پایان نامه با کلید واژگان حقوق مالی، عقد ازدواج، عصر جاهلی

دانلود پایان نامه ارشد

خدا در حق فرزندان شما اين است كه پسران دو برابر دختران ارث برند، پس اگر دختران بيش از دو نفر باشند، فرض همه دو ثلث (دو سوم ) تركه است و اگر يك نفر باشد، نصف و فرض هر يك از پدر و مادر يك سدس تركه است، در صورتى كه ميت را فرزند باشد و اگر فرزند نباشد و وارث منحصر به پدر و مادر باشد، در اين صورت مادر يك ثلث مى برد. (و باقى به پدر رسد) اگر ميت را برادران باشد، در اين فرض مادر سدس خواهد برد پس هر آنكه حق وصيت و دين كه به مال ميت تعلق گرفته استثنا شود، شما اين را كه پدران يا فرزندان و خويشان كدام يك به خير و صلاح و به ارث بردن به شما نزديكترند نمىدانيد (تا در حكم ارث مراعات كنيد) (اين احكام ) فريضه اى است كه خدا بايد معين فرمايد زيرا خداوند بهر چيز دانا و به همه مصالح خلق آگاه است.»212
یعنی هر حقی که مردان در اموال نزدیکان خویش دارند، زنان نیز از همان حقوق بهرهمندند. که مقدار سهمیه ارثیه زنان و مردان متفاوت است. گاهی زنان ارث بیشتری می برند و گاهی مردان. که تفصیل دقیق آن در فقه بیان شده است.
اکثر مفسرین معتقدند که دلیل اینکه ارث زنان نصف مقدار ارثیه مردان بوده، این است که مردان موظف به پرداخت مهریه و نفقه به همسران خویش هستند و این رد و بدل شدن اموال به نفع زنان است و مقدار زیاد و یا مساوی اموال شوهرانشان را دارا خواهند شد.این رد و بدل شدن اموال میان زن و شوهر و به تساوی رسیدن اموال آنان زمانی است که والدین زن نیز به وی ارثی دهند که تقریباً مساوی با نصف ارث شوهرش باشد، که این مسئله بسیار نادر است. از آن گذشته بیشتر مردان از پرداخت مهریه زنانشان طفره میروند و نفقه را هم که به شکل روزانه و یا هفتگی پرداخت می کنند، در صورتیکه خودشان مبلغ ارثیه را به صورت یکجا دریافت میکنند. واضح است که دریافت یکجای سهم الارث، توان سرمایه گذاری اقتصادی را بالا می برد و گاهی همین موضوع باعث ایجاد نابرابری میان زنان و مردان در حقوق مالی و اقتصادی است.213 اگر مورّث پدر و مادر باشند مرد دو برابر زن ارث می برد. اگر مورث فرزند باشد پدر و مادر به طوری مساوی ارث می برند.(یک ششم)214 اگر مورث مادر باشد و از او شوهر و دختری بازماند دختر دو برابر پدر ارث می برند،215 آزادی مالی زن یعنی از آنچه که بدست می آورند، بهره ببرند.216
« لِّلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِّمَّا تَرَك الْوَلِدَانِ وَ الأَقْرَبُونَ وَ لِلنِّساءِ نَصِيبٌ مِّمَّا تَرَك الْوَلِدَانِ وَ الأَقْرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثرَ نَصِيباً مَّفْرُوضاً»
هرکه از مرد و زن از آنچه بدست آورند بهره مند شوند و هرچه می خواهید از فضل خدا در خواست کنید که خدا به همه چیز دانا است. 217
این آیه به روشنی جدایی حقوق مالی زن و مرد را بیان فرموده است.
از جمله حقوق مادّی زن، این است که نباید مردان آنها را مجبور به از صرف نظر کردن از حقوق خود، کنند. یا مردان خود را بااجبار وارث زنها قرار دهند و یا اگر از زنی متنفر شوند با اوبد رفتاری نمایند تا مهریه اش را ببخشد. خداوند در قرآن می فرماید:
«يَأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا لا يحِلُّ لَكُمْ أَن تَرِثُوا النِّساءَ كَرْهاً وَ لا تَعْضلُوهُنَّ لِتَذْهَبُوا بِبَعْضِ مَا ءَاتَيْتُمُوهُنَّ إِلا أَن يَأْتِينَ بِفَحِشة مُّبَيِّنَة وَ عَاشرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ فَإِن كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسى أَن تَكْرَهُوا شيْئاً وَ يجْعَلَ اللَّهُ فِيهِ خَيراً كثِيراً…»218
ای گروهی که ایمان آورده اید بر شما روا نیست که با زور وارث زنان شوید یا به آنها فشار آورید و سخت بگیرید که قسمتی از آنچه را به آنها داده اید بازستانید، مگر اینکه کار زشت و ناروائی کنند که واضح و ثابت باشد. با آنها با خوبی معاشرت کنید، و هرگاه از آنها بدتان بیاید چه بسا باشد از چیزی بدتان آید ولی خداوند در آن برای شما خیر بسیاری نهفته باشد.219

