پایان نامه با کلید واژگان نفوذپذیری، ایمنی و امنیت، فضاهای شهری، حمل و نقل

دانلود پایان نامه ارشد

يك محيط با كيفيت بالا نياز است:
دسترسى و ارتباطات ( راحت براى استفاده، آسانى رسيدن و حركت در آن)
فعاليت ها ( فراهم كردن دليلى براى حضور در آن، حياتى و واحد و يكتا )
راحت و تصوير ذهنى ( امن و پاكيزه، سبز و جذاب )
– معاشرت پذير ( پرورش روابط همسايگى، دوستى، روابط متقابل، تنوع و…) ( carmona,20008:12).
چهار مؤلفه قابليت پیاده‏روی (مطلوبيت و مطبوعيت، ايمني و امنيت، آسايش و راحتي و تسهيلات و دسترسي)
مؤلفه‏هايي نظير مطبوعيت و مطلوبيت، آسايش و راحتي، ايمني و امنيت و تسهيلات و دسترسي عابر پياده مطبوعيت و مطلوبيت در اينجا منظور از مطلوبيت، جذابيت، دلپذيري و شاداب بودن فضا به منظور انجام فعاليت هاي تفريحي و ورزشي از جمله پیاده‏روی است.
دسترسي: دسترسي معياري است كه آسايش شهروندان در رسيدن به مكان مورد نظر را تامين مينمايد(چپ‏من، 1386: 156).
ايمني: منظور از ايمني مراقبت و رسيدگي سريع به مكان هاي مورد نظر و كاربران آن در برابر خطرات احتمالي است (پور محمدي،94:1385).
آسايش و راحتي: در مبحث فعلي توجه به مولفه‏هايي از قبيل پيوستگي و هموار بودن سطوح، وجود مكان هاي مكث و استراحت، اختصاص عرض كافي به معابر پياده و در نظر گرفتن تمهيداتي براي پناه گرفتن از آفتاب و باران موجب آسايش و راحتي شهروندان هنگام فعاليت هاي پياده‏روي مي‏گردد. آسایش (واکنش عاطفی مثبت به محیط خارجی، محیط پیاده‏روی و نسبت به موقعیت است که شامل واکنش‏های فیزیولوژیکی، فیزیکی، اجتماعی و روانی است).
2-9-2- نیازهای اصلی پیاده‏ها
برنامه‏ریزی، طراحی و نگهداری مسیرهای پیاده باید با توجه به پنج عامل زیر انجام گیرد:
– پیوستگی
– کوتاهی
– زیبایی و امنیت
– ایمنی
– راحتی (وزارت مسکن و شهرسازی، معاونت شهرسازی و معماری،1375 ).
سرزندگی: شاید بتوان تنوع و فعالیت‏پذیری را به عنوان دو مؤلفه تأثیرگذار در سرزندگی فضاهای شهری دانست. یکی از راه‏های رسیدن به تنوع، به کار گرفتن نمادهای شهری‏اند که بر گرفته از کالبد موجود و ارزشهای بافت تعریف می‏گردند، که به خوانایی مسیر افزوده و آن را به نماد تبدیل می‏کند. از دیگر عوامل سرزندگی و تنوع پیاده‏راها، ایجاد کاربر یهای متنوع و متناسب با هر سکانس پیاده‏راه‏، استقرار کاربر یهای خدماتی که تداوم حضور شهروند را در پی دارد و همچنین استقرار کاربریهای اوقا ت فراغت ، تنوع مبلمان در طول مسیر و هماهنگی روشنایی مسیر بدنه‏ها و تأ کید روشنایی روی عناصر و بناهای شاخص می‏باشد (پاکزاد،1386). از آنجایی که فعالیت‏ها و کنش‏های متفاوت به راحتی براساس نیاز، زمان و …تغییر می‏کنند، در طراحی پیاده بایستی از انعطاف مناسب برخوردار باشند. گوناگونی(تنوع) تجربه فضا دلالت بر ویژگی‏های محیطی مکا هایی می‏کند که واجد فرمها، استفاده‏ها و معانی گوناگون باشند؛ کاربریهای متنوع جاذب با تأمین و تولید جریانهای حرکت پیاده، در فضای پیاده‏راه این کیفیت را فراهم می‏آورند)بنتلی و همکاران،1382). در این راستا، فعالیت‏های اختیاری و تفریحی، بخش قابل توجهی از فعالیت‏های اجتماعی را باید در پیاده‏راها دربرگیرند که در شکل‏گیری این مفهوم در این فضا بایستی دقت لازم به عمل آید.
