پایان نامه با کلید واژگان سپتامبر 2001، موانع توسعه

دانلود پایان نامه ارشد

دولت‌ها و نوعي تبعيت جهاني – تجديد سازمان کرد و يک جامعه بشري به وجود آورد. در سنت کانتي پارادايم امنيت جهاني تنها آرمان تحقق نايافته ولي به لحاظ نظري امري امکان پذير است.(هافندرون،31،32:1371)
رويکرد نهاد گرايانه
چند دهه فعاليت نظريه پردازي و عمل‌گرايي دو رويکرد آرمانگرايان و واقع گرايان و پاسخگويي به نيازهاي ساختار نظام بين‌الملل منجر به ظهور تفکر جديدي شد که از آن با اسامي گوناگوني نام برده مي‌شود: نهادگرايان، رويکرد وابستگي متقابل و غيره. اين گروه معتقدند که ماهيت نظام بين‌الملل در دهه‌هاي اخير تغيير چشمگيري يافته است و تبيين روابط بين‌الملل در چهارچوب کلاسيک نمي‌تواند مفيد باشد. آنها معتقدند که تغييرات در روابط و تعاملات بين دولت‌ها مستقلاً حاصل تغييرات چشمگير در نظام بين‌الملل طي دهه‌هاي اخير هستند. ظهور تسليحات هسته‌اي با قدرت تخريب بالا، تغييرات اجتماعي و اقتصادي ناشي از توسعه فن آوري نوين در سطوح ملي و بين‌المللي و هزاران موضوع جهاني ديگر منابع جديد عدم امنيت را ايجاد کرده‌اند. اين برداشت حد وسط دو برداشت قبلي است و ريشه‌هاي نظري آن را پيش از همه به نظريات “گروسيوس” نسبت مي‌دهند.
از نظر گرسيوس رابطه نه چنانکه واقع‌گرايانه مي‌گويند منحصراً رقابت آميز است و نه آنطور که آرمانگرايان معتقدند مبتني بر همکاري است دولت‌ها گرچه منابع متعارض دارند و همين موجب رقابت بين آنها مي‌شود. ولي منافع مشترکي نيز دارند که آنها را به همکاري با يکديگر وامي‌دارد. در ديدگاه آرمان گرايان همکاري دولت‌ها امري اخلاقي و ارزشي است، ولي در ديدگاه اينترناسيوناليستي همکاري دولت‌ها از اجباري عملي و پراگي تيک موجود در جامعه ناشي مي‌شود.(عطار زاده،135:1378)
2-3 – چهارچوب و مدل نظري پژوهش
پس از مرور گسترده نظريات مربوط به ژئوپوليتيک و امنيت لازم است تا به طور خلاصه چارچوب نظري مورد استفاده در اين پژوهش را مورد بحث قرار دهيم. همانطور که عنوان شد، نظريه پردازان ژئوپوليتيک معتقدند که عوامل جغرافيايي، موجودات زنده محصور در محيط، محيط رواني، تکنولوژي، محيط عملياتي و باورها همه بر روي يکديگر تأثير مي‌گذارند.
امنيت مقوله‌اي مهم است که حفظ و بسط آن يکي از مهم‌ترين دغدغه‌هاي هر ملت، کشور، منطقه و حتي فضاي بين‌المللي محسوب مي‌شود. بنابراين امنيت همواره از اساسي‌ترين مسائل براي اتحاديه اروپا بوده است. اتحاديه اروپا براي تسريع و بسط روند همگرايي در حوزه‌هاي مختلف نياز به امنيت دارد.
شبه جزيره بالکان منطقه‌اي مي‌باشد که با استناد به مباحث ماهان و مکيندر از موقعيت استراتژيکي برخوردار مي‌باشد. از سوي ديگر با استناد به مباحث هانتينگتون مي‌توان اين‌گونه استدلال کرد که بحران‌هاي موجود در بالکان مي‌تواند منازعات تمدني جدي‌اي را در منطقه ايجاد کند. مي‌توان با اشاره‌اي ويژه به منازعات و عوامل ژئوپوليتيک، به بررسي ماهيت تعادل و امنيت در اتحاديه اروپا پرداخت و چنين نتيجه گرفت که منازعه ميان کشورهاي حوزه بالکان، در روابط بين‌الملل و به ويژه در نظام اروپا پديده مکرري بوده است.
همانطور که پيش‌تر نيز ذکر شده است در اين تحقيق برآنيم که تا با بررسي موقعيت ژئوپوليتيک کشورهاي حوزه بالکان، وضعيت تأثيرپذيري امنيتي اتحاديه اروپا را مورد واکاوي قرار دهيم. اين مهم از طريق بررسي متون و اسناد موجود و با استناد به نظريات ژئوپوليتيکي حاضر قابل دست‌يابي است.
در زير مدل تحقيق آورده شده است:

