پایان نامه با کلید واژگان شهر فشرده، فرم فشرده، توسعه شهر

دانلود پایان نامه ارشد

كه براي سلامتي انسان و محيط زيست پديد ميآورد معاني ضمني منفي را در ذهن متبادر مي سازد. ساكنان واحدهاي همسايگي پديد آمده در اثر گسترش پراكنده شهر، آلودگي بيشتري را به ازاي هر نفر توليد ميكنند و از مشكلات بيشتري در رفت وآمد روزانه خود رنج مي برند . همچنين به دليل عملي نبودن گزينههاي پيادهروي و دوچرخه سواري جهت رفت وآمد در اين نواحي، موجب اختلال در سلامت فردي ساكنان اين نواحي شده است.واضح است، شكل خاص توسعه ، نوعي رشد لجام گسيخته در حواشي و افزايش مفرط زمين شهري را به همراه دارد وباعث كاهش تراكم جمعيت، افزايش سهم فضاهاي باز بلااستفاده و در نتيجه گسستگي بخشهاي مختلف يك شهر، جداييگزيني فضايي-اكولوژيكي، افزايش هم زمان قيمت زمين، افزايش هزينه تاسيسات و تجهيزات و بسياري مسائل ديگر ميشود.

2-3-2- تجربيات پراكنش شهري در كشورهاي مختلف
2-3-2-1- امريكا
امروزه با فراگير شدن اثرات گسترش افقي شهرها، مفهوم اسپرال در اکثر کشورهاي جهان با ماهيت مختلفي به کار برده ميشود. در امريکا که مهد کاربرد اين مفهوم است اسپرال موضوع جذاب و داغ روز گرديده است. در اين کشور رشد جمعيت تنها عامل افزايش مقدار کاربري زمين نبوده است بلکه شتاب در تصرف زمين با افزايش محدوده شهرها بيش از رشد جمعيت شهري موثر بوده است در اکثر شهرهاي بزرگ اين کشور افزايش سهم زمين هر خانوار(PHLC)14 در طي سا لهاي مختلف گوياي رشد وسيع شهر است به عنوان مثال بين سالهاي 1940 تا 1970 جمعيت پرتلند دو برابر اما مساحت شهر چهار برابرگرديد (Hadly 2000: 3).
برخي از محققين ويژگيهاي پراكنش امريكايي را در ابعاد كاربري زمين ديدهاند و آن را عبارت از توسعه كم تراكم، پراكنده، تنك، جسته و گريخته شهري، توسعه نا پيوسته و گسترش به طرف عرصههاي
خارج از محدوده و نواحي كم تراكم حومه شهري همراه با تسلط اتومبيلهاي شخصي در حمل ونقل دانستهاند(Wassmer,2002:9).
2-3-2-2- چين
علاوه بر شهرهاي امريكايي، موضوع رشد افقي شهري در مشرق زمين نيز در كشورهايي مانند چين مورد مطالعه قرار گرفته است. هرچند بنيانهاي رشد افقي در چين متفاوت از امريكاست ولي شباهتهايي در اين دونمونه ديده ميشود. اصليترين تفاوت رشد افقي در چين و آمريكا اين است كه در آمريكا ثروتمندان با سكونت در حومهها و تخليه بخش مركزي شهر به رشد افقي دامن زدهاند، در صورتي كه در چين بخش مركزي شهرها از اهميت بالايي برخوردار است و مورد توجه ثروتمندان ميباشد. در اينجا گروهي كه موجب اين پديده شهري شدهاند فقرا بودهاند كه نتوانستهاند در مركز شهر زمين داشته باشند و مجبور به حاشيه نشيني و در نتيجه رشد افقي شهر شده اند (Zhang,2002:125).
