پایان نامه درباره حقوق بشر، دوره متوسطه، انقلاب مشروطه

دانلود پایان نامه ارشد

ه مطالعات صورت گرفته در خارج ازکشورکيکو ساکورايي ،استاد دپارتمان ارتباطات فرهنگي دانشگاه گاکوشوئين ژاپن ،(1999: 256-241)پژوهشي تحت عنوان ،کتابهاي درسي دردوران انقلاب ايران،انجام داده است.در اين پژوهش محتواي کتابهاي درسي تعليمات اجتماعي ،ديني وفارسي درسه دوره مورد بررسي ومقايسه قرار گرفته اند:ازسال1963تا1979(ازانقلاب سفيد تا انقلاب اسلامي)،ازسال 1979تا1989(انقلاب اسلامي دردوره امام خميني) وازسال 1989 تا1997 (انقلاب اسلامي دردوره پس از امام خميني).در اين پژوهش ابتدابه هدفهاي کتابهاي درسي فارسي،تعليمات ديني وعلوم اجتماعي پرداخته شده است .مليت ،کشور،انتقال فرهنگ،مذهب واعتقادات،تربيت اجتماعي دانش آموزان به عنوان اولين هدفهاي مورد بررسي توجه پژوهشگررابه خود جلب کرده اند .پژوهشگراز روش تحليل محتوا در کارش استفاده کرده است وهدفها را در قالب طرح پژوهشي خود به صورت نگاه به نهادهاي مدني2 ونهادهاي قدرت 3ودر قالب ارتباطات افقي وعمودي مورد ارزيابي قرار داده است.آنگاه بازخورد پنهاني4 محتواي هر دوره را در ارتباط با تحولات دوره بعد مورد ارزيابي قرار داده است.بطورخلاصه يافته هاي اين پژوهش به تفکيک سه دوره اينگونه است:
دوره اول:محتواي کتب درسي،اين دوره را دوره ثبات وسازندگي ،توسعه وتحول اجتماعي-اقتصادي ناشي ازابتکارشاه معرفي ميکنند.به مباني مذهبي کمترتوجه ميشود درعوض متون شاهنامه حائز اهميت ويژه است.درانقلاب مشروطه برعکس روحانيون برنقش آزاديخواهان تاکيد ميشودوهمچنين تمرکزاصلي بر روابط عمودي وسلسله مراتبي است.
دوره دوم:محتواي کتب درسي بطور کلي تغييرکرده وارزشهاي جديدي براي جامعه تبيين ميشود.درباره رهبري،ولايت فقيه وسيستم حکومتي بحث وبرروابط افقي تاکيد مي شود.دوره پهلوي تاريکترين دوره کشورمعرفي شده وبه اقتضاء جنگ کشته شدن در راه وطن وانقلاب جايگاه شهادت مي يابد .حضورشاهنامه وشعرهاي از اين نوع کمرنگ شده درعوض برمفاهيم مذهبي واسلامي تاکيد مي شود بطوريکه مفهوم امت اسلامي ازاهميت بيشتري درمقايسه با مفهوم کشور برخورداراست.
دوره سوم:در اين دوره به تدريج درکتابهاي درسي مفاهيم ملي گرايي به شکل متفاوت از دوره اول ديده مي شود وشعرهاي شاهنامه به محتواي کتابهاي درسي بازميگرددوبين ملي گرايي واسلام خواهي توازن معني داري برقرارمي شود .همچنين مباحث مربوط به آزادي همراه با استقلال را درخلال متون مورد تحليل مي توان يافت .در اين دوره ديدگاههايي مطرح مي شوند که دهه اول انقلاب را دهه توجه به استقلال ودهه دوم انقلاب را دهه توجه به آزادي مي دانند. بذ رهاي اين مبحث بطورضمني درکتب درسي اين دوره مطرح مي شوند بطوريکه تجلي همگاني آن را مي توان بعدها به صورت نتايج انتخابات دوم خرداد ديد.
