پایان نامه درباره روابط دوجانبه، نفت و گاز، مواد مخدر

دانلود پایان نامه ارشد

حضور در بازار ايران؛ بهره برداري از منابع مهم نفت و گاز ايران در يک منطقه مهم استراتژيک؛ استفاده از موقعيت ايران در روابط اقتصادي و تجاري با آسياي مرکزي ، درياي خزر،خليج فارس و خاورميانه؛ تبديل شدن به شريک مهم اقتصادي منطقه اي در آينده؛ همکاري در مبارزه با قاچاق مواد مخدر از طريق ايران و همکاري در زمينه انتقال انرژي با اتحاديه اروپا و کشورهاي عضو آن، باشد. (خالوزاده : 1391 ،107-106)
به نظر مي رسد به رغم مشکلات متعدد سر راه و بي اعتمادي حاکم بر روابط کنوني،اتحاديه اروپا به گسترش روابط اقتصادي و سياسي با ايران علاقه مند است،هرچند اين علاقه مندي در ظاهر چندان پررنگ نيست.درواقع،استراتژي جديد اتحاديه اروپا در قرن بيست و يکم ، تبديل شدن به يک قدرت بزرگ اقتصادي و سياسي در سطح جهاني است.اين مهم مستلزم دسترسي به منابع جديد و استراتژيک و جذب کشورهاي بالقوه و بالفعل قدرتمند است. از اين رو،اتحاديه اروپا مي تواند حساب ويژه اي بر روي مناطق آسياي ميانه،درياي خزر،خاورميانه و خليج فارس و به ويژه ايران باز نمايد.روابط دوجانبه اقتصادي ايران با کشورهاي عضو اتحاديه اروپا به طور جداگانه همواره وجود داشته و درآينده نيزتداوم خواهد داشت.موازي با همکاري هاي چند جانبه با اتحاديه لازم است گسترش روابط دو جانبه با کشورهاي عضو اتحاديه در دستور کار قرار گيرد.
4-4 : چالش هاي تحريم نفتي ايران براي اتحاديه اروپا
موضوع تحريم نفتي ايران نسبت به گذشته شدت پيدا کرده است و سياستمداران اروپايي تحت فشار ايالات متحده آمريکا به قصد تحت فشارقراردادن درآمدهاي نفتي و به تبع آن اقتصاد ايران ، موضوع تحريم را مطرح کردند. اگرچه اين تحريم ها فشار زيادي بر اقتصاد ايران وارد کرد ولي اتحاديه را در بخش هاي مختلفي دچار چالش نمود که در زير به اختصار به آنها اشاره مي شود:
-تحريم گسترده اتحاديه اروپا عليه ايران سبب گرديده سياست تجاري ايران به سمت آسيا محوري و منطقه گرايي سوق يابد و ازسوي ديگر،باعث شده شرکت هاي اروپايي تا حدود زيادي ميدان رقابت و بازار خيره کننده ايران را به رقباي آسيايي خود واگذار کنند.(فلاحي:1390 ،112)
-مذاکرات براي توافقنامه تجارت و همکاري که در سال 2002 ميان ايران و اتحاديه اروپا آغاز گرديده بود از اوت 2005 و به دليل از سر گيري فعاليت هاي هسته اي ايران سرانجامي مبهم پيدا کرده است. (فلاحي:1390 ،112)
-هرچند اين گونه تحريم ها تأثيرات خود را بر بازارهاي سرمايه،کميابي اعتبار،افزايش تورم و کاهش تجارت،سرمايه گذاري و اعطاي وام و تسهيلات اعتباري و مالي،بازکردن اعتبار اسنادي و نيز ريسک کشور مي گذارند،اما برخي از اين تأثيرات غير مستقيم،ممکن است کوتاه مدت باشند؛ چراکه شرکت ها،بانک ها و ديگر مؤسسات خصوصي يا دولتي طبعاً راه هاي گريزي را براي دورزدن تحريم ها و يا تجارت در ارز ديگر جستجو خواهند کرد. (فلاحي:1390 ،113)
