پایان نامه درباره اصل برائت

دانلود پایان نامه ارشد

در اين زمينه مي فرمايند : ” تلقيح زن با مني مرد بيگانه جايز نيست، خواه عمل تلقيح توسط مرد اجنبي تحقق پذيرد يا بوسيله شوهر … “151
نظر ميلاني در اين زمينه معتقد است: ” از ظواهر آيات درباره لقاح اختياري (مصنوعي) چيزي به نظر نرسيده است ولي از لحن الخطاب و ذوق فقهي مي توان گفت که يقيناً جايز نيست “152.
عده اي ديگر پس از بررسي روايات اين گونه نتيجه مي گيرند که در دلالت روايات سه گانه ياد شده بر حرام بودن وارد کردن نطفه در مهبل زن که بر صاحب مني حرام است، کامل است و نيز بطور کامل دلالت دارند بر اينکه بسته شدن نطفه از مني مرد و تخمک زن که آميزش آنان يا يکديگر جايز نيست مطلقاً حرام است153 “.
در اين مورد محسن حرم پناهي نيز بيان مي دارند: ” خلاصه سخن آن است که حديث ابن سالم دلالت مي کند که قرار گرفتن نطفه مرد و زن نامحرم مورد خشم و غضب شارع مقدس است، لذا هر کاري که در تحقق آن دخالت دارد نيز مغبوض است. بنابراين، نه تنها براي مرد اين کار ممنوع است بلکه براي زن نيز حرام است که خود را براي اين کار در اختيار ديگري قرار دهد. البته اگر موضوع حرمت، در قرار دادن نطفه باشد اين حکم شامل تمکين زن نمي شود. آري کار وي از تعاون و کمک به انجام گناه حرام است154 “.
همچنين، استفتائاتي از آيات عظام به عمل آمده که به تعدادي از آنها اشاره خواهيم کرد155 :
جعفر سبحاني معتقدند: ” … تلقيح نطفه مردي به زوجه ديگري جايز نيست، خواه طرفين راضي باشند يا نباشند “. سيد محمد حسن مرعشي شوشتري مي فرمايند : ” در تلقيح نطفه زوج در رحم زوجه، با رعايت موازين شرعي، اشکالي ندارد و ارث مي برد اما تلقيح نطفه غير زوج، مشترکاً و منفرداً، از باب لزوم احتياط در فروج و اطلاق آيه شريفه ” و الذين هم لفروجهم حافظون ” حرام است و در صورت انفراد غير ارث نمي برد و زن اشتراک غير با پدر “
برخي ديگر، بيان داشته اند که اگر نطفه مرد اجنبي را به زني تلقيح نمايند کار حرامي انجام داده و گناهکار هستند و نوزاد به هيچ نحو به زوج ملحق نمي شود زيرا از نطفه او نمي باشد و مرد نمي تواند او را به خود ملحق نمايد”. در اين خصوص، ايشان تلقيح مصنوعي را به دو دليل حرام دانسته، اول آنکه: شرع مسئله فروج و ناموس را سخت گرفته و ما را از آن بر حذر داشته و جز با اذن شرعي، آن را مباح و جايز نشمرده، سپس، همين که احتمال حرمت داده شده کافي است که خود را بايد نگه داشت و احتياط نمود و دليل دوم ايشان، آيه سي ام سوره نور است که به حفظ فروج دلالت دارد که چون متعلق حفظ را در اين آيه نياورده مي بايست آنرا با هر چيزي حتي تلقيح مصنوعي بر حذر داشت156 .