موقعيت ژئوپوليتيک بالکان

بازخورد

روش:
بررسي تاريخي توصيف و تحليل

2-4- پيشينه موضوع:
منابع بسياري در حوزه ژئوپوليتيک و امنيت موجود مي‌باشد. به طور کلي منابع موجود در اين حوزه را مي‌توان به دسته تقسيم نمود:
1- منابعي که به مطالعات نظري در حوزه ژئوپوليتيک و جغرافياي سياسي مربوط مي‌باشد، که مي‌توان به آثار زير در اين حوزه اشاره نمود.
* عزت الله عزتي در کتابي با عنوان “ژئوپوليتيک” در 5 فصل به مطالبي چون ريشه يابي تفکرات ژئوپوليتيک قرن بيستم، عوامل مؤثر در ژئوپوليتيک، ويژگي‌هاي ژئوپوليتيکي اتحاديه کشورهاي مستقل مشترک‌المنافع، ويژگي‌هاي ژئوپوليتيکي ايالات متحده آمريکا و ويژگي‌هاي ژئوپوليتيکي جهان اسلام مي‌پردازد. در اين اثر به طور خاص و مجزا به مفهوم ژئوپوليتيک در برخي از مناطق پرداخته شده است.
* غلامحسن حيدري در مقاله‌اي با عنوان “ژئوپوليتيک فرهنگي يا ژئوکالچر” بر آن بوده است تا ضمن توجه به اهميت مفهوم قدرت به عنوان شالوده علم سياست، و نيز محيط جغرافيايي کره زمين به منزله بستر فرايندهاي سياسي، کاربرد آنها را در مقوله فرهنگ يادآور شده و بر پايه آن به درک روشني از عنوان “ژئوپوليتيک فرهنگي” يا همان “ژئوکالچر” برسد.
* وحيد کياني در پايان نامه کارشناسي ارشد خود که در دانشکده جغرافيا دانشگاه تهران دفاع با عنوان “آسيب شناسي روشي مطالعات جغرافياي سياسي در ايران” دفاع نموده است، به ارزيابي انتقادي آثار موجود در جغرافياي سياسي ايران مي‌پردازد. او با رويکرد
توصيفي و تحليلي خود به اين نتيجه رسيده است که روش اثباتي (رئاليسم) روش غالب مطالعاتي در جغرافياي سياسي ايران است.
2- آثاري که به بررسي موقعيت ژئوپوليتيک در مناطق مختلف پرداخته‌اند. البته محقق بيشتر با موارد زيرملي آن برخورد کرده است، از اين رو تنها به يک مورد از اين موارد براي نمونه اشاره مي‌شود.
* ميرهاشم موسوي در پايان نامه کارشناسي ارشد که خود با عنوان “قابليت‌ها و موانع توسعه استان اردبيل از ديدگاه جغرافياي سياسي” که در دانشکده جغرافياي دانشگاه تهران موفق به دفاع از آن شده است؛ به بررسي موقعيت يک منطقه جغرافيايي داخلي خاص از منظر جغرافياي سياسي مي‌پردازد.
3- آثاري که به موضوعي خاص در حوزه اتحاديه اروپا پرداخته‌اند. در اين زمينه مي‌توان به مورد زير اشاره کرد. اين گونه تحقيقات بنابر اين که از سوي محققان کدام رشته انجام شده باشند، داراي تنوع در موضوع هستند.
