پایان نامه با کلید واژگان هنرمندان ایرانی، بازار رقابتی، ساختار بصری

دانلود پایان نامه ارشد

مفهوم به تمام و کمال جایگزین سازمان (فرستندهی پیام) گردد، بلکه با کمک گرفتن از مجازها و استعارهها تنها بخشی از آن را عرضه میکند.

2-5-3-2 رابطهی تثبیتکننده
رابطه تثبیتکننده میتواند گویای وضعیتی باشد که در آن پیام شمایلی دارای تعابیر چندگانه باشد. در این صورت پیام زبانی با جهت دادن به مخاطب، یکی از تعابیر این نشانهی تصویری چند معنایی را تثبیت میکند. در نشانههایی که دارای «شعار» هستند، یا به عبارت دقیق تر شعار را به خدمت میگیرند، این شعار است که معنای بخش شمایلی نشانه را روشن میکند. نشانه تولیدکنندهی زیرپوشهای «دامار» نمونهی خوبی از این رابطه است. نشانه این تولیدکننده از سال 1958 تاکنون چندین بار تغییر کرده ولی شعار Thermolactyl همواره به عنوان عنصر نوشتاری ثابت در طراحی این نشانه، نقش تثبیتکنندهی شمایل دیاگراماتیک را به عهده داشته است (شکل 2-35 ، 2-36).

2-5-3-3 رابطهی تقویتکننده
رابطه تقویتکننده بین دو وجه بازنمایی زبانی و شمایلی در صورتی امکانپذیر است که این دو واحد در بطن یک نظام چرخشی قرار گیرند و همچون دو عنصر همنشین نقش کلیتری ایفا کنند. در این صورت مفهوم نشانه از یک نوع فرآیند خوانش نشأت میگیرد که در آن فرم چرخش نگاه بین این دو وجه بازنمایی یک پیام، یکپارچه شده است. نشانه تولیدکنندهی قهوه ی Jacques Vaber (شکل 2-37) نشانه کارخانه بیسکویتسازی Heudebert (شکل 2-38) و یا نشانه آزمایشگاه Urgo (شکل2-39). نمونههای مناسبی برای نمایش این نوع رابطه هستند.

2-6 عناصر طراحی نشانه
این عناصر در بررسیهای جداگانه انتزاعی به نظر میآیند اما ترکیب آنها ظاهر و محتوای نهایی هر طرح را تعیین میکند. این عناصر به چهار گروه مشخص تقسیم میشوند:
الف) عناصر ذهنی،
ب)عناصر بصری،
ج) عناصر ارتباطی،
د) عناصر کاربردی.
عناصر ذهنی: عناصر ذهنی دیده نمیشود زیرا در واقع وجود ندارند.
مثلاً احساس میکنیم در گوشهی شکلی نقطهای وجود دارد خطی دور شیای را مشخص میکند یا سطوحی، حجمی را احاطه و آن حجم فضایی را اشغال کرده است، این نقطه، خطوط، سطوح و احجام واقعاً وجود ندارند. اگر وجود داشته باشند دیگر ذهنی نیستند (شکل 2-40).
عناصر ذهنی عبارتند از: الف) نقطه، ب) خط، ج) سطح، د) حجم.
عناصر بصری: عناصر بصری مهمترین قسمت هر طرح هستند زیرا آنچه که در واقعیت میبینیم هستند (شکل 2-41).
عناصر بصری عبارتند از: الف) شکل، ب) اندازه، ج) رنگ، د) بافت.

عناصر ارتباطی: عناصر ارتباطی موقعیت شکلها را در طرح و ارتباط آنها را با یکدیگر مشخص میکند (شکل 2-42).
عناصر ارتباطی عبارتند از: الف) جهت، ب) موقعیت، ج) فضا، د) جاذبه.
عناصر کاربردی: عناصر کاربردی در بطن محتوا و گستردهی طرح قرار گرفتهاند (شکل 2-43).
عناصر کاربردی عبارتند از: الف) بازنمایی، ب) معنا، ج) کاربرد.

