پایان نامه با کلید واژگان کانون توجه

دانلود پایان نامه ارشد

سؤالات فرعي، روش تحقيق، مفاهيم و اصطلاحات ، موانع و مشکلات تحقيق و ساماندهي تحقيق بيان شده است.
در فصل دوم به مباني نظري و ارائه چهارچوب نظري و مدل مورد استفاده در ايــن پژوهش مي‌پردازيم. همچنين در اين فصل مفاهيم و واژه‌هاي اصلي اين پژوهش به صورت تفصيلي مورد بررسي قرار مي‌گيرد.
در فصل سوم و چهارم که بدنه اصلي اين پژوهش محسوب مي‌شود به مرور تاريخي حوادث شبه جزيره بالکان پرداخت مي‌شود تا به دلايل و اهميت انتخاب ايـن منطقـه در پژوهش نگاهي دقيق‌تر شود. همچنين روند شکل گيري اتحاديه اروپا و حوادث تاريخي مهم در اين منطقه مورد بحث قرار مي‌گيرد. در اين فصل اطلاعات وسيعي در حوزه بالکان و کشورهاي واقع در آن و نيز اتحاديه اروپايي مطرح خواهد شد.
در فصل پنجم و پاياني اين تحقيق پس از تحليل داده‌هاي پژوهش به ارائه نتايج و راهکارهاي مورد نظر خواهيم پرداخت.

فصل دوم
” مفاهيم و مباني نظري “

مقدمه
اين از فصل از چهار بخش تشکيل شده است؛ در ابتدا به مفهوم شناسي تحقيق حاضر پرداخته مي‌شود و واژگان کليدي به کار رفته در اين تحقيق واکاوي مي‌شود. در بخش دوم مباني نظري پژوهش حاضر آورده مي‌شود که از بطن اين مباني ورودي به بخش سوم اين فصل يعني چارچوب و مدل نظري پژوهش صورت مي‌گيرد. در انتها نيز پيشينه تجربي و مرور ادبيات موجود آورده شده است.
1-2 مفهوم شناسي تحقيق
از ديدگاه اصطلاح شناسي3 ، يکي از روش‌هاي مناسب درک مفاهيم علمي تجزيه و تحليل واژه‌هايي است که در اصطلاح مورد نظر بکار رفته‌اند. از اين روي به تشريح واژه‌ها و مفاهيم عنوان تحقيق مي‌پردازيم.
موقعيت :
موقعيت منطقه‌اي جغرافيايي است که محل‌ها را در برمي‌گيرد و درون آن، تعاملات گسترده‌تر ميان اعضاي جامعه برقرار مي‌شود (حيدري، 1388: 97).
ژئو:
واژه “ژئو”4 در ابتداي اين مفهوم داراي بار ارزنده جغرافيايي است که پرداختن به آن مستلزم گشودن بحثي در خصوص مفاهيم کليدي، مکان و فضا در ادبيات جغرافيايي، به ويژه در جغرافياي سياسي نوين است.