در چين بين سالهاي 1990 تا 1995 جمعيت شهري 6/21 درصد افزايش يافته است.در حاليکه مساحت شهرها در همين مدت 4/90 درصد افزايش يافت و اين امر نشان ميدهد رشد كالبدي شهر بسيار شديدتر از رشد جمعيت شهري اتفاق افتاده است، اداره آمار چين در يک تحقيق نشان داده است بين سالهاي 1986 تا 1996 به ميزان 8/5 ميليون هکتار از زمينهاي کشاورزي اين کشور از بين رفته و يا تغيير کاربري داده است که از اين ميزان 52/18 درصدآن زيرساخت و سازهاي شهري رفته است اين بدين معني است که حدود يک پنجم خسارت به زمينهاي کشاورزي، نتيجه رشد شهري در اين کشور بوده است (سعيدي رضواني، 1375 : 127).
2-3-2-3-کشورهاي جهان سوم
رشد افقي شهري در جهان سوم نيز از ويژگيهاي شناخته شده شهرهاي ناحيه اي بزرگ به شمار ميرود، اما زيرساختها و زمينههاي متفاوتي را ارائه ميدهد. اختلاف رشد افقي شهري در كشورهاي آمريكاي لاتين نسبت به ايالات متحده در اين است كه اولا فرايند شهرنشيني در اغلب كشورهاي آمريكاي لاتين با تاخير صورت گرفته است و در جريان آن نفوذ سنتي و قوي شهرهاي بزرگتر و سرمايهداري يا متروپل با الگوي كاملا تمركز يافته بررشد فضايي نواحي پيراموني و توسعه غير قانوني سكونتگاهها در حاشيه شهري، در ظاهر مقررات شهري را محدود ساخته و سبب رشد افقي شهر شدهاند. ثانيا رشد افقي شهري در اغلب نواحي كلان شهري آمريكاي لاتين چشماندازي از فقر و الگوهاي غيرقانوني از كاربري زمين همراه با فقدان ساختار و شالوده تسهيلات عمومي و خدمات اساسي را نشان مي دهد. اين الگو تفاوت آشكاري با الگوي ايالات متحده دارد (Lungo,2001,32 ).
2-3-2-4- ايران
در ايران تا زماني که الگوي رشد شهرها ارگانيک بوده و عوامل درونزا و محلي تعيين کنند? رشد شهري بوده اند،زمين شهري نيز کفايت کاربري هاي سنتي شهري را مي داده وبر حسب شرايط اقتصادي، اجتماعي و امنيتي ، فضاي شهررا به طور ارگانيک سامان مي داده است . ليکن از زماني که مبناي توسعه و گسترش شهرها ماهيتي برونزا به خود گرفت ودرآمدهاي حاصل از نفت در اقتصاد شهري تزريق شد و شهرهاي ايران در نظام اقتصاد جهاني جاي گرفتند، سرمايه گذاري در زمين شهري تشديد گرديد و اين نقط? ضعف اصلي بازار خصوصي بدون برنام? زمين، الگوي توسع? بسياري از شهرهاي ايران را ديکته کرده است(ماجدي، 1378 :6).اين امر باعث نابساماني بازار زمين شهري و به ويژه بلااستفاده ماندن بخش وسيعي از اراضي داخل محدوده، و عارض? منفي گسترش افقي شهرها شده است(اطهاري ،1379 :36 ) .
2-4- راهبرد شهر فشرده طبق تعريف الکين15 ( 1991) شهر فشرده ، داراي فرم و مقياسي است كه مناسب براي پياده روي ، دوچرخه سواري و حمل ونقل عمومي ، همراه با تراكمي كه موجب تشويق تعاملات اجتماعي مي شود ؛ودر عمل ،تراكمي برابر با آنچه در خيابان هايي با ساختمان هاي سه يا چهار طبقه مناطق داخل شهري همانند شهر هاي انگليسي و اروپايي است .در اين فرم شهري هنوز اين امكان وجود دارد كه هر خانه يا واحدمسكوني داراي درب اصلي باشد كه به خيابان عمومي باز مي شود و همچنين امكان فراهم نمودن باغچه يا حياط براي تمام اعضاي خانواده وجود دارد (مثنوي، 1382 :92 ).
