پایان نامه با کلید واژگان حقوق کیفری، جرم شناسی، جرم شناختی، زنان بزه دیده

دانلود پایان نامه ارشد

ص مشارکت بزه دیده در آسیب سازی نخست باید تسهیلاتی که خود بزه دیده آن را (آگاهانه و ناآگاهانه) برای وقوع بزه فراهم می آورد, دوم رفتارهایی که خطر یا مجال بزه دیدگی را فزونی می بخشد، سوم صدور علایمی از سوی بزه دیده و چهارم بی حفاظ بودن آماج بزه مورد توجه قرار گیرد8.
خانواده و اهمیت آن خانواده را مهمترین نهادی دانسته اند که جامعه خود را تغذیه می کنند و در سلامت ، شرافت و انحراف آن در سازگاری و نابهنجاری مؤثر است . محیط خانواده در تشکیل شخصیت انسان بسیار موثر است . خانواده در تهذیب اخلاق و جهت دادن افراد به سوی انسانیت و پرورش تکوین شخصیت آنان می تواند نقش فوق العاده ای ایفا کند.
در ادیان مختلف به خصوص اسلام خانواده و تشکیل آن را برای حیات اجتماعی بسیار مهم می‌داند، چنانکه جوانان را به تشکیل خانواده و امر ازدواج تشویق می کند (یا معش الشباب، علیکم با بالباه )9 بسیاری از جامعه شناسان همانند اگوست کنت، چارلز هورتن کولی خانواده را اولین و ایده آل ترین مثال برای گروه‌های نخستین و مهم‌ترین مرحله جامعه پذیری فرد می دانند .
از نظر پارسونز خانواده موسسه اجتماعی کردن نوجوانان به حد کمال است. آبراهام کاردینر معتقد است خانواده در تکامل شخصیت اساسی افراد بسیار موثر است10

3-2- خشونت خانوادگی و بزه دیدگی

برخلاف تصور عموم، کودکانی که در خانواده متشنج زندگی می کنند، بیشتر از کودکان طلاق، در معرض بزهکاری قرار دارند. فرزندان طلاق در مقایسه با فرزندان خانواده های متشنج وضعیت متعادل تر و روشنتری دارند زیرا به رغم همه مشکلات در سایه وجود یکی از والدین، مسیر اجتماعی شدن را طی می کنند. امروزه تعداد خانواده هایی که به رغم ادامه زندگی مشترک به یخچالها و مقبره های عاطفی مبدل شده اند، بیشتر از آمار طلاق‌های رسمی است. آن چه از نظر متفکرین و اندیشمندان اجتماعی مغفول مانده است، وضعیت کودکانی است که دراین مقبره های به ظاهر آرام خانوادگی به فراموشی سپرده شده و از یاد رفته اند. وقتی کودکان شاهد ستیز و درگیری مابین والدین هستند و سیل حرفهای رکیک و نامطلوب را به سمت همدیگر روان می کنند، جدایی والدین به مصلحت کودکان نزدیکتر است . لذا کودکانی آسیب پذیرتر و در معرض بزهکاری قرار می گیرند که از حمایت کافی والدین برخوردار نباشند.
خشونت استفاده عمدی از قدرت فیزیکی یا تهدید یا تمایل بر روی خود یا دیگری یا بر یک گروه یا جامعه است که ممکن است آسیب همراه با احتمال ایجاد جراحت، مرگ ،آسیب روحی، اختلال رشد یا محرومیت های گوناگون باشد11.
اگر محیط خانواده بستر ایجاد خشونت و پرخاشگری باشد ، نقش قطعی در افزایش رفتار خشونت آمیز و بروز و ظهور آن ایفا می کند ( اعزازی ، 1376، ص 171).
تحقیق جدیدی در لوس آنجلس و کالگاری مشخص کرد افرادی که در کودکی مورد تجاوز جنسی قرار گرفته اند دو برابر دیگران در خطر ابتلا به مشکلات روانی از افسردگی تا هیجان زدگی هستند میزان تمایل آنها به استفاده از مواد مخدر دوبرابر بیشتر از دیگران است ،اعتماد به نفس ندارند و در روابط صمیمانه با خود و دیگران متزلزل اند. ( اعزازی ،1376،ص 211).
 به طور کلی بزه دیده شخصی است که یک خسارت و زیان حتمی ، آسیبی به جسم ، جنس ، روان شخصی او وارد آورده است و اکثر افراد جامعه نیز از این آسیب ها مطلع باشند . اصولاً بزه دیده طبق تعریف فوق الذکر آسیب هایی به تمامیت شخصی او که شامل سه نوع هستند وارد گردیده است :1- آسیب های جسمی 2- آسیب های جنسی 3- آسیب های روحی و روانی که به شرح ذیل این نوع آسیب ها را به تفکیک توضیح خواهیم داد:

