پایان نامه درباره حقوق بشر، دوره متوسطه

دانلود پایان نامه ارشد

اجتماعي مي کشاند.

جمع بندي مقالات فوق الذکربطورخلاصه -باتوجه به نکات اصلي- درجدول زيرارائه مي شود:

جدول 2-2 :خلاصه اي ازپيشينه ي داخلي
مولف(ها) و عنوان
چهارچوب نظري
روش و حجم نمونه
نتايج
عبادالهي ومنصوري(1389)
درکتابهاي درسي دوره آموزش عمومي

نظريه بازتوليد گرامشي
تحليل گفتمان انتقادي فرکلاف
مقولات:
(حقوق:آزادي برابري،
مشارکت،
امنيت واحترام-تکاليف:تعهدبه
جامعه وقانونگرايي)
واحدتحليل:بند،
جمله وتصاوير
حجم نمونه:
فارسي،تعليمات اجتماعي وتعليمات ديني مقطع
راهنمايي وابتدايي
عدم توجه سياستگذاران فرهنگي کشوربه ارزشهاي
شهروندي دموکراتيک والقاء ايدئولوژي هايي چون تقيه،انفعال واطاعت توسط گفتمان حاکم برکتب درسي
پوررجبعلي(1385)
تحليل محتواي کتب درسي جامعه شناسي دوره متوسطه از حيث حقوق شهروندي

گيدنز وهابرماس
تحليل محتواي مارشال
مقولات:(حقوق اجتماعي،حقوق مدني،حقوق فرهنگي وحقوق سياسي)
واحدتحليل:بند،جمله ومضمون
حجم نمونه:جامعه شناسي پايه اول،دوم وسوم دبيرستان وعلوم اجتماعي پيش دانشگاهي
کمرنگ بودن محتواي کتب درسي از لحاظ مفاهيم مربوط به حقوق شهروندي
صبوري(1393)
توزيع نامتوازن ارزش هاي
اجتماعي
پارسونز
تحليل محتوا
مقولات: (ارزشهاي اعلمي،اخلاقي،
اقتصادي واعتقادي)
واحدتحليل:بند،
جمله ومضمون
حجم نمونه:فارسي (بخوانيم وبنويسيم)،قرآن،رياضي تعليمات اجتماعي وعلوم
ارزش هاي اجتماعي ومقولات آن در کتب درسي ازيکپارچگي ،توازن وهمه جانبه نگري برخوارنبوده وسوگيري براي بعضي ارزش ها وجود دارد

فتحي و ديگران(1393)
بررسي وتحليل مولفه هاي حقوق بشر در کتابهاي درسي دوره ابتدايي

————-
تحليل محتواي
آنتروپي شانون
مقولات:(حق:امنيت،
حيات،مالکيت،حريم
خصوصي وآزادي بيان-منع:بردگي و
شکنجه)
واحدتحليل:متن ،پرسشها،فعاليتهاو
تصاوير حجم نمونه: فارسي(بخوانيم و
بنويسيم)هديه هاي آسماني،علوم،رياضي،
تعليمات اجتماعي

تنها به برخي از مولفه هاي حقوق بشر به ميزان اندک در کتب درسي پرداخته شده
صالحي عمران و ديگران(1393)
تحليل محتواي کتابهاي درسي دوره ابتدايي بر مبناي مولفه هاي آموزش جهاني

———–
تحليل محتواي آنتروپي شانون
مقولات:صلح،
حفظ محيط زيست و
سلامتي
واحدتحليل:متن،
پرسش،تصاوير و
فعاليتها
حجم نمونه:
فارسي(بخوانيم وبنويسيم)
هديه هاي آسماني،علوم،
رياضي وتعليمات
اجتماعي
با توجه به حجم کتب درسي توجه به مولفه هاي آموزش جهاني بسيار اندک بوده وبه خرده مولفه ها به يک ميزان توجه نشده
حکيم زاده و موسوي(1393)
آموزش ارزش ها
درمحتواي کتابهاي درسي
ديني دوره ابتدايي