مفهوم مکان در بين انديشمندان ديگر رشته‌هاي علوم انساني از جمله جامعه‌شناسان، روان‌شناسان، سياستمداران و به ويژه جغرافيدانان مکتب انسان‌گرا اهميت يافته است. مکان، کانون همه فعاليت‌هاي بشري محسوب مي‌شود و هويت‌هاي فردي و اجتماعي مردم، همواره از مکان و ويژگي‌هاي آن مايه مي‌گيرد. مکان نه فقط يک کالبد فيزيکي، بلکه منشاء بسياري از احساسات، بينش‌ها و رفتارهاي انساني است. اين همان مفهومي است که امروزه بدان احساس مکاني5 گفته مي‌شود که مبناي بسياري از رفتارهاي اجتماعي بشر و به ويژه تحولات جهان سياست مي‌باشد. (حيدري، 1388: 97)
از سوي ديگر فضاي جغرافيايي6 محصول روابط متقابل ميان مکان‌هاست. فضاي جغرافيايي مانند فضاي اقتصاد‌دانان و رياضي‌دانان، از ترکيب مجموعه‌اي از مناسبات پديد آمده که همواره در حال تغيير و تحولند. اما اين روابط و مناسبات تنها در خلاء شکل نگرفته‌اند، بلکه در سطح سياره زمين و محيط انساني موجوديت يافته‌اند. در اينجا موقعيت فضا نسبت به فضاهاي پيرامون بر اساس ويژگي‌هاي فيزيکي همچون جهت، فاصله، شيب، جريان و پراکندگي، و همچنين ويژگي‌هاي اجتماعي اقتصادي نظير فاصله زماني، ارزشي، طبقاتي، و … سنجيده مي‌شوند. (حيدري، 1388: 99)
در عين حال در پيشوند “ژئو” مفهومي جهاني نهفته است که متضمن درکي سياره‌اي از فرايند گفتمان ديالکتيکي قدرت مي‌باشد. اين اصطلاح ما را ناگزير از تلقي جهاني7 و جهاني انديشي سياسي مي‌سازد که در پرتو آن مفاهيم ژئوپوليتيک، ژئوکالچر و ژئواکونومي معنـــا مي‌يابد. در علم ژئوپوليتيک ساختار جهاني قدرت سياسي و در ژئواکونومي ساختار جهاني قدرت اقتصادي و در ژئوکالچر نيز ساختار و فرايند قدرت فرهنگي، ان هم در مقياس سياره زمين مورد توجه خواهد بود (حيدري، مرداد 1381).

ژئوکالچر:
براي درک واژه فرهنگ در اين اصطلاح بايد با مفهوم کالچر بيشتر آشنا شويم. واژه فرهنگ8 از ريشه لاتيني و در دو معني متفاوت، اما نزديک به هم بکار گرفته شده است. از يک سو کالت9 در لغت به معني کيش و پرستش و آيين آمده، که منظور از آن شايد شکل گيري آيين‌هايي بوده که يونانيان باستان به منظور بزرگداشت خدايان خود در معابد بر پا مي‌داشتند. و از سوي ديگر اين واژه از لغت کاويدن زمين و کشت و کار10 گرفته شده و منظور از آن نخستين انقلابي بود که توسط بشر ابتدايي صورت پذيرفت و طي آن انسان دامدار و رمه گردان سرانجام در مکان معيني از زمين استقرار يافت و يکجا نشين شد و سپس به توليد محصولات کشاورزي پرداخت و دهکده‌ها را به عنوان نخستين خاستگاه انساني بنيان گذارد. درست از همين دوران بود که ابتدا تقسيم کار اجتماعي و سپس توليد ثروت آغاز گرديد و به دنبال آن نظام طبقاتي شکل گرفت. در پي اين تحول، ساختار مناسبات اجتماعي دگرگوني اساسي يافت و از دايره تنگ خويشاوندي موجود در نظام کوچ نشيني عشير‌ه‌اي خارج شد و در سطح گسترده‌تر و پيچيده‌تري جريان يافت. (حيدري، 1388: 101)
در کل مي‌توان فرهنگ را با ويژگي‌هاي زير تصوير نمود:
الف- فرهنگ کليتي منسجم و نظام يافته از وجوه گوناگون فکري و رفتاري انسان و همچنين عناصر مادي و غير مادي زندگي اجتماعي اوست.
ب- فرهنگ بيشتر شامل آن بخش از خصيصه‌هاي جامعه بشري است که معمولاً غيرمادي اند، نظير زبان، سنت‌ها، ارزش‌ها، انديشه‌ها، هنر، دين و غيره.
ج- قلمرو جغرافيايي فرهنگ‌ها معمولاً محدود و منطبق بر نواحي جغرافيايي است که مرزهاي آن تا حدودي معين و قابل تشخيص‌اند.
با جمع بندي مطالب بالا مي‌توان گفت که ژئوکالچر داراي ماهيتي جهاني است و از حوزه‌هاي بي‌شمار و متداخل فرهنگي و تمدني تشکيل يافته که در تعامل دائمي با يکديگر به سر مي‌برند. ژئوکالچر فرايندي است که در يک سوي آن پديده‌هاي مکاني با ماهيتي ناحيه‌اي، مبتني بر فرهنگ‌هاي محلي قرار گرفته، و در ديگر سو پديده‌هاي فضايي با ماهيتي جهاني و مبتني بر جهاني شدن الگوهاي تمدن غربي. پديده‌هاي فرهنگي به دليل خصيصه مکاني‌شان همواره ميل به ثبات و پايداري در مقابل نوآوري‌ها دارند.