1-3-`2 آسیب جسمی
آسیب های جسمی یک تجاوز یا یک حادثه متنوع اند و بزه دیده ای که آسیب جسمی به او وارد آمده ابتدای امر جهت ترمیم یک خسارت جسمی به پزشک مراجعه می‌کند و از او می خواهد تا جایی که امکان دارد خسارت جسمی او را ترمیم نماید و وضعیت جسمانی او را به حالت قبل برگرداند گاهی این آسیب های جسمی به درجه شدید خود رسیده به نحوی که بزه دیده می‌بایست در بیمارستان بستری شده و طول درمان وی مشخص گردد. در واقع مرجع قضایی از پزشک می خواهد که ضمن معالجه و درمان خسارات وارده، نتیجه نهایی و میزان علائم به جای مانده از ارتکاب بزه رامشخص واعلام نماید. درجه بندی آسیب های جسمی به دو گونه است :
الف – آسیب های جسمی که با رعایت توصیه های پزشک معالج درمان و بهبود می یابند .
ب – آسیب های جسمی که باعث از کارافتادگی بزه دیده می گردد، که در قانون جزای کشور ما برای آسیب های جسمی از هر نوع که باشند مجازات هایی مقرر داشته که شخص بزهکار می‌بایست آنها را متحمل گردد.

2-3-2- آسیب های جنسی
این نوع آسیب در کودکان توسط افراد بزرگسال انجام می گیرد و به دلایل مختلفی پنهان می‌ماند از قبیل نادانی افراد، احساس ندامت و پشیمانی خانواده بزه دیده، این نوع آسیب ها درکودکان باعث می شود که کودکان اعتماد به نفس خود را از دست بدهند و در واقع نسبت به بزه و انواع صدمات دیگر تحریک پذیرتر شوند. آسیب های جنسی در کودکان شامل : زنای با محارم، بچه بازی ( پدوفیلی )، عورت نمایی، آمیزش جنسی، تجاوز به عنف و پرنوگرافی ( انتشار صور قبیحه )، هزره نگاری و فحشای کودکان است. این نوع آسیب در زنان، آزار جنسی یا به ستوه آوری جنسی نامیده می شود. به ستوه آوری جنسی یا آزار جنسی زنان، شکلی از تبعیض است که حمایت برابر زن و مرد را نقض می کند، اعلامیه حقوق بشر، تصویبی در چهارمین کنفرانس جهانی زنان در سال 995، به ستوه آوری جنسی را یکی از اشکال بارز خشونت علیه زن توصیف می کند که از یک سو مغایر با کرامت و ارزش انسانی اوست و از دیگر سو، از مشارکت موثر وی در جامعه ممانعت می کند.
این آزارها در محل کار و درخیابان بیشتر به چشم می‌خورد. به عنوان نمونه، مزاحمت پسران و مردانی که درخیابان به منظور لذت جویی جنسی یا آزار عاطفی، به زنان در حال عبور ناسزاگویی، توهین، تمسخر یا تعریف از اندام های جنسی ایشان می کنند ، نمایانگر آزارهای جنسی خیابانی است.
از مجموع اسناد بین المللی بر می آید که به ستوه آوری جنسی، « نوعی سوء استفاده از قدرت است که با رفتاری ناخوشایند یا گفتاری یا دیداری مبتنی بر جنس صورت میگیرد و استخدام یا رد وی را تحت تاثیر قرار می دهد » از نمونه های دیگر آزار و آسیب جنیسی به زنان، تقاضاها یا پیشنهادهای جنسی، سوالات یا توضیحات آزاردهنده درباره رابطه جنسی خصوصی زن یا سوالاتی راجع به مختصات زنان ، بیان لطیفه های جنسی، مخاطب قرار دادن زن و بیان عبارات متضمن تعریف و توضیح رابطه جنسی با تمامی جزئیات و نگاه‌های آلوده به اندام های جنسی زنان از سوی مردان می باشد، که در غالب موارد هدف مرتکب، ارضای غریزه جنسی و لذت جویی است. این نوع خشونت های جنسی به زنان باعث بروز آسیب های فراوان برای زنان و دختران می گردد که بعضاً ورود آسیب های مذکور باعث بوجود آمدن دختران فراری، زنان و دختران آسیب دیده می گردد که این قشر آسیب دیده جامعه به دلیل حفظ آبروی خانوادگی و فرار از بی آبرویی مجبور به سکوت اند و یا مجبور به فرار از خانه و پناه آوردن به جنس مخالف که به گمان آنها مکان امن و آسایش آنهاست غافل از این که همان مکان آرامش و آسایش کذب و دروغین درواقع اولین گام برای روی آوردن به بیچارگی و بی آبرویی و از دست دادن تمام آن ارزشهایی است که سابقاً آنها داشته و هم اکنون از دست داده اند.

