پایان نامه با کلید واژگان روزنامه اطلاعات، قانون اساسی، تاریخ ایران، مشیت الهی

دانلود پایان نامه ارشد

عزیز هر قدمی که تا کنون برداشته شده بعد از مشیت الهی بواسطه اتحاد و حمایت عموم ملت ایران بوده و هرکس ادعا کند در این کارسهمی بیش از دیگران داشته ادعایش باطل و بی اساس است ، ما هم در این مبارزه با هم همکاری کرده ایم ، امروز اگر بر اثر اغراض خصوصی عده ای منحرف شده باشند در صورتیکه ملت ایران با منحرف شدگان همکاری نکند و آنان را از خود براند اقدامات اجانب بجایی نخواهد رسید. در میان مخالفین امروزی عده ی قلیلی هستند که در شروع این نهضت از همراهان بوده اند ولی به علتی که ترک ذکر آن اولی است اکنون ملت را در آخرین مراحل پیروزی رها ساخته و در تضعیف دولت و جلوگیری از پیشرفت آمال ملی حتی از مخالفین قدیم هم پیش افتاده اند…، آیا مخالفین فعلی تصور نمی کنند در صورت ادامه این وضع ثمره ی فداکاری ها و جانبازی چندین ساله ی ملت ایران که اکنون به آخرین مراحل خود نزدیک می شود به هدر رود و لعن و نفرین ابدی برای آ؛نان در تاریخ ایران باقی بماند؟ و سپس در مورد مجلس سخنان خود را ادامه می دهد: در این مجلس گروهی از مخالفین و ایادی سیاست بیگانه با بعضی از منحرف شدگان می کوشند که زمام امور را بدست دولتی بدهند که بتوانند مطامع بیگانگان و منافع آنان را تامین کند و برای این منظور تریبون مجلس را وسیله تبلیغات قرار داده اند و دولت از مردم تقاضا می کند عقیدی خود را در ابقاء یا انحلال آن صریحا اظهار کند، قانون ها ، مجلس ها ، دولت ها همه برای خاطر مردم بوجود آمده اند نه مردم بخاطر آنها. وقتی مردم یکی از آنها را نخواستند می توانند نظر خود را درباره آن ابراز کنند در کشورهای دموکراسی و مشروطه هیچ قانونی بالاتر از اراده ی ملت نیست.401

مواضع روحانیون درقبال رفراندوم :
عداوت کاشاني با مصدق و يکدندگي اين دو به مرحله اي رسيده بود که کاشاني جهت سرنگون کردن مصدق, باکي از اتحاد با نامتجانس ترين عناصر نداشت. تصويري که علاء از شاه ارائه مي دهد روشن مي کند که چهار ماه قبل از کودتاي 28 مرداد, شاه مايل نبود کوچک ترين قدم غيرقانوني, که با اختيارات مشخص او در چارچوب قانون اساسي مغايرت داشت, جهت برکناري و تعويض مصدق بردارد. شاه نيز در اردوگاه خود و در ميان اطرافيان و مشاورين خود تنها بود.
