پایان نامه با کلید واژگان قانون مدنی، امام صادق، حقوق اسلامی، تاریخ ولادت

دانلود پایان نامه ارشد

هفتاد بنده در راه خدا آزاد کرده باشد »262
رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود:
« هرگاه زن باردار شود همانندروزه دارو نمازگزار و مجاهدی است که با جان و مالش در راه خدا می جنگد و هرگاه زایمان کند، بزرگی پاداش وی را هیچکس نمی داند، و هرگاه شیر می دهد هر مرتبه مکیدن کودک برابر است با آزاد ساختن برده هایی از فرزندان اسماعیل ( سلام الله علیه ) و هرگاه از شیر دادن فارغ می شود فرشته بزرگواری به پهلویش می زند و می گوید که تو را خداوند آمرزید کارت را از نو آغاز کن.»263
و همچنین از امام صادق (علیه السلام) است که:
« زن در دوران حاملگی و شیردهی اجر مجاهد در راه خدا را دارد و اگر در این بین بمیرد اجر شهید را دارد.»264

شرایط دایه
برای شیر دادن کودک ، مادر از دیگران سزاوارتر است، اما اگر بنا به دلایلی مادر نتواند به کودک خود شیردهد، مثل اینکه دارای بیماری خاصی باشد یا مشکل دیگری وجود داشته باشد، می توان برای کودک دایه گرفت که گفته اند:
« مستحب است دایه ای که برای طفل می گیرند، دوازده امامی و دارای عقل و عفت و صورت نیکو باشد و مکروه است که کم عقل یا غیر دوازده امامی یا بدخلق و زنازاده و … باشد.» 265
پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) می فرمایند:
« توقوا علی اولادکم لبن البغیه ، فان اللبن یعدی »266
بپرهیزید از شیر دادن بدکار که شیر در مزاج و روح کودک اثر دارد.
علی (علیه السلام) می فرمایند:« تخیرون النکاح ، فان الرضاع یغیرالطبع»267
همانطوری که برای ازدواج می گردید و انتخاب می کنید برای شیر دادن هم بگردید و دایه ای خوب انتخاب کنید ، زیرا شیربه طبیعت کودک اثر می گذارد.
رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) می فرمایند:
« ایاکم ان تسترضعو الحمقاء فان اللبن ینشئه علی ذالک»268
مواظب باشید برای شیر دادن فرزندانتان از زنان نادان استفاده نکنید زیرا شیر ، کودک را بر همین حال «نادانی» پرورش می دهد.
از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است که فرمودند:
« علیکم بالوضاء من الظوره فان اللبن یعدی »269
برای شیر دادن فرزندانتان از زنان پاکیزه ( دائم الوضو ) استفاده کنید زیرا شیر سرایت دهنده است.
غزالی در این مورد چنین می نویسد:
« اندر ابتدا جهت آن کند که تا زمانی که وی شیر دهد به صلاح و نیکو خوی و حلال خواره بود اندر طبع وی با آن مناسبتی پدیدار آید که پس از بلوغ ظاهر شود»270