2-1-14-2مهریه
مهریه عبارتست از شی با ارزشی که در ازای دریافت آن دختری حاضر به ازدواج با فردی میگردد، این طبق آئین اسلام، کسیکه قصد طلاق دادن همسرش را دارد، بایستی کلیه مهر او را بپردازد.220 خداونددر «قرآن کریم» به این موضوع امر فرموده داده است:
«وَءَاتُوا النِّسَآءَ صَدُقَتِهِنَّ نِحْلَةً فَإِن طِبْنَ لَكُمْ عَن شَىْء مِّنْهُ نَفْساً فَكُلُوهُ هَنِيئاً مَّرِيئاً» 221
«و مهر زنان را در كمال رضايت و طيب خاطر به آنها بپردازيد پس اگر چيزى از مهر خود را از روى رضا و خشنودى به شما بخشيدند، برخوردار شويد كه آن شما را حلال و گوارا خواهد بود.»222
همچنین خداوند فرمودند:
«و كَيفَ تَأخُذُونَهَ و قَد افضى بَعضُكُم الى بَعض وَ أخَذنَ مِنكُم ميثقاً غليظً»223
«و چگونه پس بگيريد با اينكه بدنهاى شما با هم تماس گرفته و همسران شما هنگام عقد ازدواج از شما پيمان محكم _ بر وفادارى و امانت _ گرفتند.224
خداوند در قرآن، زنان را لباس مردان و مردان را لباس زنان خوانده.225 ازدواج را وسیله آرامش خاطر و رحمت و مودّت که عالیترین مراتب دوستی و صفا است دانسته و صریحاً میفرماید.
«وَ إِنْ أَرَدتُّمُ استِبْدَالَ زَوْج مَّكانَ زَوْج وَ ءَاتَيْتُمْ إِحْدَاهُنَّ قِنطاراً فَلا تَأْخُذُوا مِنْهُ شيْئاً أَ تَأْخُذُونَهُ بُهْتَناً وَ إِثْماً مُّبِيناً(20)226
«و اگر خواستيد به جاى همسرى كه داريد، همسر بگيريد، حتى اگر همسر اول يك پوست گاو پر از طلا كابين داده ايد نبايد چيزى از آنرا پس بگيريد، چگونه و بچه مجوزى پس بگيريد با اينكه پس گرفتن آن بهتان و گناهى آشكار است.» 227
اسلام برداشتن مهريه دختران توسط پدرانشان را، نهي نموده است. براي زن اين حق را قائل شده است که، اگر شوهرش عقد ازدواج را فسخ ميكرد و يا وي را طلاق ميدادلإ مهريهاش را أخذ نماید، البته بجز زمانيكه زناء مرتكب ميشد. همچنین اگر همه يا قسمتي از مهريه مؤجل بود، ديني بر گردن زوج بود كه در صورت فوت زوجه به وارثين وي تعلق ميگرفت. در عصر جاهلی، براي حداکثر یا حداقل ميزان مهريه اندازه و حدودي مشخص نشده بود.228
2-1-14-3نفقه
در دین اسلام، مرد موظف است کلیه نیازهای مادی همسرش را، از قبیل مواد خوراکی، پوشاک، مسکن، وسایل منزل و وسایل نظافت و غیره را تأمین نماید. دین اسلام با معافیت زنان از تلاشهای خرد کننده اجباری معاش، نه تنها مصلحت زنان بلکه صلاح شوهران آنان و کانون خانوادگی آنها را نیز تأمین نموده است.229