نفوذپذيري : فقط مكانهايي كه براي مردم قابل دسترسي باشند، به آنها حق انتخاب مي‏دهند. از آنجا كه نفوذپذيري یکی از عوامل اساسي در دستيابي به مطلوبيت است، بايد در اولين مراحل طراحي پیاده‏راه‏ مورد توجه قرار گيرد(بنتلی و همکاران،1382 ). يك عنصر كليدي در مورد قلمروي عمومي، قابليت نفوذپذیری و دسترسي است .اين ماهيت نوعي قدرت از طريق كنترل فضا و دسترسي به آن مي‏باشد. نيروهاي مختلفي در جامعه به صورت هدفمند قابليت دسترسي را برای كنترل محيط‏هاي ويژه و اغلب براي محافظت از سرمايه‏گذاري‏ها كاهش مي‏دهند. به منظور رسیدن به نفوذپذیری در مسیر پیاده‏راه‏، ایجاد امکان رابطه متقابل بصری بین مسیر و بدنه می‏باشد. محور پیاده باید تا حد امکان بدون اختلاف سطح و مانعی، کلیه فعالیت‏ها و کاربریهای متنوعی که در مقطع خیابان یعنی نزدیکترین مکان در خط دید وجود دارند را به هم متصل کرده و با ایجاد تمایزات بصری، وحدت و پیوستگی مسیر را القا کند(تیبالدز، 1992 ). دسترسی را می‏توان مهمترین عنصر، خصوصیت و اساسی‏ترین عملکرد پیاده‏راها دانست .دسترسی در قالب‏های مختلفی بیان می‏شود (مثل: دسترسی به افراد، دسترسی به فعالیت‏ها، دسترسی به کالا ها و منابع، دسترسی به اماکن و اطلاعات (Echenique et al., 1972) . مقیاس پیاده از جمله شاخصه‏هایی می‏باشد که فضا را مملوس‏تر و قابل باورتر می‏سازد و زمینه را برای بروز تعاملات اجتماعی بیشتر فراهم می‏کند. این مهم در کنار رعایت اصل ارتباطات فضایی در پیاده‏راها امکان اتصال و ارتباط فضاها و فعالیت‏های شهری را به یکدیگر فراهم می‏کند. فضاهای شهری دارای اتصال و ارتباط فضایی مستحکم و به نوعی زمینه‏ساز و پشتیبان بروز فعالیت‏های شهری مستمر در مقیاس عملکردی پیاده می‏باشند.
خوانايي :به طور معمول، بخشي از درجات حق انتخابي كه به وسيله يك مكان عرضه مي‏گردد با ميزان خوانايي آن ارتباط پيدا مي‏كند؛ يعني مردم تا چه حد مي‏توانند به فهم يا درك آن مكان نائل شوند(بنتلی و همکاران،1382). پیاده‏روها عرصه‏هایی عمومی‏اند که مي‏توانند گزينه‏های متنوعي را براي ارتقای کیفیت زندگي مردم به آنها عرضه دارند .اما مردم موقعي مي‏توانند از منافع گزينه‏هايي كه آن کیفیت را عرضه مي‏دارند، بهره گيرند كه بتوانند سازمان فضايي و آنچه را كه در آنجا مي‏گذرد، درك كنند. پرداختن به وجه عینی منظر در پیاده‏راه آن را به محیطی خوانا و واجد کیفیت تبدیل خواهد کرد. پاکیزگی و زیبایی در محیط پیاده‏راه، امکان حضورپذیری و استفاده از فضای آن را افزایش خواهد داد و در انتها پیاده‏راه باید با ایجاد احساس نظم بین اجزا، آن را به عنوان فضایی متناسب به بیننده عرضه کند؛ به عبارت دیگر باید فضای پیاده‏راه واجد کیفیت تناسبات بصری باشد.
ایمنی و امنیت: حضور فعال مردم در شهر از عوامل افزایش ایمنی و امنیت در فضاهای شهری است که برای تداوم و بقای حیات آن، ایمنی و امنیت بسیار مؤثر است که در صورت نبود آن، کیفیت شهر افت کرده و معنای شهریت از بین می‏رود. در پیاده‏راها، شهروندان پیاده باید همواره در مقابل خودرو و موتور سیکلت ایمن بوده و تردد اینگونه وسایل شدیداً کنترل شود(مجتهد سیستانی، 1387).
انجمن شهرسازی آمریکا (1387) در رابطه با بحث امنیت، چنین متذکر شده است :انگاره‏های طراحی شهری به منظور تسهیل دیده شدن متجاوزان عمل می‏کنند. نظارت طبیعی با استفاده از وسایلی که نمایانی مردم، محوطه‏های پارکینگ و ورودی‏های ساختمان را به حداکثر برساند (مثل پنجره‏های مشرف به خیابان و خیابانهای مأنوس با پیاده‏ها …) ارتقا خواهد یافت. جان لنگ در مدل نیازهای انسانی، سلسله مراتب و روابط بین نیازها را در قالب دسته‏های مشتمل بر نیازهای فیزیولوژیک، امنیت، وابستگی، عزت و اعتماد به نفس و… مورد بررسی قرار داده و امنیت را به عنوان یکی از نیازهای اساسی در مرتبه دوم این تقسیم‏بندی می‏گذارد. لئونارددهل13 واضع ایده شهر سالم در معرفی تیپولوژی نیازهای شهری، امنیت را در قالب اولین رده از نیازها به عنوان نیازهای اساسی و اولیه می‏شمارد، همچنین جان اشتون14 نیز از صاحب‏نظران بین‏المللی شهرسالم، امنیت را یکی از کیفیت‏های غیر قابل جایگزین در ایجاد یک شهر سالم مورد اشاره قرار می‏دهد. هفت ویژگی عام برای محیط‏های ایمن و امن عبارتند از (صالحی ،1387 ).