3-3-2 آسیب روانی
آسیب های روانی که به شخص بزه دیده در اثر یک بزه وارد می‌گردد عبارت است از :
اختلالات روانی پس از وقوع بزه که شخص بزه دیده بعد از وقوع جرم در اثر ضربات ناشی از بزه از لحاظ روانی دچار آسیب هایی می گردد که ممکن است فقط به صورت دلهره یا استرس برای بزه دیده نمایان گردد یا این که موجب گردد که شخص بزه دیده برای چندمین ساعت یا چندمین روز یا حتی چندمین ماه حالت فراموشی داشته باشد که تحقیقات پلیس و پزشک را دچار وقفه می نماید. شخص بزه دیده در اثر تکرار خاطرات حاصله از بزه، کابوس های آن، بیداری های ناشی از وقوع بزه دوباره دچار تروماتیسم ( اختلالات پس از ضربه) می شود که با اندک سر و صدای ناگهانی یا دیدن فیلم وحشتناک بزه دیده را دچار ترس و وحشت گردیده و احساس می کند که ارتکاب بزه دوباره به وقوع پیوسته است.

4-2- تاریخچه حقوق کیفری

تشبیه اختلاف میان حقوق کیفری و جرم شناسی با تمایز میان عکاسی و رادیوگرافی، بیانگر این باور محققین جرم شناسی است که برخلاف روش واقع بینانة جرم شناسی، در حقوق کیفری تلاش ها بر تمرکز بر روی پدیدة جنایی و مادة اصلی تشکیل دهندة یک پرونده کیفری و ارتکاب آن از سوی مجرم است و مطالعة علل و عوامل جرم زا، انگیزة مجرم و اوضاع و احوال حاکم بر ارتکاب جرم و شخصیت جرم به فراموشی سپرده می‌شود. بدین ترتیب حقوق کیفری از سوی برخی از جرم شناسان به برخورد انتزاعی با پدیدة جنایی متهم شده است. اما این طرز تفکر در مورد برهه ای از تاریخ حقوق کیفری که جرم مرکز ثقل حقوق کیفری بود و میزان خطرناکی فعل (جرم) معیار قضاوت بود، شاید درست به نظر برسد. زیرا در این طرز تفکر، بزه کار و بزه دیده هر دو وانهاده می شوند. اما با تولد جرم شناسی علمی و ظهور مکتب تحققی دوربین مطالعاتی این علم حول محور بزه کار و شخصیت وی قرار گرفت و مباشر جرم یعنی شخص بزه کار به گرانیگاه حقوق کیفری تبدیل شد. بدین سان حقوق کیفری تا حدود زیادی از حالت انتزاعی و ذهن گرایانه خارج شد و تحت تأثیر یافته های جرم شناختی به سمت عینیت و واقعیت در برخورد با پدیدة جنایی تمایل پیدا کرد12.
5-2- رویکردهای قانون کیفری با زنان بزه دیده

