پایان نامه با کلید واژگان فرهنگ شهروندی، حقوق اساسی، حقوق شهروندی

دانلود پایان نامه ارشد

ايران‌شناسان برجسته، همچون پرفسور ريچارد فراى2بر اين باور هستند که ايران‌شهر در عمل از دوران مشترک‌‌المنافع هخامنشى واقعيت داشت. از گفته های پروفسور ريچاردفرایدر،که در کنفرانس هويت ايرانى در آستانه قرن بيست و يکم،برگزارشده ازسوى بنیاد پژوهشى يوروسويکلندن3 و دانشگاه لندن در ۲۶ و ۲۷ فروردين ۱۳۷۷ مطابق با ۱۵و ۱۶ آوريل ۱۹۹۸ (حافظ نیا ، 1384) .

-1father – land
-2Richard Frye
-3(Urosevic)
2-2-4- مفهوم شهرو شهروندی :
در دنياى مدرن، سرزمين پهنه‌اى جغرافيائى است با مرزهاى پيرامونى مشخص که جنبةحقوقی حاکميت را بدنه‌اى جغرافيائی فيزيکی مى‌بخشدواز جهتى ويژه، بخشى از مفهوم کشوردر مفاهيم جغرافياى سياسى شمرده مى‌شود؛ در حالى‌که واژه کشوردر فارسى با واژه country در زبان‌هاى باختر زمين برابرى کامل دارد.شهر؛ سکونتگاهی، نسبتاً بزرگ و دائمی است. سازمان ملل متحد، در سال ۱۳۶۷ شهر را چنین، تعریف می کند:
شهر، مکانی با تراکم بالای جمعیت و مرکزیت سیاسی، اداری و تاریخی است که در آن، فعالیت اصلی مردم، غیر کشاورزی است و دارای مختصات شهری بوده که از طریق دولتی محلی، اداره می شود.
شاخصهای تفکیک شهر از روستا، عبارت است از:
1. وسعت
2. وضعیت و نوع فعالیت اقتصادی
3. درجه اشتغال و قشربندی اجتماعی
4. درجه پیچیدگی روابط و مناسبات
5. چگونگی بهره گیری از نهادهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی
6. میزان و ترکیب جمعیت. (غفاری نسب ،1391)
2-2-4-1- مفهوم شهر در جهان
واژه Urbanدر زبان انگلیسی و Urbainدر زبان فرانسوی، از ریشه Urbanusلاتین، یعنی شهری یا متعلق به شهر و از Urbsکه به شهر رم اطلاق می شد، می آید.
شهر، طی دهه‌های اخیر، از سوی اندیشمندان جغرافیا، جامعه شناسی، اقتصاد، جمعیت‌شناسی و برخی علوم دیگر، تعاریف متعددی از شهر ارائه شده‌است و جامعه شناسان از جمله انگلسو مارکس، شهر را محل تمرکز جمعیت، ابزار تولید، سرمایه، نیازها و احتیاجات و غیره می‌دانند که تقسیم کار اجتماعی، در آنجا صورت گرفته‌است. جغرافی دانان، شهر را منظره ای مصنوعی از خیابانها، ساختمانها، دستگاهها و بناهایی می‌دانند که زندگی شهری را امکانپذیر می‌سازد. مورخان، شهر را با توجه به قدمت آن، تعریف می‌کنند و از نظر اقتصاددانان، شهر به جایی اطلاق می‌شود که معیشت غالب ساکنان آن، بر پایه کشاورزی نباشد. جمعیت شناسان نیز، تعداد جمعیت یک نقطه را، ملاک شهری بودن آن نقطه می‌دانند.
اندیشمندان طراحی شهری ، شهر را مجموعه پیچیدة سازمان یافته‌ای می‌دانندکه متشکل ازسه مولفه اصلی کالبد، تصورات، و فعالیت می‌باشد، که پیوسته در حال تغییر و تحول است. شهرشناسان ، شهر را محلی می‌دانند که بشر دست از زمین کشیده و فکر کردن را آغاز می‌کند.با توجه به دیدگاه های گوناگون، تعریف های متفاوتی برای شهر، ارائه شده است. در بیشتر کوشش ها، برای تعریف بنیادی و اساسی شهر، دو ملاک در نظر گرفته شده است:
1. تعیین حداقل اندازه شهر، از نظر جمعیت
2. تعیین حد نصاب برای چگالی جمعیت(جمعیت نسبی).
ملاک دوم، ملاکی است که میلز، آن را برای تعریف شهر، تائید می کند.
شهر، منطقه ای است که در آن ، زمین، برای خانه سازی، نسبت به سایر عوامل تولید، مخصوصاً، سرمایه، در مقایسه با نواحی اطراف آن، با شدت بیشتری، مورد استفاده قرار می گیرد. از آنجایی که مردم، معمولاً، در نواحی نزدیک به محل سکونت خود، کارمی کنند؛ بنابراین، شهر، با دو عامل دیگر، یعنی، اشتغال بیشتر و تولید بیشتر کالاو خدمات، نیز، توصیف می شود. به طور کلی، شهر، منطقه ای است که نسبت تولید و سایر عوامل تولید به زمین، در آن، بیشتر از نواحی همجوار است، بطور کلی؛ شهرها دارای سیستم های پیچیده برای بهداشت، آب و برق، کاربری زمین، مسکن و حمل و نقل هستند(غفاری نسب ،1391).
2-2-4-2- مفهوم شهر در ایران
شهر، محلی است با حدود قانونی که در محدوده جغرافیائی بخش، واقع شده و از نظر بافت ساختمانی، اشتغال و سایر عوامل، دارای سیمایی با ویژگی های خاص خود، بوده؛ به طوری که اکثریت ساکنان دائمی آن، در مشاغل کسب، تجارت، صنعت، کشاورزی، خدمات و فعالیت های اداری، اشتغال داشته و در زمینه خدمات شهری، از خودکفائی نسبی، برخوردار و کانون مبادلات اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی حوزه جذب و نفوذ پیرامون خود، بوده و حداقل، دارای ده هزار نفر، جمعیت باشد. در هر نقطه که از نظر موقعیت و اهمیت، تشکیل شهرداری، ضرورت داشته باشد؛ ولو، جمعیت آن، به پنج هزار نفر، بالغ نشود؛ وزارت کشور، می تواند، در آن محل، دستور تشکیل انجمن و شهرداری بدهد. در سالهای اخیر، حدنصاب شهر شدن در ایران از ۱۰ هزار و ۵۰۰ نفر به ۳ هزار و ۵۰۰ نفر کاهش یافته‌است(غفاری نسب ،1391).

