پایان نامه درباره ادیان الهی، اخلاق اسلامی، سینمای دینی

دانلود پایان نامه ارشد

مآخذ……………………………………………………………………………………………………………………………………….115

فصل اول
کلیات و مفاهیم

شامل:
-طرح مسئله
-ضرورت و اهمیت تحقیق
-اهداف تحقیق
-سوالات تحقیق
-فرضیات تحقیق
-تعریف مفاهیم
-کاربرد های تحقیق

1-1 طرح مسئله
در میان متفکران فیلمنامه نویسی ایران و جهان پیش فرض هایی برای رسیدن به فیلمنامه دینی در نظر گرفته شده است؛ مثلا برخی همین که موضوع فیلمنامه در مورد مفاهیم دینی، یا در مورد یکی از قدیسین، یا حتی تنها و تنها روایت داستانی که بر گرفته از واقعیت باشد را فیلمنامه دینی می دانند. در صورتی که اشکالاتی بر این نظریه ها مطرح می شود نظیر اینکه شاید موضوع فیلمنامه در مورد مسائل دینی باشد اما نتیجه گیری ضد دین باشد، یا آیا میتوان برای رسیدن به نتیجه دینی، دست به دامن وسیله های غیر دینی شد؟(آیا هدف وسیله را توجیه می کند؟)و…
سوال اصلی این است که آیا پیش فرض علمی برای دستیابی به فیلمنامه دینی، توسط نظریه پردازان ادبیات نمایشی در نظر گرفته می شود؟
دین یگانه راه ارتباط مخلوقات با خالق است؛ این سخن تمام ادیان الهی از حضرت آدم(علیه السلام) تا حضرت خاتم(صلی الله علیه وآله و سلم) است. با بحث تفصیلی که در ادامه خواهد آمد این نکته روشن می شود که ما هر تعریفی از دین ارائه بدهیم، هنر دینی به طور عام و فیلمنامه دینی به طور خاص تحت تاثیر همان تعریف قرار می گیرد؛ “از سوی دیگر وقتی ما از دین به طور کلی سخن می گوییم در معرض خطر مبهم گویی و بی دقتی هستیم و چه بسا ظرایف مهم و پیچیده ادیان موجود را تحریف کنیم. برای مثال دین معمولا (ونه همیشه) با اعتقاد به قلمرویی مافوق طبیعی یا الهی همراه است اما اعتقاد به یک قلمرو مافوق طبیعی در بعضی ادیان وجود ندارد (نظیر مکاتب بودایی که قائل به وجود خداوند نیستند) و در ادیانی هم که وجود دارد (نظیر نائوئیسم و هندوئیسم و اسلام) نقشهای بسیار متفاوتی ایفا می کند. در میان ادیان تفاوت های عظیمی وجود دارد، به همین دلیل است که یافتن یک حداقل مشترک یا سخن گفتن تفصیلی از دین به طور کلی دشوار است. […] حتی بعضی افراد مدعی اند که انسان گرایی سکولار و کمونیسم هم دین هستند یا دست کم خصائص دینی را به قوت نشان می دهند.” (پترسون و سایرین، 1383: 19). پس به ناچار باید در ابتدا دین مورد نظر و تعریف آن را مشخص کرد تا بعد بتوان وارد بحث اصلی شد.
در طول تاریخ بشر پیامبرانی از جانب پروردگار برای شناساندن راه چگونه زیستن به سوی مردم روانه شدند؛ این راه چگونه زیستن را همان دین می نامیم که در هر زمانی مطابق با شرایط و مردمان آن زمان از جانب پروردگار تعیین و بوسیله پیامبران الهی به مردم ابلاغ می گردد. تمام ادیان الهی دارای احکام، اخلاق و فلسفه ای هستند که انسان را در زندگی دنیوی و اخروی به سوی حق راهنمایی می کند. این مثلث احکام، اخلاق و فلسفه برای جزء جزء زندگی بشر تکلیفی را تعیین کرده که با عمل به آن سعادت دنیوی و اخروی را برای عاملینش به ارمغان می آورد. با اندک تاملی به این نکته که طبق تعریف ادیان الهی، انسان ها مکلفینی هستند که در تمام مراحل زندگی خود موظف به اجرای فرامین دین می باشند، روشن می شود که نمی توان در مرحله ای از زندگی دین را اجرا کرد و در مرحله ای مثلا در هنر، دین را رها کرد و بی قیدِ دین، هنری را که هیچ سنخیتی با دین ندارد بوجود آورد و باز ادعای دینداری هم کرد.