-فرضي? بدبينانه اي حتي در ميان اروپائيان وجود دارد که فشار آمريکا بر اروپا در اعمال تحريم هاي گسترده عليه ايران صرفاً سبب آن خواهد شد ايالات متحده بتواند زماني نه چندان دور، جاي پاي خود را دوباره دربازارهاي گسترد? تجاري ايران باز يابد. (فلاحي:1390 ،115)
-با عنايت به اينکه اقتصاد و سياست هردو زير بناي يکديگر محسوب مي گردند ،لذا هرگونه پيشرفت در مذاکرات1+5 براساس بازي حاصل جمع جبري متغير يا همان برد-برد بدون شک آثار مثبتي بر روابط تجاري بر جاي خواهد گذاشت. (فلاحي:1390 ،116)
-اتحاديه اروپا در بازي امنيت انرژي خود به روسيه به دليل ناديده گرفتن ايران که به واسطه تحريم ها ايجاد شده است،بازنده بوده است. (بي نياز:1391 ،137)
– نفت خام هاي سبک و سنگين ايران(مانند نفت خام هاي سروش و نوروز و مخلوط فروزان) ازاصلي ترين نفت خام هاي صادراتي ايران هستند که بيشتر به بازار شرق روانه مي شوند. درجهAPI نفت سبک و سنگين ايران به ترتيب33/4 و6/29و مقدار گوگرد آنها برابر 1/4 و2درصد است.بيش از هشتادوپنج درصد نفت صادراتي ايران از اين دو نوع تشکيل شده است.اگرکشوري بخواهد نفت ايران را جبران کند لازم است که نفت خامي را توليد کند که مشخصاتي مشابه با نفت خام هاي ايران داشته باشد.حتي اگر کشوري مانند عربستان سعودي بخواهد و بتواند بيش از اين بر توليد خود بيفزايد،به سادگي نمي تواند نفت خامي توليد کند که در پالايشگاه هاي جهان قابليت جانشيني با نفت ايران را داشته باشد.بيش از نيمي از صادرات نفت ايران،نفت خام سنگين است وکمتر ازسي و پنج درصد سبک،درحالي که ظرفيت مازاد توليد عربستان سعودي، نفت هاي فوق سنگين است که براي جانشيني با نفت خام هاي سروش و نوروز مناسب است که توليد و صادراتشان بيش از يکصد و ده هزار بشکه در روز نيست.ضمن اينکه عربستان سعودي براي استفاده ازظرفيت مازاد خود وافزودن5/1 ميليون بشکه بر توليد روزانه،شش ماه زمان لازم دارد.چرا که بيشتر اين ظرفيت مربوط به مياديني است که هنوز از آن ها بهره برداري نشده و دست نخورده باقي مانده است و آغاز بهره برداري از آنها دست کم شش ماه زمان مي برد. عربستان سعودي تقريباً تمام ظرفيت خود براي توليد نفت خام هاي سبک ، متوسط و سنگين را بکار گرفته است. نفت سبک عربستان سعودي که درجهAPIنزديک به33/6و مقدار گوگرد نزديک به دودرصد، کيفيتي کم وبيش مشابه نفت سبک ايران دارد که باتمام ظرفيت توليد مي شود. نفت خام هاي متوسط عربستان سعودي که بيشترين سهم توليد اين کشور را تشکيل مي دهند ،با نفت خام سنگين ايران تشابه بيشتري دارنداما افزودن توليد اين نوع نفت خام براي عربستان سعودي شدني نيست. لذا وجود ظرفيت مازاد توليد عربستان سعودي که عمدتاً نفت فوق سنگين است ، نبايد در کوتاه مدت خطري براي ايران به شمار آيد.
