پایان نامه با کلید واژگان سازمان ملل، باراک اوباما، نگاه به شرق

دانلود پایان نامه ارشد

کشورهاي همسايه، به شدت انتقاد کرد. سخنان بشاراسد در مصاحبه‌هاي اخير خود بر سه محور اصلي استوار است:
5- 1- 3- 2. رويارويي با دولت و ائتلاف حاکم بر لبنان
رئيس جمهور سوريه همواره در مواضع خود دولت فواد سينيوره و جنبش‌ 14 مارس (جريان ضد سوري حاکم بر ساختار سياسي لبنان) را به همسويي و همدستي با آمريکا و اسرائيل متهم مي‌کند و بر بي‌کفايتي و عدم مسئوليت‌پذيري دولت در جنگ اخير تأکيد مي‌کند. هدف بشاراسد از چنين مواضعي در قبال دولت سينيوره و ائتلاف حاکم بر دولت لبنان مشخص است. سوريه پس از چند دهه نفوذ و تسلّط سياسي و حضور نظامي، پس از تحوّلات اخير در پي ترور حريري، به اکراه و به اجبار نقش و جايگاه خود را در صحنه سياسي لبنان از دست داد. چنين به نظر مي‌رسد که سوريه براي احياي نقش و نفوذ خود در لبنان و تسلط بر ارکان تصميم‌گيري در بيروت حتي پس از تحوّلات اخير همچنان با چالش‌هايي مواجه باشد. سوريه اگر چه همچنان در بين جامعه شيعي، مسيحي و سني لبنان داراي اهرمهاي نفوذي است، اما صرف موفقيت نظامي حزب‌ا… در مقابله با ارتش اسرائيل نمي‌تواند موجب احياي نفوذ سوريه در لبنان شود. اگر چه در مخالفت با دولت سينيوره بين حزب‌ا… و گروه ميشل عون همسويي وجود دارد، اما اين ژنرال ماروني همواره بر مخالفت خود با سوريه تأکيد ورزيده است. لفاظي‌هاي نسبتاً تندي که اخيراً بين مقامات عالي دو کشور مبادله شد (سخنان اخير وزير کشور لبنان مبني بر تهديدهاي مکرّر عوامل امنيتي و اطلاعاتي سوريه و متقابلاً دست نشانده خواندن دولت سينيوره و جنبش 14 مارس از جانب بشاراسد) مبين اين نکته است که تا زماني که برتري سياسي ائتلاف حريري – جنبلاط و تسلّط آنها بر کابينه و دولت ادامه دارد، سوريه در تحقق هدف خود مبني بر نفوذ مجدد در لبنان موفق نخواهد بود. اکثريت کابينه فواد سينوره علي‌رغم خروج 6 تن از وزراي آن و تشديد بحران سياسي با تصويب تشکيل دادگاه بين‌المللي ترور رفيق حريري نشان داد که در مواضع ضد سوري خود اصرار دارد پس از ترور پي‌ير جميل وزير صنايع لبنان، ائتلاف حاکم به طور صريح عوامل سوريه را در ترور وي مقصر داستند. به نظر مي‌رسد با توجه به حمايت بخش وسيعي از مردم لبنان از حزب‌ا… در طول جنگ و مواضع حزب‌ا… در دفاع از نزديکي بين دمشق و بيروت، اين امر بر رهبري سوريه مشتبه شده باشد که فضا براي نقش آفريني تازه در لبنان مهيا شده است. البته سوريه مي‌کوشد در انتخاب رئيس جمهور آتي لبنان (سپتامبر سال آينده) با استفاده از اهرم‌هاي خود تأثيرگذار باشد. تأثيرگذاري سوريه و يا هر عامل خارجي ديگر منوط به موفقيت يا عدم موفقيت دولت و ارتش لبنان در بازسازي، احياي شرايط اقتصادي و حفظ امنيت کشور خواهد بود.65 شکست دولت سينيوره در اجراي برنامه‌ها و طرح‌هايش از اولويت‌ها و خواست‌هاي دولت سوريه مي‌باشد.
