پایان نامه با کلید واژگان فرهنگ شهروندی، تقسیمات کشوری، فرهنگ ایرانی

دانلود پایان نامه ارشد

شهروندان با محل زندگی خویش و نقش آنان دارد، این اصطلاح هم ریشه با کلمات “سکون و سکینه” است،که وجه معنوی و روانی آن ها در فرهنگ اسلامی ایرانی کاربرد بسیاری دارد؛ چناچه در فرهنگ لغات دهخدا بیان شده سکینه به معنای” آرامش ، آسایش و دل آرام” معنا شده است، این اصطلاح و هم ریشه های آن در فرهنگ شهروندی اشاره به بعد مادی و معنوی زندگی شهر می کند.
تمام این واژه های منتخب، حاکی از غنای فرهنگ ایرانی در زمینه زندگی جمعی، مدنی، و زیستی اعم از فضاهای کوچک ( خانه و کوی و برزن) و بزرگ ( محله و شهر) دارد. در فرهنگ شهروندی ایران این واژه ها به کالبد شهر،محیط زندگی،روح و فضای شهری و… اشاره می کند. با عنایت به جمیع موارد مذکور امروزه واژگان” شهروند” و ” شهروندی” در ادامه این عبارات به کار می رود، که منظور ما همان مفاهیم غنی فرهنگ ایرانی است.
امروزه در ایران پدیده ها شهروندی در مطالعات علمی ما متأثر از جامعه مدنی ( غرب) است و ما در تکامل فرهنگ شهروندی خود اشاره به تنظیم امور بر اساس فرهنگ غربی می کنیم و معتقدیم که رویکرد ها و ارزش های فرهنگ شهروندی، ایرانی کهنه است و تکیه بر الگو ها و ارزش های جامعه غربی می کنیم. باید مبنای برنامه ریزی ها و استراتژی های توسعه و بسط فرهنگ شهروندی خود را با تأکید بر مبانی و معیار های الگوی “ملی، منطقه ای و محلی” تدوین کنیم و در عین هویت ملی داشتن از تجارب سایر جوامع با استفاده از معیار های فرهنگ شهروندی ملی به توانایی هدایت جامعه پرداخت و از لوازم کورکورانه الگو های غربی پرهیز نمائیم. « پس به این ترتیب شناسایی اهدافی که فرهنگ و جهان بینی ایرانی را برای فرهنگ شهروندی تعریف می نماید از اولیه ترین مراحلی است که باید به انجام برسد تا بر اساس آن بتوان به تنظیم و تقنین قوانینی پرداخت که ضرورت بقاء و دوام فرهنگ شهروندی جامعه را در پی دارد. در گام بعدی برای بقاء فرهنگ شهروندی در ایران باید وحدت هدف را برای شهروندان به وجود آورد، این وحدت هم در بعد زندگی مادی و هم معنوی فرهنگ شهروندان باید ایجاد کرد؛ تحصیل این مسئله در پرتو یک زندگی اجتماعی میسر نیست؛ و قانونگذاری در جامعه از این طریق میسر می گردد. و خارج از این هدف شهروندان جامعه با مشکلات و پیامد های اجتماعی و فرهنگی که منجربه نابودی جامعه می گردد، روبرو خواهند شد. پس قانون مندی برای بقاء فرهنگ شهروندی در جامعه مدنی امری ضروری و انکار ناپذیر است(لطیفی ، 1387).
