پایان نامه درباره برون گرایی، هیجان خواهی، کنترل تکانه، وظیفه شناسی

دانلود پایان نامه ارشد

افزایش چشم گیری داشته است. عموما پژوهشگران بر اهمیت طبقه بندی پنج گانه اتفاق نظر دارند، زیرا یکی از استوارترین تقسیم بندی های ویژگی های شخصیتی است. همچنین پژوهش ها بیانگر این است که مدل عوامل پنج‌گانه قادر است رفتار افراد را در زمان ها، محیط ها و فرهنگ های مختلف پیش بینی کند(کارور137،2000). بنابراین مدل پنج عاملی، به پژوهشگران شخصیت اجازه می دهد، مقیاس های مختلف شخصیتی را ترسیم نموده و نتایج تجمعی حقیقات خود را به صورتی سیستماتیک و معنی دار با هم تلفیق نمایند.
از جمله پركاربردترين آزمون هاي خودسنجي شخصيت، آزمون هاي خانواده NEO هستند كه بر مبناي نظريه پنج عاملي شخصيت شكل گرفته اند. مدل پنج عاملي حاصل چندين دهه تحقيق متمركز بر صفات شخصيتي با روش هاي پيچيده تحليل عاملي مي باشد. مدل پنج عاملي توجه روانشناسان شخصيت بسياري را برانگيخته است.
این پرسشنامه، پنج عامل بزرگ شخصیت را مورد سنجش قرار می دهد. روان رنجور خویی، تمایل به تجربه پریشانی روان شناختی به شکل اضطراب، خشم، افسردگی، خجالت، تنفر و دامنه ای از هیجانات منفی را در بر می گیرد. این بعد، همچنین شامل حساسیت به داشتن عقاید غیر واقعی، کنترل ضعیف امیال فرد و راهبردهای غیر موثر مقابله با استرس است. برون گرایی، شامل اجتماعی بودن و صفاتی مانند سرزندگی و شادابی، هیجان خواهی، نیاز به تحریک و انگیزش است. گشودگی به تجربه، شامل صفات مرتبط با حس زیبایی شناسی، کنجکاوی، تنوع طلبی و نگرش های غیر متعصبانه می باشد. موافق بودن در برگیرنده صداقت، نوع دوستی و هم‌دردی است و در نقطه مقابل تنفر بدبینانه و خودخواهی قرار می گیرد. و سرانجام، با وجدان بودن شامل کوششی منظم در جهت رسیدن به اهداف و پیروی از مقررات است(آویا138،1995).
کاستا و مک کرا (1985) مدل پنج عاملی را بر اساس مفاهیم شخصیتی مبتنی بر نظریه ها، مشاهدات بالینی، مطالعات کتابخانه ای و از انواع رویه های ارزیابی، مستدل کرده اند. به طور کلی، گسترش پنج عامل بزرگ شخصیت، به مطالعات قبلی که توسط فیسک139،1949؛ نورمن،1963؛ اسمیت،1967؛ و در نهایت کاستا و مک‌کرا انجام شده بود، برمی گردد. همچنین هر یک از عوامل پنج گانه با نام های متفاوتی توسط آنها بیان گردیده است، که در جدول 2-3 نشان داده شده است.
جدول2-3 مطالعات پنج عامل بزرگ (متیوز و دیری140،1998؛ نقل از محمدی،1385)
طالعه
ابعاد پنج عامل بزرگ
مطالعه
داده ها
E
N
C
A
O
فیسک (1949)
خود سنجی و دیگر سنجی
اعتماد بیان حال
کنترل هیجانی
همنوایی
انطباق پذیری
عقل فعال
بورگاتا (1964)
خود سنجی و درجه بندی همتاها
قاطعیت
تهییج پذیری
با وجدان بودن
دوست داشتن
هوش
نورمن(1963)
خود سنجی و درجه بندی همتاها
برون گرایی
ثبات هیجانی
نیرومندی ویژگی ها
پذیرندگی
فرهنگ
جمیت141(1967)
درجه بندی همتاها
برون گرایی
تهییج پذیری
نیرومندی ویژگی ها
پذیرندگی
خلوص
دیگمن (1981)
تحلیل جدول های بدست آمده توسط کتل
برون گرایی در برابر درون گرایی
نیرومندی خود در برابر آشفتگی
تمایل به پیشرفت
مهربانی
خلوص
گلدبرگ (1990)
خود سنجی
شادخویی
ثبات هیجانی
با وجدان بودن
اطاعت در برابر نافرمانی
عقل