4-2-4- شیر دادنی که علت محرم شدن است
شیر دادنی که علت محرم شدن است هشت شرط دارد:
« اول : بچه شیر زنده را بخورد، پس اگر از پستان زنی که مرده است شیر بخورد فایده ندارد.
دوم :شیر آن زن از حرام نباشد، پس اگر شیر بچه ای را که از زنا بدنیا آمده به بچه دیگری بدهند، بواسطه آن شیر، بچه به کسی محرم نمی شود.
سوم : بچه شیر را از پستان بمکد، پس اگر شیر را در گلوی او بریزند یا شیشه به او بدهند، فایده ای ندارد.
چهارم : شیر، باید خالص و با چیزدیگر مخلوط نباشد.
پنجم: شیر ازیک شوهر باشد، پس اگر زن شیردهی را طلاق دهند، بعد شوهر دیگر کند و از او آبستن شود تا موقع زاییدن، شیری که از شوهر اول داشته ، باقی باشد ومثلا هشت دفعه پیش از زاییدن از شیر شوهر اول و هفت دفعه بعد از زاییدن از شوهر دوم به بچه ای شیر بدهد، آن بچه به کسی محرم نمی شود.
ششم : به واسطه مرض شیر را قی نکند و اگر قی کند، بنابر احتیاط واجب کسانی که به واسطه شیر خوردن به آن بچه محرم می شوند، باید با او ازدواج نکنند.
هفتم : «پانزده مرتبه یا یک شبانه روز شیر سیر بخورد ، بطوری که بگویند از آن شیر استخوانش محکم شده و گوشت در بدنش روییده است.»271
هشتم :«دو سال بچه تمام نشده باشد و اگر بعد از تمام شدن دوسال، او را شیر دهند، به کسی محرم نمی شود بلکه اگر مثلا پیش از تمام شدن دو سال چهارده مرتبه و بعد از آن یک مرتبه شیر بخورد به کسی محرم نمی شود، ولی اگر از موقع زاییدن ، زن شیرده، بیشتر از دو سال گذشته و شیر باقی باشد و بچه ای را نیز شیر دهد آن بچه به کسانی که گفته شد محرم می شود.»272

4-2-5- کسانی که به علت شیر دادن محرم می شوند
« اگر زنی بچه ای را با شرایطی که در مساله قبل گفته شد، شیر بدهد ، آن بچه به این عده محرم می شود :
اول : خود زن و به آن مادر رضاعی گویند.
دوم : شوهر زن که شیر مال اوست و او را پدر رضاعی گویند.
سوم : پدر و مادر آن زن هرچه بالا روند، اگرچه پدر و مادر رضاعی او باشند.
چهارم : بچه هایی که از آن بدنیا آمدند، یا به دنیا خواهند آمد.
پنجم : بچه های اولاد آن زن هرچه پایین روند، چه از آن اولاد به دنیا آمده یا اولاد او آن بچه ها را شیر داده باشند.
ششم: خواهر و برادر آن زن اگرچه رضاعی باشند، یعنی بواسطه شیر خوردن با آن زن خواهر و برادر شده باشند.
هفتم : عمو و عمه آن زن، اگرچه رضاعی باشند.
هشتم : دایی و خاله آن زن، اگرچه رضاعی باشند.
نهم : اولاد شوهر آن که شیر مال آن شوهر است، هرچه پایین روند ، اگرچه رضاعی باشند.
دهم : خواهر و برادر شوهری که شیر مال اوست، اگرچه خواهر و برادر رضاعی باشند.
یازدهم :پدر و مادر شوهر آن زن که شیر مال آن شوهر است، هرچه بالاتر روند.
دوازدهم: عمو، عمه، دایی و خاله شوهری که شیر مال اوست هرچه بالاتر روند، اگرچه رضاعی باشند.»273

4-2-6- مدت زمان شیرخوارگی
« شیرخوارگی کامل دو سال است یعنی 24 ماه و می توان تا 3 ماه این مدت را کاهش داد و در 21 ماهگی می توان کودک را از شیر مادر گرفت ، ولی در صورت امکان و عدم ضرورت ، کمتر از آن جایز نیست.»274
و مشهور میان علما آن است بی عذری زیاده از دو سال شیر دادن جایز نیست مگر آن که آزاری داشته باشد که دایه هم نرسد، یا قادر به پرداخت اجرت او نباشد و مادر شیر نداشته باشد یا آزاری داشته باشد و جمعی از علما واجب می دانند که مادر به فرزند شیر اولی را که به پستان می آید را بخوراند.
« از حضرت امیر (علیه السلام) منقول است که نافع و مبارک ترین شیر ها برای کودک شیر مادر است که باید از هر دو پستان شیر دهد زیرا یکی از پستان ها به عوض طعام است و دیگری برای نوزاد به عوض آب می باشد.»275
خداوند متعال در قرآن کریم می فرماید:
« و حمله و فصاله ثلاثون شهرا » 276
دوران شیرخوارگی و بارداری 30 ماه است
ودر جای دیگری می فرماید:
« و الوالدات یرضعن اولادهن حولین کاملین »277
مادران کودکان خود را دو سال تمام شیر دهند.
« اگر دوران شیرخوارگی را که 24 ماه است از 30 ماه ( مجموع دوران بارداری و شیرخوارگی ) کم کنیم 6 ماه برای دوران بارداری می ماند که می توان نتیجه گرفت حداقل دوران بارداری 6 ماه و حداکثر دوران شیرخوارگی 24 ماه وحداقل آن 21 ماه است و تفاوت میان آن دو 3 ماه می باشد. در نتیجه هرچه دوران بارداری کمتر باشد باید به همان مقدار بر دوران شیرخوارگی افزود. »278