با مشخص شدن نکات بالا حال به این سوال می رسیم که مراد کدام دین است؟ روشن است که با آمدن دین جدید آیین های قبلی منسوخ می شود و همه ناگزیر باید از آیین جدید تبعیت کنند؛ اگر طالب راه حق هستند. شکی در این نیست که دین مبین اسلام، آخرین دین فرستاده از جانب پروردگار است و توسط حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی(صلی الله علیه وآله و سلم) بر جهانیان نازل شده است. حلقه اتصال دین مبین اسلام با آسمان قطع نشده و با وجود امام معصوم(علیه السلام) راه برای تفسیر و اجرای فرامین اسلامی مطابق با زمان و شرایط بشر امروز باز است. فقه شیعه، فقهی پویاست و با اصول محکمی که از قرآن و سنت به ما رسیده حتی در شرایط غیبت امام معصوم(علیه السلام) راه بر علمای ما بسته نیست و با تفسیر قرآن و عمل به احادیث معصومین(علیهم السلام) می توان به سر منزل مقصود رسید.
به ناچار باید دایره را از این هم تنگ تر کنیم چون مذاهب اسلامی با تمام اشتراکاتی که در اصول دارند هر کدام تعریفی متفاوت از دین ارائه می دهند. علوم انسانی برخاسته از هر مذهب، متاثر از تعریف آن از اسلام است. شکی نیست که با تمام ادله عقلی و نقلی(حدیث غدیرخم؛ وجوب انتصاب جانشین طبق قاعده لطف؛ حدیث منزلت و.. ) که در این بحث مختصر نمی گنجد، تشیع یگانه راه حق و استمرار اسلام ناب محمدی است؛ پس با این یقین که باید تمام مشی زندگی خود را از مبانی شیعه استخراج کنیم و اینکه مراد از دین در بحث های آینده اسلام شیعی است، بحث را ادامه می دهیم.
ضرورت فیلمنامه در سینما و فیلمنامه دینی در سینمای دینی: “درنوشتن یک فیلمنامه، مانند هدیه دادن، نیت مهم است…” (ویلیام گلدمن) این به معنی آن است که هدف و هرآنچه که قرار است به تماشاگر منتقل شود باید به خوبی ازسوی فیلمنامه نویس درک شود و به خوبی نیز به بیننده منتقل شود. این هدف ممکن است هدف هایی چون: ترساندن و یا تفکر و تامل در فیلم های خاص و غیرمتعارف باشد. در هر حال این هدف هر چه باشد باید به شیوه ای درست و متعالی ارائه شود و نه با دست گذاشتن بر روی سخیف ترین جنبه های بشری. باید به تماشاگر احترام گذاشت و او را به شیوه ای مناسب با فیلم همراه کرد. یک فیلمنامه نویس همیشه می تواند از الگوهای موفق و تضمین شده استفاده کند، اما هرگز نباید از خلاقیت و نوآوری و ارائه نکات و ویژگی های جدید پرهیز کند. در واقع باید تلاش کند تا اگر می تواند تماشاگرش را در یک تجربه تازه دخیل کند. یک فیلمنامه نویس هرگز نباید تماشاگر را فراموش کند. او باید اطلاعات مورد نیاز تماشاگر برای همراهی با فیلم را در زمان های مناسب به او بدهد تا او گیج نشود و به دلیل بی اطلاعی قصه را گم نکند. مثلا یکی از اصول فیلمنامه نویسی کلاسیک آن است که شخصیت های مهم و اصلی فیلم باید در یک سوم اول فیلم به بیننده به گونه ای معرفی شوند. و یا در فیلم های جنایی نمی توان از دادن اطلاعاتی که تماشاگر را برای حل معما کمک می کند ممانعت کرد؛ این یکی از مهم ترین جنبه های فیلم نامه نویسی است. (دانشنامه رشد)
به اعتراف تمامی سینماگران، فیلمنامه یکی از اساسی ترین ستون های ساخت یک فیلم است. باید گفت که فیلمنامه نقشه اولیهای است که فیلم طبق آن بنا می شود؛ این فیلمنامه هر مسیر و هدفی را مشخص کرده باشد به ناچار بقیه عوامل فیلم آن را دنبال می کنند. هر چند تغییری کوچک از جانب کارگردان صورت گیرد اما در انتها، مسیر همان مسیر اولیه فیلمنامه است.
با توجه به نکات بالا اهمیت فیلمنامه برای رسیدن به سینمای دینی که مد نظر همه دلسوزان فرهنگیست مشخص می شود. به حکم جبر، تنها با یک فیلمنامه دینی است که می توان یک فیلم دینی ساخت. پر واضح است که با یک فیلمنامه که مثلا بر مبنای سکولار نگاشته شده نمی توان یک فیلم دینی استخراج کرد. این ساده لوحیست که برخی گمان می کنند با جا دادن یکی دو صحنه یا حتی سکانس اخلاقی می توانند فیلمشان را دینی بنامند؛ این سخن مانند این است که بخواهیم شخص جذامی را با آرایش، سالم و زیبا جلوه دهیم؛ این خانه از پای بست ویران است.