پس از اینکه نظریه پنج عاملی شکل گرفت، تحقیقات زیادی به منظور بررسی میزان کارآیی، ارزش کاربردی و اعتبار و روایی آن صورت گرفته است. کاستا و مک کرا (1985 و1987) نشان دادند که در تمام پنج عامل شخصیت، یکپارچگی و جامعیت وجود دارد و یافته های مشابهی نیز توسط گلدبرگ‌ (1989)، استندروف‌142(1990) و ویگینز143 (1990) بدست آمده است (نقل از محمدی،1385).
ابعاد شخصیت بر اساس مدل شخصیتی پنج عامل بزرگ
مدل پنج عاملی بزرگ که توسط کاستا و مک کرا طرح شده است، پنج بعد اساسی را برای شخصیت معرفی می کند که هر بعد، در برگیرنده تعدادی از صفات خاصی است که مجموع آن صفات یک عامل شخصیت را تشکیل می دهند. در ادامه هر یک از این عوامل پنج گانه به تفصیل خواهد آمد.
عامل روان رنجور خویی(N)144
بنا به تعریف لانس بری145 و همکاران (2005) روان رنجور خویی رگه ای از شخصیت است که ثبات عاطفی بالا و اضطرب پایین در یک سوی پیوستار و در سوی دیگر آن، بی ثباتی عاطفی و اضطراب بالا قرار دارد. افرادی که نمره آنها در روان رنجور خویی پایین است با برخورداری از ثبات عاطفی، معمولا آرام، معتدل و راحت هستند و قادرند با موقعیت های استرس زا، بدون آشفتگی یا اضطراب مقابله کنند. داشتن احساسات منفی همچون ترس، غم، برانگیختگی، خشم، احساس گناه، احساس کلافگی دائمی و فراگیر مبنای این شاخص را تشکیل می دهد. از آنحایی که هیجان مخرب در سازگاری فرد و محیط تأثیر دارد، افرادی که دارای نمره ی بالاتری در این شاخص باشند، احتمال بیشتری دارد که دارای باورهای غیرمنطقی بوده، قدرت کمتری در کنترل تکانه ها داشته باشد و درجه های انطباق ضعیف تری با دیگران و شرایط فشار روانی نشان دهند. ولی افرادی که در این شاخص نمره پایینی دارند از نظر عاطفی افراد با ثباتی به شمار می روند. لازم به ذکر است که این مقیاس، همانند سایر مقیاس های نئو، یک بعد از شخصیت سالم را اندازه می‌گیرد. نمرات بالا ممکن است نشانه احتمال بالا برای ابتلا به برخی از مشکلات روان پزشکی باشد، اما این زیر مقیاس نباید به عنوان اندازه ای برای اختلالات روانی در نظر گرفته شود. ممکن است که بدست آوردن نمره بالا در این مقیاس با یک اختلال قابل تشخیص روانی همراه نباشد و از طرفی تمام اختلالات روانی هم با نمره بالا در مقیاس روان رنجور خویی همراه نیست(کاستا و مک کرا،1992).
این عامل که اساس آن را تجربه هیجانات منفی و نامطلوب تشکیل می دهند، از تعدادی صفات مانند اضطراب، افسردگی، آسیب پذیر بودن و بی ثباتی هیجانی تشکیل شده است. یکی از مشخصه های اصلی این عامل، ناسازگاری و عواطف منفی است، یعنی افرادی که در این عامل نمره بالایی بدست می آورند، با محیط بیرونی سازگاری کمتری دارند و اغلب دچار عواطف منفی می شوند. برعکس، افرادی که در این عامل نمره پایینی می‌گیرند، با محیط سازگاری بیشتری دارند و از لحاظ عواطف و هیجانات در سطح مطلوبی قرار می‌گیرند.