• چرا آموزش حقوق بشردربرنامه تحصيلي ملي حائزاهميت است؟اين تحقيق توسط نهاد حقوق بشر استراليا (2011)با استفاده ازروش مطالعه موردي صورت گرفته است. هدف ازاين کار نشان دادن آثارمثبت آموزش حقوق بشر بر رفتاردانش آموزان درمحيط مدرسه است.ازديدگاه نهاد مذکورآموزش حقوق بشر در مدرسه يک روش موثر ، جهت ياري دانش آموزان براي وارد کردن ارزشهاي حقوق بشري در نگرش و رفتارشان مي باشد . يافته هاي اين تحقيق که در مدارس استراليايي صورت گرفته نشان ميدهد که زماني که آموزش در زمينه ارزش ها در محتوا ي کتب درسي و در کلاس درس گنجانده ميشود،نشانه هايي از بهبود درروابط عاطفي واجتماعي دانش آموزان در مدرسه ، ديده ميشود.در نتيجه ي آموزش اين ارزش ها ،مدارس افزايش همدلي ،تحمل و احترام را گزارش دادند و همچنين اين امرباعث افزايش اعتماد دانش آموزان در عنوان کردن مشکلات شان شده است.مدارس همچنين کاهش اقدامات انظباطي ، افزايش حضور در مدرسه و تغييرات مثبت درروابط دانش آموزان درکلاس درس وزمين بازي و همچنين در خانه را گزارش داده اند.
• محتواي آموزش حقوق بشر:سرجيوويراد(2003) دراين کارازروش اسنادي وکتابخانه اي استفاده کرده است.هدف ازاين کارنشان دادن اهميت آموزش حقوق بشرمي باشد.ازديدگاه نويسنده حقوق بشرچهارچوب قانوني جهاني است که به همه افراد بشرتعلق دارد.افراد بشرداراي حقوق يکساني هستند وهرکدام ازاين حقوق درجايگاه خود داراي اهميت هستند به بياني ديگرهيچ حقي قابل رتبه بندي به عنوان غيرضروري ويا کم اهميت تر ازديگري نيست.درمقابل حقوق بشر بهم وابسته اند وبخشي ازيک چهارچوب مکمل اند.بنابريافته هاي اين تحقيق حتي تدريس توسط افرادي بابالاترين مدارک،مهارت ودقت به تنهايي نمي تواند حقوق بشررابه فضاي کلاس بياورد .براي تحقق عملي حقوق بشر درسطح جامعه علاوه برآموزش ذهني ،دانش آموزان بايد اين حقوق را درزندگي واقعي تجربه کنند ونهاد آموزش بايد شرايط رابراي درک عملي مفاهيم حقوق بشري چون آزادي،عدالت وبرابري فراهم آورد.
* آيا شما آزاديد؟آيامي توانيد آزادباشيد؟
آناهيويت(2006)دراين کارازروش کتابخانه اي واسنادي استفاده کرده است.پژوهشگر دراين مقاله درپي نشان دادن اهميت آموزش عملي آزادي درکنارآموزش تئوري آن درخلال متون کتب درسي است.اين مقاله درابتدا باخطاب قراردادن دانش آموزان با طرح اين سوالات :آيا شماآزاد هستيد؟وآيا مي توانيد آزاد باشيد؟مي خواهدآنان رادرگيرتفکرانتقادي درمورد معاني وکاربرد مفهوم آزادي کند.اوجايگاه بالاي آموزش آزادي را اينگونه نشان مي دهد:بسيارمهم است که دانش آموزان درمورد مفهومي که تاحد زيادي زندگي شان را بصورت روزمره تحت تاثيرقرارمي دهد فکرکنند.هنوزهم درخلال زندگي روزانه گاهي آزاديمان به رسميت شناخته نمي شود يا درمسيرهايي قرار مي گيريم که خودمان انتخاب نکرده ايم .گاهي فراموش مي کنيم که خيلي از مردم تنها مي توانند از روياي آزادي لذت ببرند.هدف اين تحقيق آگاهي سازي وعملي کردن روياي آزادي است.ازديدگاه نويسنده اينکه دانش آموزان حقانيت آزادي رابدانند تنها بخش ظاهري آزادي راپوشش مي دهد بنابراين دانش آموزان بايد معاني رابراي خود بسازند وبکارببرند وبطور فعال درگيرآن شوند تازندگي خود وديگران را غني سازند. درپايان راه حل هاي پيشنهادي: بامطالعه ،نگارش وانجام تحقيق دانش آموزان ميتوانند درکي عميق تروگسترده ترازمفهوم پيچيده آزادي کسب کنند. معلمان باتشکيل گروهها وطرح سوالات وآماده کردن متن دانش آموزان رابصورت انتقادي درگير بررسي وارزيابي موضوعات مرتبط باآزادي مي کنند.