2-2-5- مفهوم شهروند1
شهروندی2 همانطور که روشن است از مشتقات شهر3 است . شهروندی را قالب پیشرفتة «شهرنشینی» می‌دانند. به باور برخی از کارشناسان، شهرنشینان هنگامی که به حقوق یکدیگر احترام گذارده و به مسئولیت‌های خویش در قبال شهر و اجتماع عمل نمایند به «شهروند» ارتقاء یافته‌اند.
مطالعه علمی شهروندی و فرهنگ آن از قرن 19 شکل گرفته است. در زبان فارسی پسوند “وند” در اصطلاح شهروند نوعی مالکیت را برای اهالی و ساکنان یک شهر به عنوان صاحب و مالک آن، بیان می کند.
در حوزه فرهنگ شهروندی شهروندی شامل “مسئولیت پذیری شهری، قانون مند بودن شهروندان، هنجار پذیری از الگو های شهرنشینی” شده است، ابن خلدون در قالب “علم عمران” به بررسی پدیده شهروندی و شکل گیری فرهنگی آن اشاره می کند؛ هابز از نخستین نظریه پردازان سیاسی که در اندیشه های خود اشاره به فرهنگ شهروندی و بسط نظریه های مشارکت شهروندی می کند، و دیدگاه بدبینانه داشته است. در اندیشه مارشال در حوزه فرهنگ شهروندی، اشاره به سه نوع حقوق ( مدنی- سیاسی- اجتماعی) شده، در اندیشه ترنر، حوزه فرهنگ شهروندی و شکل گیری آن اشاره به چهار منبع اساسی ” هویت- حقوق- منابع اقتصادی ، فرهنگی و سیاسی- جماعت” شده است. پارسنز در حوزه شهروندی ابتدا تأکید بر حفظ دموکراسی در آمریکا، و تأکید بر ارزش های فرهنگی ریشه دار جامعه و استمرار آن در حوزه زندگی اجتماعی شده است. پوپر تکیه بر هویت مدنی در قالب مفهوم فرهنگ شهروندی کرده است. درشکل گیری هویت فرهنگ شهروندی یکسری از نهاد های اجتماعی چون رسانه ها و مطبوعات، احزاب سیاسی و… با توجه به اهداف و کاربری هایشان در شهر اثر گذارند.
در واقع غنای فرهنگ ایرانی در زمینه شهروندی از یک بار معنوی ویژه بر خوردارست، برای نمونه واژه “اهل” در فرهنگ ایرانی حاکی از سنخیت( هویت) شهروند با محل فرهنگ زندگی اش دارد.
واژه ” ساکن” نیز حکایت از روابط روانی شهروندان با محل زندگی خویش و نقش آنان دارد. امروزه در ایران پدیده شهروندی و فرهنگ آن در مطالعات علمی ما متأثر از جامعه مدنی ( غرب) است( منبع : ویکی پدیا ؛ دانشنامةآزاد ) .