————-
تحليل محتواي
کرايپندرف
مقولات:
ارزش هاي(اعتقادي،عبادي
اخلاقي ،اقتصادي
اجتماعي)
واحد تحليل:متن،
پرسشها،فعاليتها و
تصاوير
حجم نمونه:کتابهاي
تعليمات ديني دوره
راهنمايي
عدم توازن درتوجه به حيطه هاي پنج گانه -ي ارزشي وکمرنگ بودن توجه به آنها
رضايي و غلامرضا کاشي(1384)
چالش هاي باز توليد هژموني دولت از طريق گفتمان مدرسه
نظريه باز توليد گرامشي ،آلتوسر

وتحليل گفتمان لاکلا وموفه
مورد پژوهي
مقولات:ديوارنوشته ها،بخشنامه ها و
اطلاعيه هاي
پرورشي
حجم نمونه:
دبيرستانهاي دولتي پسرانه،روزانه،شيفت
صبح منطقه 12
صرف ايدئوژيک بودن نهاد آموزش وپرورش تضمين کننده موفقيت اين نهاد نيست وتوان باز توليد نهادي نظير مدرسه امري مفروض وتضمين شده نمي باشد
کهنه پوشي ها(1388)
تحليل محتواي مفهوم هويت درکتابهاي درسي جامعه شناسي 1و2

———-
تحليل محتوا
مقولات:هويت(ملي،
مذهبي،فردي و جنسيتي)
واحدتحليل:کلمات ومعاني
حجم نمونه:کتاب جامعه شناسي2و1