صفات روان رنجور خویی:
1- اضطراب: ترس، نگرانی، استرس و برانگیختگی بالا را شامل می شود.
2- پرخاشگری: به خصومت و خشم افراد نسبت به یک چیز یا یک شخص گفته می شود.
3- افسردگی: به خلق پایین و عواطف منفی و یأس و نا امیدی اشاره دارد.
4- کمرویی: به حالاتی مانند شرم و خجالت گفته می شود و گاهی اوقات ممکن است به ترس های مرضی از اجتماع نیز منجر گردد.
5- تکانش وری: به رفتار های انفجاری و تکانشی که نسبتا غیر ارادی هستند و بدون فکر کردن و تصمیم گیری انجام می شوند، گفته می شود.
6- آسیب پذیری: این گونه افراد در برابر فشارها و استرس ها، آسیب های جسمی و روانی بیشتری را متحمل می شوند (کاستا و مک کرا،1992).

عامل برون گرایی(E)146
این عامل دربرگیرنده صفاتی همچون جامعه پذیری، معاشرت، سلطه جویی، هیجان خواهی، فعال بودن، پرحرف بودن، پر انرژی بودن، قاطعیت و … است. افرادی که در عامل برون گرایی نمره بالایی بدست می‌آورند، بسیاری از صفات فوق در آنها دیده می شود. برای مثال، آنها مهارت های اجتماعی زیادی دارند و دائما در حال جنب و جوش هستند و به ریسک کردن در زندگی علاقه نشان می دهند.
افرادی که در عامل برون گریی نمره پایینی بدست می آورند، این نمره به منزله فقدان برون گرایی در آنها محسوب می شود، نه این که آنها را ضد برون گرایی قلمداد بکنیم. به این معنی که اگر کسی در عامل برون گرایی نمره پایینی گرفته باشد، باید او را در طرف دیگر این پیوستار قرار بدهیم. در این صورت، این افراد به عنوان درون گرا شناخته می شوند که صفات و ویژگی هایی مانند کم حرف بودن، کم فعال بودن و غیر معاشرتی بودن در آنها دیده می شود.
صفات برون گرایی:
1- گرمی: این صفت به میزان صمیمیت بین افراد و نیز روابط فرد با دیگران اشاره دارد.
2- قاطعیت: این صفت به قاطع بودن و جرأت ورزی و رک گویی افراد اشاره می کند.
3- فعالیت: این صفت بیانگر تحرک، قدرت و انرژی افراد است.
4- هیجان خواهی: این افراد دائما در جست و جوی تحریک و هیجان هستند.
5- هیجان های مثبت: این افراد به هیجان های مثبت و لذت بخش مانند خنده، شادی و عشق گرایش دارند (کاستا و مک کرا،1992).

عامل گشودگی به تجربه (O)147
این عامل میزان انعطاف پذیری افراد را در برابر تجارب جدید تعیین می کند. آن دسته از افرادی که در این عامل نمرات بالایی می گیرند، عقاید و ارزش های جدید و غیر متعارف را بیشتر می پذیرند و همچنین هیجان های مثبت و منفی را بیشتر و عمیق تر تجربه می کنند.
صفات عامل گشودگی به تجربه:
1- تخیل: به افکار، تصورات و تخیلاتی گفته می شود که افراد در دنیای درونی خود دارند.
2- زیبا پسندی: به درک عمیق از هنرها و زیبایی ها، شعر و موسیقی گفته می شود.
3- احساسات: به تجارب و ادراک افراد از هیجان های درونی خود اشاره دارد.
4- اعمال: تلاش ها و فعالیت های تازه و متنوع را شامل می شود.
5- عقاید: به کنجکاوی ذهنی و علاقه به عقاید جدید اشاره دارد.
6- ارزش ها: به آمادگی برای امتحان ارزش های مذهبی، سیاسی و اجتماعی اشاره دارد (کاستا و مک‌کری،1992).