* اکرم علاقه بندان در پايان نامه کارشناسي ارشد خود با عنوان “نظام قانونگذاري در اتحاديه اروپايي” به طور مشخص به بررسي تاريخچه اتحاديه اروپا و روند قانونگذاري در اتحاديه اروپا مي‌پردازد.
* مرجان کوه خيل در پايان نامه کارشناسي ارشد خود با عنوان “يک‌جانبه گرايي آمريکا و روابط آن کشور با اتحاديه اروپا” در تلاش بوده است تا علت تشديد اختلاف ميان آمريکا و اروپا درباره راه و روش تأمين امنيت بعد از 11 سپتامبر 2001 بررسي گردد. در اين زمينه سه متغير شناسايي گرديده است: طرح خاورميانه بزرگ، برتري طلبي آمريکا و يک‌جانبه گرايي آمريکا.
* در پژوهشي مشابه نيز احسان برزگري در پايان نامه کارشناسي ارشد خود با عنوان “هژموني ايالات متحده و همگرايي در اتحاديه اروپا از 1990 به بعد” به بررسي اثر هژموني طلبي آمريکا بر روند همگرايي در اتحاديه اروپا پرداخته است.
با توجه به تقسيم بندي بالا و موارد متعددي که پژوهشگر با آن مواجه شده است، به چند دليل مي‌توان تحقيق حاضر را با پژوهش‌هاي پيشين متفاوت دانست. اولاً که در پايان نامه‌هاي انجام شده در رشته جغرافياي سياسي کمتر مي‌توان نمونه‌اي را يافت که به بررسي ژئوپوليتيک منطقه‌اي خارجي پرداخته‌اند و اگر هم بتوان موردي يافت، تنها يک کشور خاص است و نه يک منطقه مانند بالکان که از کشورهاي متعدد تشکيل شده است و داراي پيچيدگي‌هاي خاص در حين بررسي است. دوماً در اين پژوهش متغير ديگري نيز وارد شده است که بر جذابيت پژوهش افزوده است. در اين تحقيق محقق بر آن است تا با بررسي موقعيت ژئوپوليتيکي بالکان، اثر آن را بر امنيت اتحاديه اروپا بسنجد. در اين بخش نيز يک کشور خاص مد نظر نمي‌باشد که با مطالعه سطحي مناسبات امنيتي آن بتوان اين اثر را بررسي کرد، بلکه منطقه‌اي وسيع مانند اتحاديه اروپا مدنظر محقق بوده است. سومآ محقق تا کنون با پژوهشي مواجه نشده است که در آن به دو متغير موقعيت ژئوپوليتيک و امنيت به صورت توأمان پرداخته شود (هرچند که مواجه نشدن محقق به معني نبود چنين پژوهشي نمي‌باشد). در انتها مي‌توان عنوان کرد که منطقه بالکان به دليل وجود بحران‌هاي مختلف در آن مورد خاصي براي مطالعه مي‌باشد که بر جذابيت‌هاي تحقيق نيز افزوده است.