2-7 زیبایشناختی گرافیکی نشانهها
رعایت اصول زیباییشناسی در شکل نشانهها جایگاه بسیار مهمی در جلب توجه مخاطبین دارد و به زودی نوشته در کنار نقش، عملکرد خود را از دست میدهد و خود بخشی از نقش میشود.
در این راستا هنرمندان در طراحی نشانههای خود، از این نکته ( زیبایی و جذابیت) غافل نبودهاند. به همین علت عدهای از طراحان معاصر در ایران و خارج از کشور کوشیدهاند نشانههای خود را با الهام و اقتباس از نقشهای میراث کهن ایران که از ویژگیهایی چون زیبایی، تجدد (تازگی) ، ایجاز، دخل وتصرف در اشکال طبیعی (دفرماسیون)، نمادگرایی و … برخوردار بوده، طراحی کنند.
آنچه مهم به نظر میرسد میراث نشانههای طراحی شده توسط هنرمندان ایرانی و خارجی به دست آمده از همهی آثار قبل از اسلام و دورهی اسلامی است که در اکثر آن آثار تمامی اصول و مبانی هنرهای تجسمی یا اصول زیباییشناختی از قبیل: تعادل، ریتم، وحدت شکل، تناسبات، زیبایی و… به خوبی رعایت شده است. در واقع این اصول در قرن های گذشته توسط هنرمندان پیریزی و در طراحی و نقشپردازی رعایت میشد. عناصر یاد شده در هنر گرافیک نیز زیر بنای اصلی اثر را تشکیل میدهد به صورتی که: «در صورت شناخت کامل این عناصر میتوان بیان تصویری را قوت بخشیده و انتقال پیام را سریعتر انجام داد» (پورمند، 1386، 66). اکنون به مواردی میپردازیم که کیفیات بصری هر یک از اصول یاد شده و علت استفاده از آن توسط هنرمندان داخلی و خارجی را نشان میدهد. این عوامل عبارتند از:

2-7-1 وحدت شکل
وحدت در طرح به معنای آن است که عناصر مختلف به نحوی با یکدیگر ادغام شده باشند که همهی آنها روی هم تبدیل به یک کل واحد و یکپارچه شوند (دانیس، 1368، 161). که اصل حاکم برای ایجاد پیوستگی و انسجام بین عناصر تصویری است. وحدت در میان دیگر عوامل ایجاد کنندهی یک ترکیب بندی، رابطهای است که بر انسجام و هماهنگ بودن تاکید میکند. این رابطه نیازمند ساختاری موجز و سنجیده است که بتواند برکل حالت و محتوای هر جنبه از اثر هنری تاثیرگذار باشد. وحدت، بیانگر وجود تعادل بین عوامل شکل دهندهی اثر هنری از الحاظ محل قرار گرفتن، اندازه ها، تناسبات، تعادل و ریتم است (جنسن، 1384، 104).
با رعایت آن میتوان انسجام مطبوعی را در ساختار بصری یک اثر گرافیکی به وجود آورد و آن را از بیثباتی و تزلزل حفظ کرد. به همین دلیل عنصر وحدت به عنوان یک اصل مهم در خلق آثار گرافیکی در نظر گرفته میشود و از آنجایی که «برای هنرمند مسلمان در رأس همه مسائل توحیدی و وحدت مطرح است و میخواهد در اثر هنری خویش آن را متجلی سازد مسئلهی وحدت را جزء اصول اساسی هنر خویش قرار میدهد» (حبیبی،1382، 26-25) که «توازن و هماهنگی ناشی از آن جلوهای رهایی بخش داشته و انسان را از بند کثرت رها میسازد» (نصر، 1375، 194) (شکل 2-44)