پس از بيان ديدگاه هاي مخالفان با تلقيح توسط اسپرم شخص بيگانه لازم به ذکر است که موافقان اين عمل که در اقليت قرار دارند، از چند جهت روايات مزبور را براي اعلام حکم تحريم ناکافي مي دانند: نخست آنکه سند پاره اي از اين روايات، از چند جهت روايات مزبور را براي اعلام حکم تحريم ناکافي مي دانند : نخست آنکه سند پاره اي از اين روايات ضعيف بوده و ارزش استنادي ندارد و دوم اينکه عباراتي چون ” تضييع ماء ” و ” اقرار النطفه في رحم يحرم عليه ” ارتباطي با موضوع بحث ندارند . جمله ” رجل اقر نطفه ” به آنچه در اين خصوص متعارف است (استقرار نطفه در رحم به صورت زنا ) متصرف است. يعني کسي که با زن محرم آميزش کند، به شديدترين عذاب مي رسد . از طرف ديگر اگر اين عمل به وسيله خود يا شوهر انجام شود مشمول روايت نخواهد بود و عنوان ” رجل اقر نطفه ” به اين رقم تلقيح صدق نخواهد کرد در حالي که تلقيح مصنوعي نوعاً دور از چشم و اختيار صاحب نطفه ” اسپرم ” انجام مي گيرد . در واقع زني اسپرم مرد اجنبي را در رحم خود مستقر مي سازد حال آيا مي توان عنوان زنا را به اين عمل سرايت دارد ؟ در اين بيان شديدترين عذاب در روز قيامت متوجه چه کسي خواهد بود ؟ صاحب اسپرم يا زن ؟ پس به راحتي در مي يابيم که عنوان ” اقر نطفه في رحم ” بر مسئله تلقيح مصنوعي صادق نيست .
سوم اينکه اگر چه بعضي روايت به نحو عام تضييع مني را ممنوع اعلام مي کند ولي پر واضح است که از آن نمي توان حرمت عمل A.I.D ,I,U,I را استظهار نمود چرا که رواياتي وجود دارد که عزل مني را تجويز مي نمايد و اين روايات از حيث سند بر روايات منبع تضييع مني برتري دارند157 . با توجه به دليل فوق اين دسته از فقيهان بر اين عقيده اند که از نگاه روايات هيچ منبع صريحي در خصوص به کارگيري I.V.I براي تزريق اسپرم مردي بيگانه به رحم زني که با او تلقيح رابطه زناشويي يا قانوني ندارد به نظر نمي آيد.158
طي استفتائاتي از سيد محمد موسوي بجنوردي چنين بر مي آيد که اولاً، ايشان مسئله را زنا نمي دانند و نظرشان بر اين است که به مقتضاي قاعده حلال است و کساني که مي گويند حرام است بايد دليل بياورند، چرا که تعريف زنا بر آن صادق نيست. در خصوص صاحب نطفه هم عقيده دارند که کودک يک اضافه اي به صاحب نطفه (اسپرم) دارد که اضافه و نسبت خارجي است و صرف امر اعتباري شرعي و يا عرفي نيست و اين نسبت مکرره بين ولد و والد و همچنين بين ولد و والده از مقولات اضافي است که قهراً از محمولات بالضمائم محسوب مي شود. در آخر اضافه مي کنند: ” سپس صاحب نطفه والد است و صاحب آن رحم ؛ والده .. و خود اين نطفه که پرورش پيدا کرده و روح در او دميده شده است ولد است… والدان او يک صاحب نطفه است و يکي صاحب آن رحمي است که در آن تکون پيدا کرده است “159.
همچنين، طي استفتائاتي که دکتر محمد هاشم صمدي اهرمي در اين خصوص از برخي مراجع عظام نموده اند 160 نظر آنان جايز بودن بر اين امر مي باشد . به عنوان مثال، حضرت خامنه اي در جواب اين سوال که تلقيح نطفه يا اسپرم بيگانه (غير از زوج ) در رحم زن شوهر دار شرعاً مجاز است يا خير فرمودند: ” في نفسه اشکال ندارد ” و نيز حاج سيد صادق روحاني در پاسخ به سوال فوق نظر دارند که زن شوهردار و غير شوهردار اگر اجنبيه باشند فرقي ندارند و اين مورد بر حسب ادله جايز است و آنچه بعضي خيال کرده اند که ادخال مني در رحم اجنبيه را روايات دلالت بر حرمت آن مي کند اشتباه است، قرائني در روايات است که دلالت دارد بر اينکه حرام آن است که اين عمل بواسطه جماع باشد ولي به مقتضاي اصاله احتياط در فروج نبايد انجام داد “. موسوي اردبيلي مي فرمايند: “وارد نمودن اسپرم بيگانه مستقيماً به داخل رحم زن اشکال دارد ولي چنانچه در خارج از رحم با تخمک لقاح يافته باشد و جنين را به رحم وارد کنند نفي نفسه اشکال ندارد “.
