متر در منتهی الیه شرقی شهر و حدود 1700 متر در غرب آن متغییر است .
پست ترین نقطه جلگه شیراز در جنوب شرقی آن (دریاچه مهارلو) با ارتفاع 1500 متری از سطح دریا می باشد . شیراز از شمال به رشته کوه های بمو ، پشت مله ، جهل مقام و بابا کوهی منتهی است و در غرب نیز به رشته کوه های دراک که تا شمال غربی امتداد می یابد محدود می شود . در جنوب شیراز ارتفاعات سبزپوشان (سیاح) در امتداد رودخانه قرهآغاج پیشرفته و به ارتفاعات سپیدار (سفیدار) منتهی می شود که معروفترین آن «دراک» است. ارتفاعات مهارلو در جنوب دریاچه مهارلو و جنوب شرق شیراز کشیده شده و به تدریج به ارتفاعات شمال خفر متصل می گردد .
7-1-1- توپوگرافی و شیب منطقه
محدوده مورد مطالعه از نظر طبیعی در دیدی کلان و کلی در محدوده شکل شناسی زاگرس قرار گرفته است که شامل کوهستان زاگرس چین خورده است و پستی و بلندی ها سویی شمال غربی – جنوب شرقی دارند .
تحت تأثیر عوامل جوی و اقلیمی این مجموعه از کوهستان های مرتفع ، دشت ها ، میان کوه ها و دره ها و ناهمواری های بریده بریده است . بیشترین و عمده ترین واحدهای کلان منطقه کوه ها و دشت ها هستند .
ارتفاعات :
از جمله ارتفاعات منطقه می توان ارتفاعات سبزپوشان ، بمو ، دراک ، قلات ، کوه گره خربهره را نام برد . حداکثر ارتفاع در منطقه مربوط به کوه های قلات ( 2990 متر ) است . کلاً اکثر ارتفاعات و ناهمواری های محدوده را تاقدیس ها تشکیل می دهند مثل تاقدیس دراک ، بمو ، سبزپوشان و …
تاقدیس صدرا که ادامه تاقدیس بمو است در شمال غرب با تاقدیس قلات یکی شده و حد نهایی حوزه آبریز رودخانه خشک را تشکیل می دهند . شیب ارتفاعات و ناهمواری های منطقه تند و از محل دشت بسمت قله به میزان شیب افزوده بطوریکه در ارتفاعات به حدود 50 درصد و بیشتر می رسد .
دشتها :
از میان دشت ها اصلی ترین آن ها در منطقه دشت شیراز را می توان نام برد . دشت ها شیب ملایم تا بسیار کم را دارند تا جایی که نبودن شیب سبب تجمع آب در سطح در مناطقی که سطح آب های زیرزمینی بالا هستند می گردد . شیب عمومی دشت های منطقه به سوی شرق و جنوب شرق است . در دشت شیراز شیب عمومی به سمت جنوب شرق ( مهارلو ) است.
دشت شیراز حد فاصل ارتفاعات منطقه است و در کف ناودیس ها قرار گرفته است . دره ها نیز از دیگر عوارض منطقه هستند که حد فاصل ارتفاعات هستند که معمولاً در خطر القعر آنها آب های دایمی یا فصلی در جریانند . دره قلات و حسین آباد و بمو از دره های منطقه هستند . با توجه به نقشه ارتفاعات منطقه ، مشاهده می شود که درصد زیادی از ارتفاعات حاشیه شهر شیراز را کوه های با ارتفاع کمتر از 1800 متر تشکیل می دهد و بخش هایی نیز دارای ارتفاع 2000 – 1800 متر هستند .
7-1-2- لرزه خیزی
شیراز بخشی از منطقه لرزه خیز چین خوردگی زاگرس را تشکیل می دهد که دارای استعداد لرزه خیزی بالا و پیوسته ای است ، اما در محدوده منطقه شیراز ، همواره با بخشها و روندهای لرزه خیز بخشهایی که از لرزه خیزی پایینتری برخوردار است قابل شناسایی است.