جدول ‏2- 1: خلاصه‌اي از پيشينه‌ ي خارجي
رديف
نام پژوهشگر(ان)
سال پژوهش
عنوان پژوهش
يافته هاي اصلي
1
کيوکوساکورايي
1999
کتاب هاي درسي در دوران انقلاب ايران
دوره اول:شاه سنبل اميدوآينده ايران،عدم توجه به نهادهاي مدني وتاکيد برروابط عمودي
دوره دوم:تبيين ارزش هاي جديدبراي جامعه تشريح مباحث امامت،رهبري،تاکيد برروابط افقي دوره سوم:طرح مباحث ملي گرايي تاکيدبرآزادي اجتماعي
2
سرجيوويراد
2003
محتواي آموزش حقوق بشر
تاکيد برايجادشرايطي براي درک عملي مفاهيمي چون آزادي،عدالت وبرابري درکنار آموزش ذهني دانش آموزان
3
نهادحقوق بشر استراليا
2011
چراآموزش حقوق بشردربرنامه تحصيل ملي حائز اهميت است؟
گنجاندن ارزش ها ي حقوق بشري درمحتواي کتب درسي وايجادشرايط براي تحقق عملي آنهاسبب بهبودروابط عاطفي واجتماعي دانش آموزان،افزايش همدلي،تحمل واحترام
4
آنا هيويت
2006
آياشماآزاديد؟آيامي توانيدآزادباشيد
ايجاددرک عميق ازمفهوم پيچيده آزادي دردانش آموزان ازطريق مطالعه وانجام تحقيق
بررسي وارزيابي انتقادي موضوعات مرتبط با آزادي
منبع: مولف

2-1-2 .آثارداخلي
• چالش هاي بازتوليدهژموني دولت ازطريق گفتمان مدرسه
رضايي وغلامرضا کاشي (1384)،اين کارمثالواره اي ازکارهاي انجام شده درحوزه مطالعات فرهنگي مي باشدوبه نوعي درقلمرو مطالعه ايدئولوژي نيز قرار دارد.اين دو در مقاله مذکور درصدد پاسخ گويي به دو سوال هستند:آيا ساختارايدئولوژيک مدارس ايران عملکرد ايدئولوژيک آنراتضمين مي کند؟وآيا مدارس درعمل قادرند ذهنيت سوژه هاي اجتماعي رابه نحوي شکل دهند که مقوم هژموني حکومت باشد؟اين مقاله بانقد برنامه پژوهي آلتوسري شروع مي شودسپس بااستفاده ازنظريه گفتماني لاکلاوموفه از زاويه اي ديگربه بحث آموزش وپرورش ومدرسه مي پردازد وبا تکميل چنين برنامه اي با دستگاههاي نظري گرامشي وهال پروژه خود راپيش مي برد با اينحال منطبق بر دستگاه نظري هال است .اين تحقيق به شيوه مورد پژوهي يااتنوگرافي از نوع مطالعه موردي انجام شده است.نتايج اين پژوهش نشان مي دهدکه برخلاف نظريه هاي باز توليد ، توان بازتوليد نهادي نظيرمدرسه امري مفروض وتضمين شده نيست .ناسازه ها درگفتمان مدارس وقدرت گفتمان هاي رقيب (بيرون مدرسه)دوعامل مهم دراين رابطه اند.گسست ميان سطح توليد ومصرف ،يکي ازناسازه هاي عنوان شده است.به بياني ديگرعلي رغم توليد پيام هاي ايدئولوژيک درسطح سازمان ،مدارس دررويه هاي روزمره خود چندان پاي بند به اين موارد نيستند.ناسازه ديگر گفتمان مدرسه ناهمخواني صورت هاي متصلب ايدئولوژيک وصورت هاي گفتماني موجود در مدرسه است.هرچنددرسطح سازمان هنوز با ايدئولوژي زمان انقلاب بامقوله پرورشي برخورد مي شود اما نوعي تحول گفتاري درسطح مدرسه رخ داده است .واقعيت امر اين است که امروزه مدارس تاحدزيادي درخدمت خانواده هاست نه دولت.درواقع شرط کافي براي تکوين ذهنيت دانش آموزان درمدارس ترکيبي ازسرمايه هاي تحصيلي ومذهبي والدين است.هرگاه اين سرمايه ها به گونه اي انباشت شوند که امکان گفتماني بيشتري براي دانش آموزان فراهم شود تاعناصرآن باعناصرگفتمان مدرسه همخواني داشته باشد مدارس نيز درتکوين ايدئولوژيکي ذهنيت موفق ترعمل خواهدکرد.
