پایان نامه درباره آزادي، بياني، غير

دانلود پایان نامه ارشد

عليه گفتمان غير(استبداد،استعمار)دست به عمل زند به بياني ديگر شاعردرصدد ايجاد رابطه اي همدلانه با خواننده است تا عليه گفتمان غيردست به کار شود:
“فکري ،اي هموطنان درره آزادي خويش بنماييد که هر کس نکند مثل من است”
يکي از خصوصيات کلماتي که با ارزشهاي رابطه اي سروکار دارند رسمي بودن است درتمامي ابيات شاعر سعي کرده به طوريکنواخت ازکلماتي رسمي استفاده کند.(گرفتار قفس به جاي زنداني، هم وطنان به جاي مردم ،اجانب به جاي دشمن ، جامه به جاي لباس ) شاعر خواسته با استفاده ازاين کلمات در شعرش نشان دهد که ملاحظه واحترام طرف مقابل رانگه مي دارد.
پ. ارزش هاي بياني :
تفاوت ميان انواع گفتمانها به لحاظ ارزش هاي بياني کلمات از ديدگاه فرکلاف (1379)داراي بار ايدئولوژيک است. نويسنده به بيان ارزشيابي خود از طريق طرحهاي طبقه بندي مي پردازد که تا حدودي نظام هاي ارزشيابي به حساب مي آيندوهمچنين طرحهاي به لحاظ ايدئولوژيک متضادي وجود دارند که ارزش هاي متفاوت را درانواع گفتمانهاي مختلف متجسم مي سازند.دراين درس نيز ازاين امر استفاده شده است . درلابلاي شعر به مجموعه اي از گزاره هاي درست وغلط که در پس شعر پنهان شده ومبتني بر دو قطب ماوآنها است اشاره مي کند.درگفتمان خود صفاتي چون وطن خواهي ،آباداني،آزادي ،همت ومرگ در راه وطن باهم مفصل بندي مي شوند واين دالها باتعابير زيبا برجسته مي شوند ودرعين حال صفات ودالهايي به گفتمان غير (استبداد،استعمار)نسبت داده مي شود که ضد نظام ارزشيابي هستند مثل:اهرمن ،ننگ،ويراني،گرفتاري،اسارت واينگونه گفتمان غيربه حاشيه رانده مي شود.
آيا در متن از استعاره استفاده شده است؟
“در بيت آن کسي که در اين ملک سليمان کرديم ملت امروز يقين کرد که او اهرمن است”
ملک سليمان استعاره از شاه حاکم است که شاعراو را شبيه اهرمن مي داند وبراي رسيدن به آزادي همانطورکه بايد اهرمن از ميان برداشته شود شاه نيز بايد سرنگون شود(در اينجا به يک جنبه از آزادي اجتماعي ،رهايي از استبداد اشاره مي کند).
ويژگي هاي دستوري واجد کدام ارزش هاي رابطه اي وبياني هستند؟
الف.ارزش هاي رابطه اي:
ازديدگاه فرکلاف (1379)جملات چه خبري باشند چه امري مي توانند از جايگاه اقتدار باشد .نکته قابل تامل دراين شعراستفاده زيادجملات امري مي باشد.
“فکري اي هم وطنان در ره آزادي خويش بنماييد که هر کس نکند مثل من است
آن کسي را که در اين ملک سليمان کرديم ملت امروزيقين کرد که او اهرمن است”
ب.ارزش هاي بياني :
علائق ايدئولوژيک درادعاهاي مربوط به صحت يا ادعاهاي مبني بردانش نهفته است که بوسيله صورت هاي وجهي نشان داده مي شوند .افعال بکار رفته در شعرهمگي داراي صورت زمان حال غير وجهي هستند.(مي طلبم ،ببرد ،است،بنماييد،نشود،شود ونکند ) عموميت اين صورتهاي وجهي مطلق ازوجود ديدگاهي شفاف نسبت به جهان حکايت مي کند گويي که معناي مورد نظرخود رابه ناظران منتقل مي کند درعين حال نقش ايدئولوژي هاي نهفته در رويه ها وپيش فرض هاي مفسران را مخفي مي دارد.