2-2-14- مفهوم هویت :
هویت واژه ای مبهم و مجادله بر انگیز است که بنا به چهارچوب های روش شناختی متفاوت در حوزه های علوم اجتــماعی و انسانی ، هر یک از صاحبنظران از منظری متفاوت به آن نگریسته اند و یکی از ابعاد هویت را در وجوه فردی، گروهی، طبقاتی ، ملی ، فرا ملی و… مورد توجه قرار داده اند. واژه هویت خود دو معنای اصلی دارد:
اولین معنای آن بیانگر احساس مفهوم تشابه مطلق است. معنای دوم آن به مفهوم تمایز است. در واقع هویت به طور همزمان میان افراد دو نسبت محتمل بر قرار می کند :
از یک طرف، مفهوم شباهت ، و از طرف دیگر تفاوت. هویت به عنوان یک پدیده سیاسی و اجتماعی ، محصول دوران جدید است و به عنوان یک مفهوم علمی از ساخته های تازه علوم اجتماعی است که به جای مفهوم ” خلق و خوی “فردی و جمعی به کار می رود(اشرف نظری،1387)
هویت همان معناداری در دو سطح فردی و اجتماعی است که کنشگران اجتماعی را قادر می سازد تا به پرسش های بنیادی معطوف به کیستی خود پاسخی مناسب و قانع کننده بدهند.
اشخاص با درک نوعی خود آگاهی دربارة هویت خویشتن ، قابلیت و توانایی قوام بخشیدن به شخصیت فردی و اجتماعی خویش را می یابند و با طرح نوعی الگوی معنا بخش فکری- رفتاری به ترسیم گفتمان های خاص هویتی می پردازند.بدون برخورداری از چهارچوب های مشخص هویتی، افراد یک جامعه امکان برقراری ارتباطی معنا دار و مستمر را با یکدیگر نخواهند داشت.
بطور کلی تعـاریف ارائه شده از هویت را می توان در دو قالب اصـلی هویـت فردی و هویـت جمـعی
مورد توجه قرار داد. تاکید بر وجوه فردی هویت را بیشتر می توان در دیدگاههای روان شناختی ردیابی نمود. از دیدگاه روانکاوانه ، هر شخص در زندگی خود پیوسته تجربیاتی می اندوزد و لایه های جدیدی بر هسته اصلی شخصیت خود می افزاید. چنانکه افزایش و تثبیت این لایه ها سبب شکل گیری هویت آدمی می شود. اریکسون از منظری روان شناختی معتقد است هویت بر پایه نوعی خود تفسیری استوار است که در آن فرد با ارائه درک و تفسیری خاص از خود، خود را از دیگران متمایز می کند. هویت چیزی جز آن چه هر آدمی با آن خویش را از دیگری باز می شناسد نیست.از این رو هویت و تنوع در آن برایند تنوع در شیوه های تفسیر از خود است که از طریق آن جهان را تجربه میکنیم و برآن تاثیر می گذاریم . البته ، هویت یکی از اجزای اصلی واقعیت ذهنی است و مانند هر گونه واقعیت ذهنی، در رابطه ای دیالتیکی با جامعه قرار داد . هویت فردی جدا از سپهر اجتماعی دیگران معنا دار نیست. افراد یگانه و متفاوت هستند اما هویت آنها در اجتماع ساخته می شود، یعنی در فرایند های اجتماعی شدن اولیه و ثانویه ، که افراد در چهارچوب آنها خود و دیگران را تعریف و باز تعریف می کنند. هویت در اثر فرایندهای اجتماعی شکل می گیرد، پس از متبلور شدن باقی می ماند ، تغییر می کند ، یا حتی در نتیجه روابط اجتماعی از نو شکل می گیرد. فرایند های اجتماعی ای که هم در تشکیل و هم در حفظ هویت دخیل اند بر حسب ساختار اجتماعی تعیین می یابند. هویت در بر دارنده و معرف کیستی هر فرد در بستر زمانی – مکانی ، یعنی تاریخ ، فرهنگ و جامعه است که جایگاه تاریخی ، فرهنگی ، اجتماعی اعضای یک جامعه را تعیین می نماید و فرد از طریق فرایند هویت یابی به یک تاریخ ، فرهـنگ و اجتماع خاص تعــلق پیدا می کند. جوامــع تاریخ هایی دارند که در جــریان آنها هویت های خاص سر بر می آورند، اما این تاریخ ها را انــسان هایی می ســازند که از هویت خاص برخوردارند.( اشرف نظری ،1387)
2-3- مفهوم سازماندهی سیاسی فضا
بررسي سازماندهي سياسي فضا بويژه در جوامع متنوع فرهنگي (زباني- مذهبي) از مباحث قابل توجه در حوزه مطالعات جغرافياي سياسي به حساب مي آيد. عليرغم آنکه کارکرد اصلي تقسيمات کشوري، تمرکززدائي در اداره سرزميني و سهولت در اعمال اراده ملي است، ولي وجود تهديدات دروني و بيروني براي هر جامعه و تاثيرگذاري آن بر مولفه هاي امنيت ملي به عنوان هدف پايدار و دائمي دولتها، به کارکردهاي امنيتي در مقابل ساير کارکردهاي تقسيمات کشوري، جايگاه خاصي مي بخشد.