در اواسط دي ماه 1331, هفته نامه “دمكرات اسلامي” كه بيانگر نظرات محور كاشاني – بقايي بود، مصدق را سياستمداري محبوب مي دانست که توسط مشاورين ناباب خود, يعني اعضاي “حزب ايران” محاصره شده بود. اما از 9 اسفند, صف بندي ها مشخص و آرايش نيروها به سرعت معين مي شود و محور کاشاني- بقايي نيز مجبور مي شود موضعي شفاف تر در مقابل مصدق اتخاذ کند. به فاصله دو ماه, “مصدق محبوب” تبديل مي شود به پيرمردي جاه طلب, خودخواه و فريفته تملق که با بي شرمي “ادعا مي‌كند كه ملتي طرفدار” دولت اوست، در حالي كه با همين ادعا مجبور مي شود “با زيرشلواري از پشت بام فرار کند.”402
با آمدن سالگرد 30 تیر قوام تهران را ترک کرد و به کرج رفت ، بقایی و زهری در مجلس بَست نشستند و زاهدی به خاطر ترس آنجا نماند ، مهندس حسیبی در سخنرانی این روز گفت مردم ایران به شخص توجهی ندارند و به عملیات اشخاص توجه می کنند افراد نباید مورد پرستش شما باشند این خلاف مذهب است هر کس اعم از آیت الله(منظور کاشاتی) و غیره وظایف خود را انجام داد آنها را دوست بدارید و هر کس منحرف شد او را تنبیه کنید.403
مخالفين مصدق سخت اميدوار بودند که کاشاني مجدداً به رياست مجلس انتخاب شود و گمانه زني مي کردند که حدود 40 رأي بدست خواهد آورد. با نزديک شدن روز انتخابات و کانديداتوري معظمي به عنوان گزينه فراکسيون “نهضت ملي”, روزنامه شمس قنات آبادي اعلام کرد که “با رياست مجلس دکتر معظمي توطئه تغيير رژيم عملي خواهد شد.” 404
در جلسه فوق العاده چهارشنبه دهم تير 1332 از 72 نفر نماينده حاضر, 41 نفر به معظمي و 31 نفر به آيت الله کاشاني رأي دادند. به اين ترتيب, مخالفين مصدق سنگر رياست مجلس را نيز از دست دادند و در همين جلسه, زهري, عضو فراکسيون “نجات نهضت” دولت را به دليل شکنجه متهمين به قتل افشار طوس, استيضاح کرد.
آيت‌الله كاشاني به مناسبت انتخابات رياست مجلس، اعلاميه‌اي منتشر كرد و در آن نظر صريح خود را نسبت به دكتر مصدق اعلام داشت. اعلاميه كاشاني فتوايي مسلم بر عليه مصدق و دعوتي عام جهت خلع، محاكمه و اعدام او بود. آيت‌الله اعلام كرد كه، “در اين چند روزه اخير مشهود افتاد كه رئيس دولت نمايندگان مجلس را در “تحت عنوان اضطرار” به تعطيل مجلس و مشروطيت تهديد كرده است. ولي من به شما مردم به خلاف آن ياغي طاغي كه در كشور مشروطه ايران به خيال خداوندگاري افتاده است مي‌گويم مشروطه ايران هرگز نخواهد مرد و هر خودسر مطلق‌العناني كه پاي خود را در راه بدكاري و به خيال ايجاد ديكتاتوري در امحاء اصول قانون اساسي بگذارد محكوم به شكست، بر طبق قوانين مملكتي مقدم بر عليه مشروطيت ايران بوده و تسليم چوبه‌ دار خواهد شد.”405 کاشانی بعدها در اظهار نظری در مورد مصدق گفته بود: «تا کنون هیچ دولتی به اندازه‌ی دولت دکتر مصدق به این کشور خدمت نکرده، ولی افسوس که در اواخر اطرافیان او را منحرف نمودند.»406
مصدق معتقد بود که هرگاه در مجلس بحراني بوجود مي آمد نتيجه منفي آن “در لحن مذاکرات و طريقه صحبت” طرف هاي گفت و گوي ايران بر سر مسئله نفت هويدا مي شد و آنها اين وقايع را نشاني از تزلزل دولت او تلقي کرده و در مواضع خود که به سود ايران نبود, سرسخت‌تر مي شدند. به نظر مصدق تنها چهل نماينده امين و وطن پرست که رأي خود را نفروخته بودند در مجلس وجود داشت و از آن بيم داشت که انگليسي ها با يکصد هزار تومان , ده رأي از اين چهل رأي را نيز بخرند. استعفاي دسته‌جمعي نمايندگان فراکسيون “نهضت ملي”, در غروب 23 تير در فاصله دو هفته پس از انتخابات معظمي به رياست مجلس جهت هموار كردن راه رفراندوم، بر نگراني‌هاي كاشاني و بقايي افزود. به دنبال استعفاي دسته جمعي اين 26 نفر, اول ابوالفضل توليت و به دنبال او اعضاي فراکسيون کشور و “اتحاد” هم از مقام نمايندگي خود استعفا دادند. در روز 27 تير، رفيع نيز استعفا داد. يک روز قبل از رفراندوم 12 مرداد, با استعفاي معظمي, رئيس مجلس, تعداد وکلاي مستعفي به 57 نفر از 79 نفر رسيد و مجلس تعطیل شد فقط 22 نماینده استعفا ندادند و در نتیجه تشکیل جلسات مجلس بواسطه فقدان حد نصاب دیگر میسر نبود.