تفسيروتبيين:فرکلاف در مرحله تفسير به دنبال بيان اين مطلب است که مفسرين چگونه بافت موقعيتي را تفسير مي کنند وچگونه اين تفسير نوع گفتمان را مشخص مي کند(فرکلاف،1379 ،222 )ودرصدد پاسخ گويي به چهار سوال اصلي است که عبارتند از:ماجرا چيست؟ دررخداد ارتباطي مذکور درقالب يک شعرآزادي خواهي (در زمان مشروطه)به تصوير کشيده مي شود.چه کساني درگير ماجرا هستند؟ در اين شعر سه بافت موقعيتي يا مشارکت کننده وجود دارد در يک طرف نويسنده از گفتمان مشروطه ودرطرف ديگرگفتمان استبداد واستعماربه عنوان مخاطب ومتهم وجود دارند.روابط بين آنها چيست؟ دراين مرحله روابط ومناسبات قدرت وفاصله اجتماعي که درموقعيت مورد نظر تعيين وتثبيت شده اند مطرح مي شود . براي مثال گفتمان حاکم بر متن براي آزادي وطن ووطن پرستي خواستارازبين رفتن گفتمان استعمارواستبداد است وبراي او بين اين دواز اين جهت که سبب نابودي وويراني وطن مي شوند هيچ تفاوتي وجود ندارند.
” آن کسي را که در اين ملک سليمان کرديم ملت امروزيقين کرد که اواهرمن است”
نقش زبان چيست؟ فرکلاف معتقد است که زبان به صورت ابزاري درجهت تحقق بخشي يک هدف گفتماني يا نهادي گسترده استفاده مي شود . در اينجا اززبان در قالب يک شعر براي به چالش کشيدن ومتهم کردن گفتمان استبداد واستعمار و دست يابي به جنبه خاصي از آزادي (آزادي اجتماعي)استفاده مي شود.
در رخداد ارتباطي مذکورنويسنده از زبان شعربراي بيان اصول گفتماني خود استفاده کرده است. نويسنده با توجه به گفتمان خود(گفتمان مشروطه خواهي) تصويري خاص ازآزادي ارائه مي دهد دراين تصوير برجنبه اجتماعي آزادي تاکيد مي شود وبدين ترتيب آزادي بامفاهيمي خاص همراه ومفصل بندي مي شود با مفاهيمي چون (وطن خواهي،وطن پرستي، همت) وهمچنين نويسنده براي معرفي بهتر خود از گفتمان استفاده مي کند .گفتمان غير همان استبداد واستعمار است که شاعربا حاشيه راني گفتمان غير به معرفي خود مي پردازد. به بياني ديگر دالهايي که در گفتمان خود باآزادي همراه است (همانطوري که درقسمت توصيف وارزشهاي بياني واژگان تشريح شد)باتعبيرهاي زيبا توصيف مي کند وگفتمان غير را نيز به گونه اي به تصوير مي کشد تا خواننده را به هيجان آورد که به طور داوطلبانه وارد مبارزه عملي عليه گفتمان غير شود و دالهاي گفتمان مشروطه را باافتخار بپذيرد.
جدول4-1-11:تضاد معنايي در درس:ناله ي مرغ اسير
گفتمان خود
گفتمان غير
آزادي
اسير،گرفتارقفس
وطن پرستي ،وطن،خانه
اجانب
همت
ننگ
آباد
ويران
غرقه به خون بهر وطن
ننگ

دالها ي مذکوردر اين گفتمان (گفتمان مشروطه )با آزادي همراه است.آنچه دراين گفتمان به عنوان خواسته انقلابيون معرفي شده آزادي ،نجات ،آبادي وسرفرازي وطن است که براي رسيدن به آن بايد با دشمن خارجي(اجانب واهرمن)ودشمن داخلي (ملک سليمان ،استعاره ازمظفردين شاه،که از لحاظ اهرمن بودن کمتر از اجانب نيست )تاسرحد مرگ مبارزه کرد.