4-3-حضانت
4-3-1- معنای حضانت و روایات وارده در این خصوص
حضانت
« حضانت در لغت به معنای در کنار گرفتن کودک و دایگی کردن برای او و پرورش و پرستاری کردن اوست.»279
و در اصطلاح حقوقی « حضانت سلطه و قدرتی است قانونی که به منظور نگاهداری و تربیت اطفال به پدر و مادر اعطاء گردیده است و در فقه امامیه ولایت بر نگاهداری و تربیت طفل را حضانت گویند.» 280
امام خمینی در تحریر الوسیله چنین می نویسد:
« مادر برای نگهداری و تربیت کودک و آنچه مربوط به این دو می شود مانند مصلحت نگهداری کودک در ایام شیرخوارگی – دو سال – سزاوارتر است ، در صورتی که مادر، آزاد، مسلمان وعاقل باشد، خواه کودک پسر باشد یا دختر، خواه از شیر مادر تغذیه کرده باشد یا از شیر غیر مادر . پس جایز نیست که پدر در این مدت کودک را از مادر جدا کند و بگیرد اگرچه مادر او را از شیر گرفته باشد. بنابر احتیاط و هنگامی که مدت شیرخوارگی تمام شد، پدر نسبت به پسر و مادر نسبت به دختر سزاوارتر است تا اینکه کودک به سن 7 سالگی برسد که در این صورت پدر برای نگهداری دختر شایسته تر است و چنانچه مادر قبل از 7 سالگی بوسیله فسخ یا طلاق از پدر جدا شود تا زمانی که با دیگری ازدواج نکرده حقش از بین نمی رود. بنابراین، اگر ازدواج کند، حق نگهداری و تربیت مادر، از پسر و دختر ساقط می شود و برای پدر باقی می ماند و در صورتی که مادر از شوهر دوم جدا شود بعید نیست که دوباره حق حضانت وی بازگردد. و احوط در این مورد ، مصالحه و توافق از راه مسالمت آمیز است.»281

4-3-2- روایات در زمینه حضانت کودک
عن ابی عبدالله(ع) قال :
« ولوالدات یرضعن اولاد هن ، قال : مادام الولد فی الرضاع فهو بین الابوین بالسویه، فاذا فظم ، فالاب احق به من آلام، فاذا مات الاب، فالام احق به من العصبه »282
مادامی که کودک شیر خواره است، سرپرستی و نگهداری او بین پدر و مادر، بالسویه است. پس زمانی که کودک از شیر گرفته شد، پدر از مادر به سرپرستی او سزاوارتر است، پس اگر پدر فوت نموده مادر برای نگهداری او از عصبه (خویشاوندان مرد پدری) سزوارتر است.
در روایت دیگری از امام صادق (ع) رسول کردند که:
« قال سُل ابوعبدالله (ع): الرجل احق بولده ام المراه ؟ قال : لابل الرّجل ، فان قالت المرأه لزوجها الذی طلقها ، انا ارضع ابنی بمثل ما تجد من یرضعه فهی احق به »283
از امام سوال کردند که مرد (برای حضانت فرزند) محق است یا زن ؟
امام فرمودند: مرد ، سپس پرسیدند که اگر زن بعد از طلاق به شوهرش بگوید من کودک راشیر می دهم به جای آنکه دیگری او را شیر بدهد (چطور)؟
حضرت جواب دادند : که مادر سزوارتر است.
در روایت دیگر چنین آمده است که:
« سّل ابو عبدالله (ع) عن الرجل یطلق امرائه و بینهما ولده ایها احق بالولد ، قال : المرأه احقّ بالولد ما لم یتزوّج »284
از امام سوال کردند در مورد مردی که زنش را طلاق داده است که سرپرستی آن کودک به عهده کدام یک می باشد ؟ امام فرمودند: مادر مادامی که ازدواج نکرده است به سرپرستی کودک سزاوارتر است.