2-7-2 زیبایی
همهی مواردی که کمک میکند تا نشانه در ذهن و چشم مخاطب، زیبا نامیده شود: زیبایی شکل، ترکیب بندی، رنگ، تناسبات و… از یک طرف و زیبایی معنا و ارتباط مفهومی با موضوع و فرم ها، رنگ و کمپوزسیون از سوی دیگر. بنابراین زیبایی صرفاً فرمی نیست، محتوا را هم پوشش میدهد. «آنجایی که طرح نشانه، زیبایی معنا را رعایت کرده باشد اصطلاحاً گفته میشود چه ایده خوبی داشته است» (صادقی، 1385، 29).
نشانهی «هما» (هواپیمایی ملی ایران، اثر ادوارد زهرابیان) سرشار از این زیباییشناسی معنایی است (شکل 2-45). نیز نشانه راهآهن (اثر فردریک تالبرگ) که زیبایی مفهومی را به خدمت گرفته است (شکل2-46).

2-7-3 تعادل و توازن
تعادل و توازن که یکی از مهمترین فنون در مبادی هنرهای بصری است و ایجاد آن در اثر هنری باعث بالابردن ارزشهای زیباییشناختی شده و در بیننده حس آرامش را به وجود میآورد. در آثار هنری، برای یافتن تعادل الزاماً نباید آن را در قرینهسازی جستوجو کنیم. وزنهای عناصر موجود در طرح از سادگی خارج گردد، ولی در هر حال نتیجهی کار متعادل ساختن است و بیننده به آسانی متوجه آن میشود. برای آنکه یک عبارت بصری واضح و روشن به وجود آوریم باید به عنوان طراح یکی از این دو را انتخاب کنیم، تعادل و توازن (داندیس، 1368، 134). در فن متعادل ساختن، طرح در مرکز ثقل یا محور تعادلی حسی بین عناصر موجود قرار دارد و سمت محور یا مرکز ثقل از نظر سنگینی دارای وزن هایی مساوی هستند (شایسته فر، 1384، 157).
از یک اثر متقارن، محور تقارن درست از وسط یا مرکز ترکیب بندی عبور میکند و عناصر موجود در دو سمت آن عیناً یکدیگر را منعکس مینمایند. این شیوه در طراحی بسیار ساده و منطقی است، اما گاه ممکن است به علت یکنواختی و سکون باعث کسالت شود. همانطور که گفته شد تعادل را میتوان از راهی به غیر از قرینهسازی نیز به دست آورد، این شیوه را نامتقارن مینامند. در فن نامتقارنسازی، می توان با قراردادن عناصر مختلف اثر به نحوی آنها را ترتیب داد که از نظر وزن با یکدیگر تعادل برقرار کنند، ولی در عین حال قرینهی یکدیگر نباشند. برقرارکردن تعادلبصری با این روش کاری بس بغرنج است ولی نتیجهی کار از لحاظ بصری بسیار جالب و متنوع خواهد بود (همان، 158). اهمیت یک هویت بصری از نظر تعادل و توازن برای بسیاری از نشانهها پیش از آنکه یک مساله باشد، یک حقیقت مورد قبول است. این موضوع به ایجاد یک ذهنیت عمومی که به آسانی قابل تشخیص است کمک میکند و برای بقا و رشد یک شرکت یا سازمان در بازار رقابتی ضروری مینماید. نشانهها نقش اساسی و فزایندهای در تبلیغات و برنامههای هویت بصری بسیاری از شرکتها و موسسات و سازمانها دارند (احمد پناه، 1381، 22) (شکل 2-47، 2-48).

طراحی نشانهها با استفاده از عوامل بصری موثر ظاهری یا تاثیر کلی یک محیط و با عوامل منحصر به فرد آن را شاخ و برگ داده و یا زیباتر مینماید. قابل توجهترین نشانهها، آنهایی هستند که شکلدهنده بخشی از یک هویت مشترک تجاری سازمان میباشند. منظور از هویت مشترک تجاری، نمود ظاهری یک سازمان و فعالیتهای آن میباشد.