نفي هر نوع تکثر گرايي وبرخوردي سياسي وغير علمي با مفهوم هويت وتنوع فرهنگي
عبدالهي و اسماعيل زاده و زرسازکار(1389)
جنسيت در کتابهاي درسي، مطالعه موردي دوره ابتدائي
آلتوسر، گرامشي، بورديو
تحليل محتوا
مقولات:مشاغل وويژگي ها
واحد تحليل:مضمون درس
تصاويروجملات حجم نمونه:فارسي بخوانيم،فارسي بنويسيم،رياضيوعلوم(پنجم دبستان)
تقويت وبازتوليد ارزش ها ، نگرشها،عتقادات وباورهاي جنسيتي
منبع:مولف
2-1-3.جمع بندي
با توجه به مقاله هاي فوق الذکرکه شاخص ترين کارهاي انجام گرفته در اين زمينه هستند بايد اذعان کرد که بيشتر کارهاي انجام شده همانطوري که جدول بالانشان مي دهد ازروش تحليل محتوا که يک روش کمي است ،به تحليل وبررسي متون کتب درسي پرداخته اند .اين روش نگاهي سطحي به مضامين مندرج درکتب درسي داشته وتنها به شمارش موارد،مفاهيم-مضامين-مولفه ها،مي پردازد واز واکاوي دقيق ورفتن به لايه هاي زيرين متون ونگاه عميق وموشکافانه به کتب درسي امتناع ميکند .اگر از ديدگاه فرکلاف بخواهيم تحليل متن رابه سه سطح توصيف،تفسير وتبيين تقسيم کنيم بيشتر کارهاي انجام شده در اين زمينه تنها به بخش کوچکي از لايه هاي سطحي توصيف خلاصه مي شود استفاده از روش تحليل محتوا براي بررسي متون درسي به چند دليل صورت مي گيرد که مهمترين آن اين است که اکثريت محققين فعال دراين زمينه متعلق به حوزه برنامه ريزي آموزشي وعلوم تربيتي مي باشند که روش متداول مورد استفاده در اين حوزه روش تحليل محتواست .آنها با گذشت زمان وپيشرفت دراين زمينه از فرمول هاي دقيق تر استفاده مي کنند اما اين مولفه ها وفرمول هاي جديد هم درچهاچوب همان روش پيشين يعني تحليل محتوا ،که يک روش کمي است،جاي مي گيرد که همانطوري که عنوان شد نگاهي سطحي ،کمي وکاربردي به متن کتب درسي دارد.
بابررسي دقيق مقاله ها در اين زمينه مي توان پي برد که مهمترين دغدغه متخصصان در اين حوزه قرار دادن مفاهيم ،مضامين ومولفه هاي مربوط به آنها درخلال متون کتاب هاي درسي است که پاسخ گوي نيازها براي زندگي درجهان امروز باشد وهمچنين نشان دادن اهميت اين مفاهيم وعواقب عدم حضور يا کمرنگ بودن آن درکتب درسي ودرپايان ارائه راهکار وپيشنهاد به مولفين وبرنامه ريزان کتب درسي . اين هدف البته درجاي خود ارزش بسياردارد اما افق ديد آن محدود است ومتخصصان را چنان درگير کميت مي کند که ازپرداختن به کيفيت متون درسي باز مي مانند.
درميان کارهايي که جامعه شناسان دراين زمينه انجام داده اند کارمحمد رضايي کاري است که شايان توجه است .او با نگاهي انتقادي به تحليل نظام آموزش وپرورش واهداف ايدئولوژيک آن پرداخته است ودرکارش علاوه بر استفاده ازنظريه هايي چون گرامشي وآلتوسر ازلاکلا وموفه،نظريه اصلي در پژوهش حاضر،نيز بهره برده است وبه نتايج درخور توجهي دست يافته است:اينکه صرف ايدئولوژيک بودن نظام آموزش وپرورش تضمين کننده موفقيت آن نيست .درواقع ،تلاش ايدئولوژيک براي مرجع سازي معاني خاص فقط يک برهه ازمدار توليد ومصرف احتمالي پيام هاي ايدئولوژيک است وچه بسا مصرف پيام به گونه اي متفاوت با خواست توليد کنندگان آن صورت گيرد.درمقاله اي ديگرکه متعلق به فريد منصوري ،او با استفاده ازنظريه گرامشي وتحليل گفتمان انتقادي فرکلاف به بررسي متون کتب درسي پرداخته است .گرچه اين کارنقاط ضعف بسيارچون :پراکندگي مطالب،عدم پايبندي به روش فرکلاف درخلال انجام پروژه ونزديک شدن اين کار در بسياري ازموارد به حوزه علوم تربيتي ونگاه کمي آن حوزه ، با اين حال براي شروع ،قابل توجه است.
باتوجه به مطالب فوق الذکراين پژوهش قصد دارد باروشي کيفي وبا ترکيب نظريه گفتماني لاکلا وموفه وروش انتقادي فرکلاف به بررسي متون کتب درسي بپردازد . با استفاده ازظرفيتها واصول حاکم برنظريه گفتمان لاکلاوموفه وروش انتقادي فرکلاف مي توان بطور عميق به بررسي متون کتب درسي پرداخت ومعاني نهفته درخلال اين متون دررابطه با آزادي راتشخيص داد. اين کاردرنوع خود بديع است .هيچ پژوهشي تاکنون باترکيب نظريه وروش مذکور به واکاوي مفاهيم درخلال متون کتب درسي نپرداخته است. ازديگرسو هيچ يک ازحوزه هاي فعال درزمينه تحليل کتب درسي تاکنون به بررسي مفهوم آزادي دراين متون مبادرت نورزيده اند. اين پژوهش سعي دارد بدور از جهت گيري ايدئولوژيکي به بررسي دقيق گفتمان هاي حاکم برکتب درسي بپردازد.براي پرهيز از نگاه کمي ومعايب ذکرشده براي آن در اين کار از روش فرکلاف استفاده مي شود .در روش کيفي فرکلاف ، متون بانگاهي انتقادي مورد تحليل قرار مي گيرند. ولايه هاي مختلف متن واکاوي وبررسي دقيق مي شود تا اهداف مورد نظرنويسندگان متن که نه به صورت عريان بلکه در لفافه وبه صورت پنهان در متن گنجانده شده مشخص وبه چالش کشيده شود ودر اين راستا مخاطب از رمز وراز مستتر درلابلاي متن براي رسيدن به اهدافي خاص آگاه شود.