با توجه به داده های زمین لرزه های سده بیستم و با توجه به نقشه های ثبت لرزه ها به نظر می رسد که بخش غربی منطقه شیراز از نظر لرزه خیزی فعال تر از بخش شرقی آن است . هر چند که آهنگ پایین لرزه خیزی در بخشی از گستره نقشه (شرق) نمی تواند دلیل بر بی لرزه بودن این پهنه باشد.
امار نشان دهنده حداقل 16 زمین لرزه بزرگ در محدوده شیراز است که از سال 1291 تا 1894 میلادی رخ داده است. بزرگی این زمین لرزه ها بین 5.9 تا 7.1 بوده است. بررسی ها گویای این مطلبند که از سال 1925 میلادی به بعد تقریبا هر بیست سال یک بار زمین لرزه ای با بزرگی 7/5-5/5در منطقه رخ داده است. زلزله هایی با بزرگی 4/5-5- هر ده سال یک بار و زلزله هایی بین 7/5-5 نیز هر 6 الی 7 سال یکبار روی داده است و این مقدار برای زمین لرزه هایی با بزگی بین 9/4-4 کمی بیش از یک شال است. وفور نسبی زمین لرزه های با عمق 45-30 کیلومتر حدود 38 در صد کل زلزله ها و زمین لرزه هایی با عمق بیش از 60 کیلومتر حدود 13 در صد کل رخدادها را شامل میشود.
با نگاهی به کانونهای سطحی زلزله ها در سره بیستم منطقه شیراز را از حوالی نصف النهار 15/52 می توان به دو بخش غربی با لرزه خیزی زیاد و بخش شرقی با لرزه خیزی کمتر و نا پیوسته تقسیم نمود . در بخش غربی در حوالی نصف النهار 52 درجه تمرکز خاصی از زلزله های رخ داده مشهود است. این منطقه اگر چه از شهر شیراز دور است اما اثرات زلزله بر آن بی تاثیر نخواهد بود و دامنه ارتعاشات به شیراز نیز خواهد رسید. منطقه شیراز در پهنه ای با شدت 6 مرکالی قرار دارد . آخرین نقشه پهنه بندی خطر زمین لرزه شیراز را در محدوده خطر نسبی زیاد قرار می دهد.
اگر چه منطقه شیراز بخشی از محدوده لرزه زمین شناختی زاگرس محسوب می شود و این محدوه دارای پتانسیل لرزه خیزی بالا و پیوسته است اما در محدوده منطقه شیراز بخشهایی با لرزه خیزی پایین نیز وجود دارد به طور کلی طی سده بیستم زلزله ای با بزرگی بیش از 5 در شعاع 50 کیلومتری شیراز روی نداده است.اما از سوی دیگر با نگرشی به زمین لرزه های تاریخی و توجه به کانون سطحی آنها مشخص می شود که منطقه شیراز بارها در معرض زلزله های ویرانگر هر چند با فواصل طولانی واقع شده است.
7-1-3- سیل
استان فارس به دلیل تعدد رودخانه ها شاخه و حوزه های آبریز و نیز وجود ارتفاعات و کمی پوشش گیاهی مفید در منطقه و نیز از بین رفتن مراتع در سالهای نه چندان دور و ساخت واسازهای وسیع و گسترده بدون محاسبه درست سیستم دفع آبهای سطحی و زهکش، از جمله استانهای سیل خیز کشور بوده و در همین راستا شهر شیراز به دلیل عبور شاخه اصلی رودخانه خشک و وجود دریاچه مهارلو در جنوب آن که محل جمع شدن آبهای سطحی و سیلابهاست از این خطر بی بهره نیست. گسترش بی رویه شهر به خصوص در محور شمال غرب و از بین رفتن پهنه های طبیعی جذب روانات و نزولات جوی و کاهش پوشش گیاهی منطقه سبب شده است که در بارندگیهای با میزان بالا (بیشتر از 70 میلیمتر در 24 ساعت) و متناوب آب نتواند در خاک نفوذ کند و در نهایت به دلیل نبود زهکش و سیستم دفع مناسب در مسیر جاری گردد.
