پایان نامه با کلید واژگان شخصیت حقوقی، انحلال شرکت، شخص حقوقی، اشخاص ثالث

دانلود پایان نامه ارشد

ق.ت معاملات برواتی را اعم از اینکه بین تاجر باشد یا غیر تاجر، تجارتی محسوب کرده است. در شرکت‌های سهامی نیز قانونگذار از همین ضابطه پیروی نموده است و در ماده 2 ل.ا.ق.ت مقرر داشته است: «شرکت سهامی شرکت بازرگانی محسوب می‌گردد و لو اینکه موضوع عملیات آن امور بازرگانی نباشد».

2-9- شخصیت حقوقی شرکت تجاری :
شخصیت حقوقی، مفهومی اعتباری و عبارت است از: کیفیتی که قانونگذار برای گروهی از افراد یا برای مال یا حقوق خاصی از منافع (عمومی یا خصوصی) برای یک هدف معین می‌شناسد تا موضوع حقوق و تکالیف قرار گیرد». (عیسائی تفرشی،1385:44و43).
بیان قانونگذار در ماده 583،584 و 587 ق.ت (1311) با عبارت «شخصیت حقوقی دارند»، «شخصیت حقوقی پیدا می‌کنند» و «دارای شخصیت حقوقی می‌شوند» مؤید این نظر است.
با شناسایی شخصیت حقوقی برای شرکت های تجاری این شرکت ها دارای شخصیت جداگانه از شرکا بوده و راساً دارای حقوقی می باشند که در روابط آنها با شرکا و اشخاص ثالث و طلبکاران شرکت و طلبکاران شخصی شرکا تاثیر دارد. داشتن اقامتگاه مستقل وجدای از اقامتگاه شرکا یکی از آثار شخصیت حقوقی برای شرکت های تجاری است و همان طور که ماده 590 ق.ت مقرر می کند: « اقامتگاه شخص حقوقی محلی است که اداره شخص حقوقی در آنجا است.» دارایی شرکت متعلق به شخص حقوقی است و از دارایی شرکا جدا و مستقل می باشد و با قبول شخصیت حقوقی برای شرکت ها همانطوری که شرکت دارای اقامتگاه مخصوصی غیر از اقامتگاه شرکا است تابعیت او نیز مستقل از تابعیت شرکا خواهد بود.