6- 1- 3- 2. تمجيد از مقاومت و بهرهبرداري سياسي
رئيس جمهور سوريه در مواضع اخير خود پيروزي جنبش مقاومت حزب‌ا… را مورد تمجيد قرار داد و تلويحاً از حفظ سلاح مقاومت در برابر اسرائيل حمايت ‌کرد. تمجيد از مقاومت و تأکيد بر حمايت از حزب‌ا… نيز از جانب رهبري سوريه در شرايط جديد مشخص است. سوريه از بدو تشکيل حزب‌ا…، حمايت‌هاي خود از جنبش مقاومت را نه به دلايل صرفاً ايدئولوژيکي و اعتقادي بلکه به دليل همسويي حزب‌ا… با دمشق در مبارزه عليه اسرائيل استمرار بخشيده است. حزب‌ا… لبنان مهمترين عامل پيوند سوريه و ايران در حوزه منافع منطقه‌اي مشترک تلقي مي‌شود و حمايت از اين جنبش در زمره اولويت‌هاي دمشق قرار دارد حزب‌ا… که اکنون يک نيروي مهم و تأثيرگذار نظامي سياسي و اجتماعي در داخل لبنان است نيز متقابلاً توانسته به عنوان حافظ منافع سوريه در لبنان نقش‌آفريني کند.
حزب‌ا… اگر چه با هوشمندي خاص دبيرکل آن، در تلاطم تحولات سياسي اوائل 2005 ميلادي و اوج‌گيري مخالفت‌ها مبني بر ادامه حضور نظامي سوريه در خاک لبنان، مخالفت صريحي با اين امر نکرد، اما به نظر مي‌رسد پس از تحولات اخير پيوندها و همکاري‌هاي بين حزب‌ا… و سوريه تقويت شود. حزب‌ا… مواضع نظامي خود در جنوب را از دست داده است و با حضور نيروهاي ارتش لبنان و نيروهاي صلح‌بان سازمان ملل (UNIFIL) در مناطق جنوبي لبنان در حد فاصل رود ليطاني و مرز اسرائيل، با محدوديت‌هايي مواجه شده است. با مخالفت صريح سوريه با استقرار بخش‌هايي از نيروهاي سازمان ملل در مرز بين سوريه و لبنان (در شرق لبنان و در منطقه بقاع)، چنين به نظر مي‌رسد که سوريه آگاهانه با تداوم حضور نظامي و فعاليت‌هاي حزب‌ا… در شرق لبنان و در جوار مرز‌هاي لبنان با سوريه موافق است و مطمئناً حزب‌ا… نيز بر اين نظر سوريه واقف است. مخالفت حزب‌ا… يا هر نيروي داخلي ديگر با دولت سينيوره و جنبش 14 مارس و موفقيت آن به لحاظ افزايش نقش و نفوذ در ساختار سياسي و اجتماعي لبنان، مورد استقبال دمشق خواهد گرفت. سوريه از تظاهرات گسترده مخالفان دولت وافزايش فشارها بر ائتلاف حاکم راضي به نظر مي‌رسد و خواهان افزايش سهم سياسي نيروهاي حامي دمشق در لبنان مي‌باشد. سوريه بر اين نکته واقف است که در اردوگاه مخالفان دولت تنها مي‌تواند به حمايت حزب‌ا… و امل براي نفوذ مجدد در لبنان چشم‌ داشته باشد.
7- 1- 3- 2. توجه مجدّد به مفهوم اتحاد عربي
بشاراسد در مواضع اخير خود ضمن مورد نکوهش قرار دادن رهبران عربي منطقه يکي از علل اصلي تقويت اسرائيل در برخورد با فلسطيني‌ها و در مجموع با محيط پيراموني عربي خود را ضعف و سستي رهبران منطقه ‌دانست. بشار اگر چه نامي از کشور و يا رهبري نبرد، اما مسلم است که منظور وي به طور مشخص رهبران مصر، اردن و عربستان بود. يعني کشورهايي که در تحولات دو سال اخير در لبنان همسويي و نزديکي خود را با دولت سينيوره و نيروهاي ضد سوري در بيروت نشان داده‌اند و در جنگ اخير بين حزب‌ا… و اسرائيل نيز مواضع آنها در انتقاد از عملکرد حزب‌ا… نسبتاً آشکار بوده است. اسد در مواضع چند ماه اخير خود با تأکيد بر رخوت و سستي اعراب در گذشته، نسل آينده عرب را نسلي فاتح در برابر اسرائيل خواند. به نظر مي‌رسد سوريه تمايل دارد حرکت حزب‌ا… را از قالب يک حرکت لبناني خارج کند و به حرکتي منطقه‌اي در مواجهه با بسياره‌خواهي‌هاي اسرائيل و آمريکا تعميم دهد.