آخرین سیلها در شیراز مربوط به سالهای 1365و 1380 است که در دی ماه سال 1380 به دلیل بارندگی شدید آب از مسیر رودخانه خشک – که خود یک مسیل دفع سیلاب از بالا دست شهر شیراز به طرف دریاچه مهارلوست – خارج گشته و در معابر و خیابانه جاری گردد و به منازل و مکانهای تجاری حواشی رود خانه خسارت عمده وارد سازد. بنابر مطالعات انجام شده حداکثر دبی مشاهده شده در رودخانه خشک شیراز بین 75 متر مکعب بر ثانیه در سال 1371 و 6/94 متر مکعب بر ثانیه در سال 1366 بوده است.
پل های موجود بر روی رودخانه در شهر شیراز از جمله نقاط بحران زا بیرون زدگی آب از مسیل هستند که در سیل سال 1380 این موضوع به اثبات رسید. بر پایه مطالعات مذکور میزان حداکثر بارش 24 ساعته در شهر شیراز در دوره های برگشت 50 و 100 ساله می تواند به ترتیب به 92 و 103 میلیمتر برسد. آنالیز دبی های حداکثر دوره های بازگشت 50 و 100 ساله به ترتیب معادل 115 متر مکعب بر ثانیه و 4/131 بر آورد شده است که می تواند سبب سرریز شدن آب در معابر اطراف گردد.
7-1-4- آب های سطحی
شیراز فاقد رودخانه دایمی است و تنها دارای چند مسیل عمده خشک است که فقط در مواقع بارندگی فصلی سیلابهای تشکیل شده را به دریاچه مهارلو تخلیه می کند. حوزه آبریز مهارلو حوزه بسته ای است که دریاچه مهارلو در مرکز آن قرار دارد و تمامی رواناب ها و سیلابها در نهایت به سمت این دریاچه سرازیر می گردد.
بخش پست و هموار این حوزه نیز یک ناودیس بوده و ارتفاعات آن را تاقدیسها تشکیل میدهند. عمده ترین جریانات سطحی در درون این حوزه شامل رودخانه خشک(نهر اعظم) و بابا حاجی در غرب و نظر آباد در شرق هستند.
مسیل نهر اعظم از ارتفاعات قلات سر چشمه گرفته و از سمت شمال غرب شیراز و دامنه ارتفاعات بابا کوهی، سعدی و کفترک وارد دشت شیراز شده و از آنجا به دریاچه مهارلو می ریزد. این مسیل به غیر از چند ماه پر باران سال ، تقریباً آبی ندارد. بستر این رودخانه از لحاظ نفوذ پذیری آب کاملا مناسب است. حوزه آبریز این شاخه 900 کیلومتر مربع است و آب آن مربوط به سیلابها ،قنوات قصرالدشت و چشمه جوشکهاست.
مسیل چنار راهدار با حوزه آبریز 218 کیلومتر مربع از ارتفاعات شمال غربی شیراز و حوالی دشت ارژن شرچشمه گرفته و از جنوب شرقی دشت به دریاچه مهارلو می ریزد. این مسیل نیز بیش از یکی دو ماه در سال آب نداردو بستر این مسیل از لایه های غیر قابل نفوذ پوشیده شده است و عملاً سیلاب بیشتری نسبت به نهر اعظم در آن جریان دارد.