• جنسيت درکتاب هاي درسي
عبادالهي ، اسماعيل زاده و زرسازکار(1389)به تشريح نحوه عملکرد نظام آموزش وپرورش ايران در تداوم نابرابري جنسيتي پرداختند. آنها درکارشان ازنظريات آلتوسر،گرامشي وبورديو سود جستند.دراين تحقيق با الهام ازنظريه بورديووبا توجه به شرايط موجود در ايران ،نقطه محوري نظريه بورديوازنابرابري طبقاتي به نابرابري جنسيتي تغيير کرده است تا نحوه عملکرد نظام آموزش وپرورش ايران در تداوم نابرابري جنسيتي از طريق بررسي محتواي کتب درسي مشخص شود.در اين پژوهش از روش تحليل محتوا استفاده شده است. جامعه آماري اين پژوهش کتاب هاي درسي نظام آموزش وپرورش جمهوري اسلامي ايران بوده است که ازبين آنها 4 کتاب درسي مقطع پنجم ابتدايي يعني کتابهاي فارسي بخوانيم ،فارسي بنويسيم،علوم ورياضي به عنوان نمونه انتخاب شد .مقولات در اين پژوهش تعداد تصاويرمرد يا زن،شغل هاي معرفي شده براي مردان وزنان وويژگي هاي نسبت داده شده به مردان يازنان وواحد تحليل درس(مضمون درس،جملات وتصاوير)مي باشد.بنا بر يافته هاي مقاله مذکور کتابهاي درسي در نظام آموزشي جمهوري اسلامي ايران مملو از مضامين جنسيتي است ونهاد آموزش وپرورش با استفاده از کتابهاي درسي به تقويت وباز توليد ارزش ها ،نگرش ها ،اعتقارات وباورهاي جنسيتي مي پردازد.اين امر باتوجه به ساختارهاي پدرسالار/مردسالار ِجامعه ايران که ريشه در سنت وگذشته تاريخي ايران دارد ،به لحاظ انتقادي قابل توجه است.
• تحليل محتواي کتب درسي جامعه شناسي دوره متوسطه از حيث حقوق شهروندي
پوررجبعلي (1385)اين تحقيق رابا هدف پاسخ گويي به سوالات زيرانجام داده است:آيا در محتواي کتابهاي درسي جامعه شناسي مفاهيم حقوق شهروندي مطرح شده است؟ آيا درمحتواي کتب درسي جامعه شناسي به نقش دولت درتامين حقوق شهروندان اشاره شده است؟به هريک ازابعادحقوق شهروندي اعم ازاجتماعي،مدني،فرهنگي و سياسي به چه مقدار پرداخته شده است؟ محقق در کارش ازنظريات گيدنز،هابرماس ومارشال سود جسته وبا استفاده از روش تحليل محتواي مارشال به بررسي کتاب هاي درسي جامعه شناسي دوره متوسطه پرداخته است .واحد هاي تحليل کلمات ، جملات، مفاهيم متون کتاب هاي درسي جامعه شناسي دوره متوسطه هستند که از جنبه حقوق شهروندي مورد بررسي قرار گرفته اند. ابعاد حقوق شهروندي در اين تحقيق: 1-حقوق اجتماعي 2-حقوق سياسي 3-حقوق مدني 4-حقوق فرهنگي ميباشد.نتايج حاصل از اين تحقيق ،حاکي از کمرنگ بودن محتواي کتب درسي

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درباره آزادي، ازآزادي، مفاهيم Next Entries پایان نامه درباره حقوق بشر، نظام ارزش ها، پناهندگان