به دنبال ايده هاي لوکوربوزيه از شهر درخشان، دانتزينگ و ساعتي(1973) شهر فشرده با رويکرد ارتقاء کيفيت زندگي، اما نه با هزينه ي نسل آينده ، پيشنهادشد. هدف اصلي اين ايده خلق شهرهايي با فشردگي و تراکم بالا امابه دور از مشکلات موجود در شهر مدرنيستي است .متعاقبا به دنبال بروز مسائل جدي محيطي نظير انواع آلودگي، افزايش دماي كره زمين و نابودي منابع طبيعي، مبحث “توسعه پايدار ” در سال 1987 از طريق انتشار “گزارش برانت لند” تحت عنوان آينده مشترك “توسط كميسيون جهاني محيط وتوسعه “به طور رسمي در دستور كار سياسي قرارگرفت.البته از دهه 1990 محبوبيت توسعه ي پايدار به ترويج ايده شهر فشرده کمک زيادي کرده است.
يكي از قويترين مدافعان رويكرد شهر فشرده كميسيون جامعه اروپا ميباشد كه در سال 1990 با انتشار گزارشي تحت عنوان “مقالهاي سبز در مورد محيط شهري” به تبيين آن پرداخت. در گزارش مزبور، به شهر، مثابه يك منبع نگريسته ميشود كه ميبايست با توجه به محدوديت و ارزش در استفاده از آن نيز نهايت دقت بعمل آورده شود( breheny,1992:14).
شهرهاي سرزنده اي نظيررم،بارسلونا، آمستردام ، لندن ،پاريس و…در اروپا در افزايش وسايط نقليه عمومي و غيرآلاينده ونيز تشويق شهروندان به استفاده ازدوچرخه وسفرهاي پياده ،زمينه ي به حداقل رساندن مصرف سوخت هاي فسيلي و در نتيجه گازهاي گلخانه اي و آلودگي هاي زيست محيطي در مقابل شهر هاي کانادا ،آمريکاو استراليادفاع کرده اند. (مثنوي، 1382 :92 ).
2-4-1- سياستهاي اجرايي راهبرد شهر فشرده
پژوهشگران عرصه ي شهري براين باورند که شهر فشرده :
1- زمينهاي كشاورزي پيرامون شهرها را حفاظت ميكند و با كاهش گسترههاي شهري از آلودگي هواي ناشي از تردد اتومبيلها در يك پهنه وسيع، ميكاهد.
2- جذابيت اقتصادي منطقه را افزايش ميدهد و موجب شكوفايي واحدهاي اقتصادي كوچك و محلي مي گردد.
3-تنوع فرهنگها و بالندگي كيفيت اجتماعي،گوناگوني فعاليتها شهر را زنده تر و امنترمي سازد .
4-در اينگونه شهرها، با كاهش فاصلههاي فيزيكي نياز به تردد شهري را كاهش داده و از آلودگي هواي ناشي از حمل ونقل و اتومبيل ميكاهد.
5-امكان عبور از مرزهاي طبقاتي وافزايش در آمد براي شهروندان و احتمال دستيابي به عدالت اجتماعي براي برنامه ريزان و سياست گذاران قوي تر است.
6-با استفاده بهينه از زمينهاي درون شهري، اراضي كشاورزي پيرامون شهرها را از دستاندازي وتوسعههاي شهري محفوظ ميدارد .
واضح است در شکل گيري چنين شهرهايي عواملي چون : بخش خصوصي ،با انگيزه سودآوري ،مشاركت سرمايهگذاران شركتهاي خصوصي، مالكان زمينهاي شهري،افراد، خانوارها به عنوان مصرف كنندگان با انگيزههاي متنوع اقتصادي و اجتماعي نقش چشم گيري خواهند داشت . (ويليامز و ديگران، 1383: 42)
2-4-3- تجربه ي کشور هاي جهان در زمينه توسعه فشرده
2-4-3-1-اسپانيا
اسپانيا همانند ديگر کشورهاي اروپايي از پيشگامان توسعه ي فشرده مي باشد .مهم ترين قانون ملي اسپانيا در خصوص، ضوابط فني ساخت و ساز است ودر آن به تاکيد بر افزايش امنيت و قابليت سکونت در بنا با استفاده منطقي از طريق کاهش تقاضاي انرژي، افزايش کارايي سيستم هاي حرارتي و روشنايي و استفاده از تکنولوژي هاي خورشيدي را مدنظر قرار داده است. سياست احياي شهري يکي از سياست هايي است که در سال 2007 مطرح شد وتصويب آن مسايل زير را مطرح نمود.