• دسترسی و جابجایی آسان،
•ساختار مناسب برای فعالیت‏های مختلف،
•امکان نظارت و اشراف برای عموم،
•موجد حس مالکیت، احترام و مسئولیت،
•دارای تسهیلات حفاظت فیزیکی و امنیتی و
•جاری بودن فعالیت‏های انسانی(عباس زاده و تمری، 1392: 10-1)

دیاگرام (1-1): دیاگرام تحلیلی مؤلفه های تأثیرگذار بر کیفیات فضایی پیاده راه ها

(عباس زاده و تمری، 1392: 10-1)

جدول (2- 5): شاخص های مورد استفاده در این پژوهش جهت سنجش کیفیت محیط
سطح اول
سطح دوم
سطح سوم
منابع به کار رفته جهت تعیین شاخص ها
کیفیت محیط
شاخص کالبدی
دسترسی
برتولینی و دجیست (1999، 2003)، لاو و چیو (2003)، کلپور (1993)، هرنیک (2003)، تیبالدز (1992)، pss

تسهیلات شهری
اورنگ (1386)، pss

روشنایی
امین صالحی (1387)،pss

محیط زیست شهری
اورنگ (1386)، سعیدنیا (1387)،pss

معابر
عسگری زاده (1387)، امین صالحی (1387)

شاخص کارکردی- عملکردی
کارکردهای اجتماعی- فرهنگی
چپ من (1947)، تیبالدز (1992)،pss
پاکزاد (1385)، اورنگ (1386)

کارکردهای اقتصادی
Pss,URBED

کارکردهای تفریحی
URBED، تیبالدز (1992)

شاخص ادراک محیطی
سرزندگی
اسمیت و پیتر، پیرنیا
فلامکی، اورنگ (1386)، تیبالدز (1992)، چپ من (1947)، Pss,URBED