2-1-14-4 نتایج کار زنان
زن و مرد از حیث خصائص انسانی از قبیل انتخاب کار و کسب فضیلت امور خیریه و دخالت در امور و تملک در حقوق با کار مزد خود با یکدیگر فرقی ندارند. مرد نباید زن را از کارهایی که در خور شأن وی است جلوگیری نماید و همچنین زن نباید در اموری که خارج از قدرت و توان وی است طمع بوزرد و از حدّ خود تجاوز کند.خداوند قرآن کریم در این باره چنین میفرماید:
« وَلَا تَتَمَنَّوْا مَا فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ لِلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبُوا وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبْنَ وَاسْأَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا»230
«نسبت به آنچه شما نداريد و خدا به ديگران مرحمت فرموده، تمنا مكنيد، _ و نگوييد اي كاش من نيز مثل فلان شخص فلان نعمت را مى داشتم، _ زيرا اين خدا است كه به مقتضاى حكمتش – بعضى را بر بعضى برترى داده، هر كسى چه مرد و چه زن بهره منديش از كار و كسبى است كه دارد، _ اگر درخواستى داريد از خدا بخواهيد، فضل او را بخواهيد، كه او به همه چيز دانا است.»231

2-1-15 ایمان زنان همچون ایمان مردان
دردین اسلام ایمان زنان مانند ایمان مردان است.232 خداوند درآیات متعددی ازقرآن حکمی را که درباره مردان صادر نموده بلافاصله آن حکم را شامل زنان نیز میداند و در قرآن می فرمایند:
«یا ایُّها اللَّذینَ آمِنوا إذا جاءَکُم المُومِنات مُهاجِرات فَامتَحَنوهَنَّ الله اَعلَم بِایمانِهِنَّ فإنَّ عَلِمتُموهُنَّ مُومِنات فَلا تَرجِعوهُنَّ الی الکُفار» 233
«اى كسانى ايمان آوردهايد زنانى كه به عنوان اسلام و ايمان (از ديار خود) هجرت كرده و به سوى شما آمدند خدا (به صدق و كذب ) ايمانشان داناتر است شما از آنها تحقيق كرده و امتحانشان كنيد اگـر با ايمانشان شناختيد آنها را (بپذيريد) و ديگر به شوهران كافرشان بر مگردانيد ….» 234
«واللَّذینَ یُوذونَ المُومِنینَ و المُومِنات بِِغیرِ ما اکتَِِسبوا فَقَد احتَملوا بُهتاناً و اثماً مُبیناً» 235
«و كسانى كه مؤ منين و زنان مومن را بدون جرم اذيت مى كنند، مرتكب بهتان و گناهى بزرگ مى شوند .» 236
«انَّ اللَّذینَ فَتَنوا المُومِنینَ و المُومِنات ثُمّ َلم یَتوبوا فَلَهُم عَذاب جَهَنّم وَ َلهُم عَذاب الحَریقَ» 237
«محققاً اين ستمگران و همه ستمگران روزگار كه مؤ منين و مومنات را گرفتار مى كنند و بعدا از كرده خود پشيمان هم نمى شوند عذاب جهنم در پيش دارند و عذابى سوزاننده.» 238
خداوند طی آیهای از پیامبر میخواهد نسبت به گناهان مردان و زنان مومن طلب بخشش نماید
«فَاعلَم انَّهُ لا الَه الا اللهَ و استَغفِر لِذنبِکَ و ِلِلمومِنینَ و المُومِنات و الله یَعلَم متقلبکُم و مثواکُم»239
«پـس بدان كه هيچ معبودى جز او نيست و براى گناه خود و مؤ منين و مؤ منات استغفار كن كه خدا به سكونت و انتقال شما آگاه است.» 240
در دین اسلام هرآنچه که برای مردان فرض گشته بر زنان نیز _بجز اسقاط نماز، روزه و حج در ایام خاصی_ واجب شده است. در آخرت نیز پاداش زنان و مردان بستگی به اعمالشان در این دنیا دارد.241 ورود به بهشت بر اساس اعمال انسانهاست نه مذکر یا مونث بودنشان، همانگونه که ذکر گردید، خداوند در چندین آیه به این موضوع اشاره نموده است: 242
«اِنَّ المُسلِمینَ و المُسلِمات والمُومِنین و المُومِنات و القانِتینَ و…..»243
و همچنین « وعَدَ الله المُومِنینَ و المُومنِات جَنّاتٍ تَجری مِن تَحتِها الأنهار..»244