1-2 ضرورت و اهمیت تحقیق
سینما به عنوان مؤثرترین هنر انسان معاصر توانسته است حوزه های کشف و تأثیرگذاری خود را به گونه ای گسترش دهد که تحلیل و بررسی قرن اخیر، جدای سینما أمری محال به نظر آید.
آثاری در سینما متولد شده اند که می توان بنفسه آن ها را به عنوان یک اثر سیاسی، فلسفی، کلامی، جامعه شناسی و حتی دینی مورد نقد و بررسی قرار داد. امروزه سینما به یک ماشین مولد اندیشه تبدیل شده است. این یک امر پذیرفته شده در میان منتقدان دهه های اخیر است که یک اثر فارغ از انگیزه های سازنده آن، می تواند تاثیرات مثبت یا منفی زیادی در پی داشته باشد. از این رو تحلیل و بررسی لایه های آشکار و پنهان فیلم ها برای فرار از تاثیرات مخرب سینما بر جامعه، امریست گریز ناپذیر. گاهی از تاثیر یک فیلم بر مخاطب و استنباطاتی که از آن می شود چیز بیشتری دستگیر منتقدان می شود تا اظهارات خود سازنده فیلم؛ لذا از همین روست که امروزه حوزه نقد، قلمرو وسیع تری را در بر می گیرد. این نگاه وسیع به سینما است که انتظارات جدیدی را از هنرمند می طلبد؛ پرداختن به موضوعات و مفاهیمی که گاه ریشه در علوم دیگر دارد، توجه جدیدی را به سینما معطوف داشته است. ارزش سینما امروزه نه فقط به خاطر احساسات و ادراکات هنرمند مورد توجه قرار می گیرد بلکه به خاطر چیزی در درون هنرمند که ادراکات او مبتنی بر آن است، اهمیت پیدا می کند. گاه کسانی وارد حوزه سینما شده اند که نیتشان تنها انتقال علومی است که پیش تر در آن عمری را گذرانده اند. کم نیستند کسانی که سایر روش های انتقال مفهوم را برای مقصود مورد نظرشان ناقص دانسته اند و به سراغ سینما آمده اند. در این رویکرد است که کشف تعابیری متفاوت از سینما گسترش پیدا کرده است.
متاسفانه گاهی منتقدین سینمایی درگیر نگاه ساختاری صرف و یا نگاه مفهومی ظاهری به فیلم ها می شوند. در این میان افرادی هستند که سعی می کنند با بررسی ژرف نگرانه درباره آثار سینمایی بحث کنند.
با ورود به حوزه تبلیغ دین از طریق رسانه سینما باید بنیادی ترین مقدمات این حرکت که همان شناخت پیش فرض های موجود برای رسیدن به یک فیلمنامه دینی است را مورد نقد و بررسی قرار داد. چرا که فیلمنامه به عنوان شالوده ی اصلی ساخت یک فیلم، بیشترین تاثیر را در بخش فرم و محتوا ایفا می کند.