حافظ اسد، رهبر فقيد سوريه، نيز در دهه 1970 با بهره‌گيري از فضاي مسلط ضد استعماري و ضد امپرياليستي و تمسک به ايده‌ها و آرمان‌هاي جريان‌هاي چپ منطقه و شعارهاي پان عربيستي، از طريق حمايت از نيروهاي ملي و چپ‌گراي فلسطيني، مداخله در جنگ‌هاي داخلي لبنان وهمکاري نزديک‌تر با اردن و مصر، در پي گسترش نقش و نفوذ سوريه در منطقه بود. سوريه در دهه 1990 ميلادي و در دوره زمامداري حافظ اسد، پس از تحولات گستردهی بين‌المللي و منطقه‌اي (فروپاشي شوروي و افول انديشه‌هاي چپ در منطقه) با حمايت خود از گروه‌ها و جريان‌هاي اسلامي همچون حزب‌ا…، حماس و جهاد اسلامي و حفظ مناسبات خود با جريان‌هاي سکولار فلسطيني و همچنين با توسعه روابط خود با ايران به عنوان يک کشور اسلامي تأثيرگذار و منتقد روندهاي سياسي حاکم در منطقه، سعي کرد با اتخاذ ژست‌هاي اسلام‌گرايانه، منافع منطقه‌اي خود را تعقيب کند.66 پس از مرگ حافظ اسد در سال 2000، بشار اگر چه سعي کرد با اعلام لزوم اجراي اصلاحات سياسي، اجتماعي و اقتصادي نگاهي به درون داشته باشد، اما با مقاومت ارتش و کادرهاي قديمي حزب بعث به عنوان دو رکن اساسي پايه‌هاي قدرت در سوريه مواجه شد. به هر حال، مي‌توان گفت سوريه پس از تحولات اخير لبنان مي‌کوشد هر دو محور اسلام‌گرايي (با حمايت از حزب‌ا… و گروه‌هاي مبارزه فلسطيني) و پان عربيستي نوين (با تهييج و تحريک افکار عمومي منطقه و ارتباط بيشتر با بدنه اجتماعي منطقه تا رهبران سياسي) را در سياست‌هاي منطقه‌اي خود تقويت بخشد، اگر چه همچنان از تقويت توان و تأثيرگذاري اخوان‌المسلمين در سوريه در هراس است و نسبت به فعاليت اسلام‌گرايان سنّي حساس مي‌باشد. سفر چندي پيش وليد معلم وزير خارجه سوريه به عراق که اولين سفر يک مقام بلند پايه سوري به عراق پس از 25 سال بود را اگر چه مي‌توان از سويي پاسخ دمشق به گزارش کميته بيکر مبني بر لزوم همکاري آمريکا با سوريه در مورد عراق دانست اما از سويي ديگر نيز با توجه به وخامت اوضاع امنيتي عراق مي‌توان آن را در راستاي رويکرد جديد سوريه نسبت به افکار عمومي جهان عرب دانست. نکته قابل توجه ديگر موضع بشاراسد در مورد نگاه به شرق است. وي در مصاحبه‌اي با هفته‌نامه ”الاسبوع“ چاپ قاهره با بيان انتقادهاي هميشگي از نقش آمريکا در منطقه، از تصميم سوريه به تمايل به ارتباط بيشتر با کشورهاي شرق آسيا خبر داد.67 با توجه به ظرفيت‌هاي محدود اقتصادي و سرمايه‌گذاري سوريه و عدم وجود منابع انرژي فراوان و موقعيت سياسي و نظامي سوريه در منطقه خاورميانه نمي‌توان دورنماي روشني را براي بسط گسترش روابط سياسي و اقتصادي بين سوريه و کشورهاي حوزه شرق آسيا متصور بود.