كاشاني، تصميم مصدق جهت رفراندوم و انحلال مجلس هفدهم را در راستاي روندي مي‌دانست كه از ديدگاه او از ديماه 1331، با طرح موضوع تمديد اختيارات آغاز شده بود و با گذشت زمان، راه را جهت حكومت فردي، استبدادي و مطلق‌العنان مصدق هموار مي‌كرد
بعد از پیشنهاد همه پرسی در 5 مرداد 32 ، کاشانی اعلامیه ای صادر کرد و مصدق را به خود محوری و سواستفاده از نهضت ملی برای بدست آوردن دیکتاتوری متهم کرد. و در روز 7 مرداد، آيت‌الله كاشاني اعلاميه دیگری انتشار داد. كاشاني در اين اعلاميه رفراندوم را خلاف قانون و قانون‌شكنان را خائن و مستحق شديدترين مجازات‌ها دانست. او نه تنها به اصل رفراندوم بلكه به شيوه انجام آن هم ايراداتي گرفت و نتيجه گرفت كه، هر كس چنين رفراندومي بكند نتيجه به كام او خواهد بود. در روزنامه اطلاعات 9 مرداد 32 گفت : «در تمام مدتی که ایشان زمامدار است قدم مفید به حال شما که بتواند از آن اسم ببرد برنداشته ، هر روز وعده های بزرگ می دهد و فردا عذر می آورد که من می خواستم این کارها را بکنم ولی عمال اجنبی کارشکنی کردند و به ادعای او عامل اجنبی هرکسی است که از او مواخذه بکند ، این مجلس وقتی به دکتر مصدق اختیارات غیر قانونی می دهد ملی و وقتی او را استیضاح می کند عامل اجنبی است. رفراندوم می کنند که رژیم مملکت را معین سازند و الامملکتی که قانون اساسی دارد و حکومتش مشروطه است هیچ راهی برای فرار از استیضاح و دست زدن به رفراندوم ندارد . کاتوزیان رفراندوم را غیر قانونی نمی داند و می گوید با اینکه این تصمیم از لحاظ سیاسی اشتباه و دو هفته بعد منجر به کودتا علیه دولت و سرنگونی آن شد اما غیر قانونی نبود همچنانکه در انگلیس هم نخست وزیر می تواند مجلس عوام را تعطیل کند با این تفاوت که مصدق این کار را نکرد و آنرا به عهده مردم گذاشت . با استعفای دو سوم وکلای مجلس ، رفراندوم معنایی نداشت چون مجلس خود به خود تعطیل شد و حتی اگر مردم به رفراندوم رای منفی می دادند چاره ای جز انحلال مجلس 17 و انتخابات جدید نبود حال چه محل رای گیری موافقان و مخالفان جدا باشد یا نباشد و این کار هم بخاطر امنیت و جلوگیری از اغتشاش بود.
مخالفین دولت یک سلسله سخنرانی که بعد از نماز مغرب و عشا در منزل کاشانی بر علیه دولت تدارک دیدند که اولین آنها در 7 مرداد تشکیل شد و در پی سخنرانی تعدادی از نمایندگان مخالف دولت ، با سروصدا و اعتراض مردم سخنرانی ها ناتمام ماند فردای آن روز علمای نجف از جمله گلپایگانی و عبدالهادی شیرازی و کاشف الغطا از انتشار مطالب توهین آمیز نسبت به کاشانی اظهار تاثر و تالم کردند
بنا به گزارش ويلبر, مامورين ايستگاه سيا کوشيدند تا قبل و بعد از تاريخ انجام رفراندوم, حداکثر بهره برداري را از “غيرقانوني بودن” اين همه پرسي بکنند. در روز 12 مرداد, مردم پايتخت رأي خود را, در مراکز راي گيري متفاوتي که موافقين انحلال مجلس را از مخالفين آن متمايز مي کرد به صندوق ها ريختند. در تهران و حومه 155544 نفر به انحلال مجلس و 115 نفر به ابقاي آن رأي دادند.