1-Citizen
2-Citizenship
3- City

و ما در تکامل فرهنگ شهروندی خود باید اشاره به تنظیم امور بر اساس مبانی و معیار های الگوی “ملی، منطقه ای و محلی” کنیم.
در تعریف شهروند می توان گفت كه شهروند كسی است كه حقوق فردی و جمعی خود را می شناسد و از آنها دفاع می كند، قانون را می شناسد و به آن عمل می كند و از طریق آن مطالبه می كند،از حقوق معینی برخوردار است. می داند كه فرد دیگری هم حضور دارد و دفاع از حقوق او یعنی دفاع از حقوق خودش و فردی كه در امور شهر مشاركت دارد. پس شهروند نه تنها به معنای سكونت در یك شهر به مدت مشخص كه به معنای مجموعه ایی از آگاهی های حقوقی، فردی و اجتماعی است.
عناصری نظیر هویت ملی و تعلقات اجتماعی- فرهنگی و مشاركت سیاسی از عناصر مهم در مفهوم شهروندی است ولی در یك جامعه مدنی حقوق یك فرد عبارتند از:” حقوق اساسی به معنای حقوق بنیادی شهروندان یك جامعه، حقوق سیاسی به معنای حق مشاركت در فرآیندهای سیاسی، حقوق اجتماعی كه در برگیرنده حقوق اقتصادی و نیز حداقل استانداردهای زندگی درتسهیلات اجتماعی است.”حقوق ملت در قانون اساسی طی اصل های 19 تا 42 حقوق بنیادی تك تك افراد ملت ایران را چنین برمی شمرد، متن اصول در جدول ( 2-1 ) آمده است :

جدول ( 2-1 ) – حقوق بنیادین ملت ایران در قانون اساسی( سال 1390)
حقوق بنیادین ملت ایران در قانون اساسی
ردیف
قانون
اصول
1
حق تساوی بدون درنظر گرفتن، رنگ، نژاد و زبان
( اصل 19)
2
برابری زن و مرد تحت حمایت قانون
( اصل 20)
3
رعایت حقوق زن بر اساس موازین اسلامی
( اصل 21)
4
مصونیت حیثیت جان، مال، حقوق، مسكن و شغل افراد
( اصل 22)
5
ممنوعیت تفتیش عقاید
( اصل 23)
6
آزادی نشریات و مطبوعات
( اصل 24)
7
ممنوعیت هرگونه تجسس در نامه، مكالمات تلفن و مخابراتی…
(اصل 25)
8
آزادی احزاب و جمعیت ها اعم از سیاسی و صنفی و دینی با رعایت احترام به اصول جمهوری اسلامی
( اصل 26)
9
آزادی تجمعات و راه پیمایی ها( بدون حمل اسلحه)
( اصل 27)
10
آزادی در انتخاب شغل
( اصل 28)
11
برخورداری از تامین اجتماعی
(اصل 29)
12
آموزش و پرورش رایگان
( اصل 30)
ادامه جدول ( 2-1 )
13