1-3 اهداف تحقیق
در تحقیق پیش رو یک هدف اصلی و پنج هدف فرعی پیگیری می شود.
1-3-1 هدف اصلی
شناسایی و تبیین پیش فرضها برای رسیدن به فیلمنامه دینی و تشخیص ظرفیت های آنها.
1-3-2 اهداف فرعی
1- بررسی ژانر دینی.
2- ضرورت رعایت هر سه جنبة احکام، فلسفه و اخلاق اسلامی در ایجاد فیلمنامه دینی.
3- بررسی سبک های موجود در ایجاد فیلمنامه دینی.
4- تبیین پیش فرض های موجود از منظر متفکران اسلامی برای رسیدن به فیلمنامه دینی.
5- تاکید بر سهم دین مداری نویسنده برای دستیابی به فیلمنامه دینی.

1-4 سوالات تحقیق
در تحقیق پیش رو یک سوال اصلی و پنج سوال فرعی مورد بررسی قرار می گیرد.
1-4-1 سوال اصلی
نزد نظریه پردازان هنر و ادبیات نمایشی، چه پیش فرض هایی برای فیلمنامه دینی مطرح است؟
1-4-2 سوالات فرعی
1- آیا اساسا ژانری را به نام ژانر دینی می توان به عنوان پیش فرض در نظر گرفت ؟
2- آیا رعایت هر سه جنبة احکام، فلسفه و اخلاق اسلامی در ایجاد فیلمنامه دینی ضرورت دارد؟
3- کدام سبک خاص در ایجاد فیلمنامه دینی مناسب است؟
4- چه پیش فرض هایی از منظر متفکران اسلامی برای رسیدن به فیلمنامه دینی مناسبت دارند؟
5- سهم دین مداری نویسنده برای دستیابی به فیلمنامه دینی به چه اندازه است؟

1-5 فرضیات تحقیق
در ریاضی، فیزیک، شیمی و بسیاری از علوم می توان برای رسیدن به هدفی مشخص، فرمولی مشخص ارائه داد، اما در مورد فیلمنامه دینی که به طور خاص مورد نظر این تحقیق می باشد چنین انتظاری محال به نظر می رسد. آخر چگونه می توان برای هنری که باید نشأت گرفته از درون هنرمند باشد، فرمولی خاص طراحی کرد. هنری که از چارچوب و فرمول های ریاضی گونه بیرون آید دیگر نمی توان به آن یک أثر هنری گفت.
در این پژوهش چون جنبه اکتشافی موضوع اهمیت دارد، طبعا نمی توان فرضیه خواهی را دنبال نمود. چه اینکا اساسا در پی بررسی پیش فرض ها هستیم تا در صورت امکان از بین آ

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درباره سینمای دینی، اندیشه اسلامی، تحلیل اطلاعات Next Entries پایان نامه درباره گره گشایی، اخلاق اسلامی، جوادی آملی