پایان نامه با کلید واژگان دوره بازگشت، ملک الشعرا، عصر مشروطه

دانلود پایان نامه ارشد

خلقت الافلاک))
بنگر که گذر نيست ز يک ذرّه و مثقال قرآن به تو زين ذرّه و مثقال خبر کرد
اشاره به سوره زلزال، آيه 8-7 ،((فمن يعمل مثقال ذرهٍ خيرا يره و من يعمل مثقال ذرهً شرأ يره))
ششمين ويژگي اشارات ديني و تاريخي:
آتش زردشت با طاق مداين بديد کان شده خاموش و اين کنگره آوار شد
هفتمين ويژگي، کاربرد واژگان کردي و محلي است.
((روز و شب داد و نوايش بَرز بود))
((خوان اين نان دو صد تيکه ي خشکيدي سرد))
ويژگي هاي سبکي شاعر:
الف: باورهاي عاميانه:
((گيتي به شاخ گاو ز همراهي وي است هم، پاي گاو بر کمر ماهي وي است
هم حوت را در آب تواناي من علي است))
(( عالم پر است از ستم و جور اجنبي ديگر وصي احمد مختار مي رسد))
ب: اصطلاحات عاميانه و محلي:
((بي خبران از خدا، بي شرف دل ز سنگ))
((مرا در تن نه يالي هست و ني دم نه پالان ونه جل چون اسب گاري))
پ: واج آرايي عاميانه و محاوره اي:
– کـــه آموزد تــــتترا راه تعالي نبايـــستي از آن سيلي بنالي
– چو واله از خدا سيلي خور آمد قضا را بر رضايت چاکر آمد
– خوانديم از دفاتر و ديديم اي بسا اوضاع روزگار نير زد به يک قروش
ت: استفاده از ضرب المثل ها:
((معلم سيلي از رحمت نوازد))
((خربي بار به ز توسن لنگ))
((نکو بيني اگر باشي نکوکار))
ث: استفاده از تضادها:
– گاه عاقل گاه مجنون مي نمود خنده اش گل گريه اش خون مي نمود
– با تـواضع گفتش اي آزاد مرد خنده با گريه، خوشـــــي با آه سرد؟
– بهر وصل گل لبش خندان شود هجرش افتد ياد، پس گريان شود.
ويژگي هاي دستوري:
الف: استفاده از فک اضافه و حرف اضافه:
– تو را اماره نفست رهنمون شد
– تو را گفتم به هر جايي قضا هست
ب: استفاده از ((ي)) زايد در فعل ماضي ساده:
ز فرط حرص لبها را گزيدي
پ: آوردن((نه)) نفي براي تأکيد:
((نه لشگر دارد))
ت: آوردن حرف((ي)) در قافيه بر سر فعل، مصدر، نکره:
((صحاري، مزاري، فراري، زيرباري، گيروداري، گرفتاري))
ث: مخفف کردن واژه:
– هيچ وي بي تو نتاند زندگي
– بلکه خرتر بود آن جسم که سي من تاند

