پایان نامه با کلید واژگان رنگین کمان، قالی بافی، زنان و دختران

دانلود پایان نامه ارشد

قالی، بافندگان جوان از شخصی که دانا و مجرب در امر بافتفرش است، جهت تعیین روز نجومی مناسب«Sahetli gun»سوال می کنند. زمانیکه بافنده ترکمن پایین دار فرش می نشیند، آنها می گویند:«Isin ileri»برایشدعا و طلب خیر می کنند و او باید در جواب «Yasyn uzyn» تشکر کند.در حین بافت نیز، اطرافیان به استاد کار «Armaweri» خسته نباشید می گویند و او درجواب با«Bar bol» سلامت باشید، پاسخ آنها را می دهد. در پایان نیز، همه خویشاوندان، همسایگان و دوستان به بافنده فرش « Gozun aydyn» تبریک می گویند، سپس به تمام آنها رشته ای داده می شود تا دور سرهایشان ببندند. عقیده معروفی وجود دارد که آن نخ ها، سر درد را معالجه می کند. بعد از تمام شدن فرش، بافنده فرش معمولاً شیرینی و کیک مخصوصی می پزد و به همگان می دهد.(,TURKMENHALYLARY18)
• دیگر رسم کهن، بستن مقداری نخ به بازوی فردی است که موقع بافت قالی به نزد آنان می آید و آن شخص موظف است که مقداری پول یا خوردنی و تنقلات برای آنان بخرد.
• اگر در زمان بافت، تارهای قالی پاره شود، مقداری نخ سیاه و سفید را بهم بافته، آن( آلاجایوپ) را با نمک و ذغال درون پارچه ای بسته به قسمت جلوی قالی می بندند.
• در گذشته، زمان بافت قالی، پیرزنی چوبی به دست گرفته نقش قالی را روی زمین ترسیم می کرد و با نگاه به خطوط روی زمین عده ی گره ها و نخ را با صدای بلند و آهنگین برای بافنده ها می خواند.
• از دیگر آداب قالی بافی نزد تراکمه، خواندن ابیاتیآهنگین و متناسب با عمل بافت است.در زیر نمونه ای از این ابیات، زمانی که بافندگان شروع به بافتن نخستین گل( گول) قالی می نمایند، آمده است:
« به به آلما جیق،
حالی، شیندا قالما جیق.
گوگلنگه گوز لغر، قیزل لارا ایچ آغیز»
ترجمه:« زود باشیم که دیر نشود، اگر شخصی آبی پوشی بخواهد چشم بزند چشمش درد کند و اگر شخصی قرمز پوشی بخواهد چشم بزند دلش درد بگیرد»
و یا در موقع شانه زدن نغماتی به این شرح می خوانند:
« چالینگ، چالینگ غیز لار،
اؤزاؤیو میزنگ ساغلیغنا،
اؤزاؤیو میزنگ ایچنده،
اوزدا دمینگ ساغلیغنا،
اوزدا دمینگ باش اوغلی،
آق بالیق لی آش اوغلی
چال چال، چال، چال»
ترجمه: دختران، شانه بزنیم، به سلامتی خودمان، در خانه خودمان به سلامتی پدران و برادر بزرگمان که یاور پدرمان است، شانه بزن، شانه بزن» (نظرنژاد،1384)

