پایان نامه با کلید واژگان نهج البلاغه، ازدواج مجدد، عقل و ایمان

دانلود پایان نامه ارشد

خروج کردند پس هلاک شدند.309 کلام ایشان سخن عامی است که از آن سخن خاص اراده شده است . خدای تعالی نیز زنان کافر را مثل زده و منظورشان همسران لوط و نوح بوده است.310 دلیلی که به سخن شارحین نهج البلاغه در خصوص خاص بودن سخنشان قطعیت میبخشد، ایراد این سخنان پس از جنگ جمل است یعنی با توجه به اینکه که حضرت فرمایشاتشان را پس از جنگ جمل ایراد نمودند، میتوان به این نتیجه رسید که مقصود و هدف حضرت، عایشه و زنان عایشه گونه است و هرگز تمامی زنان در اعصار گوناگون مقصود و منظور ایشان، نیست.

2-3-8المرأةُ عقربٌ
حضرت علی(ع) میفرمایند : «المرأةُ عَقرَبُ حلوة اللبسة» 311
یعنی زن مثل عقرب است، که نیش آن در آغاز شیرین، ولی مسموم است.
در اینجا ذمّ شبیه مدح است و این کلام امام علی(ع) بنا بر تأثیر زیاد زنان در شادمانی و زیبائی زندگی دارد. پیامبر(ص) فرمودند:
« عدة من أصحابنا، عن سهل بن زياد، عن جعفر بن محمد الاشعري، عن عبدالله ابن ميمون القداح، عن أبي عبدالله، عن آبائه (ع) قال: قال النبي صلى الله عليه وآله: ما استفاد امرء مسلم فائدة بعد الاسلام أفضل من زوجة مسلمة تسره أذا نظر إليها وتطيعه إذا أمرها وتحفظه إذا غاب عنها في نفسها وماله.312
براى مرد مسلمان بعد از نعمت اسلام هيچ فائده اى با ارزش تر از زن مسلمان با عفت كه او را در حضورش اطاعت ودر غيابش حفظ كند وجود ندارد.
و علي بن إبراهيم، عن أبيه، عن النوفلي، عن السكوني، عن أبي عبدالله (ع) قال: قال رسول الله صلى الله عليه وآله: من سعادة المرء الزوجة الصالحة.313
همچنین از پیامبر(ص) روایت شده است که از جمله سعادتهای مرد، داشتن همسری صالح است.
متأسفانه از این کلام ایشان در طول قرنها بر علیه بانوان استفاده شده است، که ناشی از برداشتی ناصحیح از گفتار حضرت است. در صورتیکه باید برای برداشتی صحیح از سخنان ایشان به عمق سخنان ایشان اندیشید و به شرایط تاریخی که سبب بیان آن شده است توجه گردد. تا بدین صورت به مراد منظور واقعی ایشان پی ببریم.
سخن حضرت علی(ع)به معنای بد دانستن زنان نیست، بلکه منظور ایشان هشدار به مردان است تا فریب شهوت را نخورند و به گناهی که از نگاه به نامحرم شروع میگردد آلوده نگردند. برطبق عقیده مشهور در میان شارحین، نیش عقرب همچون نیش زنبور نیست که از ابتدا با سوزش و درد همراه باشد، بلکه در ابتدا دارای درد کمی بوده ولی سمّی و بسیار خطرناک است. برعکس نیش زنبور که دارای درد بسیاری است و بجز درموارد نادر، خطری ندارد، بلکه مفید هم هست. لذا حضرت علی(ع) از نیش عقرب برای بیان منظور خویش استفاده کرده است، چون نگاه به نامحرم در ابتدا خوشایند است علی الخصوص که از جانب مرد به زن باشد. این نگاه اگر استمرار یابد و تکرارشود، عذاب الهی را موجب گشته و سبب نابودی زندگی دنیایی و اخروی میگردد. البته در این باره بین زن و مرد هیچ تفاوتی نیست. ولی چون بیشتر نگاهها از جانب مرد آغاز می گردد و جاذبه از سوی زنان است، حضرت زنان را مانند عقرب دانسته است.314