غزليات
غزل ميدان هنرنمايي و سخنوري شاعر است و در اين عرصه از خواجه شيراز تأثير پذيرفته است و در چند غزل تأثيرپذيري وي از حافظ، هم از جنبه موسيقي دروني و بيروني شعر و هم از نظر ترکيبات و اصطلاحات؛ بخوبي آشکار است:
سراسر شادي عالم به يک جو غم نمي ارزد هزاران سور و دامادي به يک ماتم نمي ارزد
ص63
چنان که حافظ مي فرمايد:
دمي با غم به سر بردن جهان يک سر نمي ارزد به مي بفروش دلق ما کزين بهتر نمي ارزد
(ديوان غزليات حافظ، تصحيح دکتر خطيب رهبر ص 204)
در غزلي ديگر گويد:
ندانم بوي وصل است اين ز کوي يار مي آيد و يا باد سحر از جانب تاتار مي آيد.
که در وزن، کنايات و ترکيبات شبيه حافظ است.
ز کوي يار مي آيد نسيم باد نوروزي از اين بادار مدد خواهي چراغ دل برافروزي
(ديوان غزليات حافظ، تصحيح دکتر خطيب رهبر ص 198)
در غزلي با مطلع زير:
دل از برم ربودي اي مهربان خدا را بر جور تو رضايم اتمام کن جفا را ص 39
به غزل:
دل مي رود ز دستم صاحبدلان خدا را دردا که راز پنهان خواهد شد آشکارا
حافظ نظر داشته است.
و در استقبال از اين بيت حافظ:
اي صاحب کرامت شکرانه سلامت روزي تفقدّي کن درويش بينوا را
مي گويد: اي معدن کرامت اي کيمياي قدرت از مس چه باز داري اعجاز کيميا را
در بعضي غزليات هم چه از نظر محتوا و درون مايه و چه از نظر موسيقي به مولانا توّجه داشته است.
مژده ياران يار پنهان چهره بنمود آشکار ليک از قنداقه بر گهواره طفل شيرخوار
ص62 دستنويس
و در غزلي با مطلع
نه اسيراست هر آن مرغ فغاني دارد ناله ي مرغ گرفتار نشاني دارد
به غزلي از عارف قزويني و ملک الشعراي بهار نظر داشته است و اغلب ترکيبات و اصطلاحات برگرفته از اين دو شاعر است:
عارف قزويني: ناله ي مرغ اسير اين همه بهر وطن است
مسلک مرغ گرفتار قفس هم چو من است
بهار: من نگويم که مرا از قفس آزاد کنيد قفسم برده به باغي و دلم شاد کنيد
با اين که سبب تأثيرپذيري شاعر از شاعران سبک عراقي، غزليات او همه ي ويژگي هاي سبک عراقي را در بردارد؛ اما نقي آزاد با استفاده از درون مايه و ترکيبات جديد و گاهي محاوره اي و امروزي، به غزليات خود رنگ و بوي ديگري داده است. غزل هاي وي با سبک عراقي آغاز مي شود و کلمات و تعبيرات بيت مطلع و موسيقي دروني و بيروني آن غزلي بسان حافظ و سعدي را فرياد مي آورد اما اصطلاحاتي چون مهاجرين و انصار، فساد گشته هويدا، ستم و جور اجنبي و … غزل را دگرگون مي سازند و به سبک شعراي دوره بازگشت و غزل اجتماعي عصر مشروطه و معاصر نزديک تر مي گرداند.
به کارگيري تعبيرات و اصطلاحات نو و گاهي عاميانه و امروزي شعر آزاد را برجسته مي سازد و او را از تقليد حرف رها مي سازد و شاعر داراي زبان و مشخصات ويژه خود معرفي مي کند، اگرچه شاعري برجسته و صاحب سبک فردي و والا نيست.
مسمط
شاعر 14 مسمط سروده است که همگي مسمط مخمس اند و با تغزل آغاز مي شوند که اغلب تغزل ها بهاريه و وصف طبيعت اند.
ساختار و موسيقي اغلب مسمط شبيه منوچهري دامغاني است،چنان که رديف و قافيه وموسيقي و وزن آن ها نيز مانند مسمط هاي منوچهري است.هر چند ترکيبات و اصطلاحاتي که به کار مي برد به شاعران ديگري چون سعدي نظر دارد. چنان که گويد:
فراش باد صبا فرش زرنگار فکنده نگار ساعد سيمين به دوش يار فکنده
ص 4
که به ديباچه ي گلستان سعدي نظر دارد:
فراش باد صبا را گفته که فرش زمردين بگسترد گلستان ديباچه صرا خطيب رهبر
اما نقي آزاد مانند ديگر اشعارش، قالب مسمط را براي مضامين تازه ي ديني اخلاقي و اجتماعي و گاه تاريخي و سياسي به کار برده است و به همين دليل روح تازگي در مسمط هايش آشکار است.
قصايد
به طور کلي از جنبه ي ساختار و محور عمودي، قصايد شاعر همه ي ويژگي اساسي قصايد فارسي را در بردارند. قصيده با تغزّل يا تشبيب و تنسيب آغاز مي شود، که جز يک مورد همه ي قصايد چنين ساختاري دارند.
سپس شاعر با تخلص هايي هنرمندانه و متن و موضوع اصلي قصيده مي پردازد. بعضي از قصايد شريطه و دعاي تأبيد هم دارد و در پايان تمام قصايد تخلص و نام هنري شاعر، واله، آمده است.
از اين نظر نه تنها محور عمودي شعر، بلکه محور افقي و نوع تصاوير و صور خيال شاعر تقليدي است و مانند شاعران دوره ي بازگشت ادبي به قصيده سرايان سبک خراساني توجّه داشته است در چند قصيده تغزّل و تشبيب طولاني تر از متن و تنه ي اصلي قصيده است.
مجموع قصايد 25 قصيده و 4 قصيده کوتاه و ناتمام است.