2- 3- 2. مصر و عربستان: جدال بر سر رهبري جهان عرب و همچنين نگاه متفاوت خاندان اسد به مبارزه در برابر اسرائيل با کشورهاي مطرح جهان عرب مانند مصر و عربستان يکي ديگر از چالش هاي پيش روي سوريه است. در حالي که سوريه بر مبارزه دائم با اسرائيل تاکيد داشته و نگاه فراگير به صلح دارد، عربستان و مصر ميکوشند تا ضمن به رسميت شناختن اسرائيل، راهحل ميانهرو را در پيش بگيرند. عربستان بارها از سوريه به عنوان کشور عرب که پيوندهاي خود را با غير عرب بنا نهاده و وحدت اعراب را خدشه دار ساخته انتقاد کرده است.
همچنين پس از ترور رفيق حريري دو کشور مصر و عربستان انگشت اتهام را به سوي سوريه دراز کردند و سوريه را به ايجاد مانع در برابر فرايند صلح متهم کردند. از طرفي سوريه نيز ضمن محکوم کردن سران عرب به سازشگري در برابر اسرائيل(ماننداشباه الرجال خطاب نمودن سران عرب در جريان حمله به لبنان) تلاش دارد تا با يک نگاه جامع به صلح خاورميانه که همه کشورهاي عرب در آن درگير هستند، مسئله صلح خاورميانه را پيش ببرد.
3- 3- 2. اسرائيل: مبارزه با اسرائيل از بدو تاسيس اين رژيم و آغاز حملات تجاوزکارانه اين رژيم شروع گرديد. آنچه اين دشمني را تشديد ساخت اشغال بلنديهاي جولان از سوي اسرائيل در سال 1967 بود. اين بلنديها از يکسو بواسطه منابع آبي و از سوي ديگر بخاطر مسائل امنيتي براي سوريه اهميت حياتي داشته است. نکتهاي که بايد بدان اشاره کرد تلاش اسرائيل براي بازگرداندن سوريه به مدار غرب است که سبب شده سوريه با يک دوراهي روبه رو شود. از يک طرف با ايران روابط خود را ادامه دهد و از طرف ديگر به سمت غرب روي آورد. غرب به سوريه بعنوان کليدي براي دستيابي به صلح در خاورميانه مينگرد و نه صرفاً بازيگري در منطقه. اين نکتهاي است که مورد تأکيد بشار اسد و مقامات آمريکايي نيز قرار گرفته است. اسد در مصاحبه با روزنامه نيويورک تايمز در سال 2003 گفت:«هيچ صلحي در خاورميانه بدون سوريه وجود نخواهد داشت».68 در اين رابطه حوزف بايدن در مصاحبه با روزنامه جروسالم پست در آگوست 2007 گفت:«آمريکا بايد کاري کند که سوريه پيوند مصلحتي خود با ايران را کنار گذارد».69 به طرزي مشابه آنتوني ليک مشاور ارشد باراک اوباما اشاره ميکند منفعت پرداختن آمريکا به سوريه شکستن پيوند غير طبيعي اين کشور با ايران است.70 درحاليکه 79 درصد سوريهاي ها از کمک دولت اين کشور به حزب الله و حماس حمايت ميکنند 51 درصد آماده پذيرش پيمان صلح اسرائيل و کشورشان به شرط بازپس دادن بلنديهاي جولان از سوي اسرائيل و به رسميت شناختن حاکميت سوريه بر اين مناطق مي باشند.71

Syrian Public Opinion,:Pioneering New Survey of Syria,www.Terror Free Tomarrow.org
4- 3- 2. آمريکا: روابط سوريه و آمريکا همواره در يک منحني فراز و فرود بوده است. اين امر را مي توان در ورود ارتش سوريه به لبنان با اجازه آمريکا و همچنين محکوم نمودن سوريه در قتل رفيق حريري و تلاش براي خروج سوريه از لبنان مشاهده کرد.
سوريه پس

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان سازمان ملل، وزارت خارجه Next Entries پایان نامه با کلید واژگان سازمان ملل، باراک اوباما