2-2-1 .نظريه گفتمان5
نظريه گفتمان در سال هاي اخير در حوزه هاي مختلف علوم انساني کاربرد وسيعي يافته است. شايد مهم ترين دليل رشد اين نظريه نارضايتي از پوزيتويسم،بخصوص در رشته هايي چون علوم اجتماعي و سياسي است (حسيني زاده، 1383 : 182 ).اين نظريه از علوم تعبيري چون هرمنوتيک ، پديدار شناسي،ساخت گرايي و شالوده شکني الهام مي گيرد. (هوارت،156:1377 ).سوسور زبان شناس سوئيسي با طرح ساختارهاي زباني ، نخستين گام ها را در ايجاد نظريه گفتمان برداشت. از اين روي مي توان گفت که نظريه هاي گفتمان ريشه در نظريات سوسور در زبان شناسي دارد (حقيقت 457:1385 ). که به مرور تحول يافت و به حوزه ي علوم اجتماعي وارد شد .سير تحول تحليل گفتمان در زبان شناسي را مي توان به ترتيب در قالب تحليل گفتمان ساختارگرا ، نقش گرا و تحليل گفتمان انتقادي خلاصه کرد (سلطاني ، 1383: 155 ).دغدغه اصلي در نظريه گفتمان آن است که مردم در جوامع گوناگون چه شناخت و تعريفي از خود دارند و به تبع اين تعريف و شناخت الگوي رفتاري آن ها چيست ؟ (مارش و استوگر،207:1378 ).جهان محصول گفتمان هاست . البته اين نظريه وجود واقعيت را نفي نمي کند اما معتقد است که اشياء و پديده ها تنها از طريق گفتمان معنا دار گرديده ، قابليت فهم و شناخت پيدا مي کنند در عين حال ، دامنه گفتمان فقط به معنا بخشي محدود نمي شود ، بلکه هر يک از دريافت ها ، سلسله اعمال خاص را ايجاب مي کنند و پيامد هاي خاص اجتماعي را به دنبال دارند. گفتمان ها به واقعيت معنا مي دهند و جهان اجتماعي در نتيجه همين فرايند معنا بخشي ساخته مي شوند و تغيير مي کند. هويت ها و روابط اجتماعي نيز محصول زبان و گفتمان ها هستند و تغيير در گفتمان ، تغيير در جهان اجتماعي را به همراه خواهد داشت. مخاصمات گفتماني به تغيير و باز توليد واقعيت اجتماعي منجر مي شود (کسرايي، 341:1388-340 ).ويژگي منحصر به فرد تحليل گفتماني به قول ميشل فوکو آن است که ماهيت امور مورد بررسي از پيش تعيين نمي شود ؛ بلکه توام با همان صورت بندي هاي گفتماني پا به عرصه ي حيات مي گذارد که امکان صحبت درباره ي آن ها را فراهم آورده اند ( تاجيک،16:1379 ).بدين ترتيب تحليل گفتماني با اجتناب از پيش داوري مانند ساختار گرايي و نفي نگرش تک بعدي همچون اراده گرايي ، مي کوشند با ايجاد رابطه متقابل ميان متن و زمينه6 به فهمي روشن و کامل تر از واقعيت دست يابد و اين نظريه اگر چه هر گونه کليت و تماميت از سر ترديد مي نگرداما عناصر مجزا را صرفا در روابطشان با يکديگر به تحليل مي کشد . گر چه به علت سياست گفتمان ها در بستر اجتماعي ، تفکيک شفاف ميان متن و زمينه در بسياري از موارد امکان پذير نيست .نظريه گفتماني که در اين جا از آن صحبت خواهد شد توسط دو زن و شوهر نام هاي ارنستو لاکلا و شنتال موفه در دانشگاه اکسس انگليس در سال 1985 در کتاب هژموني و استراتژي سوسياليستي: به سوي راديکال دموکراسي مطرح شده است .اين دو متفکر نقطه عزيمت تئوريک خويش را نه بر بستر يا حوزه ي مشخص و واحد بلکه بر شماري از جريان هاي نظري و فلسفي نظير :واسازي، دريدا ،تبار شناسي و ديرينه شناسي فوکو ، روان کاوي لاکان ، پديدار شناسي هوسرل و هايدگر ، پراگماتيسم رورتي ، زبان شناسي و نشانه شناسي مدرن (سوسور ، بارتز و….) رهيافت فرا تحليلي ويتگنشتاين و هژموني گرامشي بنا نهادند . آنچه اين گرايشات گوناگون

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درباره حقوق بشر، نظام ارزش ها، پناهندگان Next Entries پایان نامه درباره لاکلا و موف، دال و مدلول، روابط قدرت