2-3-9 غیرت زنان
قال علی(ع) : « غِيرَهُ المَرأةُ كُفر، وَ غِيرةُ الرَجُل ايمان» 315
حضرت علی(ع) فرمودند: غیرت زنان مایه کفر و غیرت مردان نشانه ایمانشان است.
غیرت مردان و ممانعت از معاشرت همسرش با نامحرمان سبب حفظ کانون خانواده میگردد. احتمالاً منظور حضرت از غیرت زنان، ممانعت همسر از ازدواج مجدد و تعدد زوجات است که مخالفت با آن مخالفت با قانون اسلام است.

2-3-10 ایمان، عقل و شهادت زنان از نظر علی(ع)
«مَعَاشِرَ النَّاسِ، إِنَّ النِّسَاءَ نَوَاقِصُ الاِْيمَانِ، نَوَاقِصُ الْحُظُوظِ،نَوَاقِصُ الْعُقُولِ: فَأَمَّا نُقْصَانُ إِيمَانِهِنَّ فَقُعُودُهُنَّ عَنِ الصَّلاِةِ وَالصِّيَامِ فِي أَيَّامِ حَيْضِهِنَّ، وَ أَمَّا نُقْصَانُ عُقُولِهِنَّ فَشَهَادَةُ امْرَأَتَيْنِ كَشَهَادَةِ الرَّجُلِ الْوَاحِدِ، وَ أَمَّا نُقْصَانُ حُظُوظِهِنَّ فَمَوَارِيثُهُنَّ عَلَى الاَْنْصَافِ مِنْ مَوَارِيثِ الرِّجَالِ. فَاتَّقُوا شِرَارَ النِّسَاءِ، وَ كُونُوا مِنْ خِيَارِهِنَّ عَلَى حَذَر، وَلاَ تُطِيعُوهُنَّ فِي الْمَعْرُوفِ حَتَّى لاَ يَطْمَعْنَ فِي الْمُنْكَرِ. »316
« اى مردم، ايمان زنان ناقص است. برخوردارى زنان از سهم الارث ناقص است. عقول آنان ناقص است. دليل نقصان ايمان زنان کناره گیری آنها در روزهاى قاعدگى از نماز و روزه است. دليل نقصان عقول آنان تساوى شهادت دو زن با يك مرد است. دليل نقصان سهم الارث زنان اين است كه نصف سهم الارث مردان، ارث می برند. است. از زنهاى پليد بترسيد و از خوبان آنان برحذر باشيد. در كارهاى نيكو از زنان اطاعت مكنيد. تا در كارهاى زشت طمعى نورزند .317

