پایان نامه با کلید واژگان مدیریت کیفیت، مدیریت کیفیت جامع، طراحی و توسعه محصول

دانلود پایان نامه ارشد

تئوري‌ها و تکنیک‌ها را شامل می‌شود که اساساً بر پایهی 4 مفهوم: مجموعه‌هاي فازي، متغیرهاي کلامی، توزیع احتمال(تابع عضویت) و قوانین اگر- آن‌گاه فازي بنا شده است(ین و لنگری90، 1999).
در موقعیتی که اطلاعات مورد نیاز، کمی باشند، بهصورت عددي بیان می‌شوند اما زمانی که تحقیق درفضاي کیفی انجام می‌شود و دانش در آن داراي ابهام و سربستگی است، اطلاعات نمی‌توانند بهصورت اعداد دقیق بیان شوند، به‌طوری‌که در اکثر تحقیقات، معلوم شده است که بیشتر مدیران نمی‌توانند یک عدد دقیق را براي بیان عقیده و نظر خود ارائه دهند و به همین جهت از ارزیابی کلامی به جاي ارزش‌هاي عددي خاص، استفاده می‌کنند(بیچ و همکاران91، 2000).
معمولاً یک عبارت کلامی مناسب بر اساس حیطه‌ی ‌مسئله براي توضیح ابهام و سربسته بودن دانش تنظیم میشود. پس از آن مفهوم عبارات، توسط اعداد فازي مشخص می‌شوند که توسط فاصله[0 و 1] و تابع عضویت تعریف شده‌اند. از آنجا که ارزیابی کلامی توسط افراد به صورت تقریبی انجام می‌شود، می‌توان گفت که توابع عضویت مثلثی و ذوزنقه‌اي براي تقابل با ابهام این نوع ارزیابی‌ها مناسب بوده و تلاش براي دست‌یابی به مقادیر دقیق‌تر، غیرممکن و نیز غیرضروری است(دلگادو و همکاران92، 1998).

2-4-1-2- اعداد فازی
اعداد فازي، زيرمجموعهی فازي اعداد حقيقي ميباشند. تابع عضويت عدد فازي در يک مجموعه فازي، است. عدد فازي روي مجموعهی مرجع R به‌عنوان یک مجموعه‌ی فازي نرمال و محدب تعریف می‌شود. عدد فازي مثلثی، از معمول‌ترین اعداد فازی است. تابع عضویت و ویژگی‌های عدد فازی مثلثی در فرمول(2-1) و شکل(2-1) نمایش داده شده است(چانگ و وانگ93، 2009).
(2-1)

شکل 2-1: تابع عضویت عدد فازی مثلثی منبع: (چانگ و وانگ، 2009)
بر طبق اصول و ویژگی‌های مطرح شده توسط “زاده”94، عملیات جبری اعداد فازی مثلثی و به شرح فرمول‌های(2-2) تا(2-7) است(زاده، 1965)
جمع دو عدد فازی مثلثی (2-2)

تفریق دو عدد فازی مثلثی(2-3)
ضرب دو عدد فازی مثلثی(2-4)
تقسیم دو عدد فازی مثلثی(2-5)
ضرب هر عدد حقیقی در عدد فازی مثلثی(2-6)
معکوس عدد فازی مثلثی(2-7)

2-4-2- روشهاي تصميم‌گيري چند معيارهی فازي
تصميم‌گيري، فرآيند يافتن بهترين موقعيت در ميان گزينههاي95 موجود است. تقريباً در اكثر مسائل تصميم‌گيري به علت كثرت معيارها، تصميم‌گيرنده دچار مشكل می‌شود. از اين رو براي اكثر مسائل، تصميم‌گيرنده مي‌خواهد به بيش از يك هدف، در راستاي انتخاب نحوه‌ی اجراي فعاليت‌ها، دست يابد(زلنی96، 1982).
در تصميم‌گيري چندمعيارهی سنتي، وزن معيارها كاملاً شناخته شده است: اما به علت وجود ابهام و عدم قطعيت در اظهارات تصميم‌گيرنده، بيان داده‌ها به‌صورت قطعي نامناسب است. ازآن‌جايي‌كه قضاوتهاي انساني نمي‌توانند به‌وسيلهی مقادير عددي دقيق برآورد شوند و معمولاً مبهم هستند، ازاين‌رو، نمي‌توان از روش‌هاي تصميم‌گيري سنتي براي اين‌گونه مسائل تصميم‌گیری استفاده کرد(میرزایی، 1389). در سالهاي اخير، تلاش هاي بسياري براي رفع اينگونه ابهامات و عدم قطعيتها صورت پذيرفته كه نهايتاً به بهكارگيري نظريهی مجموعههاي فازي در روشهاي ارزيابي چندمعياره منجرگرديده است(چن و هوانگ97، 1992).
نظريهی فازي در سال 1965 توسط پروفسور لطفيزاده نشر پيدا كرده است. اين نظريه براي شرايط متغير و شرايط غيرقابل مقايسه بودن مناسب است. قضاوتهاي مردم عموماً بهصورت مبهم، مانند عبارات زباني: مساوي، نسبتاً قوي، خيلي قوي، بينهايت قوي و … با يك درجه اهميت مي‌باشد. نظريهی فازي مي‌تواند به ابهام موجود در عبارت‌هاي زباني نظردهندگان كمك کند(سمیح98، 2009). مطلوبيت گزينه‌ها در مقايسه با همهی معيارها معمولاً بهصورت اعداد فازي بيان ميگردند كه آن را مطلوبيت فازي مينامند و با روشهاي ارزيابي تصميمگيري فازي سنجيده ميشوند. رتبه‌بندي گزينه‌ها بر اساس مقايسهی مطلوبيت‌هاي فازي مربوطه است(یه و دنگ99، 2004).