کليات

بيان مسأله
نقي آزاد فرزند آزاد خان ملقب به دبير و متخلص به واله در سال 1252 هجري شمسي در روستاي شوهان واقع در سي و پنج کيلومتري شرق اسلام‌آباد غرب متولد شد و چون خانواده اش از تمکن مالي کافي برخوردار بودند موفق شد به تحصيلات مکتب خانه‌اي بپردازد و با فراگيري قرآن علاقه وافري به اشعار قدما پيدا کرد و در تمام محافل براي خواندن شاهنامه از وي دعوت به عمل مي‌آمد چنانچه در جواني تبديل به سخنوري ماهر شد که بسيار شيوا و بليغ صحبت مي‌کرد و در سخنانش از آيات، احاديث و اشعار شعرا بسيار استفاده مي‌نمود و همچنين به واسطه‌ي تبع بالاي شعري در اکثر صحبت‌هايش في البداهه شعر مي‌گفت و اين سخنوري باعث شد تا سران ايل بزرگ کلهر وي را به عنوان دبير ايل برگزينند که علاوه بر اين کار به سرودن اشعار کردي کلهري و فارسي نيز همت گماشت و در تمامي قالب‌هاي شعري از جمله ترکيب‌بند، مثنوي، غزل و دوبيتي اشعار زيادي از وي بر جا مانده است که قسمتي به صورت مکتوب و قسمتي نيز به صورت سينه به سينه در بين شعر دوستان منطقه حفظ گرديده است و چنانچه اقدامي در جهت تدوين و جمع‌آوري آثار وي صورت نگيرد در طول زمان دستخوش فراموشي و نابودي خواهد شد چنانچه شاهنامه‌ي کردي او به چنين سرنوشتي دچار و قسمت اعظم آن مفقود گرديده و اينجانب به عنوان دانشجوي کارشناسي‌ارشد زبان و ادبيات فارسي برخود واجب دانستم تا به اين مهم بپردازم تا قدمي در راستاي حفظ ميراث ادبي منطقه برداشته باشم .
پيشينه تحقيق
تا کنون در زمينه زندگي‌نامه يا جمع‌آوري آثار آقاي نقي آزاد هيچگونه تحقيقي به عمل نيامده است فقط به صورت مختصر در بعضي از کتب مانند حديقه سلطاني تأليف محمد علي سلطاني شرح مختصري از زندگي وي بيان گرديده است .
سؤالات تحقيق:
1- آيا اشعار نقي آزاد از جهت شعري و ادبي در آن جايگاهي قرار دارد که شايسته‌ جمع‌آوري و شرح باشد ؟
2- آيا سيماي ايل کلهر را در اشعار وي مي‌توان جست‌و جو کرد؟

فرضيه‏هاي تحقيق:
1- به نظر مي‌رسد اشعار نقي آزاد حاوي نکات و مواردي است که نياز به بررسي و پژوهش دارند .
2- به نظر مي‌رسد که آثار به جاي مانده از نقي آزاد منبع خوبي براي بررسي فرهنگ فولکولر ايل کلهر باشد .
روش تحقيق
به صورت ميداني و کتابخانه‌اي و مصاحبه و پرسش و فيش‌برداري بوده است
ابزار تجزيه و تحليل داده‏ها
آنچه در اين کار لازم است تحقيق درباره‌ي صحت انتساب اشعار به دست آمده به شاعر مورد نظر است .

(( در مدح حضرت ختمي مرتبت محمد مصطفي (ص) ))
چونکه زشـــــرک بشرروي زمين تار شد

ظلمت آن جانب گنبـــــــــد دوّار شد

وسوسه ي اهرمن در جسد انس و جان

جايگزين گشت و جان سخت گرفتـــار شد
لشکـر ابليس درون گشت ز احصا1 برون

بر تن و جــان [حمله ور]2سخت به پيکارشد

گفت الهـــام منــم کامــروا از بشــر

زان که ز وي لعن تو بر تن من بار شــــــد3
بود بسي شادمان آن عدو انس و جـان

تا که به گيتي عيــان رحمت دادار شــــــد
سوي وي آمدسروش اي شده مطرود4 رب

بر سر افســــون تو پرده ز اســــرار شـــد5
آن جسد خاک راچون تونکـردي سجود

حال [دراو جان زمن]6 گشـت و پديدارشـــد
خاطرابليس دون7 رنجه شد از آن سروش

هرچه بنا کرده بود يکسره آوار شـــد8

ديد کـــــــه از آسمان و زهمه ابواب وي

خيل ملک صف به صف جانب آن بارشد

گشت از اين ماجرا تنگ دل از حـد فزون

پس پي تفتيش9 اين واقعه سيار شــــــد10

آتش زردتشت11 با‌ طاق مدائن بديــد

کان شده خاموش و اين کنگره آوار شــد

ديد سپاهش زبيم گشته به هـــر سو [رمان]12

گفت شما را مگر از کسي آزار شــــــــد

گفت به شيطان يکي کاهن اهــــــريمنان

جانب کعبه نگر بين که چه اظهار1 شـــــد

کودکي از عبد حق ديده به عــالم گشود

کز پي وي جبرئيل حامل گهوار شـــــــد

بر درآن آستان گشته ملک پاسبــــــــــان

قاف به قاف2 جهان بسته ز اشرار شــــــــد
زين سخنان گوئيا ديو دژم3 تير خـــــــورد4

پايه اميد او قلع به يکبار شد

نيک در آن خلقت جسم بشر فهم کــــرد

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان ايل، نقي، بسيار Next Entries پایان نامه با کلید واژگان عاشق و معشوق