2-3-11ایمان زنان
صاحب نهج السعاده از قول «سید رضی» آورده است که این سخن بعد از واقعه جمل ایراد گشته است.318 ابن ابی الحدید نیز معتقد است که حضرت در این خطبه، عایشه را مورد خطاب قرار داده است.319 همانطور که مطلعیم، زنان تقریباً شش سال قبل از تشرف مردان به درگاه الهی و لایق خطاب الهی شدن، به چنین مقامی دست مییابند، زمانیکه پسر بچهها مشغول بازی و شیطنت هستند، دختر بچهها مشغول راز و نیاز با خداوند و انجام واجبات و مستحبات هستند. این احتمال وجود دارد که زنان برای دریافت فضائل الهی لایق تر و شایسته تر از مردان هستند و شاید هم به این علت باشد که عقل دینی زنان زودتر از مردان قدرت به کمال رسیدن را دارد. و یا اینکه خداوند خواهان این جبران آن چند روزی است که زنان بنا به علت قادر به انجام عبادات نیستند شش سال زودتر از مردان آنان را به بلوغ می رسانند، تا در مقام عبادی مساوی باشند و به واسطه عادت ماهانه هیچ گونه ظلمی در حق زنان رخ نداده باشد. گذشته از این که این نکات زمانیکه مرد قدم به راه عبادت و سیرو سلوک الهی می نهد، زن به واسطه شش سال زودتر مشرف شدن به درگاه الهی، قسمت زیادی از مسیر سیر و سلوک را پیموده است. 320
و همچنین طبق روایات منقول از پیامبر وائمه اطهار(ع)، زنان قادر به جبران روزههای قضای خویش هستند و در مورد نماز هم می توانند با داشتن وضو در ایام عادت ماهانه خویش در محل عبادت خود نشسته و به ذکر بپردازند تا جبران چند روز دوری از نماز گردد. و اگر زنی چنین به عبادت بپردازد، نه تنها ایمانش از مردان کمتر نیست بلکه به خاطر شش سال زودتر مشرف شدن از نظر مرتبه ایمان، و کمال از مردان بالاتر و کاملتر است. برخی از مفسرین و شارحین نهج البلاغه متعقدند که منظور حضرت از ریحانه بودن این است که بایستی زودتر از مردان تحت تربیت و تعلیم قرار گیرد تا ضایع نشود.321
زنان در صدر اسلام، همراه با مردان در عبادات اجتماعی مثل نماز جماعت، نماز جمعه، و نماز عیدین شرکت میکردند، پس برای زنان تشریع شد که لزومی ندارد که در این نمازها شرکت کنند. و پیامبر به زنان حائض اجازه داد که در مکانی که نماز عید خوانده میشود، حضور داشته باشند بدون اینکه نماز بخوانند. و انجام حج بر آنان واجب شد بدون اینکه در مدت احرام روبنده بزنند و مچ دستانشان را بپوشانند.322
همچنین در قرآن كريم، واژه ايمان بر خود نماز اطلاق شده است و خداوند مى فرمايد:
«وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ ،أُمَّةً وَسَطًا لِتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيدًا وَمَا جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِي كُنْتَ عَلَيْهَا إِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ يَنْقَلِبُ عَلَى عَقِبَيْهِ وَإِنْ كَانَتْ لَكَبِيرَةً إِلَّا عَلَى الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمَانَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ »323
«و ما شما را اينچنين امتى وسط قرار داديم تا شاهدان بر ساير مردم باشيد و رسول بر شما شاهد باشد و ما آن قبله را كه رو بآن ميايستادى قبله نكرديم، مگر براى اين كه معلوم كنيم چه كسى رسول را پيروى مى كند و چه كسى به عقب بر مى گردد. هر چند كه اين آزمايش جز براى كسانيكه خدا هدايتشان كرده بسيار بزرگ است، و خدا هرگز ايمان شما را بى اثر نمى گذارد كه خدا نسبت به مردم بسيار رئوف و مهربان است.324»
اکثر مفسرین و مترجمان قرآن کریم معتقدند، که منظور از «ايمان» در آيه فوق الذکر نماز است. حضرت على عليه السلام در این خطبه به آن اشاره نموده است. فَأَمَّا نُقْصَانُ إِيمَانِهِنَّ فَقُعُودُهُنَّ عَنِ اَلصَّلاَةِ وَ اَلصِّيَامِ فِي أَيَّامِ حَيْضِهِنَّ » 325 يعنى « ايمان» در این خطبه ایشان هم، به نماز و روزه تفسير مى شود، زيرا تعليل «فقعودهن…»به اين مطلب اشاره میکند. پس« نقص ايمان» در خطبه فوق الذکر، به نماز و روزه اشاره دارد، كه به دلیل برخی مصالح، زن در ايام حيض از خواندن آن معاف است، نه اين كه معتقد به نقصان عقيده و ايمان زنان گردیم و آنان را دارای مشكل معرفتى بدانیم.
حضرت علی(ع) نقصان ایمان زنان را در دوران قاعدگی به جهت ترک نماز و روزه می دانند، و این به این معنی نیست که ساختار اعتقادی زنان دچار نقصان است، بلکه به جهت شرایط خاص جسمی و روانی زن در دوران قاعدگی، بعضی از تکالیف و وظایف شرعی از زن خواسته نشده است، لذا میزان و حدّ تکلیف زنان و مردان از این جهت با هم متفاوت است. که البته ترک نماز و روزه در این دوران، ممکن است از نظر اعتقادی، خللی در زن ایجاد نماید. اسلام جهت جبران این نقصان و کمبود، سفارش به برقراری رابطه با خداوند به وسیله ذکر و دعا و قرائت قرآن نموده است و در اوقات خاصّ نماز، به زنان توصیه شده است؛ وضو بگیرند و در سجاده نماز خود مشغول ذکر و دعا گشته و از طرف دیگر روزههایی را که مجبور به ترک آن شدهاند را پس از اتمام ماه مبارک رمضان، به جا آورد.
بنابراین، کاهش فشار تکلیف و رهایی زن، به خاطر شرایط خاصّ زن است و زن میتواند با ذکر دعا و ارتباط با خدا، از عوارض سوء آن در ایمان خود بکاهد، و هرگز به این معنی نیست که زنان به طور کلّی از نظر ایمانی دچار نقصان هستند. همانطور که اشاره حضرت به دلیل نقصان ایمان (که همان برکنار بودن از نماز و روزه در ایام عادت) نیز، مؤید این مسأله است. بنابراین، چگونه ممکن است که زنان- بنابر تعبیر قرآن- برخوردار از حیات طیبه و تمامی کمالات معنوی که مردان از آن برخوردارند، باشند ولی از نظر ساختار اعتقادی و شخصیت ایمانی دچار نقصان شوند.
علاوه بر این، در بين مردان هم كسانى يافت مىشوند كه نماز نمىخوانند و روزه نمىگيرند، كه در اين صورت بايستى آنها هم ناقص الايمان به معناى نقصان در عقيده تلقى شوند، كه چنین نيست. بنابراین، نماز نخواندن و روزه نگرفتن در اين ايّام توسط زنان، جزء رذایل محسوب نمىگردد، بلكه عبادت و اطاعت محض پروردگار است. چون ترك نماز براى كسى كه امر به ترك آن شده عبادت است. امیرالمؤمنین (ع) در فرازهای مختلفی، این روش تربیتی (بالفعل نکردن تعقّل دختران) را سبک پرورش زنان به شیوه جاهلیت دانسته و لحاظ این امر را در برنامه ریزی تربیتی زنان مهم میدانند.