هویت

نظم

حس تعلق

خوانایی

مقیاس انسانی

رنجبر و رییس اسماعیلی، 1389: 93-83

جدول (2- 6): معیارهای ارائه شده درباره کیفیت پیاده راهها از دید صاحبنظران
صاحبنظران
مؤلفه های کیفیت
جین جکویز
توجه به فعالیت ها- اختلاط کاربری ها (تنوع استفاده و تنوع سنی ابنیه)- نفوذپذیری و قابلیت دسترسی- اختلاط اجتماعی و انعطاف پذیری
کویین لینچ
سرزندگی- مفهوم (حس)- سازگاری- دسترسی- کنترل و نظارت- کارایی- عدالت
کرمونا
دسترسی- ساخت فضا و نرم فضا- فضای همگانی- ایمنی و امنیت- منظر شهری- اختلاط و تراکم همه شمول بودن
جهانشاه پاکزاد
سرزندگی (تنوع در طول مسیر- نفوذپذیری)- انعطاف (در کالبد و عملکرد)- ایمنی (ایمنی پیاده در مقابل سواره- امنیت پیاده در محیط)
معینی
امنیت- دل پذیری- جذابیت- مطبوعیت- انتخاب نوع سفر- انتخاب نوع حمل و نقل- دسترسی- جابجایی- آموزش- سلامت عمومی- پیوستگی- ارتباط بین کاربری ها- حمل و نقل و عابرپیاده- دسترسی به ایستگاه های عبور و مرور- رفتار پیاده براساس معیارهای فرهنگی اجتماعی
با تركيب نظريات برنامهريزي و فعاليتهاي طراحي شهري، مي‏توان گفت كه از نظر استفاده‏كنندگان مجموعه‏اي از عوامل زير در ارزيابي كيفيت فضاي عمومي مؤثرند:
نظافت و پاكيزگي :15آيا اين مكانها تميز هستند و به تميزي آنها رسيدگي مي‏شود؟
دسترسي: 16اين فضاها تا چه اندازه در دسترساند و قابليت تحرك در آنها وجود دارد؟
جذابيت17: تا چه اندازه چشم نوازند؟
راحتي18: آيا افراد در گذران اوقات فراغت در اين مكانها راحت‏اند؟
جامعيت19: تا چه اندازه اقشار مختلف جامعه را در برمي‏گيرد؟
سرزندگي و پويايي20: تا چه حد از فضا استفاده شده است و امكان انجام فعاليتهاي شاد و زندگي بخش وجود دارد؟
عملكرد21: تا چه حد قابليت به مرحله اجرا درآمدن فعاليتهاي مختلف موجود در فضا وجود دارد؟
تمايز: آيا اين فضا يك مشخصه واضح و ممتاز دارد؟
ايمني و امنيت : آيا اين فضاها احساس امنيت را القاء ميكنند و فضاهاي امني هستند؟
نيرومندي و سلامتي : تا چه حد در طول زمان، جهت بهبود و سلامتي فضاها اقدام مي‏شود؟
خیابان
خیابان‏ها مهمترین، حساس‏ترین و بیشترین فضاهای عمومی یک شهر را تشکیل می‏دهند. اهمیت خیابانها را از چند جهت می‏توان بررسی نمود:
– اختصاص درصد قابل ملاحظه ای از سطح شهرها به خیابان
– خیابان به عنوان عنصر اصلی فرم شهر
– خیابانها محل اتصال و ارتباط فضاها و فعالیت‏های شهری به یکدیگر
– خیابانها به عنوان نماد فرهنگی
– خیابان مهمترین وسیله و ابزار طراحی شهری
خیابان‏ها  مسیر حرکت و عبور وسایل نقلیه و پیاده و عرصة بروز فعالیت های اقتصادی، اجتماعی، و کالبدی است. خيابان به عنوان يك فضاي شهري، عنصراصلي ساختار شهر در طول تاريخ مي باشد. آن چه از نام خیابان در قدم اول به یاد هر کس می آید، همان نقش بارز تردد جابه‏جایی یا یک راه عبوری است. در حالی که خیابان به عنوان یکی از عناصر مهم تشکیل دهنده فرم اصلی شهر، نماد فرهنگی و اجتماعی و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان فضاهای عمومی، فضای عمومی، فضاهای شهری، تصویر ذهنی Next Entries پایان نامه با کلید واژگان فضاهای شهری، حمل و نقل، پیاده راه، نقش اجتماعی