از اين منظر ساختار نظام ژئوکالچر، در راستاي ويژگي‌هاي نظام ژئوپوليتيک جهاني، چيزي نيست مگر تقابل يا رويارويي ميان دو الگوي متفاوت و متضاد از تعاملات فرهنگي در يک سطح جهاني بر مبناي اين نگرش واقع‌گرايانه شالوده ژئوکالچر جهاني در وهله نخست بر پايه ويژگي‌هاي نظام اطلاع رساني و ارتباطات مدرن تمدن غربي استوار گرديده که ويژگي‌هاي آن به ترتيب عبارتند از:
الف- پوشش فراگير، بدين مضمون که قابليت اقناع کليه افراد بشر را در هر سن و جنس دارد.
ب- فرا مکاني بودن، يعني قائل به مکان خاصي نيست و پيام‌هاي آن همه جا جريان دارد.
ج- چند حسي است و تمام احساسات ظاهري پنج‌گانه را در کنار هم به کار مي‌گيرد.
د- از طريق نمايش واقعي اطلاعات آموزه‌ها را به صورت غير تخيلي و در سطح انبوه منتشر مي‌سازد.
ه- عامه فهم است و براي همه مخاطبين در هـر شرايط و با هر خصوصيتي پيام ويژه‌اي عرضه مي‌نمايد.
و- فرازماني است و قادر است مجموعه دانش‌هاي بشري را در سريع‌ترين زمان ممکن در دسترس همگان قرار دهد.
بحران :
واژه بحران يکي از مفاهيمي است که در حين اين پژوهش زياد با آن برخورد مي‌کنيم، چرا که در بررسي تاريخ سياسي و اجتماعي شبه جزيره بالکـــــان، به موارد متعددي برخورد مي‌کنيم که موجد بحران‌هاي بسياري در اين منطقه شده‌اند، لذا بررسي مفهومي اين واژه ضروري مي‌نمايد.
از نظر برداشت عمومي، بحران عبارتست از به وجود آمدن شرايطي غير معمول يا غير متعارف در روند حرکت يک سيستم. به بيان ديگر، “بحران” وضعيتي است ناپايدار که در آن تغييري ناگهاني در يک يا چند قسمت از عناصر متغير نظم موجود ايجاد مي‌گردد. از ديدگاه سيستمي، “هر ضربه شديد به نظام بين‌المللي که آن را از حالت تعادل خارج سازد بحران ناميده مي‌شود.”
به هر حال يک بحران بين‌المللي را مي‌توان به عنوان تغيير وضعيتي تعريف کرد که با دو شرط اساسي همراه است: دگرگوني در نوع و شدت کنش‌ها و واکنش‌ها ميان دو يا چند رقيب، همراه با احتمال درگيري نظامي و نيز ستيز با ساختار موجود يک نظام بين‌المللي اعم از سيستم‌هاي جهاني، منطقه‌اي يا فرعي که از طريق کنش‌ها و واکنش‌هاي بالاتر از حد معمول نشان داده مي‌شود. مي‌توان ويژگي‌هاي عمومي بحران‌ها را به شرح زير برشمرد:
الف- بحران بين‌المللي عبارت است از شرايط غير متعارفي است که در چارچوب روابط بين دو يا چند کشور پديد مي‌آيد.
ب- شرايط بحراني الزاماً به منزله درگيري مستقيم نظامي نيست، بلکه شرايط رفتاري يا ساختاري خاصي است که در آن درگيري مستقيم يا نبرد نظامي به عنوان مرحله‌اي از بحران تلقي مي‌شود.
ج- بروز و ادامه بحران بيش از همه ناشي از شرايط و نحوه تصميم گيري رهبران و طراحان سياست خارجي کشورها است، لذا ويژگي‌هاي رواني و شرايط رفتاري تصميم گيرندگان در سرنوشت بحران‌ها داراي اهميت بسيار زيادي است.