“فکري ،اي هم وطنان درره آزادي خويش بنماييد که هر کس نکند مثل من است”
خانه اي کاو شود از دست اجانب آباد زاشک ويران کنش آن خانه که بيت الحزن است
آن کسي راکه دراين ملک سليمان کرديم ملت امروز يقين کرد که او اهرمن است
ازجنبه هاي مختلف آزادي ،آزادي دروني – آزادي بيروني (فردي-اجتماعي)،آنچه که دراين رخداد ارتباطي برآن تاکيد شده جنبه هايي ازآزادي اجتماعي (رهايي از استبداد واستعمار)است. به بياني ديگر مي توان گفت خواسته اصلي آزادي خواهان مشروطه رهايي از استبداد واستعمار بودواينها دال هاي اصلي هستند که در اين گفتمان باآزادي همراه مي شوند گر چه اين شعر متعلق به گفتمان مشروطه مي باشد اما استفاده ازآن درکتاب درسي صحه گذاشتن براين تصوير ازآزادي است.
تحليل متن6
کتاب فارسي(1) درس بيست وسوم :مناجات
توصيف:
کلمات واجد کدام ارزش هاي تجربي،رابطه اي وبياني هستند ؟
الف.ارزش هاي تجربي:
آن جنبه از ارزش هاي تجربي که بيش ازهمه درآثارفرکلاف مورد توجه واقع شده اين است که چگونه تفاوتهاي ايدئولوژيک بين متون دربازنمايي هاي مختلفي که ازجهان ارائه مي دهند در واژگان آنها رمزگذاري مي شود؟
آنچه در نگاه اول در متن به چشم مي آيد استفاده از برخي کلمات بخصوص است که نشان دهنده تعلق متن به گفتماني خاص است . استفاده از کلماتي چون (عظمت روح، تقوا ،قرباني حق کنيم ،در وجودت محو شويم ،گرداب خود خواهي ، گرداب هواوهوس ،ايثار،عطاکن، لحظات سخت امتحان،نورايمان،لغزش ،طاغوت خود پرستي ،زيرپاافکنيم،حق وحقيقت ومنفعت شخصي ) نشان دهنده تعلق متن به گفتمان اسلام سياسي است وگفتمان غرب هم به عنوان گفتمان غيريت براي معرفي خود استفاده مي شود.
ازروابط معنايي اصلي تضاد معنايي است.تضاد معنايي همان ناسازگاري معنايي است،معناي يک کلمه بامعناي کلمه ديگر ناسازگار است . تضاد معنايي که در اين درس استفاده شده عبارت است از:
جدول4-1-12:تضادمعنايي دردرس:مناجات
گفتمان خود
گفتمان غير
ايثار
گرداب خودخواهي
قرباني حق
گرداباد هواوهوس
نور ايمان
لغزش
تقوا
خودپرستي
حقيت
منفعت شخصي
حق
طاغوت
نويسنده درخلال متن با استفاده ازعبارات زيبا تا جايي که توانسته دالهاي گفتمان خود را برجسته کرده است . ازطرف ديگر با استفاده از کلماتي که حس انزجار را در خواننده برمي انگيزاند به شدت دالهاي غيرخود را به حاشيه مي راند.استفاده از کلمات هم آوا از ديدگاه فرکلاف مي تواند اهداف ايدئولوژيک داشته باشد به بياني ديگر نشان ازکارايي روايي کلمات براي تاثير بيشتر مي دهد :(عطا کن-عجين کن،بتابان-نگاه دار،حق کنيم-محوکنيم،زيرپا افکنيم-شخصي نکنيم).عبارت بندي افراطي نوع ديگر از ارزش هاي تجربي در سطح توصيف متن مي باشد که درتمامي جملات متن ديده مي شود براي نمونه :
(خدايا ما را از گرداب خود خواهي واز گردباد هوا وهوس نجات ده وبه ما قدرت ايثار عطا کن .