2-3-12عقل زنان
قرآن کریم، زن را انسانی دارای تمامی ویژگیهای انسانی و استعدادها و همه نیروهای لازمه انسانی میداند. در قرآن کریم، آیهای که در آن عقل و ایمان مردها را بر زنها و بالعکس ترجیح دهد، یافت نمیشود. بلکه زن و مرد در مدارج تکامل که جز با خردورزی عمیق امکان ندارد، مساوی و همسطح معرفی شدهاند کمالات انسانی در سایه عبادت و اطاعت از حق است واطاعت و عبادت بین زن و مرد مشترک است، و قهراً راه تکامل نیز مشترک خواهد بود. حضرت علی(ع) علت نقصان عقل زنان را مساوی بودن شهادت دو زن با یک مرد میداند.
علامه طباطبایی در تفسیرالمیزان فرموده است که منظور از عقلی که در مرد بیشتر از زن است یک فضیلت زائده است نه معیار فضل و برتری.

2-3-13حضور عایشه در جمل سبب اصلی سخنان حضرت علی(ع)
پس از آنکه عایشه یک لشکر ده هزار نفری را به عراق آورد و موجب کشته شدن تعداد زیادی از مسلمین و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان امام علی (ع)، رسول خدا (ص)، پیامبر اسلام(ص) Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه گناهان کبیره، رفتارهای اخلاقی، وزارت خارجه