د- تصميم گيري، هدايت و مديريت بحران‌ها در کوتاه‌ترين زمان ممکن داراي اهميت بسيار است.
ه- عوارض رواني و اجتماعي حاصل از بحران‌ها به گونه‌اي است که اغلب موجب بروز تغييرات حاد و گسترده در رفتار و واکنش‌هاي اجتماعي و فردي جامعه مي‌گردد.
و- بحران به منزله بروز يک حالت غير عادي در روند سيستم سياسي کشورها مي‌باشد، به طور طبيعي کليه عناصر نظام اجتماعي تحت تأثير شرايط بحران، کارکردهاي خود را تغيير داده و نقش‌هاي جديدي براي خود بر مي‌گزيند.
اساساً پديده بحران در مطالعات جغرافيايي به دو شکل مورد مطالعه قرار مي‌گيرد.
الف- گاهي شناخت عوامل مکاني و جغرافيايي مؤثر در بروز بحران‌ها مورد توجه است که در اين صورت موضوع تحقيق چارچوب “ژئوپوليتيک بحران‌ها” است. براي مثال، بررسي زمينه‌هاي بروز بحران در برخي از مناطق ژئوپوليتيکي جهان که در شعاع عملياتي دو قدرت بزرگ ژئواستراتژيکي واقع شده است، مانند اروپاي شرقي، شبه جزيره بالکان، حاشيه ساحلي جنوب شرقي آسيا و سرزمين خاورميانه که به اعتقاد “کوهن” منطقه درهم نام دارد، يا وجود اقليت‌هاي قومي فعال در محدوده مرزهاي سياسي چند کشور با ظرفيت‌هاي سياسي و نظامي متفاوت که غالباً موجبات برخورد و درگيري ميان کشورهاي حاشيه‌اي اين منطقه.
ب- گاهي نيز بررسي پيامدهاي مختلف ناشي از وقوع بحران‌ها که منجر به تغيير بافت و چشم انداز جغرافيايي مکان‌ها مي‌شود، مورد مطالعه است که در اين صورت موضوع در قالب “جغرافياي سياسي بحران” قرار دارد (حيدري، 1372: 44).
امنيت :
امروزه يکي از مهم‌ترين شاخصه هاي حيات اجتماعي سالم در هر جامعه‌اي وجود ميزان قابل قبولي از امنيت در آن براي کليه شهروندان است که بتوانند در پرتو اين امنيت به فعاليت‌هاي سياسي، اجتماعي، فرهنگي و آموزشي روزمره خود بپردازند. امنيت به عنوان اساسي‌ترين نياز جامعه بشري پس از نيازهاي اوليه‌اي چون خوراک، پوشاک و مسکن، همواره در کانون توجه پژوهشگران و انديشمندان حوزه‌هاي مختلف بوده است (چالاکي، 1389: 2).
پژوهش‌ها و مطالعات بسياري بر روي اصول و مباني امنيت، ابعاد و شرح اهميت آن در آثار نويسندگان و فيلسوفان از سده‌هاي پيش تا کنون گواه بر اهميت اين نياز اساسي است. افلاطون در آثار متعدد خود به ويژه در کتاب “سياست” معروف به “جمهوري” و کتاب “نواميس” معروف به “قوانين”، خواهان جامعه‌اي آرماني (مدينه فاضله‌اي) است که در آن همه مردم از امنيت اجتماعي برخوردار باشند. او معتقد است که نبايد گذاشت هم در فرد و هم در جامعه يکي از قوا بر ديگري پيشي گيرد، زيرا هم در فرد و هم در جامعه تزلزل و انحطاط به ميان خواهد آمد و امنيت ناپديد خواهد شد (خوش فر، 1379: 25).
ارسطو نيز در آثار خود همواره خواستار نظم، آرامش، امنيت و وضع قوانين معتدل در جامعه بود. او معتقد است که نابرابري‌هاي سياسي منجر به شورش‌هايي در سطح جامعه خواهد شد که همين شورش‌ها امنيت داخلي جامعه را

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان سازمان ملل، حقوق بشر Next Entries پایان نامه با کلید واژگان حل اختلاف