– افزايش کارايي و پايداري اقتصادي
– حداکثر نمودن استفاده از زمين در بلو ک هاي موجود و حداقل نمودن مصرف زمين هاي سبز
– تهيه برنامه ويژه براي مناطق نيازمند احيا و بازسازي
– توصيه به فرم فشرده شهر به دليل اثرات زيست محيطي ، اجتماعي و اقتصادي( هزينه بالاي انرژي و ساخت و ساز، هزينه زيرساخت ها و خدمات عمومي )در ساخت و ساز پراکنده. مهم ترين راهبردهاي اين طرح نيزعبارتند از:
– ايجاد مراکز جديد، تشويق به اختلاط کاربري ها و تأمين دسترسي
– معرفي اولويت هاي نوسازي و کنترل رشد شهر در جهات مختلف
– استفاده از زمين هاي موجود شهري و توسعه آنها
– هماهنگي و حمايت از طرح هاي ملي. (Burns, 1997:4)
2-4-3-2- سوئيس
دررابطه با چگونگي استفاده از زمين و برنامه ريزي براي محدوديت گسترش ساخت و ساز وتاکيد برايجاد توسعه شهري فشرده قوانين ساخت و سازدر اين کشور را دگرگون ساخت.هدف اصلي برنامه ريزي فضايي در قانون فدرال سوئيس استفاده بهينه از زمين است . وطبق ماده 15 قانون فدرال تغيير محدوده ساخت و ساز هر 10-15 سال تنظيم و تجديد نظر مي گردد .در اين کشور محدوده غير مسکوني مناطق کشاورزي تعيين شده تنها با انواع خاصي از ساخت و سازهاي مجاز در ارتباط با فعاليتهاي کشاورزي و خدمات زيرساختي صورت مي گيرد و فقط تعداد کمي ازشهرکها و چشم انداز هاي فرهنگي به صورت پراکنده ودر محدوده غير مسکوني قرار دارند (Haller&Others,1999:563 ).
2-5-روشهاي تعيين ميزان فشردگي وپراکندگي شهري
از جمله مطالعات جامعي كه در زمينه تعيين ميزان پراکندگي وفشردگي صورت گرفته است ، مطالعه گالستر 16 و همكارانش بر روي 13كلان شهر امريكا با هدف اندازه گيري شدت و ضعف پراكندگي بوده است . وي هشت مشخصه مجزارا با هدف گذاري كاربري زمين براي توصيف ابعاد مختلف پراكندگي نواحي شهري شامل :تراكم 17 ، تداوم 18 ، تمركز19 ، خوشه اي بودن 20 ، مركزيت 21 ، هسته داري 22 ، اختلاط كاربري ها 23 ، وهمجواري 24 راارائه نمود.بر اساس نتايج به دست آمده، نيويورك و فيلادلفيا کمترين پراکندگي و آتلانتا و ميامي بيشترين ميزان پراکندگي را داشته اند (.(Galester et al., 2001, 15- 28
پژوهش ديگري كه در زمينه بررسي و سنجش پراكندگي وپيامدهاي آن بر كيفيت زندگي توسط ريد اوينگ و همكاران صورت گرفته است ؛ توسعه مسكوني كم تراكم همراه با نواحي ادا ري و تجاري و مسكوني كاملاً جدا از يكديگر، و همچنين ضعف مراكز فعاليت و محدوديت انتخاب ها در مسيرهاي سفر تعريف شده اند. مجموعه اين عوامل از 22 متغير شكل گرفته كه هر يك نشانگر ويژگي هاي پراكندگي شهري است . از طريق همين متغيرها و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی تعامل سازنده، مخاصمات مسلحانه، کرامت انسان Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی انصاف و عدالت، حقوق انسان