2-1-16شرکت زنان در عبادات
زنان مانند مردان میتوانند در عبادات اجتماعی شرکت نمایند البته برای راحتی زنان الزام حکم و وجوب آن برداشته شده است و فقط بر مردان واجب است. پیامبر به زنانی که دارای طهارت و پاکی نبودند، اجازه داد تا در محلّی که نماز عید خوانده میشود حضور داشته باشند، بدون اینکه نماز بخوانند. عبادت حج بر زنان همچون مردان واجب شده است و در ایام احرام استعمال نقاب برای زنان ممنوع است.245

2-1-17آیه تبرج
در عصر جاهلی زنان به جلوه گری و خودنمایی در میان مردان میپرداختند، زنان عرب به اندازه امكاناتشان به آراستن خويش ميپرداختند، تا بدين وسيله زيبايي و جمال خويش را نشان دهند. و از آنان دلربایی کنند.246 زنان ثروتمند عرب از عطرها وبوهاي خوشلإ جهت خوش بو ساختن لباس و بدنشان به مقدار زیاد استفاده مي كردند.247 در عصر اسلامی آیه تبرج درباره اینگونه از زنان نازل گشت. وَ قَرْنَ فى بُيُوتِكُنَّ وَ لا تَبرَّجْنَ تَبرُّجَ الْجَهِلِيَّةِ الأُولى…»
در خانههایتان بمانید و همچون دوران جاهلیت به خودآرائی نپردازید.
برخی از مفسرین آیه تبرج را یکی از دلایل عدم صلاحیت زنان، جهت دخالت در عرصه سیاست میدانند. شهید مطّهری و بسیاری دیگر از بزرگان در پاسخ این ایراد گفتهاند: آیه تبرج، در مورد زنان رسول ا… (ص) نازل گشته است. شاید بتوان گفت، حکم مذکور به جهت جلوگیری از بروز تنشی بوده که پس از رسول ا…. (ص) به وقوع پیوست، تا زنان رسول خدا (ص) با استفاده از نام ایشان جامعه مسلمین را به آشوب و هرج و مرج نکشانند و آلت دست دشمنان اسلام نگردند. برای جلوگیری از هرج و مرج، خداوند به زنان رسول ا… دستور داده که بعد از فوت ایشان اجازه ازدواج با دیگری را ندارند. 248
«نصرحامد ابو زید» معتقد است، آیه شریفه « وَ قَرْنَ فى بُيُوتِكُنَّ وَ » بنا به نصّ قرآنی، مختص زنان پیامبر(ص) است وعمومیت ندارد. و ادّعای

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان امر به معروف، نهی از منکر، عصر جاهلی Next Entries پایان نامه با کلید واژگان سیره نبوی، عقد ازدواج، زنان مسلمان