خدايا ما را قدرت ده که طاغوت خود پرستي را زير پا افکنيم.)اين شمار عبارت بندي افراطي نشان دهنده شيفتگي به جنبه اي از واقعيت است که کانون مبارزه گفتماني است .(اوج به حاشيه راني آزادي فردي براي تاکيد بر آزادي دروني)
ب. ارزش هاي رابطه اي:
در خلال متن نويسنده دالهايي که در گفتمان خود باآزادي همراه است(رضايت حق،ارزش هاي جمع گرايانه،جهاد،رهايي ازهواي نفس،رهايي از استبداد ،رهايي ازاستعمار)را بابکارگيري مفاهيم زيبا وفنون مختلف ادبي به بهترين نحو به تصوير مي کشد. وعکس اين حالت را در قبال گفتمان غيريت انجام مي دهد.(نگاه کنيد به جدول صفحه قبل)بااين انگيزه که رابطه اي همدلانه با مخاطب ايجاد کند وآنها را قانع کند که معنايي از آزادي را بپذيرند که اوطالب آن است ودالهاي گفتمان غيريت را با نفرت کنار بگذارند.دراکثريت جملات آزادي فردي به حاشيه رانده مي شود اما با طرفند ادبي وبا استفاده ازحسن تعبيراين کار توجيه مي شود.
حسن تعبير در مورد کلمه اي بکارمي رود که به منظور اجتناب از ارزشهاي منفي جانشين کلمه اي متعارف ترياآشناتر مي شود. درجمله زير نويسنده خواستار حاشيه راني ارزش هاي فردي است اما با به کاربردن اصطلاح طاغوت خود پرستي آنرا توجيه مي کند:”خدايا ما را قدرت ده که طاغوت خود پرستي را زير پا افکنيم وحق وحقيقت را فداي منفعت هاي شخصي نکنيم “.اين حالت درعبارات ديگر نيز تکرار شده:”خدايا ما را ازگرداب خود خواهي واز گردباد هوا وهوس نجات ده وبه ما قدرت ايثار عطا کن”.حاشيه راني آزادي فردي با کاربرد عبارات منفي (گرداب خودخواهي وگردباد هواوهوس)تبديل به عملي مثبت مي شود.و در وراي خود حسن تعبير را دارد.
پ. ارزش هاي بياني :
از نظر فرکلاف تفاوت ميان انواع گفتمانها به لحاظ ارزش هاي بياني کلمات به لحاظ ايدئولوژيک معنادار است. گوينده به بيان ويژگي هاي گفتماني خود از طرق طرحهاي طبقه بندي مي پردازد که تا حدوي نظام هاي ارزشيابي هستند وطرح هاي به لحاظ ايدئولوژيک متضاي وجود دارند که ارزشهاي متفاوت رادر انواع گفتمانهاي مختلف متجسم مي کنند. درخلال متن نويسنده دالهاي گفتمان خود را با تعابير مثبت وارزشمند بکار مي برد ودالهاي گفتمان غيريت خود را ضد نظام ارزشيابي به تصوير مي کشد.
جدول4-1-13:دال هاي گفتمان خود وغيردردرس:مناجات
دالهاي گفتمان خود
دالهاي گفتمان غيريت
عظمت روح
گرداب خودخواهي
تقوا
گردبادهواوهوس
قرباني حق شدن
لغزش
محو خداشدن
طاغوت
ايثار
خودپرستي
نور ايمان،حق وحقيقت
منفعت شخصي
در اين متن به مجموعه اي از گزاره هاي درست وغلط که در وراي متن پنهان است ومبتني بردو قطب ماوآنها شکل گرفته اند اشاره مي کند گزاره هاي غلط همان دالهاي گفتمان غيريت هستند که با

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره ارزیابی عملکرد، سرمایه فکری، عملکرد مالی Next Entries پایان نامه درباره حقوق انسان، مودب بودن