يوسفي صانعي در پاسخ به استفتائي به صورت زير شرح داده اند:
” در صورتي که زن و مردي بچه نشوند و مشکل از طرف مرد باشد که فاقد اسپرم است به واسطه نبودن در زندگي آنها مشکلات جديدي پايدار شد و امکان متلاشي شدن زندگي آنها مي رود، آيا مي شود اسپرم مرد ديگري را با تخمک اين زن در دستگاه ترکيب نموده و سپس جنين تشکيل شده را به رحم اين زن انتقال داد ؟
صانعي اينگونه پاسخ داده است :
با توجه به اينکه در مواردي که سوال آمده آميزش نامشروع انجام نمي گردد تا زنا صدق کند و نطفه مرد اجنبي هم وارد رحم زن اجنبيه نمي شود که اقرا ماءالرجل في رحم الاجنبيه مي باشد که غالباً فقها حکم به حرمت داده اند، هيچ يک از صور في نفسه حرام نمي باشد . لکن چون خارج از طرق عادي و راه هاي معين شده در شرع است نبايد انجام گيرد و به خاطر يک سلسله از عوارض اخلاقي و اجتماعي و غيره که بر اينگونه اعمال اگر با اختيار وبدون اضطرار انجام گيرد مترتب مي شود، حرام وغير جايز است اما در معرض سوال که از موارد ضرورت و حرج و مشقت و مشکل نداشتن فرزند در جامعه ايراني و فرهنگ سنتي و متلاشي شدن زندگي است، نمي توان گفت که حرام است و جايز مي باشد و جوايز نسبت به مفرض سوال در همه صور است با فرض اينکه مشقت باشد هر چند که احوط طريقه آخر است. به هر حال، بايد توجه داشت که شوهر که صاحب نطفه نمي باشد . پدر فرزند نيست بلکه پدرش همان صاحب نطفه و مادرش هم کسي است که تخمک از اوست و در رحمش رشد کرده و همه احکام مادري و پدري بر او بار مي شود . يعني اقوام صاحب نطفه و صاحب اسپرم اقوام فرزند مي باشند و تعبير احکام عصر بر همين منوال است.”161
و برخي از مراجع مانند سيد محمد شاهرودي و سيد محمدشيرازي اين عمل را با رضايت و اجازه شوهر و زن جايز مي دانند 162
در بين فقهاي اهل تسنن نيز عمدتاً اين عمل را حرام مي دانند . دکتر يوسف القرضاوي در کتاب الحلال و الحرام في الاسلام اين نوع تلقيح مصنوعي را حرام دانسته و از شيخ شلتوت نقل کردند که گفته است : “اين عمل جرمي زشت و گناهي بزرگ است که با زنا يک ماهيت دارد و نتيجه شان که همانا نهادن آب مرد بيگانه در رحم زني که بين آنها علقه زوجيت شرعي نيست يکي است … “. همچنين، شيخ احمد بن محمد طاحون اين نوع از تلقيح مصنوعي را عملي زشت و کثيف و خلاف دين و فطرت مي دانند163.