-ميزان ظرفيت مازاد توليد نفت اوپک رو به کاهش است و هم اکنون کمتر از چهار ميليون بشکه در روز گزارش مي شود.بر اساس گزارش اطلاعات انرژي آمريکا،ظرفيت توليد پايدار و قابل تداوم اعضاي اوپک، کمتر از سي و پنج ميليون بشکه در روز است در حالي که توليد فعلي اوپک نزديک به7/30 ميليون بشکه در روز گزارش مي شود.از سوي ديگر، عربستان سعودي در چند ماه گذشته به سبب شرايط خاص بازار نفت ناشي از توقف توليد نفت ليبي،تاسرحد امکان برتوليد خود افزوده و ميانگين توليد خود را به ده ميليون بشکه در روز رسانده است. با وجود اين ،توليد نفت اوپک با احتساب نفت عراق در مجموع به سي ميليون و هفت صد هزار بشکه رسيد،که نتوانست نياز بازار را به قدر کافي تأمين کند و در نتيجه مقدار ذخيره سازي نفت خام کاهش يافت. مقدار ذخاير نفت خام ايالات متحده آمريکا با کاهش ده ميليون بشکه اي به سيصد و بيست و هشت ميليون بشکه رسيد. مجموع ذخيره سازي کشورهاي عضو سازمان همکاري هاي اقتصادي و توسعه(OECD)نيز با بيش از سي و شش ميليون بشکه کاهش به کمتر از دو ميليارد و شش صد وسي ميليون بشکه رسيده است که مصرف پنجاه و هفت روز اين دسته از کشورها را پوشش مي دهد که از نرخ متداول شصت روز کمتر است.
-بحران اقتصادي ايالات متحده و اروپا سبب شده است که طي چند سال گذشته تقاضاي نفت اين دسته از کشورها کاهش يابد.به عنوان نمونه تقاضاي نفت اروپا در سال2010،نزديک به3/15 ميليون بشکه در روز بود که به15ميليون بشکه رسيد و پيش بين مي شود که در سال آينده (1391)به 8/14ميليون بشکه در روز کاهش يابد.اين درحالي است که تقاضاي جهاني نفت از 3/88 ميليون بشکه درسال2010 به هشتاد و نه ميليون بشکه در سال 2011رسيد.چين و هند بيشترين نقش را در افزايش تقاضاي جهاني داشته و دارند. چين با مصرف روزانه ده ميليون بشکه در روز و واردات روزانه5/5 ميليون بشکه، نيروي محرک بازار نفت به شمار مي آيد. لذا ممکن است غربي ها نتوانند مصرف کنندگان شرقي نفت خام ايران را متقاعد سازند که از چنين منبع بزرگي دست بشويد و تاوان تمايلات سياسي آنها را بپردازند. (خوشرو:1390 ،16)
-توليد غير اوپک به اوج خود نزديک شده و انتظار نمي رود که بتواند سهم خود را در تأمين تقاضاي جهاني نفت حفظ کند. در سال2011 توليد غير اوپک تنها صد هزار بشکه افزايش يافته و به 53/4 ميليون بشکه در روز رسيد. روسيه که چند سالي است جايگاه بزرگترين توليدکننده نفت جهان را از آن خود کرده است ، با توليد روزانه 2/10 ميليون بشکه ، تمام توان خود را براي افزايش توليد به کار گرفته و انتظار نمي رود که در آينده نزديک بتواند بر توليد خود بيفزايد. در عين حال مصرف نفت خام اين کشور به شدت رو به افزايش است. روسيه تأمين کننده چهل درصد گاز وارداتي و سي درصد نفت وارداتي اتحاديه اروپا است.