فصل سوم
“بالکان”

3-1- شبه جزيره بالکان:

(نقشه3-1)

منبع اخذ: اطلس جغرافيايي
استاد راهنما: دکتر غلامحسن حيدري
استاد مشاور: دکتر عزت ا… عزتي
پژوهشگر: حسين جوادي

بالکان شبه جزيره‌اي در جنوب شرقي قارة اروپا ، در ترکي، بالکان (بالقان) به معناي کوه يا رشته کوه و به صورت بالقانلق به معناي منطقه ناهموار است و اکنون بنا به گفتة اِرِن، اشتقاق آن با کلمه بالک (بالق)، به معني گل و لجن ، به اضافه پسوند تصغيري “آن” پيوند خورده است. در ترکمنستان کوهي به نام بَلخان هست. عثماني‌ها، در روم ايلي، ابتدا بالکان را به معني عام آن، يعني کوه، به کار مي‌بردند. مثلاً در قوجه بالکان و چتال بالقان و اُنگُروس بالقاني (کوه‌هاي کارپات). ولي اين نام مخصوصا” به رشته کوه‌هايي که جغرافي نويسان باستان و قرون وسطي آن را هموس مي‌ناميدند اطلاق مي‌شد. ايشان عقيده داشتند که اين کوه‌ها شمال وحشي را از جنوب متمدن جدا مي‌سازد. شبه جزيره بالکان 505،000 کيلومتر مربع مساحت دارد. بيشترين طول آن از مغرب به مشرق 1،260 کيلومتر و بيشترين عرض آن از شمال به جنوب 950 کيلومتر است. از مغرب به درياي آدرياتيک و درياي يونان و از مشرق به درياي سياه و درياي مرمره و بُسفور و داردانل و درياي اژه محدود است. مرز قراردادي آن در اروپا رود دانوب تا دهانه رود ساوا و سپس خطي است که به بالاي خليج تريست مي‌رسد. بلغارستان، يوگسلاوي، آلباني، يونان، نواحي جنوب روماني، مناطق غربي ترکيه و بخش کوچکي از ناحيه شمال شرقي ايتاليا در شبه جزيره بالکان واقع‌اند. سواحل بالکان بسيار مضرس و مرتفع و شيب دار است و در مغرب و جنوب به خليج‌هاي کوچک منتهي مي‌شود. در مجاورت آن جزاير فراواني هست که مجموع مساحت آنها به حدود 21،500 کيلومتر مربع مي‌رسد. شبه جزيره بالکان عمدتا” کوهستاني است و از لحاظ زمين شناسي دنبالة چين خوردگي‌هاي آلپ به شمار مي‌آيد. فرورفتگي‌هاي سطحي در ميان کوه‌ها حوضچه‌هاي متعدد پديد آورده است. مرتفع‌ترين نقطه آن قله موسالا از قله‌هاي کوه ريلا است که 2،925 متر از سطح دريا ارتفاع دارد. آب و هواي مرکز و شمال بالکان معتدل و ساير قسمت‌هاي آن مديترانه‌اي است. ميانگين دما در تيرماه در شمال 23-22 درجه و در جنوب 27-25 درجه سانتيگراد و در بهمن ماه به ترتيب از 2 درجه زير صفر (در کوه‌ها پايين‌تر از 5 درجه زير صفر) تا 11 درجه سانتيگراد متغير است. ميزان متوسط بارندگي سالانه در مناطق کوهستاني مغرب شبه جزيره 1،000 تا 1،500 ميلي‌متر (در ناحيه خليج کوتور حدود 500 ميلي‌متر) و در نواحي شرقي و جنوبي کمتر از 1،000 ميلي‌متر و در بعضي نواحي کمتر از 500 ميلي‌متر است. طولاني‌ترين رودهاي اين شبه جزيره ماريتسا ، مُراوا ، ايسکَر، استروما و رودهاي مرزي دانوب و ساوا است. بيشتر اين رودها سيلابي است و از آنها براي آبياري و گاه از بزرگ‌ترين آنها براي کشتيراني استفاده مي‌شود. بزرگ‌ترين درياچه‌هاي آن اسکوتاري و اُريد و پِرسيا است.
بالکان از لحاظ تنوع گياهي غني‌ترين بخش ناحيه مديترانه‌اي است. بيش از 6،500 نوع گياه در آن يافت مي‌شود که قريب 27 درصد آن بومي است. مردم ، به تدريج جلگه‌ها و دامنه‌هاي جنگلي را از گياه و درخت پاک کرده و به کشت ذرت و گندم و تنباکو و انگور اختصاص داده‌اند. باغ‌هاي ميوه ، مانند باغ سيب و آلو و زيتون و ليمو و انار نيز وجود دارد. کشاورزي بيشتر مناطق آبي است. در اين شبه جزيره انـواع مختلف پستانداران و خزندگان و پرندگان نيز يافت مي‌شوند. از

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان وزارت امور خارجه، مشارکت مردم، تجارت آزاد Next Entries پایان نامه با کلید واژگان درآمد سرانه