داشتن مسكن مناسب
( اصل 31)
14
ممنوعیت دستگیری بدون حكم قانونی، در صورت وجود حكم قانونی، تفهیم اتهام بلافاصله و به صورت كتبی باید انجام شود.
( اصل 32)
15
ممنوعیت تبعید و یا اقامت اجباری بدون دلایل قانونی
( اصل 33)
16
دادخواهی حق مسلم هر فرد است
( اصل 34)
17
حق انتخاب وكیل
(اصل 35)
18
حق اعمال مجازات تنها از سوی دادگاه و به حكم قانون
( اصل 36)
19
اصل بر برائت است مگر عكس آن ثابت شود
( اصل 37)
20
ممنوعیت هر گونه شكنجه
( اصل 38)
21
ممنوعیت هتك حرمت متهمان

( اصل 39)
22
اعمال حق نباید وسیله اضرار به دیگران و یا تجاوز به منافع عمومی گردد
( اصل 40)
23
تابعیت ایرانی حق هر فرد ایرانی است
( اصل 41)
24
اتباع خارجی می توانند به تابعیت ایرانی درآیند
( اصل 42)
منبع: پیش نویس قانون جامع شهرداریها (1390)

متاسفانه در سالهای گذشته هیچ پژوهشی ، درباره ویژگی و چیستیِ «شهروند مطلوب» در كشورمان انجام نگرفته است. علاوه بر این نبود دروسی در زمینه حقوق و وظایف شهروندی در دروس مدارس خود باعث فقر آگاهی مردم ما نسبت به حقوقشان شده است ، و همه اینها سبب شده است كه مردم ما آگاهی های بسیار اندكی درباره حقوق و وظایف خود داشته باشند در نتیجه آنانكه امروزه در شهرها ساكنند را نمی توان شهروند نامید. آنان توده های مردمی در حال گذار به شهروندی هستند. ” پژوهشی توسط ” لی ونگ آن “در سطح آسیا انجام شده و 13 ویژگی زیر را برای شهروند مؤثر برشمرده است:
1. از حوادث و مشكلات جاری جامعه آگاهی داشته باشد.
2. در مسائل ، مشكلات و امور جامعه ملی و محلی مشاركت فعال داشته باشد.
3. در قبال وظایف و نقش های تفویض شده مسئولیت پذیر باشد.
4. نگران و دل مشغول رفاه و آسایش دیگران باشد.
5. رفتار و عملكرد وی مبتنی بر اصول اخلاقی باشد.
6. نسبت به قدرت افرادی كه دارای موقعیت مدیریتی و نظارت هستند پذیرش داشته باشند.
7. توانایی بررسی و انتقاد از عقاید و ایده ها را دارا باشد.
8. توانایی اتخاذ تصمیمات آگاهانه را دارا باشد.
9. درباره حكومت و دولت خود آگاهی و دانش كافی داشته باشد.
10. دارای حس وطن پرستی باشند.
11. نسبت به مسئولیت های خاص پذیرش و مسئولیت داشته باشد.
12. از جامعه جهانی و مسائل و روندهای آن آگاهی داشته باشد.
13. به وجود تكثر و تنوع در جامعه احترام قائل باشد.
2-2-6- مفاهیم شهروندی
مفهوم حقوق بشر اغلب در کنار دو مفهوم «حقوق اساسی» و «حقوق شهروندی» مطرح می‌شود. این سه مفهوم، گاه مترادف جانشین یکدیگر به کار می‌روند اما در تفکیک مفهومی مرزهای ظریفی میان این مفاهیم سه گانه و دلالت موضوعی وجود دارد.
می‌توان گفت حقوق شهروندی آن بخش از حقوق اساسی است که در قانون اساسی هر کشوری شکل «ملی» به خود می‌گیرد و فقط شامل حال شهروندان همان کشور خاص می‌شود (مانند حق مشارکت سیاسی که ملهم از حقوق بشر

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان مفهوم دولت، جغرافیای سیاسی، جامعه صنعتی Next Entries پایان نامه با کلید واژگان فرهنگ شهروندی، انجمن های داوطلبانه، تعهدات شهروندی