2-9-1- زمان پیدایش شخصیت حقوقی شرکت تجاری:
درباره زمان پیدایش شخصیت حقوقی شرکت‌های تجاری بین حقوقدانان ما اتفاق‌نظر وجود ندارد. به دلایل زیر شرکت‌های تجاری پیش از ثبت در مرجع ثبت شرکت‌ها واجد شخصیت حقوقی‌اند.
1. در ماده 47 (منسوخ) ق.ت 1311، در ارتباط با تشکیل اولین مجمع عمومی شرکت سهامی که در آن مدیرها و مفتشین (بازرسان) شرکت تعیین می‌شوند، آمده بود: «درصورتی‌که مدیرها و مفتشینی که از طرف مجمع عمومی انتخاب‌شده‌اند قبول انجام وظیفه نمایند قبولی آن‌ها در صورت‌مجلس قید و شرکت از همان تاریخ تشکیل می‌گردد».
2. ماده 96 ق.ت (1311) اعلام می‌دارد: «شرکت با مسئولیت محدود وقتی تشکیل می‌شود که تمام سرمایه نقدی تأدیه و سهم الشرکه غیر نقدی نیز تقویم و تسلیم‌شده باشد».مواد 118 و 185 قانون یادشده همین شرایط را درباره شرکت‌های تضامنی و نسبی جاری دانسته است. در مواد یادشده تشکیل شرکت‌های با مسئولیت محدود، تضامنی و نسبی موکول به ثبت شرکت در مرجع ثبت شرکت‌ها نشده است.
3. ماده 150 ق.ت (1311) مقرر می‌دارد: «در مورد تعهداتی که شرکت مختلط غیر سهامی ممکن است قبل از ثبت شرکت کرده باشد، شریک با مسئولیت محدود در مقابل اشخاص ثالث در حکم شریک ضامن خواهد بود مگر اینکه ثابت شود که اشخاص ثالث از محدود بودن مسئولیت او اطلاع داشته‌اند». قبول تعهدات شرکت مختلط غیر سهامی پیش از ثبت شرکت، دلالت دارد بر اینکه ازنظر قانونگذار، چنین شرکتی پیش از ثبت دارای شخصیت حقوقی است.
4. ماده 195 ق.ت (1311) مقرر کرده است: «ثبت کلیه شرکت‌های مذکور در این قانون الزامی و تابع جمیع مقررات قانون ثبت شرکت‌ها است» ماده 2 ق.ث.ش (مصوب خرداد 1310) ضمانت اجرای مدنی رعایت مقررات ثبت شرکت‌های ایرانی مذکور در قانون تجارت( 4-1303 )را انحلال شرکت متخلف در صورت تقاضای مدعی العموم (دادستان) دانسته است. ازآنجاکه انحلال شرکت تجاری فرع برداشتن شخصیت حقوقی است، مقررات مذکور نشان می‌دهد که ازنظر قانونگذار شرکت تجاری ثبت‌نشده، شخصیت حقوقی دارد.
5. طبق ماده 196 ق.ت (1311)، اسناد و نوشته‌هایی که برای به ثبت رساندن شرکت لازم است در نظام‌نامه وزارت عدلیه معین می‌شود و به‌موجب ماده 197 ق. ت در ظرف ماه اول تشکیل هر شرکت خلاصه شرکت‌نامه و منضمات آن طبق نظام‌نامه وزارت عدلیه اعلان خواهد شد. ماده 198 ق.ت 1311 مقرر می‌دارد: «اگر به علت عدم رعایت دستور دو ماده فوق، بطلان عملیات شرکت اعلام شد هیچ‌یک از شرکا نمی‌تواند این بطلان را در مقابل اشخاص ثالثی که با آن‌ها معامله کرده‌اند، عذر قرار دهند».
6. ماده 583 ق.ت. (1311) مقرر می‌دارد: «کلیه شرکت‌های تجاری مذکور در این قانون، شخصیت حقوقی دارند» اطلاق این ماده نشان می‌دهد که قانونگذار، شرکت‌های تجاری را بدون نیاز به ثبت دارای شخصیت حقوقی دانسته است، ضمناً مفهوم قسمت آخر ماده 517 ل.ا.ق.ت (1347) که مقرر می‌دارد: «… از این تاریخ شرکت تشکیل‌شده محسوب می‌شود» دلالت دارد بر اینکه شرکت‌های سهامی عام به‌محض تشکیل و پیش از ثبت در مرجع ثبت شرکت‌ها در صورت رعایت کلیه مقررات و تشریفات مربوط، واجد شخصیت حقوقی هستند. مقررات مذکور همگی مؤید آن است که شرکت‌های تجاری قبل از ثبت در مرجع ثبت شرکت‌ها، واجد شخصیت حقوقی هستند.
7.البته به‌موجب صدرماده20ل.ا.ق.ت؛که مقررمی‌دارد:«برای تأسیس وثبت شرکت‌های سهامی خاص فقط تسلیم اظهارنامه به‌ضمیمه مدارک زیربه مرجع ثبت شرکت‌ها کافی خواهدبود»،زمان پیدایش شخصیت حقوقی شرکت‌های سهامی خاص، زمان ثبت آن‌ها درمرجع ثبت شرکت‌ها است. (کاویانی،39:1386).
شایان‌ذکر است شناسایی شخصیت حقوقی برای شرکت‌های تجاری، پیش از ثبت آن‌ها در مرجع ثبت شرکت‌ها فایده عملی چندانی ندارد؛ زیرا فعالیت رسمی شرکت تجاری، ازجمله تنظیم سند رسمی در دفاتر اسناد رسمی و در مورد شرکت‌های سهامی (عام و خاص)، طبق ماده 22 ل.ا.ق.ت استفاده از وجوه تأدیه شده به نام (شرکت در شرف تأسیس) در بانک‌ها، ممکن نیست، مگر پس از به ثبت رسیدن شرکت و یا در مورد مذکور در ماده 19 (عدم ثبت شرکت). همچنین به‌موجب ماده 28 ل.ا.ق.ت صدور ورقه سهم یا گواهینامه موقت سهم پیش از ثبت شرکت ممنوع است؛ بنابراین پیشنهاد می‌شود در بازنگری در قانون تجارت، تاریخ اعطای شخصیت حقوقی شرکت‌های تجاری، تاریخ ثبت آن‌ها در مرجع ثبت شرکت‌ها محسوب شود و بر این اساس، ماده 583 ق.ت که مقرر می‌دارد: «کلیه شرکت‌های تجاری مذکور در این قانون پس از ثبت در مرجع ثبت شرکت، دارای شخصیت حقوقی می‌شوند.» تایید می‌گردد (عیسائی تفرشی، 1376: 17). در حقوق انگلیس طبق ماده 15 و 16 قانون شرکت‌های تجاری 2006، زمان تشکیل شرکت تجاری زمان ثبت آن در مرجع ثبت شرکت‌ها است و در حقیقت زمان ایجاد شخصیت حقوقی شرکت زمانی است که شرکت‌های مربوطه در مرجع ثبت شرکت‌ها ثبت شوند (سیلی. ال.اس،1375: 11).