2-4-2-1- TOPSIS فازی
TOPSIS (روش اولويت‌بندي با توجه به شباهت با راه‌حل ايده‌آل مثبت)، بهعنوان يكي از روش‌هاي سنتي تصميم‌گيريهاي چندمعياره شناخته شده است كه در سال 1981 توسط هوانگ و يون100براي حل مسائل تصميم‌گيريهاي چندمعياره توسعه داده شد و بر اساس تعيين ايده‌آل بود. گزينهی انتخاب شده، بايد داراي كوتاه‌ترين فاصله از ايدهآل مثبت و از طرف ديگر، بيشترين فاصله از ايده‌آل منفي باشد(هوانگ و یون، 1981). با کاربرد منطق فازی در این تکنیک، روش TOPSIS فازی به¬دست می¬آید که به گونهای متفاوت از تکنیک TOPSIS است. سابقهی استفاده از مدل TOPSIS در ايران از آغاز دهه 1370 به شكل محدود آغاز شده است و موارد استفاده از وضعيت فازي به چند سال اخير محدود مي‌شود. مراحل تصميم‌گيري به كمك تكنيك TOPSIS فازي به‌شرح زير است(میرغفوری و همکاران، 1392):
گام اول: تشکیل ماتریس تصمیمگیری ارزیابی گزینه ها.
گام دوم: بیمقیاس نمودن ماتریس تصمیمگیری: در این گام بایستی ماتریس تصمیمگیری فازی ارزیابی گزینه ها را به یک ماتریس بیمقیاس فازی تبدیل نماییم. برای بهدست آوردن ماتریس، از رابطهی(2-8) استفاده میشود.
(2-8)
n : تعداد خبره ها m تعداد گزینه ها :
اگر اعداد فازی به صورت(a,b,c) باشند، که ماتریس بیمقیاس(نرمالیزه شده) است بهصورت رابطهی(2-9) به دست میآید:
(2-9)
در این رابطه ماکزیمم مقدار c در خبره j ام در بین تمام گزینهها است. رابطهی(2-10) این موضوع را بیان میکند:
(2-10)
گام سوم: ایجاد ماتریس بیمقیاس موزون فازی : برای تشکیل ماتریس بیمقیاس موزون فازی از روابط(2-11) و (2-12) استفاده میشود.
(2-11)
(2-12)
در این رابطه ماتریس بیمقیاس بهدست آمده از گام دوم است. توجه شود در اینجا منظور از وزن، وزن نظرات خبرگان میباشد که یکسان در نظر گرفته شده است.
گام چهارم: مشخص نمودن ایدهآل مثبت فازی101 و ایدهآل منفی فازی102:
برای این منظور از روابط(2-13) و (2-14) استفاده میشود.
(2-13)
(2-14)
که بهترین مقدار معیار i از بین تمام گزینهها و بدترین مقدار معیار i از بین تمام گزینهها میباشد. این مقادیر از روابط(2-15) و (2-16) بهدست میآیند.
(2-15)
(2-16)
گزینههایی که در و قرار میگیرند، به ترتیب نشاندهندهی گزینههای کاملاً بهتر و کاملاً بدتر هستند.
گام پنجم: محاسبهی مجموع فواصل هر یک از گزینهها از ایدهآل مثبت فازی و ایده آل منفی فازی.
در صورتی که و دو عدد فازی به شرح زیر باشند، آنگاه فاصلهی بین این دو عدد فازی بهواسطهی رابطه(2-17) بهدست میآید:
(2-17)
با توجه به توضیحات فوق در مورد نحوهی محاسبهی فاصله بین دو عدد فازی، فاصلهی هر یک از مؤلفه ها را از ایدهآل مثبت و ایدهآل منفی به کمک روابط(2-18) و (2-19) بهدست میآید.
(2-18)
(2-19)
گام ششم: محاسبهی نزدیکی نسبی گزینه i ام از راهحل ایدهآل: این نزدیکی نسبی به صورت رابطهی(2-20) تعریف میشود.
(2-20)
گام هفتم: رتبهبندی گزینهها.
هر گزینهای که CC بزرگتری داشته باشد در اولویت قرار دارد.