(واعظي: 1387 ،43) توليد نفت درياي شمال و برزيل نيز همواره با مشکلات و توقف هايي روبه رو بوده است. به عنوان نمونه ميزان صادرات نفت مکزيک در ماه نوامبر2011 نسبت به دوره مشابه سال قبل 14/9 درصد کاهش يافت و به حدود 375/1 ميليون بشکه در روز رسيد، اين روند کم و بيش براي ديگر توليد کنندگان غير اوپک مصداق دارد و جهان نمي تواند براي تأمين نياز اضافي خود به افزايش توليد غير اوپک چشم بدوزد. از سوي ديگر با توجه به سياست تنوع منابع انرژي اتحاديه اروپا جهت برقراري امنيت انرژي و مقابله با سياست هاي روسيه و افزايش تقاضاي گاز در اتحاديه اروپا و بسنده نبودن عرض? گاز از سوي روسيه ، ايران مي توانست با توجه به اينکه داراي دومين مخازن بزرگ گاز جهان و يکي از بزرگترين توليد کننده هاي نفت خام جهان مي باشد ، به پشتوانه جايگاه جغرافيايي اش به يکي از فراهم کنندگان اصلي انرژي به خصوص گاز طبيعي اتحاديه اروپا تبديل شود.(بهروزي و کوکبي:1389 ،239)براساس محاسبات مؤسسه يوهان بنيني،چنين اتفاقي سبب مي شود که اقتصاد جهان چنان راکد شود که تقاضاي نفت به شدت کاهش يافته و طي پنج سال در مجموع از تقاضاي نفت به شدت کاسته شود.آشکار است که اقتصاد جهان همين حالا هم با چنين مخاطراتي دست به گريبان است که تحمل چنين تکانه اي برايش ناممکن مي نمايد. (خوشرو:1390 ،17) براساس آمار ادار? اطلاعات انرژي ايالات متحده ، ايران در چند ماه منتهي به اعمال تحريم ها به طور ميانگين روزانه دو نيم ميليون بشکه نفت خام و ميعانات گازي صادر کرده است.از اين ميان ، کمتر از هفت درصد به مقصد کشورهاي اروپايي عضو آژانس بين المللي انرژي بارگيري شده است. درحالي که بازار شرق و عمدتاً چين و هند ،درمجموع شصت و پنج درصد از نفت ايران را خريداري کرده اند. به اين ترتيب صادرات نفت ايران چندان به اروپا وابسته نيست.آن هم اروپايي که براساس آمار همين مؤسسه، تقاضاي کاهنده دارد و سال آينده نيز تقاضاي روزان? نفت آن نزديک به سي صد هزار بشکه کاهش خواهد يافت.ايتاليا،اسپانيا و يونان به ترتيب با واردات يکصدو نود و شش،يکصد و شصت و يک و يکصدو و سه هزار بشکه در روز از ايران وارد مي کنند وبزرگترين وارد کنندگان اروپايي نفت ايران هستند که عمدتاً نفت خام سبک ايران را خريداري مي کنند.فرانسه ، آلمان و بريتانيا به ترتيب پنجاه و سه،پانزده و يازده هزار بشکه از ايران وارد مي کنند.ترکيه نيز که نزديک به سي درصد از نفت مورد نياز خود را از ايران تأمين مي کند،روزانه يکصد و هشتاد و پنج هزار بشکه در روز از ايران خريداري مي کند.هر پالايشگاه مي تواند نفت خام خاصي را به عنوان خوراک به مصرف برساند. لذا اگر بخواهد نفت خود را از منبع ديگري تأمين نمايد،نه تنها بايد افزايش توليد نفت در جاي ديگر ممکن باشد ،بلکه بايد نفت خاصي باشدکه به لحاظ سبکي و سنگيني، ترشي و شيريني و وجود ناخالصي هاي ديگر،کم و بيش مشابه همان نفت خام باشد و در غير اين صورت بايد انواع نفت خام ها را ترکيب کند تا به مشابه خوراک خود برساند.(خوشرو:1390 ،15)
– آمريکا که توانسته هم پيمانان اروپايي خود را متقاعد کند تا خريد نفت خود را از ايران متوقف کنند،اين نکته را در نظر دارد که به طور معمول نود و پنج درصد از نفت کشور بر مبناي قراردادهاي دراز مدت فروخته مي شود و در آغاز هرسال مقدار دقيق دوره هاي ماهيانه تحويل آن نهايي مي شود،بيشتر شرکت هاي نفتي اروپايي مي دانند که بازار رو به رشد شرق از سال ها پيش صادرکنندگان نفت را بر

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درباره اقتصاد کشور، سازمان ملل، نفت و گاز Next Entries پایان نامه درباره نفت و گاز، خط لوله نابوکو، ساختار بازار