آزمون فرضيه “عدم وجود رابطه بين اين مولفه ها با چگونگي سازماندهي عليرغم وجود سوابق يا تجارب تاريخي آن فضای سياسي در شمال غرب و غرب کشور ايران” از مسير تحليل آراء خبرگان کشور که داراي سابقه ممتد حضور و مسئوليت در آن مناطق بوده اند، مورد نظر بود که با استفاده از روش توصيفي تحليلي و آزمونهاي مختلف آماري انجام پذيرفت و مشخص گرديد که کارکردهاي امنيتي سازماندهي سياسي فضا نه تنها نسبت به گذشته کاهش نيافته است بلکه با توجه به شرايط جديد محيطي و بين المللي افزايش داشته است، لذا مي توان گفت که اين مولفه ها در استانهاي کشور بويژه بعد از پيروزي انقلاب اسلامي از الگوي حاکم بر تقسيمات کشوري اثرپذيري داشته است. اين اثرپذيري در مناطق کردنشين بويژه جنوب آذربايجان غربي و کردستان در راستاي استحکام امنيت و پايداري ملي کشور عمل نموده ولي در مناطق آذري نشين و کردنشين کرمانشاه و ايلام به دليل همبستگي بيشتر مذهبي، از آثار کمتري برخوردار بوده است.سازماندهی سیاسی فضا که سطح محلی ، بین المللی و جهانی را شامل می شود ، فرایندی است که طی آن بخشی از سطح زمین که توسط مرز محدود شده است، برای ایفای نقش های سیاسی سازماندهی می شود .
مهم ترین اهداف انجام این فرایند، ارائه خدمات بهینه به شهروندان و سپس اداره افراد ساکن در محدوده مرزهای سرزمینی است. در سطح ملی سازماندهی سیاسی فضا، گستراندن سازمان اداری در بعد جغرافیایی و فضایی با تقسیم بندی فضای کشور است که به تقسیمات کشوری تعبیر می شود.
این فرایند برای حکومت ها از ضروریات و عنصری حیاتی در تفویض اختیارات از مرکز به سایر نقاط سرزمین و اداره بهتر محدوده کشور است که انجام آن بسته به نوع نظام سیاسی حاکم ، متفاوت می باشد؛ یعنی هریک از نظام های سیاسی متمرکز، فدرال و ناحیه ای سازماندهی سیاسی فضایی خاص خود را دارند.در همین حال حکومت ها در اجـــرایی کردن فرایند ســـازماندهی سیـــاسی فضــا، نمی توانند بی توجه به مولفه های مختلف انسانی و طبیعی محدوده های مرزبندی شده سرزمین خود عمل کنند.
تعلق و هویت مکانی افراد ساکن در محدوده های سرزمینی یکی از مولفه های انسانی تاثیر گذار در فرایند سازماندهی سیاسی فضا ست. حس مکان ، ادراک ذهنی مردم و احساسات کم و بیش آگاهانه آن ها از محیط خود می باشد که موجب تبدیل یک فضا به مکانی با خصوصیات حسی و رفتاری خاص برای افراد و وابستگی آن ها به این مکان می گردد. این وابستگی، علایقی در انسان به وجود می آورد(حافظ نیا ، 1385).