به هر ترتيب، ديدگاه مخالفان و موافقان با عمل A.I.D اجمالاً عنوان گرديد و بطور کلي استدلال مخالفان اين عمل در ادله اربعه ” اصل احتياط” است، لذا عقيده دارند در هر موردي که شک در جواز يا حليت شد بايد احتياط را جاري نمود. در مقابل، موافقان جواز A.I.D استدلال مي کنند احتياط در همه جا امري پسنديده نيست و چه بسا در بسياري از موارد، بر خلاف احتياط باشد . بنابراين، عقيده به جريان اصل برائت و قاعده اباحه داشته و بر اين نظرند که اصل در اينجا اباحه و جواز است و مادامي که دليل صريح بر منع و حرمت عملي يافت نشد آن عمل مجاز و حکم آن حليت است، چرا که خداوند بندگان خويش را در گشايش گذاشتند و آن سان که مي دانيد دشواري را برآن ننهاده است164 .
با توجه به آيات و روايات وارده که به مسئله فروج اهميت فراواني قائل شده و نيز بسته و نيز بسته شدن نطفه را در زمان زوجيت و نکاح شرعي صحيح قرار داده، در ظاهر و بدو امر اين نکته به ذهن مي رسد امر تلقيح مصنوعي اسپرم مرد اجنبي بر زن اجنبيه که خواه داراي زوج باشد و نباشد حرام است و اين امر در حکم زنا مي باشد ولي به نظر مي رسد با توجه به استدلال موافقان اين امر و با توجه و عنايت به آيات و روايات مي توان گفت :1) از روايات نمي توان بطور صريح ممنوعيت عمل تلقيح مصنوعي زن با اسپرم بيگانه را استنباط کرد چرا که در زمان صدور اين احاديث چنين مسئله اي وجود نداشته و به ذهن کسي خطور نمي کرده است 2) مدارک و استنادات وارد شده مجراي اصل احتياط نمي باشد بلکه مجراي اصل برائت عقلي است و شبهه، شبهه بدويه مي باشد و در شبهات بدويه تحريميه تمامي اصوليين بر اين باورند که بايد اصل اباحه را جاري نمود .
همچنين، آيات و روايات ناظر به اين عمل مقاربت و تماس بدني و جنسي هستند که مسلماً عملي حرام و ناپسند محسوب مي شوند، و حتي اگر ادخال اسپرم به داخل رحم زن بيگانه را عمل حرامي بدانيم مي توان گفت با توجه به همان آيات و روايات و شأن آنها، ترکيب اسپرم مرد بيگانه و تخمک زن در محيط آزمايشگاه عملي مشروع مي باشد. که پس از ترکيب اسپرم مرد بيگانه و تخمک زن، جنين تشکيل شده و مي توان آنرا در داخل رحم زن صاحب تخمک قرار داد . در هر صورت، حتي اگر اين عمل را في نفسه امري جايز و مباح بدانيم، مي بايست در رابطه با تبعات و آثار آن و مسائلي چون نسب و چگونگي انتساب طفل ناشي از تلقيح مصنوعي زن با اسپرم مرد بيگانه، مسائل به طور مفصل مشخص و روشن گردد و گرنه حکم به جواز آن با تاکيد و اصرار شرع بر حفظ نسل و پاکي و طهارت آن مغايرت پيدا مي کند .

مبحث سوم : تلقيح تخمک زن به رحم زن نازا
اين تلقيح در جايي صورت مي گيرد که علت نازايي زن فقدان تخمک مي باشد و باروري به اين صورت است که تخمک زن بيگانه به رحم زن نازا تزريق مي گردد تا پس از آميزش وي با شوهرش، فرزندي از اين تخمک و اسپرم شوهر زن نازا،ايجاد شود .
عده اي بر اين عقيده اند که از رواياتي که در مبحث قبل ذکر شد استفاده مي شود که انعقاد نطفه از اسپرم مرد و تخمک زني نامحرم حرام است، زيرا اگر چه اين روايات در مورد نهادن مني مرد در رحم زني نامحرم است، لکن پس از الغاي خصوصيت از اسپرم زني نامحرم آميخته

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درباره امام صادق، اصل برائت Next Entries پایان نامه درباره اصل برائت، سوره معارج، تحت درمان