در رویارویی قانونگذاران کیفری با زنان بزه دیده سه رویکرد وجود دارد:
 1- عدم تاثیر جنسیت بزه دیده برحمایت ها و تضمین های حقوقی و بهره مندی زنان و مردان از شرایط یکسان در قوانین کیفری.
2- اعمال تبعیض از سوی قانونگذار کیفری در حمایت از بزه دیدگان زن با رویکردهای جرم شناسانه و حقوق بشری.
3- محروم سازی بزه دیدگان زن از حمایت کیفری و قانونی یکسان با مردان13.
 قانونگذار ایرانی چه در قوانین کیفری و چه در قوانین غیرکیفری گویی از رویکرد اول و دوم کمتر، واز رویکرد سوم بیشتر متأثر بوده است… در راستای پیشگیری از وقوع خشونت علیه زنان و کاستن موقعیت‌های بالقوه، تصویب مقرراتی به منظور پویایی لازم و پُر کردن خلاء های حمایتی، ضروری به نظر می رسد، اهدافی از قبیل: ترویج زندگی بدون خشونت؛ جرم انگاری خشونت های خانگی با هدف حمایت از تمام اقشار آسیب پذیر از جمله زنان، کودکان و سالمندان؛ جرم انگاری همسرآزاری؛ برخورد کیفری با موارد تبعیض جنسی در محل کار…نیز باید به توسعه امکان قانونی استفاده از ضمانت اجراهای مفید علیه مردان مرتکب خشونت های مبتنی بر جنسیت اشاره کرد. چنین به نظر می رسد که از مهمترین اقدامات در راستای پیشگیری از تکرار خشونت علیه زنان، برخورد صحیح و مفید با مرتکبین این نوع خشونت هاست، به نحوی که قانونگذاران باید در اتخاذ واکنش هایی مناسب برای بازداری مردان از تکرار خشونت تلاش کنند14.

6-2- نظریه های جرم شناختی حمایت کیفری از زنان بزه دیده

پذیرش یک سیاست کیفری افتراقی (ویژه) در قبال بزه کارانی که قربانی خود را از بین زنان انتخاب می کنند بر پایة یک سری تئوری های جرم شناختی و به ویژه شاخة نسبتاً جدید آن یعنی «بزه دیده شناسی» استوار است. امروزه اگر قانون گذاران به عنصر «زنان بزه دیده» توجه ویژه ای در تدوین سیاست جنایی تقنینی دارند به خاطر نتایج تحقیقات، مطالعات و یافته های جرم شناختی می باشد. مطالعاتی که از چند دهه پیش در کنار توجه به «جرم» و «مجرم» به بازیگر دیگر معادلة جرم یعنی «بزه دیده» نیز پرداخته اند.

1-6-2 نقش بزه دیده در فرآیند جنایی
جرم شناسی نظری شاخه ای از جرم شناسی است که موضوع آن تبیین عمل جنایی و یا به بیان دقیق تر، بررسی عوامل و فرآیندهای عمل مجرمانه است. بنابراین شایسته است در توضیح عمل مجرمانه بین دو رشته

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان حقوق جزا، حقوق کیفری، بزه دیدگی، جرم شناختی Next Entries پایان نامه با کلید واژگان بزه دیدگی، آسیب پذیری، جرم انگاری، حقوق کیفری