2-9-2- زمان پایان شخصیت حقوقی شرکت تجاری:
شرکت‌های تجاری در مواردی که قانون مشخص کرده است منحل می‌شوند. ازجمله اینکه وقتی شرکت تجاری موضوعی را که برای آن تشکیل‌شده است انجام داده یا انجام آن غیرممکن شده باشد، منحل می‌گردد. در مورد اینکه آیا بعد از انحلال شرکت (تجاری) شخصیت (آن) باقی می‌ماند یا خیر اختلاف است. بعضی انحلال شرکت را با فوت اشخاص حقیقی مقایسه کرده‌اند و اظهار می‌دارند بعد از انحلال، شخصیت حقوقی از بین رفته و شرکت به‌صورت اشاعه درمی‌آید.(کیائی ،103:1350 ) .
عده دیگر مخالف این نظر بوده و اظهار می‌دارند که با قبول این تصمیم، کار تصفیه شرکت مختل شده و مدیران تصفیه مجبور خواهند شد از طرف یکایک شرکا اختیارنامه تحصیل نمایند، درصورتی‌که در شرکت‌های سهامی، مدیران تصفیه و اختیارات آن‌ها از طرف مجامع عمومی تعیین می‌شوند که در آن مجامع، رأی اکثریت مناط اعتبار است و اگر قائل به شخصیت حقوقی شرکت در موقع تصفیه نباشیم اساس اختیارات مدیران تصفیه متزلزل می‌گردد. ولی اگر به مفاد مواد 203 و 218 ق.ت مراجعه کنیم مخصوصاً با در نظر گرفتن مواد 207،208،209،213 استقلال شرکت در حال تصفیه را از شرکای آن محرز دانسته و به‌این‌ترتیب شخصیت حقوقی شرکت را تا پایان تصفیه ملحوظ می‌دارد (ستوده تهرانی،1375:203). شایان‌ذکر است که نظر فوق در آذرماه سال 1345 یعنی حدود 2 سال پیش از تصویب ل.ا.ق.ت، درباره مقررات قانون تجارت 1311 اظهارشده است37.
در ماده 208 لایحه قانونی مذکور راجع به شرکت‌های سهامی تصریح‌شده است که: «تا خاتمه امر تصفیه، شخصیت حقوقی شرکت جهت انجام امور مربوط به تصفیه باقی خواهد ماند و مدیران تصفیه موظف به خاتمه دادن کارهای جاری و اجرای تعهدات و وصول مطالبات و تضمین دارایی شرکت می‌باشند و هرگاه برای اجرای تعهدات شرکت، معاملات جدید لازم شود مدیران تصفیه انجام خواهند داد». در ماده 210 ل.ا.ق.ت آمده است که: «انحلال شرکت مادام که به ثبت نرسیده و اعلان نشده باشد نسبت به اشخاص ثالث بلا اثر است.»(عرفانی،69:1385).
ماده 227 ل.ا.ق.ت. مقرر می‌دارد: «مدیران تصفیه مکلف‌اند ظرف یک ماه پس از ختم تصفیه مراتب را به مرجع ثبت شرکت‌ها اعلام دارند تا به ثبت رسیده و در روزنامه رسمی و روزنامه کثیرالانتشاری که اطلاعیه و آگهی‌های مربوط به شرکت در آن درج می‌گردد آگهی شود و نام شرکت از دفتر ثبت شرکت‌ها و دفتر ثبت تجاری حذف گردد».(تفرشی،38:1375) به نظر ما نیز ق.ت 1311 ضمن مواد 203 تا 218، شخصیت حقوقی شرکت‌های تجاری در حال تصفیه را مفروز دانسته است ودر نهایت این که زمان پایان شخصیت حقوقی شرکت های تجاری پس از اتمام عملیات تصفیه خواهد بود.