2-4-2-2- روش SAW
روش 103SAW، یکی از ساده‌ترین روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره می‌باشد. با محاسبه‌ی اوزان شاخص‌ها، می‌توان به‌راحتی از این روش استفاده کرد. برای استفاده از این روش، مراحل زیر ضرورت دارد(احمدی و صالحی، 1390):
1- کمی کردن ماتریس تصمیم‌گیری.
2- بی‌مقیاس‌سازی خطی مقادیر ماتریس تصمیم‌گیری.
3- ضرب ماتریس بی‌مقیاس شده در اوزان شاخص‌ها.
4- انتخاب بهترین گزینه(A*) با استفاده از فرمول(2-21).
(2-21)

به بیانی دیگر، در روشSAW،گزینه‌ای انتخاب می‌شود(A*) که حاصلجمع مقادیر بی‌مقیاس شده‌ی وزنی ‌آن (nijwij)، از بقیه‌ی گزینه‌ها بیشتر باشد.

2-4-3- گسترش عملکرد کیفیت
از اواسط دهه‌ی 1950 میلادی، QFD مورد توجه قرار گرفت و در همهی بخش‌های سازمان‌ها، بهعنوان یک ابزار مدیریتی شناخته شد. اصطلاح QFD در مفاهیم و روش‌های توسعه محصولات جدید(NPD)104و در سایه‌ی مدیریت کیفیت جامع105(TQM) ایجاد شد(جیانگ و همکاران106، 2007). شرکت تویوتا107در سال 1977، به توسعه‌ی QFD اقدام نمود و آن را در توسعه‌ی محصولات خود به‌کار گرفت. نقطه‌ی عطف تکامل روش QFD در سال 1978 با انتشار کتابی با عنوان”گسترش عملکرد کیفیت”، از سوی دکتر یوجی آکائو108 و شیگرو میزونو109 همراه بود(برادران کاظمزاده و بشیري، 1380).
این روش برای توسعه‌ی محصولات و از ابتدای دهه‌ی 1980 میلادی، در صنایع آمریکایی مورد استفاده قرار گرفت. صنایع خودروسازی، اولین گروه از صنایعی بودند که در ایالات متحده به استفاده از QFD روی آوردند. اما بهزودی سایر صنایع و به‌ویژه صنایع خدماتی نیز از آن استفاده نمودند(آینسپراش110، 1996). شرکت فورد111در سال1986 ضمن استفاده از QFD در طراحی قطعات خودرو در زمره‌ی پیشگامان استفاده از این ابزار در آمریکا قرار گرفت. از آن تاریخ به بعد استفاده از QFD در صنایع آمریکا و اروپا به‌تدریج بهعنوان ابزاری کارآمد و مؤثر در طراحی کالاها و فرایند خدمات بسط یافت(چان و وو112، 2002).
با افزایش رقابت جهانی، دیگر تولید یا ارائه‌ی خدمت با هزینه‌ی پایین و کیفیت بالا برای موفقیت در کسب‌وکار کافی نخواهد بود. موفقیت در کسب‌وکار زمانی حاصل خواهد شد که سازمان بتواند در برآورده ساختن نیازهای گفته و ناگفته‌ی مشتریان خود و هم‌چنین واکنش سریع به تغییرات محیطی توانایی لازم را داشته باشد. پس مهم این است که سازمان بتواند درک و شناخت صحیحی از انتظارات و نیازهای مشتریان113داشته باشد. چرا که مشتری با قضاوت و ارزیابی درباره‌ی محصولات، انتظارات خود را شکل می‌دهد. پس باید تلاش کرد تا این انتظارات را به فرآیند طراحی و توسعه‌ی محصول منتقل ساخت و محصول یا خدمتی تولید کرد که منطبق با نیازمندی‌های مشتری باشد و انتظارات دائماً در حال تغییر او را برآورده سازد(منصوری و یاوری، 1382). شركت‌هايي كه به كيفيت و نيازهاي مشتريان توجه مي‌كنند، در صف مقدم رقابت قرار گرفته و مي‌توانند در اين بازار رقابتي به بقای خود ادامه دهند. براي رسيدن به اين هدف ابزارهاي مختلفي در دسترس سازمان‌ها قرار دارد. QFD، یکی از مهم‌ترین ابزارهای مدیریت کیفیت است که برای طراحی و توسعه محصول مفید است(مظفری و کاوسی، 1389).
فلسفه اصلی استفاده از QFD، اعمال و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان مدیریت دانش، مدیریت اطلاعات، فرهنگ سازمانی Next Entries پایان نامه با کلید واژگان نیازمندی‌ها، طراحی محصول، بهبود کیفیت