2-7-4 تناسبات
اساس طبیعت بر تناسبات و اندازههای ویژهای پیافکنی شده است که در نظمی خاص، جریان تکوینی جهان و کیهان را شامل گشته، سیر تکاملیاش را به سوی کمال رهنمون میکند. هر اثری که در این عالم به وجود میآید (خواه هنری و خواه غیر از آن) اگر از اندازههای اساسی به کار گرفته شده در طبیعت بیرون باشد، غیرعادی، ناخوشایند و ناپذیرا میگردد و نمیتوان راهی به سوی کمال مطلوب داشته باشد.
اندازهزنی و اندازهگیری یکی از راههای شناخت و درک تصویر اشیاست؛ زیرا ابعاد فیزیکی فضایی همه مطلق هستند، لیکن انگارهی آنها و تصور اندازهها و معیارهایشان نسبی میباشد. برای اندازهگیری جسمی باید جسم دیگری یا شئ دیگری را معیار بگیریم و خود این جسم تازه، «اندازههایی نسبی» دارد. این غیر ممکن است که بدون در نظر گرفتن اندازه با اندازههایی به مثابه «ضابطه»، بتوانیم «نسبتها» و بزرگی یا کوچکی چیزها را اندازه بگیریم. این اندازهگیری اشیا نسبت به یکدیگر را «تناسب» یا «نسبت» گوییم (آیت اللهی، 1377، 182). تناسبات، رابطهای است نسبی میان اجزا و میان جزء به کل از لحاظ ابعاد، کوچکی و بزرگی نسبی (مقیاس) (جنسن، 1384، 109).
اینک با تاکید بر تناسب در آفرینش آثار هنری و تاثیر زیاد آن در طراحی نشانه توسط هنرمندان ایرانی و غیرایرانی باید بگوییم که عناصر کاربردی در یک نشانه مهم است متناسب هستند.مهدی صادقی درادامهی مطالب بالا و آنچه در طراحی نشانه مهم است در سومین کتاب سال گرافیک دانشجویی (نشانه) میگوید: «تناسب در سه بخش نشانه به چشم می خورد: ضخامت خطوط، وسعت سطوح و فاصله ها» (صادقی، 1385، 29). در یک نشانه بایستی بین خطوط، به لحاظ اندازه و ضخامت، تناسبی در کار باشد، بین نازکترین و ضخیمترین خط. اگر چنین نازکترین و ضخیمترین خطوط موجود در یک نشانه تناسبی احساس نشود، نتیجه آن به هم ریختن نشانه در اندازههای مختلف است. وقتی نشانه در اندازه های کوچک ظاهر میشوند، آن خطوط نازک محو میشود و بر عکس وقتی در اندازههای بزرگ، نشانه را میبینیم آن خطوط ضخیم، ضخیمتر از آنچه که باید، احساس میشوند.
تناسب بعدی، وسعت سطوح است. بین کوچکترین سطح و بزرگترین سطح موجود در یک نشانه، تناسب وجود دارد اگر این شرط رعایت نشود در اندازههای کوچک و بزرگ، دچار مشکل هویت بصری میشوند. در اندازه ی کوچک، محو شده و دیده نخواهد شد؛ نیز در اندازهی بزرگ، سطح بزرگتر از آنچه هست دیده و حس میشود.
فاصله هم، تناسب سوم است. در طراحی نشانه میبایست فاصلههای بین اجزای نشانه، از یک تناسب بصری برخوردار باشند. بدین معنا که اگر فاصله بین دو جزء نشانه، A و فاصلهی بین دو جزء دیگر B و سایر اجزا با هم E ,D ,C و… باشد در نهایت E,D,C,B,A با هم متناسب هستند و اختلاف فاحش ندارند. متناسب نبودن فاصله بین اجزاء مثل دو

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان دال و مدلول، آسیبهای اجتماعی، پیشگیری از آسیب Next Entries پایان نامه با کلید واژگان هنر ایران، فرهنگ ایرانی، هویت ایرانی