4-3-3-حضانت کودک در قانون مدنی
« پس از تولد کودک ، مهمترین مسئله، نگهداری و تربیت اوست تا وی را آماده ورود به کودکستان و دبستان و نتیجتاً ورود به اجتماع سازد. در حقوق اسلامی به نگهداری و تربیت طفل ، حضانت گویند. »285
قانون مدنی ایران در باب دوم مقررات مربوط به نگهداری و تربیت اطفال را بیان میکند.
« نگهداری اطفال هم حق و هم تکلیف ابوین(پدرومادر) است. »286
« نگاهداری طفل عبارت است ازبکار بردن وسایل لازمه برای بقاء و نمو و بهداشت جسمی و روحی طفل مانند غذا خوردن، پوشاندن لباس، تمیز نگاه داشتن طفل، شست وشوی لباس و امثال آن و آنچه که سن طفل اقتضای آن را دارد و چنانچه طفل بیمار گردد بردن نزد پزشک متخصص و دادن دارو و پرستاری لازم و در هر سنی صغیر یک نوع نگهداری می خواهد که متناسب با طبیعت او می باشد. »287
«اشخاصی که قانوناً ملزم به نگهداری و حضانت کودک هستند.
نگاهداری و مراقبت از طفل را در اصطلاح فقه اسلامی و قانون مدنی حضانت گویند حضانت اطفال در صورتی که والدین با یکدیگر بسر برند مشترکاً بر عهده پدر ومادر است. طبق ماده 168 قانون هم حق و هم تکلیف آن هاست».288
« در ماده 169 قانون مدنی مقرر می دارد که برای نگهداری طفل مادر تا دو سال از تاریخ ولادت اولویت خواهد داشت. پس از انقضاءِ این مدت حضانت باپدر است مگر نسبت به اطفال اناث که تا سال هفتم حضانت آن ها با مادر خواهد بود.»289
« این ماده زمانی اجرا می گردد که بین والدین در مورد حضانت اطفال اختلاف باشد والا ممکن است که پدر و مادر هنگام جدایی و طلاق با موافقت یکدیگر در مورد حضانت اطفال ترتیب دیگری را تعیین کنند و یا آنکه مادرتعهد کندکه حضانت اطفال را شخصاً برعهده گرفته و از پدرهم بابت نفقه وجهی مطالبه نکند.»290
طبق ماده 1104 ق.م « زوجین باید در تشدید مبانی خانواده وتربیت اولاد به یکدیگر معاضرت نمایند.»291
« و این امر واجب کفایی است، لذا هر یک که تکلیف خود را انجام دهد تکلیف دیگری ساقط می گردد.»292

4-3-4- چرا حضانت هم حق و هم تکلیف است؟
حضانت و نگهداری طفل حق ابوین است و بدین جهت ماده 1175 قانون مدنی مقرر داشته است که:
« طفل را نمی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان امام حسین (ع)، تعلیم و تربیت، رسول اکرم (ص)، آیت الله جوادی آملی Next Entries پایان نامه با کلید واژگان قانون مدنی، حق ملاقات، فقه اسلامی، حقوق كودك