2-3-1- عوامل تاثیر گذار بر سازماندهی سیاسی فضا:
کشور ها با تهدیدات و مخاطراتی مواجه هستند که بسته به شدت و اندازه آنها ، توان چالش سازی در سطح محلی ، ملی و بین المللی را دارند . تهدیدات انسان ساخت و تهدیدات طبیعی در فضای جغرافیایی ساز و کارهایی را ایجاد می کنند که کارکرد حکومت را از مسیر طبیعی آن خارج می نماید. نابرابری در توزیع فرصتها موجب عدم تعادل منطقه ای در ایران شده است. این عدم تعادل منطقه ای بر تمام روابط انسانی تاثیر گذار بوده و موجب شکل گیری منابع شده است. از سوی دیگر محیط ایران نیز با تهدیداتی مواجه می باشد که در مقاطع مختلف زمانی چالش هایی را در سطح محلی و ملی در ایران بوجود آورده است.
تهدید به آن دسته از خطرات بالفعل و بالقوه ای اطلاق می گردد که ارزش های حیاتی یک کشور را از جمله تمامیت ارضی ، استقلال و حاکمیت ملی، نظام حاکم و نهاد های سیاسی اجتماعی و اقتصادی ، ایدئولوژی ، فرهنگ و افتخارات ملی را به خطر می اندازد ، در این پژوهش تهدیدات بر مبنای عوامل انسان ساخت و طبیعی تقسیم شده است(محمدی ، 1387):
2-3-1-1- عوامل انسان ساخت
تهدیدات برمبنای عوامل انسان ساخت شامل : متغیر های جمعیتی ، قومی ، مذهبی ، چالش های سیاسی ، نابرابری اقتصادی و غیره است.
2-3-1-2- عوامل طبیعت ساخت:
تهدیدات طبیعت ساخت عناصر فیزیکی محیط شامل : سیل ، زلزله ، خشکسالی، تغییرات آب و هوایی ، بهمن و غیره می باشد.
2-4- مفهوم تقسیمات کشوری:
تقسیمات کشوری ایران دارای چهار سطح است و به‌ترتیب ایران به روستا، دهستان، شهر، بخش، شهرستان و استانتقسیم می‌شود.
2-4-1- مفهوم روستا:
روستا واحد مبداء تقسيمات كشوري است كه از لحاظ محيط زيستي (‌وضع طبيعي، اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي) همگن بوده كه با‌حوزه و قلمــرو معين ثبتي يا عرفي مستقل كه حداقل تعداد 20 خانــوار يا صد نفر اعم از متـــمركز يا پراكــنده در آنجا سكــونت داشته باشند و اكثريت ساكنان‌دائـمي آن به طور مستقيم يا غير مستقيم به يكي از فعاليتهاي كشــاورزي، دامداري، باغداري به طور اعـــم و صنـايع روستايي و صيد و يا تركيبي از اين‌فعاليت ها اشتـغال داشته باشند و در عرف به عنوان ده، آبادي، دهكده يا قريه ناميده مي‌شده است.
2-4-2- مفهوم دهستان:
دهستان كوچكترين واحد تقسيمات كشوري است كه داراي محدوده جغرافيايي معين بوده و از به هم پيوستن چند روستا، مكان، مزرعه‌همــجوار تشكيل مي‌شود كه از لحاظ محيـط طبيــعي، فرهنگي، اقتصادي و اجتــماعي همگن بوده و امكان خدمات‌رساني و برنامه‌ريزي در سيستم و‌شبكه واحدي را فراهم مي‌نمايد.

‌2-4-3-مفهوم شهر:
محلي است با حدود قانوني كه در محـــدوده جغرافيـايي بخش واقع شده و از نظر بافت ساختماني، اشتغال و ساير عوامل، داراي‌سيمايي با ويژگيهاي خاص خود بوده به طوري كه اكثريت ساكنان دائمي آن در مشاغل كسب، تجارت، صنعت، كشاورزي، خدمات و فعاليتهاي

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان حقوق شهروندی، فرهنگ شهروندی، فرهنگ ایرانی Next Entries پایان نامه با کلید واژگان محیط زیست، محیط زیست شهری، مدیریت محیط