ظهر روز شنبه، 10 مرداد يكي از منسوبين آيت‌الله كاشاني اعلاميه‌اي با دست خط ايشان را به مجلس برد و براي مخبرين جرايد قرائت كرد. كاشاني در اين اعلاميه مهم كه تكليف شرعي خود را با رفراندوم و مصدق روشن مي‌كند به مؤمنين و مقلدين خود حكم مي‌كند كه، “البته و البته هيچ مسلمان وطن‌خواهي” در آن شركت نخواهد كرد.كاشاني در گفتمان خود بر عليه مصدق، عمدتاً از بحث‌هايي در دفاع از قانون اساسي، مشروطيت و دموكراسي استفاده مي‌كند و از ادله ديني تنها جهت تحكيم، تقويت و مشروعيت دادن به ادعاهاي سياسي خود بهره مي‌برد. بهره گیری از دین برای پیشبرد مقاصد سیاسی، از سوی بروجردی و بهبهانی مورد تایید یا تاسی قرار نگرفت. بروجردی همچنان از موضع گیری شفاف پرهیز می نمود و گفتند من وارد در امور سیاسی نبوده ام کار من بحث و اظهار نظر در مسائل شرعی است با این حال گفته می شد که بروجردی نیز نسبت به عمل رفراندوم عصبانی بود و مخالفت وی بود که به بهبهانی جرات داد که اقدام به تحریم بکند بروجردی این نظر را داشت که به عنوان اعتراض ایران را ترک کند که البته در حد همان نظر باقی ماند.407
در ساعت نه و نيم شب 10 مرداد، درگيري سختي ميان جمعيتي كه شعار “مصدق پيروز است” مي‌داد و به منزل كاشاني نزديك مي‌شد و مدافعين منزل كاشاني روي داد… در اين جنگ و جدال سياسي، كه هواداران “حزب ملت ايران برمبناي پان‌ايرانيسم” و “نيروي سوم” كه مدافع سياست‌هاي دولت بودند از يك سو و هواداران كاشاني و بقايي از سوي ديگر به جان يكديگر افتاده بودند، محمد حدادزاده از مدافعين منزل كاشاني و عضو “مجمع مسلمانان مجاهد” به وسيلة شانزده ضربه چاقو به قتل رسيد و عده‌اي نيز از جمله فروهر رهبر “حزب ملت ايران” و همچنين رئيس كلانتري 9 مجروح شدند. فرداي انتشار اعلاميه آيت‌الله كاشاني، نامه‌اي از طرف آيت‌الله بهبهاني به دكتر مصدق در جرايد منتشر گرديد. بهبهاني از “غوغاي رجوع به افكار عمومي”، اعلام تحير نمود و عواقب چنين عملي را “وخيم” دانست. او نيز بر اين نكته كه انحلال مجلس از طريق همه پرسي، “در قوانين مملكت پيش‌بيني نشده و سابقه ندارد و مخالف با افكار عامه مردم است” تأكيد كرد408و از دکتر مصدق خواست تا در تصمیم خود برای انحلال مجلس و ابقای دولت تجدید نظر کند.
در 19 مرداد, مردم شهرستان ها نظر خود را در مورد مجلس اعلام کردند. براساس اعلاميه وزارت کشور در مورد نتيجه قطعي

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان قانون اساسی، کودتای 28 مرداد، درآمدهای نفتی، بحران اقتصادی Next Entries پایان نامه با کلید واژگان حکومت اسلامی، قانون اساسی، تلاش مضاعف