3-7-2 چله کشی فرش:
در آغاز چله کشی یک قالی در ابعاد بزرگ، زنان و دختران همسایه و فامیل جهت همیاری به صاحب فرش گرد هم می آیند و پیش ازاقدام به کار( بعد از گفتن سلام و خسته نباشید ) بین بچه های کوچک و افرادی که به کار چله کشی مشغول هستند شیرینی و شکلات تقسیم می کنند. این عمل، بعد از اتمام بافت نیز تکرار می گرددد که امروزه این رسم تنها، مابین زنان روستا دیده می شود.
بعد از اتمام چله کشی و بافت دو رج ابتدایی که به آن یک قرم1 گفته می شود آن را قیچی کرده و آن را در مسیر وزش باد می اندازند تا زود حرکت کند و دور شود، سپس پرزهای اضافی چیده شده را فوراً در محلی پرت می کنند و بدون اینکه پشت سر خود را نگاه کنند به سمت منزل می دوند و معتقدند، این کار باعث رواج در بافت قالی می گردد.
مردان فامیل و همسایه برای خسته نباشید گفتن می آیند. مرد به بافندگان می گوید: آرماننگ و ایشینگیز ایلاریک ، یعنی خسته نباشید و کارتان رواج داشته باشد و طرف مقابل به آن مرد می گوید: باربل تانگری یاتواسین و یاشینگ اوزین، یعنی بی نیاز باشی خیلی ممنون و عمرت طولانی باد. بعد از کمی نشستن به آن مرد یک گلوله نخ (یمق) می دهند. مرد هم آن را گرفته داخل گلوله نخ مقداری پول می گذارد و آن را به بافندگان پس می دهد. گاهی اوقات نیز، بعلت خجالت از فامیل های دور و نزدیک از آمدن امتناع و در عوض بچه کوچکی را می فرستند و بافندگان به بازوی آن سمارقی که پود است می بندند و آن مرد هم برای بافندگان چیزی می فرستد.
پس از اتمام بافت و بریدن فرش بافندگانی که به صاحب قالی کمک کردند (اقوام و همسایه ها) با همدیگر چای و شیرینی می خورند، سپسصاحب قالی همراه با دیگر افراد بترتیببه خانه آنهایی که در بافت کمک کرده اند می روند آن شخص را به خانه ها شان می رسانند و در آنجا هم یک پذیرایی ساده کرده و بقیه را هم همین کار می کنند و جهت تقدیر و تشکر برای بافنده کمک رسانده یک دست لباس و یا یک روسری نازک نیز به عنوان هدیه می دهند و از نخی که باقی مانده یک جفت گرفته و بر سر کسانی که سر درد دارند می بندند و می گویند که با این کار سردرد شخص بر طرف می شود.(قریشی)
رامونا محمدی نیز در کتاب پوشاک و زیور آلات ترکمن اشاره ای به اولین نخ در شروع قالی بافی به نام « شیطان آرقاچ» نخ شیطان می کند که بدون آن قالی بافته نخواهد شد و تراکمه آن را نشانی از دخالت شیطان در قالیبافی می دانند.وی علت این نام گذاری را ریشه در داستان ابریشم بیان می دارد.«در داستان ابریشم آمده است که چون ترکمنی به پیله دست یافت نمی دانست چگونه تارها را جدا کند و اینجا نیز شیطان بر او ظاهر شد و گفت اگر سر نخ را یافتم باید مرا شریک خود سازی و چنین بود که به ترکمن قلابی ( تکه چوبی) برای یافتن سر تارهای ابریشم داد و با او شریک شد. از این رو در اسلام ابریشم مکروه است و پوشیدن آن توسط مردان نهی شده است.»

3-8 مشخصات فرش ترکمن:
فرشهای ترکمن دارای تقسیمات مخصوص به خود است:
1- توپراق: در اغاز و انجام هر قالی و قالیچه ای چند سانتیمتری (5 الی 10 سانتیمتر) متناسب با ابعاد فرش بافته می شود. که ترکمن ها آن را با اعتقاد به اینکه همه چیز بر خاک استوار است، « توپراق» به معنای خاک می نامند. پس از آن گلیم است که در ابتدا و انتهای فرش قرار دارد و مابین گلیم معمولاً ریسمانی به رنگ سیاه و سفید نقش می زنند و ادامه آن را می تابند. گویی گیسویی باریک بر گوشه قالی می آویزند. این ریسمان « ساچ باقی» به معنای موبند می نامند. البته مفهوم عامیانه آن دوری از چشم نظر بد می باشد.( آلاجه نیز نوارهای سیاه و سفیدی است که در حاشیه تکرار می شود و می تواند همین مفهوم را نیز داشته باشد.)
2- اَلِم: در ابتدای بافت، نقشی جدای از نقش حاشیه و متن فرش بافته می شود. الم به معنای قوس و قزح یا رنگین کمان است که زیبایی خاصی به فرش می دهد و یکی از خصوصیات منحصر به فرد فرش ترکمن می باشد. بنا بر تحقیقات میدانی، نقش الم درفرش اصیل ترکمن، هفت بار تکرار می شود.
در فرهنگ نمادها، رنگین کمان، راه میانجی بین زمین و آسمان و پلی است که به کمک خدایان میان جهان دیگر و جهان ما کشیده شده است9. پلکان هفت رنگی که بودا بوسیله آن از آسمان باز می گردد، یک رنگین کمان است. پیوندی اشتقاقی و نمادین در واژه قوس و قزح و قوس به معنای آسمان وجود دارد نوارهایی که شمن های بوریات مورد استفاده قرار میدهند نیز موسوم به رنگین کمان است و آنرا بدین جهت نماد عروج شمن به سوی آسمان می دانند. درچین، وصلت میان پنج رنگ به رنگین کمان نسبت داده شده که وصلتی است مابین یین و یانگ که علامت هماهنگی کیهان و علامت باروری هستند(فضایلی،1388: 358-360)
3- ب

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان صنایع دستی، قالی بافی، بیکاری پنهان Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع استان گلستان، ساختار اجتماعی، انسان شناسی