3-1- مزایای تشکیل شرکت تک عضوی:
جوهر تمامی اشکال متنوع مشارکت‌ها احساس نیاز به قدرت و توانایی اقتصادی بیشتر است. این نیاز گاه برای به دست آوردن سود بیشتر است، مانند اینکه یکپارچه شدن دو قطعه مساوی زمین کشاورزی، سهم هر مالک از سود را افزایش می‌دهد زیرا در زمین بزرگتر استفاده از ماشین آلات کشاورزی و کارگر با بازده بیشتر و قیمت کمتر ممکن می‌گردد. متقابلاً در مورد بسیاری از فعالیت‌های بزرگ اقتصادی توسل به نهاد شرکت پیش از آنکه برای سود بیشتر باشد یک ضرورت مسلم است؛ زیرا سرمایه و امکانات موردنیاز معمولاً در اختیار شخص واحد قرار ندارند. مثلاً به‌سختی می‌توان تصور نمود که سرمایه‌گذاری جهت تولید خودرو بدون اجتماع سرمایه اشخاص متعدد امکان‌پذیر باشد. اینک این شبهه مطرح می‌گردد که عقودی نظیر قرض و اجاره اشخاص نیز همانند شرکت به ایجاد قدرت و توانایی اقتصادی بیشتر می‌انجامد، در این صورت وجه ممیز شرکت از این‌گونه عقود چیست؟ پاسخ چندان دشوار نیست، در عقودی که مثال زدیم نفع دو طرف در برابر یکدیگر قرار دارد و حال‌آنکه در عقد شرکت همگان در سود و زیان سهیم هستند؛ بنابراین چنانچه به عنوان مثال برای انجام فعالیتی معین سود 50% پیش‌بینی شود و نرخ دریافت وام برای تأمین سرمایه موردنیاز 25% باشد آنچه که شخص را به‌صرف نظر نمودن از 25% و جلب شریک به‌جای اخذ وام متمایل می‌سازد احتمال پیش‌بینی وی در مورد سود حاصل از فعالیت است (پاسبان،1385: 10).

3-1-1- مسئولیت محدود:
انجام فعالیت‌های اقتصادی از طریق تشکیل شرکت به دلایل متعدد دارای فواید بسیاری است، ازجمله این مطلوبیت‌ها این است که تجار حقیقی با کلیه دارایی خود اعم از سرمایه تجاری و اموال خصوصی، مسئول پرداخت کلیه دیون خود، اعم از تجاری و مدنی هستند و این اشخاص به دلیل وحدت دارایی نمی‌توانند دارایی خود را تجزیه نمایند و تنها بخشی از آن را ضامن پرداخت دیون خود قرار دهند و بخش دیگری از آن را از هرگونه دخل و تصرف مصون نگاه دارند، چرا که تجزیه دارایی جز از طریق ایجاد شخص حقوقی(شرکت تجاری)امکان‌پذیر نیست (محمودی،1392).
اگر اشخاص به تشکیل شرکت‌های تجاری با شریک واحد (از نوع مسئولیت محدود) مبادرت نمایند، همانند سایر شرکت‌های تجاری، طلبکاران شرکت حق نخواهند داشت اموال خارج از تجارت شریک را مورد تعقیب قرار دهند و در صورتی که شرکت به هر دلیلی قادر به پرداخت دیون و تعهدات خود نباشد، دارایی شخص شریک که در شرکت نیست، قابل وصول برای پرداخت آن نخواهد بود و این از مزایای تشکیل شرکت (شخص حقوقی) است که وجود و هم‌چنین دارایی و دیون مستقل از اعضا تشکیل‌دهنده خود دارد

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان حقوق تجارت، شخصیت حقوقی، تجارت ایران، حقوق ایران Next Entries پایان نامه با کلید واژگان شرکت سهامی، انتقال سهام، شرکت سهامی عام، انحلال شرکت