قسمت عمده آب خروجی دشت شیراز همچنین بخشی از دشت کوار از این مسیل عبور نموده و در شمال غرب به دریاجه مهارلو میریزد. آب چشمه های پل برنجی و باباحاجی نیز از همین مسیل به دریاچه مهارلو می ریزد. بر اساس آمارهای بلند مدت متوسط دبی رودخانه خشک در ایستگاه های چنار سوخته 8/0 متر مکعب بر ثانیه است. در دی ماه دبی این رود خانه به طور متوسط 42/1 متر مکعب بر ثانیه می رسد . سطح دشت شیراز-کوار از لایه های آبرفتی به صورت مخروطه هفکنه ، واریزه های دامنه ای و رسوبهای آبرفتی تشکیل می شود که ضخامت آنها بین 1 تا 320 متر نیز می رسد.
7-1-5- آب های زیر زمینی
جهت آبهای زیر زمینی دشت شیراز موافق شیب عمومی توپوگرافی منطقه بوده و تقریباً از شمال غرب به جنوب شرق و از جنوب به طرف دریاچه مهارلو است. به عبارت دیگر آبها از همه سو به سمت دریاچه مهارلو جریان دارد. گرادیان آبهای زیر زمینی از یک تا 8 در هزار متغیر است و عمق آبهای زیر زمینی در محدوده قصرالدشت حدود 40 متر است و در متطقه دهپیاله در شرق شیراز حدود 5 متر و در روستای وزیر آباد به 3 متر کاهش می یابد.
در اطراف دریاچه مهارلو به دلیل عدم نفوذ پذیری خاک ، شیب کم و فشار سفره های آب زیر زمینی عمق آب به کمتر از 05. متری زمین رسیده و محدوده اطراف به صورت باتلاقی در آمده است. میزان برداشت از منابع آب زیرزمینی محدوده شیراز – کوار سالانه بالغ بر 530 میلیون متر مکعب است که حدود 55 درصد آن بوسیله 25 دهنه چشمه صورت می گیرد. باتوجه به بررسی های صورت گرفته و وضعیت ژئومورفولوژی و هیدرولوژیکی منطقه و بافت زیر رسوبهای آبرفتی و عدم نفوذپذیری خاک و میزان زیاد تغذیه آب های زیرزمینی منطقه و شیب کم ، سطح آب زیرزمینی دو دشت شیراز بالا می باشد.
دشت شیراز دارای تعداد زیادی رشته قنات می باشد که همه ساله با تعدد چاههای حفر شده در منطقه و پمپاژ آب های زیر زمینی و همچنین تغذیه کم و اُفت و خیزهای نزولات آسمانی بدنبال پایین افتادن سطح آب زیرزمینی از تعداد آنها کاسته و خشک می شوند . آبدهی آنها کم و در حدود 20 – 10 لیتر بر ثانیه بوده ، اما قنواتی که در دامنه واریزه ها احداث شده اند دارای آبدهی قابل ملاحظه بوده و چون از آهک تغذیه می کنند دارای رژیم نسبتاً ثابتی هستند که بیشتر در دامنه ارتفاعات کفترک ، سبزپوشان و قصرقمشه حفر شده اند .
منطقه شیراز دارای 12 حلقه چشمه می باشد که اکثراً در دامنه ارتفاعات بوده و از نوع چشمه های آهکی ( کارستی ) و به ندرت گلی می باشند . آبدهی آنها نسبتاً خوب بوده و عمدتاً بدون استفاده به دریاچه مهارلو می ریزد . در مسیر گذر این چشمه ها کمترین مقدار زمین قابل کشت وجود دارد . از مجموع 32 دهنه چشمه شناسایی شده در محدوده دریاچه مهرلو سالانه در حدود 5/32 میلیون متر مکعب تخلیه صورت می پذیرد که 5/19 میلیون متر مکعب آن به مصارف کشاورزی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درباره فضاهای باز، ساختمان سازی، فضاهای داخلی Next Entries پایان نامه درباره رطوبت نسبی، آبهای زیرزمینی، استان فارس