عامل موافق بودن (A)148
این عامل میزان اعتماد، همکاری، هم حسی و توافق با دیگران را می سنجد. افرادی که در این عامل نمره بالایی کسب می کنند، به دیگران اعتماد داشته و حس همکاری در آنها زیاد است. ولی افرادی که در این عامل نمره پایینی می گیرند، نسبت به دیگران بدبین و بی اعتماد هستند و با دیگران هیچ گونه توافق و همکاری ندارند.
صفات عامل موافق بودن:
1- اعتماد: ویژگی هایی همچون اطمینان و اعتماد متقابل بین فردی را شامل می شود.
2- رک گویی: ویژگی هایی همچون رک بودن، صداقت و بی ریا بودن را شامل می شود.
3- نوع دوستی: یعنی توجه زیادی به دیگران و میل مساعدت به آنها دارند.
4- همنوایی: فرد با دیگران همنوایی می کند و به دیگران احترام می گذارد.
5- تواضع: این افراد معمولا فروتن و بی غرور هستند.
6- دل رحمی: این افراد نسبت به دیگران گرایش داشته و تصمیم آنها از روی احساسات می باشد (کاستا و مک کرا،1992).
عامل با وجدان بودن (C)149
این عامل میزان با وجدان بودن و احساس مسؤلیت و همچنین نیاز به پیشرفت را معین می سازد. افرادی که در این عامل نمره بالایی بدست می آورند در جنبه های دیگر زندگی شان نیز پیشرفت های زیادی دارند و به عنوان اشخاصی با وجدان، با اراده و مصمم شناخته می شوند. وظیفه شناسی و با وجدان بودن توصیف کننده قدرت کنترل تکانه ها، به نحوی جامعه پسند و تسهیل کننده رفتار تکلیف محور و هدف محور است. این عامل ویژگی هایی مانند تفکر قبل از عمل، به تاخیر انداختن ارضاء خواسته ها، رعایت قوانین و هنجارها و سازماندهی و اولویت بندی تکالیف را در بر می گیرد. کنترل خود همچنین می تواند به مفهوم قدرت طرح ریزی خیلی فعال، سازماندهی و انجام وظایف محوله به نحو مطلوب نیز باشد. تفاوت های فردی در این موارد اساس باوجدان بودن است. فرد با وجدان، هدفمند، با اراده و مصمم است.
صفات عامل با وجدان بودن:
صفات مربوط به عامل با وجدان بودن عبارتند از : کفایت، وظیفه شناسی، مسئولیت پذیری، نظم و ترتیب، خویشتن داری، تلاش برای موفقیت، محتاط بودن در تصمیم گیری(کاستا و مک کرا،1992).

2-3 پيشينه تحقيقاتی
2-3-1 پیشینه داخلی
رحماني شمس (1379) به مقايسه ویژگی هاي شخصيتي و سبك هاي يادگيري در دانشجويان زن و مرد چهار رشته پزشكي، فني ـ مهندسي، هنر و علوم انساني پرداخته است. نتايج اين تحقيق نشان می دهد كه بیشتر دانشجویان علوم انسانی دارای سبک انطباق یابنده، دانشجویان رشته پزشکی دارای سبک جذب کننده، دانشجویان رشته فنی-مهندسی دارای سبک واگرا و دانشجویان رشته هنر دارای سبک همگرا هستند. افراد با سبك هاي واگرا و انطبا ق يابنده تمايل به برونگرايي دارند و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درباره تحلیل عامل، تحلیل عاملی، صفات شخصیت، روان رنجورخویی Next Entries پایان نامه درباره ویژگی های شخصیت، سبک های یادگیری، ویژگی های شخصیتی، روش تحقیق